શ્રીશુક ઉવાચ
નન્દવ્રજં ગતે રામે કરૂષાધિપતિર્નૃપ ।
વાસુદેવોઽહમિત્યજ્ઞો દૂતં કૃષ્ણાય પ્રાહિણોત્ ॥ ૧ ॥
નન્દવ્રજં ગતે રામે કરૂષાધિપતિર્નૃપ ।
વાસુદેવોઽહમિત્યજ્ઞો દૂતં કૃષ્ણાય પ્રાહિણોત્ ॥ ૧ ॥
ત્વં વાસુદેવો ભગવાનવતીર્ણો જગત્પતિઃ ।
ઇતિ પ્રસ્તોભિતો બાલૈર્મેન આત્માનમચ્યુતમ્ ॥ ૨ ॥
ઇતિ પ્રસ્તોભિતો બાલૈર્મેન આત્માનમચ્યુતમ્ ॥ ૨ ॥
દૂતં ચ પ્રાહિણોન્મન્દઃ કૃષ્ણાયાવ્યક્તવર્ત્મને ।
દ્વારકાયાં યથા બાલો નૃપો બાલકૃતોઽબુધઃ ॥ ૩ ॥
દ્વારકાયાં યથા બાલો નૃપો બાલકૃતોઽબુધઃ ॥ ૩ ॥
દૂતસ્તુ દ્વારકામેત્ય સભાયામાસ્થિતં પ્રભુમ્ ।
કૃષ્ણં કમલપત્રાક્ષં રાજસન્દેશમબ્રવીત્ ॥ ૪ ॥
કૃષ્ણં કમલપત્રાક્ષં રાજસન્દેશમબ્રવીત્ ॥ ૪ ॥
વાસુદેવોઽવતીર્ણોઽહમેક એવ ન ચાપરઃ ।
ભૂતાનામનુકમ્પાર્થં ત્વં તુ મિથ્યાભિધાં
ત્યજ ॥ ૫ ॥
ભૂતાનામનુકમ્પાર્થં ત્વં તુ મિથ્યાભિધાં
ત્યજ ॥ ૫ ॥
યાનિ ત્વમસ્મચ્ચિહ્નાનિ મૌઢ્યાદ્ બિભર્ષિ સાત્વત ।
ત્યક્ત્વૈહિ માં ત્વં શરણં
નો
ચેદ્ દેહિ મમાહવમ્ ॥ ૬ ॥
ત્યક્ત્વૈહિ માં ત્વં શરણં
નો
ચેદ્ દેહિ મમાહવમ્ ॥ ૬ ॥
શ્રીશુક ઉવાચ
કત્થનં તદુપાકર્ણ્ય પૌણ્ડ્રકસ્યાલ્પમેધસઃ ।
ઉગ્રસેનાદયઃ સભ્યા ઉચ્ચકૈર્જહસુસ્તદા ॥ ૭ ॥
કત્થનં તદુપાકર્ણ્ય પૌણ્ડ્રકસ્યાલ્પમેધસઃ ।
ઉગ્રસેનાદયઃ સભ્યા ઉચ્ચકૈર્જહસુસ્તદા ॥ ૭ ॥
ઉવાચદૂતં ભગવાન્ પરિહાસકથામનુ ।
ઉત્સ્રક્ષ્યે મૂઢ ચિહ્નાનિ યૈસ્ત્વમેવં વિકત્થસે ॥ ૮ ॥
ઉત્સ્રક્ષ્યે મૂઢ ચિહ્નાનિ યૈસ્ત્વમેવં વિકત્થસે ॥ ૮ ॥
મુખં તદપિધાયાજ્ઞ કઙ્કગૃધ્રવટૈર્વૃતઃ ।
શયિષ્યસે હતસ્તત્ર ભવિતા શરણં શુનામ્ ॥ ૯ ॥
શયિષ્યસે હતસ્તત્ર ભવિતા શરણં શુનામ્ ॥ ૯ ॥
ઇતિ દૂતસ્તમાક્ષેપં સ્વામિને સર્વમાહરત્ ।
કૃષ્ણોઽપિ રથમાસ્થાય કાશીમુપજગામ હ ॥ ૧૦ ॥
કૃષ્ણોઽપિ રથમાસ્થાય કાશીમુપજગામ હ ॥ ૧૦ ॥
પૌણ્ડ્રકોઽપિ તદુદ્યોગમુપલભ્ય મહારથઃ ।
અક્ષૌહિણીભ્યાં સંયુક્તો નિશ્ચક્રામ પુરાદ્ દ્રુતમ્ ॥ ૧૧ ॥
અક્ષૌહિણીભ્યાં સંયુક્તો નિશ્ચક્રામ પુરાદ્ દ્રુતમ્ ॥ ૧૧ ॥
તસ્ય કાશીપતિર્મિત્રં પાર્ષ્ણિગ્રાહોઽન્વયાન્નૃપ ।
અક્ષૌહિણીભિસ્તિસૃભિરપશ્યત્ પૌણ્ડ્રકં હરિઃ ॥ ૧૨ ॥
અક્ષૌહિણીભિસ્તિસૃભિરપશ્યત્ પૌણ્ડ્રકં હરિઃ ॥ ૧૨ ॥
શઙ્ખાર્યસિગદાશાર્ઙ્ગશ્રીવત્સાદ્યુપલક્ષિતમ્ ।
બિભ્રાણં કૌસ્તુભમણિં વનમાલાવિભૂષિતમ્ ॥ ૧૩ ॥
બિભ્રાણં કૌસ્તુભમણિં વનમાલાવિભૂષિતમ્ ॥ ૧૩ ॥
કૌશેયવાસસી પીતે વસાનં ગરુડધ્વજમ્ ।
અમૂલ્યમૌલ્યાભરણં સ્ફુરન્મકરકુણ્ડલમ્ ॥ ૧૪ ॥
અમૂલ્યમૌલ્યાભરણં સ્ફુરન્મકરકુણ્ડલમ્ ॥ ૧૪ ॥
દૃષ્ટ્વા તમાત્મનસ્તુલ્યં વેષં કૃત્રિમમાસ્થિતમ્ ।
યથા નટં રઙ્ગગતં વિજહાસ ભૃશં હરિઃ ॥ ૧૫ ॥
યથા નટં રઙ્ગગતં વિજહાસ ભૃશં હરિઃ ॥ ૧૫ ॥
શૂલૈર્ગદાભિઃ પરિઘૈઃ શક્ત્યૃષ્ટિપ્રાસતોમરૈઃ ।
અસિભિઃ પટ્ટિશૈર્બાણૈઃ પ્રાહરન્નરયો હરિમ્ ॥ ૧૬ ॥
અસિભિઃ પટ્ટિશૈર્બાણૈઃ પ્રાહરન્નરયો હરિમ્ ॥ ૧૬ ॥
કૃષ્ણસ્તુ તત્પૌણ્ડ્રકકાશિરાજયો-
ર્બલં ગજસ્યન્દનવાજિપત્તિમત્ ।
ગદાસિચક્રેષુભિરાર્દયદ્ ભૃશં
યથા યુગાન્તે હઢતભુક્ પૃથક્ પ્રજાઃ ॥ ૧૭ ॥
ર્બલં ગજસ્યન્દનવાજિપત્તિમત્ ।
ગદાસિચક્રેષુભિરાર્દયદ્ ભૃશં
યથા યુગાન્તે હઢતભુક્ પૃથક્ પ્રજાઃ ॥ ૧૭ ॥
આયોધનં તદ્રથવાજિકુઞ્જર-
દ્વિપત્ખરોષ્ટ્રૈરરિણાવખણ્ડિતૈઃ ।
બભૌ ચિતં મોદવહં મનસ્વિના-
માક્રીડનં ભૂતપતેરિવોલ્બણમ્ ॥ ૧૮ ॥
દ્વિપત્ખરોષ્ટ્રૈરરિણાવખણ્ડિતૈઃ ।
બભૌ ચિતં મોદવહં મનસ્વિના-
માક્રીડનં ભૂતપતેરિવોલ્બણમ્ ॥ ૧૮ ॥
અથાહ પૌણ્ડ્રકં શૌરિર્ભો ભો પૌણ્ડ્રક યદ્ ભવાન્ ।
દૂતવાક્યેન મામાહ તાન્યસ્ત્રણ્યુત્સૃજામિ તે ॥ ૧૯ ॥
દૂતવાક્યેન મામાહ તાન્યસ્ત્રણ્યુત્સૃજામિ તે ॥ ૧૯ ॥
ત્યાજયિષ્યેઽભિધાનં મે યત્ત્વયાજ્ઞ મૃષા ધૃતમ્ ।
વ્રજામિ શરનં તેઽદ્ય યદિ નેચ્છામિ સંયુગમ્ ॥ ૨૦ ॥
વ્રજામિ શરનં તેઽદ્ય યદિ નેચ્છામિ સંયુગમ્ ॥ ૨૦ ॥
ઇતિ ક્ષિપ્ત્વા શિતૈર્બાણૈર્વિરથીકૃત્ય પૌણ્ડ્રકમ્ ।
શિરોઽવૃશ્ચદ્ રથાઙ્ગેન વજ્રેણેન્દ્રો યથા ગિરેઃ ॥ ૨૧ ॥
શિરોઽવૃશ્ચદ્ રથાઙ્ગેન વજ્રેણેન્દ્રો યથા ગિરેઃ ॥ ૨૧ ॥
તથા કાશિપતેઃ કાયાચ્છિર ઉત્કૃત્ય પત્રિભિઃ ।
ન્યપાતયત્ કાશિપુર્યાં પદ્મકોશમિવાનિલઃ ॥ ૨૨ ॥
ન્યપાતયત્ કાશિપુર્યાં પદ્મકોશમિવાનિલઃ ॥ ૨૨ ॥
એવં મત્સરિણં હત્વા પૌણ્ડ્રકં સસખં હરિઃ ।
દ્વારકામાવિશત્ સિદ્ધૈર્ગીયમાનકથામૃતઃ ॥ ૨૩ ॥
દ્વારકામાવિશત્ સિદ્ધૈર્ગીયમાનકથામૃતઃ ॥ ૨૩ ॥
સ નિત્યં ભગવદ્ધ્યાનપ્રધ્વસ્તાખિલબન્ધનઃ ।
બિભ્રાણશ્ચ હરે રાજન્ સ્વરૂપં તન્મયોઽભવત્ ॥ ૨૪ ॥
બિભ્રાણશ્ચ હરે રાજન્ સ્વરૂપં તન્મયોઽભવત્ ॥ ૨૪ ॥
શિરઃ પતિતમાલોક્ય રાજદ્વારે સકુણ્ડલમ્ ।
કિમિદં કસ્ય વા વક્ત્રમિતિ સંશિશિરે જનાઃ ॥ ૨૫ ॥
કિમિદં કસ્ય વા વક્ત્રમિતિ સંશિશિરે જનાઃ ॥ ૨૫ ॥
રાજ્ઞઃ કાશીપતેર્જ્ઞાત્વા મહિષ્યઃ પુત્રબાન્ધવાઃ ।
પૌરાશ્ચ હા હતા રાજન્ નાથ નાથેતિ પ્રારુદન્ ॥ ૨૬ ॥
પૌરાશ્ચ હા હતા રાજન્ નાથ નાથેતિ પ્રારુદન્ ॥ ૨૬ ॥
સુદક્ષિણસ્તસ્ય સુતઃ કૃત્વા સંસ્થાવિધિં પતેઃ ।
નિહત્ય પિતૃહન્તારં યાસ્યામ્યપચિતિં પિતુઃ ॥ ૨૭ ॥
નિહત્ય પિતૃહન્તારં યાસ્યામ્યપચિતિં પિતુઃ ॥ ૨૭ ॥
ઇત્યાત્મનાભિસન્ધાય સોપાધ્યાયો મહેશ્વરમ્ ।
સુદક્ષિણોઽર્ચયામાસ પરમેણ સમાધિના ॥ ૨૮ ॥
સુદક્ષિણોઽર્ચયામાસ પરમેણ સમાધિના ॥ ૨૮ ॥
પ્રીતોઽવિમુક્તે ભગવાંસ્તસ્મૈ વરમદાદ્ વિભુઃ ।
પિતૃહન્તૃવધોપાયં સ વવ્રે વરમીપ્સિતમ્ ॥ ૨૯ ॥
પિતૃહન્તૃવધોપાયં સ વવ્રે વરમીપ્સિતમ્ ॥ ૨૯ ॥
દક્ષિણાગ્નિં પરિચર બ્રાહ્મણૈઃ સમમૃત્વિજમ્ ।
અભિચારવિધાનેન સ ચાગ્નિઃ પ્રમથૈર્વૃતઃ ॥ ૩૦ ॥
અભિચારવિધાનેન સ ચાગ્નિઃ પ્રમથૈર્વૃતઃ ॥ ૩૦ ॥
સાધયિષ્યતિ સઙ્કલ્પમબ્રહ્મણ્યે પ્રયોજિતઃ ।
ઇત્યાદિષ્ટસ્તથા ચક્રે કૃષ્ણાયાભિચરન્ વ્રતી ॥ ૩૧ ॥
ઇત્યાદિષ્ટસ્તથા ચક્રે કૃષ્ણાયાભિચરન્ વ્રતી ॥ ૩૧ ॥
તતોઽગ્નિરુત્થિતઃ કુણ્ડાન્મૂર્તિમાનતિભીષણઃ ।
તપ્તતામ્રશિખાશ્મશ્રુરઙ્ગારોદ્ગારિલોચનઃ ॥ ૩૨ ॥
તપ્તતામ્રશિખાશ્મશ્રુરઙ્ગારોદ્ગારિલોચનઃ ॥ ૩૨ ॥
દંષ્ટ્રોગ્રભ્રુકુટીદણ્ડકઠોરાસ્યઃ સ્વજિહ્વયા ।
આલિહન્ સૃક્વણી નગ્નો વિધુન્વંસ્ત્રિશિખં જ્વલત્ ॥ ૩૩ ॥
આલિહન્ સૃક્વણી નગ્નો વિધુન્વંસ્ત્રિશિખં જ્વલત્ ॥ ૩૩ ॥
પદ્ભ્યાં તાલપ્રમાણાભ્યાં કમ્પયન્નવનીતલમ્ ।
સોઽભ્યધાવદ્ વૃતો ભૂતૈર્દ્વારકાં પ્રદહન્ દિશઃ ॥ ૩૪ ॥
સોઽભ્યધાવદ્ વૃતો ભૂતૈર્દ્વારકાં પ્રદહન્ દિશઃ ॥ ૩૪ ॥
તમાભિચારદહનમાયાન્તં દ્વારકૌકસઃ ।
વિલોક્ય તત્રસુઃ સર્વે વનદાહે મૃગા યથા ॥ ૩૫ ॥
વિલોક્ય તત્રસુઃ સર્વે વનદાહે મૃગા યથા ॥ ૩૫ ॥
અક્ષૈઃ સભાયાં ક્રીડન્તં ભગવન્તં ભયાતુરાઃ ।
ત્રાહિ ત્રાહિ ત્રિલોકેશ વહ્નેઃ પ્રદહતઃ પુરમ્ ॥ ૩૬ ॥
ત્રાહિ ત્રાહિ ત્રિલોકેશ વહ્નેઃ પ્રદહતઃ પુરમ્ ॥ ૩૬ ॥
શ્રુત્વા તજ્જનવૈક્લવ્યં દૃષ્ટ્વા સ્વાનાં ચ સાધ્વસમ્ ।
શરણ્યઃ સમ્પ્રહસ્યાહ મા ભૈષ્ટેત્યવિતાસ્મ્યહમ્ ॥ ૩૭ ॥
શરણ્યઃ સમ્પ્રહસ્યાહ મા ભૈષ્ટેત્યવિતાસ્મ્યહમ્ ॥ ૩૭ ॥
સર્વસ્યાન્તર્બહિઃસાક્ષી કૃત્યાં માહેશ્વરીં વિભુઃ ।
વિજ્ઞાય તદ્વિઘાતાર્થં પાર્શ્વસ્થં ચક્રમાદિશત્ ॥ ૩૮ ॥
વિજ્ઞાય તદ્વિઘાતાર્થં પાર્શ્વસ્થં ચક્રમાદિશત્ ॥ ૩૮ ॥
તત્ સૂર્યકોટિપ્રતિમં સુદર્શનં
જાજ્વલ્યમાનં પ્રલયાનલપ્રભમ્ ।
સ્વતેજસા ખં કકુભોઽથ રોદસી
ચક્રં મુકુન્દાસ્ત્રમથાગ્નિમાર્દયત્ ॥ ૩૯ ॥
જાજ્વલ્યમાનં પ્રલયાનલપ્રભમ્ ।
સ્વતેજસા ખં કકુભોઽથ રોદસી
ચક્રં મુકુન્દાસ્ત્રમથાગ્નિમાર્દયત્ ॥ ૩૯ ॥
કૃત્યાનલઃ પ્રતિહતઃ સ રથાઙ્ગપાણે-
રસ્ત્રૌજસા સ નૃપ ભગ્નમુખો નિવૃત્તઃ ।
વારાણસીં પરિસમેત્ય સુદક્ષિણં તં
સર્ત્વિગ્જનં સમદહત્ સ્વકૃતોઽભિચારઃ ॥ ૪૦ ॥
રસ્ત્રૌજસા સ નૃપ ભગ્નમુખો નિવૃત્તઃ ।
વારાણસીં પરિસમેત્ય સુદક્ષિણં તં
સર્ત્વિગ્જનં સમદહત્ સ્વકૃતોઽભિચારઃ ॥ ૪૦ ॥
ચક્રં ચ વિષ્ણોસ્તદનુપ્રવિષ્ટં
વારાણસીં સાટ્ટસભાલયાપણામ્ ।
સગોપુરાટ્ટાલકકોષ્ઠસઙ્કુલાં
સકોશહસ્ત્યશ્વરથાન્નશાલિનીમ્ ॥ ૪૧ ॥
વારાણસીં સાટ્ટસભાલયાપણામ્ ।
સગોપુરાટ્ટાલકકોષ્ઠસઙ્કુલાં
સકોશહસ્ત્યશ્વરથાન્નશાલિનીમ્ ॥ ૪૧ ॥
દગ્ધ્વા વારાણસીં સર્વાં વિષ્ણોશ્ચક્રં સુદર્શનમ્ ।
ભૂયઃ પાર્શ્વમુપાતિષ્ઠત્ કૃષ્ણસ્યાક્લિષ્ટકર્મણઃ ॥ ૪૨ ॥
ભૂયઃ પાર્શ્વમુપાતિષ્ઠત્ કૃષ્ણસ્યાક્લિષ્ટકર્મણઃ ॥ ૪૨ ॥
ય એનં શ્રાવયેન્મર્ત્ય ઉત્તમઃશ્લોકવિક્રમમ્ ।
સમાહિતો વા શૃણુયાત્ સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે ॥ ૪૩ ॥
સમાહિતો વા શૃણુયાત્ સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે ॥ ૪૩ ॥