శ్రీశుక ఉవాచ
ఏకదా తు సభామధ్య ఆస్థితో మునిభిర్వృతః ।
బ్రాహ్మణైః క్షత్రియైర్వైశ్యైర్భ్రాతృభిశ్చ యుధిష్ఠిరః ॥ ౧ ॥
ఏకదా తు సభామధ్య ఆస్థితో మునిభిర్వృతః ।
బ్రాహ్మణైః క్షత్రియైర్వైశ్యైర్భ్రాతృభిశ్చ యుధిష్ఠిరః ॥ ౧ ॥
ఆచార్యైః కులవృద్ధైశ్చ జ్ఞాతిసమ్బన్ధిబాన్ధవైః ।
శృణ్వతామేవ చైతేషామాభాష్యేదమువాచ హ ॥ ౨ ॥
శృణ్వతామేవ చైతేషామాభాష్యేదమువాచ హ ॥ ౨ ॥
శ్రీయుధిష్ఠిర ఉవాచ
క్రతురాజేన గోవిన్ద రాజసూయేన పావనీః ।
యక్ష్యే విభూతీర్భవతస్తత్ సమ్పాదయ నః ప్రభో ॥ ౩ ॥
క్రతురాజేన గోవిన్ద రాజసూయేన పావనీః ।
యక్ష్యే విభూతీర్భవతస్తత్ సమ్పాదయ నః ప్రభో ॥ ౩ ॥
త్వత్పాదుకే అవిరతం పరి యే చరన్తి
ధ్యాయన్త్యభద్రనశనే శుచయో గృణన్తి ।
విన్దన్తి తే కమలనాభ భవాపవర్గ-
మాశాసతే యది త ఆశిష ఈశ నాన్యే ॥ ౪ ॥
ధ్యాయన్త్యభద్రనశనే శుచయో గృణన్తి ।
విన్దన్తి తే కమలనాభ భవాపవర్గ-
మాశాసతే యది త ఆశిష ఈశ నాన్యే ॥ ౪ ॥
తద్ దేవదేవ భవతశ్చరణారవిన్ద-
సేవానుభావమిహ పశ్యతు లోక ఏషః ।
యే త్వాం భజన్తి న భజన్త్యుత వోభయేషాం
నిష్ఠాం ప్రదర్శయ విభో కురుసృఞ్జయానామ్ ॥ ౫ ॥
సేవానుభావమిహ పశ్యతు లోక ఏషః ।
యే త్వాం భజన్తి న భజన్త్యుత వోభయేషాం
నిష్ఠాం ప్రదర్శయ విభో కురుసృఞ్జయానామ్ ॥ ౫ ॥
న బ్రహ్మణః స్వపరభేదమతిస్తవ స్యాత్
సర్వాత్మనః సమదృశః స్వసుఖానుభూతేః ।
సంసేవతాం సురతరోరివ తే ప్రసాదః
సేవానురూపముదయో న విపర్యయోఽత్ర ॥ ౬ ॥
సర్వాత్మనః సమదృశః స్వసుఖానుభూతేః ।
సంసేవతాం సురతరోరివ తే ప్రసాదః
సేవానురూపముదయో న విపర్యయోఽత్ర ॥ ౬ ॥
శ్రీభగవానువాచ
సమ్యగ్ వ్యవసితం రాజన్ భవతా శత్రుకర్శన ।
కల్యాణీ యేన తే కీర్తిర్లోకానను భవిష్యతి ॥ ౭ ॥
సమ్యగ్ వ్యవసితం రాజన్ భవతా శత్రుకర్శన ।
కల్యాణీ యేన తే కీర్తిర్లోకానను భవిష్యతి ॥ ౭ ॥
ఋషీణాం పితృదేవానాం సుహృదామపి నః ప్రభో ।
సర్వేషామపి భూతానామీప్సితః క్రతురాడయమ్ ॥ ౮ ॥
సర్వేషామపి భూతానామీప్సితః క్రతురాడయమ్ ॥ ౮ ॥
విజిత్య నృపతీన్సర్వాన్ కృత్వా చ జగతీం వశే ।
సమ్భృత్య సర్వసమ్భారానాహరస్వ మహాక్రతుమ్ ॥ ౯ ॥
సమ్భృత్య సర్వసమ్భారానాహరస్వ మహాక్రతుమ్ ॥ ౯ ॥
ఏతే తే భ్రాతరో రాజల్ఁ లోకపాలాంశసమ్భవాః ।
జితోఽస్మ్యాత్మవతా తేఽహం దుర్జయో యోఽకృతాత్మభిః ॥ ౧౦ ॥
జితోఽస్మ్యాత్మవతా తేఽహం దుర్జయో యోఽకృతాత్మభిః ॥ ౧౦ ॥
న కశ్చిన్మత్పరం లోకే తేజసా యశసా శ్రియా ।
విభూతిభిర్వాభిభవేద్ దేవోఽపి కిము పార్థివః ॥ ౧౧ ॥
విభూతిభిర్వాభిభవేద్ దేవోఽపి కిము పార్థివః ॥ ౧౧ ॥
శ్రీశుక ఉవాచ
నిశమ్య భగవద్గీతం ప్రీతః ఫుల్లముఖామ్బుజః ।
భ్రాతృన్ దిగ్విజయేఽయుఙ్క్త విష్ణుతేజోపబృంహితాన్ ॥ ౧౨ ॥
నిశమ్య భగవద్గీతం ప్రీతః ఫుల్లముఖామ్బుజః ।
భ్రాతృన్ దిగ్విజయేఽయుఙ్క్త విష్ణుతేజోపబృంహితాన్ ॥ ౧౨ ॥
సహదేవం దక్షిణస్యామాదిశత్ సహ సృఞ్జయైః ।
దిశి ప్రతీచ్యాం నకులముదీచ్యాం సవ్యసాచినమ్ ।
ప్రాచ్యాం వృకోదరం మత్స్యైః కేకయైః సహ మద్రకైః ॥ ౧౩ ॥
దిశి ప్రతీచ్యాం నకులముదీచ్యాం సవ్యసాచినమ్ ।
ప్రాచ్యాం వృకోదరం మత్స్యైః కేకయైః సహ మద్రకైః ॥ ౧౩ ॥
తే విజిత్య నృపాన్వీరా ఆజహ్రుర్దిగ్భ్య ఓజసా ।
అజాతశత్రవే భూరి ద్రవిణం నృప యక్ష్యతే ॥ ౧౪ ॥
అజాతశత్రవే భూరి ద్రవిణం నృప యక్ష్యతే ॥ ౧౪ ॥
శ్రుత్వాజితం జరాసన్ధం నృపతేర్ధ్యాయతో హరిః ।
ఆహోపాయం తమేవాద్య ఉద్ధవో యమువాచ హ ॥ ౧౫ ॥
ఆహోపాయం తమేవాద్య ఉద్ధవో యమువాచ హ ॥ ౧౫ ॥
భీమసేనోఽర్జునః కృష్ణో బ్రహ్మలిఙ్గధరాస్త్రయః ।
జగ్ముర్గిరివ్రజం తాత బృహద్రథసుతో యతః ॥ ౧౬ ॥
జగ్ముర్గిరివ్రజం తాత బృహద్రథసుతో యతః ॥ ౧౬ ॥
తే గత్వాతిథ్యవేలాయాం గృహేషు గృహమేధినమ్ ।
బ్రహ్మణ్యం సమయాచేరన్ రాజన్యా బ్రహ్మలిఙ్గినః ॥ ౧౭ ॥
బ్రహ్మణ్యం సమయాచేరన్ రాజన్యా బ్రహ్మలిఙ్గినః ॥ ౧౭ ॥
రాజన్ విద్ధ్యతిథీన్ ప్రాప్తానర్థినో దూరమాగతాన్ ।
తన్నః ప్రయచ్ఛ భద్రం తే యద్వయం కామయామహే ॥ ౧౮ ॥
తన్నః ప్రయచ్ఛ భద్రం తే యద్వయం కామయామహే ॥ ౧౮ ॥
కిం దుర్మర్షం తితిక్షూణాం కిమకార్యమసాధుభిః ।
కిం న దేయం వదాన్యానాం కః పరః సమదర్శినామ్ ॥ ౧౯ ॥
కిం న దేయం వదాన్యానాం కః పరః సమదర్శినామ్ ॥ ౧౯ ॥
యోఽనిత్యేన శరీరేణ సతాం గేయం యశో ధ్రువమ్ ।
నాచినోతి స్వయం కల్పః స వాచ్యః శోచ్య ఏవ సః ॥ ౨౦ ॥
నాచినోతి స్వయం కల్పః స వాచ్యః శోచ్య ఏవ సః ॥ ౨౦ ॥
హరిశ్చన్ద్రో రన్తిదేవ ఉఞ్ఛవృత్తిః శిబిర్బలిః ।
వ్యాధః కపోతో బహవో హ్యధ్రువేణ ధ్రువం గతాః ॥ ౨౧ ॥
వ్యాధః కపోతో బహవో హ్యధ్రువేణ ధ్రువం గతాః ॥ ౨౧ ॥
శ్రీశుక ఉవాచ
స్వరైరాకృతిభిస్తాంస్తు ప్రకోష్ఠైర్జ్యాహతైరపి ।
రాజన్యబన్ధూన్ విజ్ఞాయ దృష్టపూర్వానచిన్తయత్ ॥ ౨౨ ॥
స్వరైరాకృతిభిస్తాంస్తు ప్రకోష్ఠైర్జ్యాహతైరపి ।
రాజన్యబన్ధూన్ విజ్ఞాయ దృష్టపూర్వానచిన్తయత్ ॥ ౨౨ ॥
రాజన్యబన్ధవో హ్యేతే బ్రహ్మలిఙ్గాని బిభ్రతి ।
దదాని భిక్షితం తేభ్య ఆత్మానమపి దుస్త్యజమ్ ॥ ౨౩ ॥
దదాని భిక్షితం తేభ్య ఆత్మానమపి దుస్త్యజమ్ ॥ ౨౩ ॥
బలేర్ను శ్రూయతే కీర్తిర్వితతా దిక్ష్వకల్మషా ।
ఐశ్వర్యాద్ భ్రంశితస్యాపి విప్రవ్యాజేన విష్ణునా ॥ ౨౪ ॥
ఐశ్వర్యాద్ భ్రంశితస్యాపి విప్రవ్యాజేన విష్ణునా ॥ ౨౪ ॥
శ్రియం జిహీర్షతేన్ద్రస్య విష్ణవే ద్విజరూపిణే ।
జానన్నపి మహీం ప్రాదాద్ వార్యమాణోఽపి దైత్యరాట్ ॥ ౨౫ ॥
జానన్నపి మహీం ప్రాదాద్ వార్యమాణోఽపి దైత్యరాట్ ॥ ౨౫ ॥
జీవతా బ్రాహ్మణార్థాయ కో న్వర్థః క్షత్రబన్ధునా ।
దేహేన పతమానేన నేహతా విపులం యశః ॥ ౨౬ ॥
దేహేన పతమానేన నేహతా విపులం యశః ॥ ౨౬ ॥
ఇత్యుదారమతిః ప్రాహ కృష్ణార్జునవృకోదరాన్ ।
హే విప్రా వ్రియతాం కామో దదామ్యాత్మశిరోఽపి వః ॥ ౨౭ ॥
హే విప్రా వ్రియతాం కామో దదామ్యాత్మశిరోఽపి వః ॥ ౨౭ ॥
శ్రీభగవానువాచ
యుద్ధం నో దేహి రాజేన్ద్ర ద్వన్ద్వశో యది మన్యసే ।
యుద్ధార్థినో వయం ప్రాప్తా రాజన్యా నాన్యకాఙ్క్షిణః ॥ ౨౮ ॥
యుద్ధం నో దేహి రాజేన్ద్ర ద్వన్ద్వశో యది మన్యసే ।
యుద్ధార్థినో వయం ప్రాప్తా రాజన్యా నాన్యకాఙ్క్షిణః ॥ ౨౮ ॥
అసౌ వృకోదరః పార్థస్తస్య భ్రాతార్జునో హ్యయమ్ ।
అనయోర్మాతులేయం మాం కృష్ణం జానీహి తే రిపుమ్ ॥ ౨౯ ॥
అనయోర్మాతులేయం మాం కృష్ణం జానీహి తే రిపుమ్ ॥ ౨౯ ॥
ఏవమావేదితో రాజా జహాసోచ్చైః స్మ మాగధః ।
ఆహ చామర్షితో మన్దా యుద్ధం తర్హి దదామి వః ॥ ౩౦ ॥
ఆహ చామర్షితో మన్దా యుద్ధం తర్హి దదామి వః ॥ ౩౦ ॥
న త్వయా భీరుణా యోత్స్యే యుధి విక్లవతేజసా ।
మథురాం స్వపురీం త్యక్త్వా సముద్రం శరణం గతః ॥ ౩౧ ॥
మథురాం స్వపురీం త్యక్త్వా సముద్రం శరణం గతః ॥ ౩౧ ॥
అయం తు వయసాతుల్యో నాతిసత్త్వో న మే సమః ।
అర్జునో న భవేద్ యోద్ధా భీమస్తుల్యబలో మమ ॥ ౩౨ ॥
అర్జునో న భవేద్ యోద్ధా భీమస్తుల్యబలో మమ ॥ ౩౨ ॥
ఇత్యుక్త్వా భీమసేనాయ ప్రాదాయ మహతీం గదామ్ ।
ద్వితీయాం స్వయమాదాయ నిర్జగామ పురాద్ బహిః ॥ ౩౩ ॥
ద్వితీయాం స్వయమాదాయ నిర్జగామ పురాద్ బహిః ॥ ౩౩ ॥
తతః సమేఖలే వీరౌ సంయుక్తావితరేతరమ్ ।
జఘ్నతుర్వజ్రకల్పాభ్యాం గదాభ్యాం రణదుర్మదౌ ॥ ౩౪ ॥
జఘ్నతుర్వజ్రకల్పాభ్యాం గదాభ్యాం రణదుర్మదౌ ॥ ౩౪ ॥
మణ్డలాని విచిత్రాణి సవ్యం దక్షిణమేవ చ ।
చరతోః శుశుభే యుద్ధం నటయోరివ రఙ్గిణోః ॥ ౩౫ ॥
చరతోః శుశుభే యుద్ధం నటయోరివ రఙ్గిణోః ॥ ౩౫ ॥
తతశ్చటచటాశబ్దో వజ్రనిష్పేససన్నిభః ।
గదయోః క్షిప్తయో రాజన్దన్తయోరివ దన్తినోః ॥ ౩౬ ॥
గదయోః క్షిప్తయో రాజన్దన్తయోరివ దన్తినోః ॥ ౩౬ ॥
తే వై గదే భుజజవేన నిపాత్యమానే
అన్యోన్యతోంఽసకటిపాదకరోరుజత్రుమ్ ।
చూర్ణీబభూవతురుపేత్య యథార్కశాఖే
సంయుధ్యతోర్ద్విరదయోరివ దీప్తమన్వ్యోః ॥ ౩౭ ॥
అన్యోన్యతోంఽసకటిపాదకరోరుజత్రుమ్ ।
చూర్ణీబభూవతురుపేత్య యథార్కశాఖే
సంయుధ్యతోర్ద్విరదయోరివ దీప్తమన్వ్యోః ॥ ౩౭ ॥
ఇత్థం తయోః ప్రహతయోర్గదయోర్నృవీరౌ
క్రుద్ధౌ స్వముష్టిభిరయఃస్పరశైరపిష్టామ్ ।
శబ్దస్తయోః ప్రహరతోరిభయోరివాసీ-
న్నిర్ఘాతవజ్రపరుషస్తలతాడనోత్థః ॥ ౩౮ ॥
క్రుద్ధౌ స్వముష్టిభిరయఃస్పరశైరపిష్టామ్ ।
శబ్దస్తయోః ప్రహరతోరిభయోరివాసీ-
న్నిర్ఘాతవజ్రపరుషస్తలతాడనోత్థః ॥ ౩౮ ॥
తయోరేవం ప్రహరతోః సమశిక్షాబలౌజసోః ।
నిర్విశేషమభూద్ యుద్ధమక్షీణజవయోర్నృప ॥ ౩౯ ॥
నిర్విశేషమభూద్ యుద్ధమక్షీణజవయోర్నృప ॥ ౩౯ ॥
శత్రోర్జన్మమృతీ విద్వాఞ్జీవితం చ జరాకృతమ్ ।
పార్థమాప్యాయయన్ స్వేన తేజసాచిన్తయద్ధరిః ॥ ౪౦ ॥
పార్థమాప్యాయయన్ స్వేన తేజసాచిన్తయద్ధరిః ॥ ౪౦ ॥
సఞ్చిన్త్యారివధోపాయం భీమస్యామోఘదర్శనః ।
దర్శయామాస విటపం పాటయన్నివ సంజ్ఞయా ॥ ౪౧ ॥
దర్శయామాస విటపం పాటయన్నివ సంజ్ఞయా ॥ ౪౧ ॥
తద్ విజ్ఞాయ మహాసత్త్వో భీమః ప్రహరతాం వరః ।
గృహీత్వా పాదయోః శత్రుం పాతయామాస భూతలే ॥ ౪౨ ॥
గృహీత్వా పాదయోః శత్రుం పాతయామాస భూతలే ॥ ౪౨ ॥
ఏకం పాదం పదాక్రమ్య దోర్భ్యామన్యం ప్రగృహ్య సః ।
గుదతః పాటయామాస శాఖమివ మహాగజః ॥ ౪౩ ॥
గుదతః పాటయామాస శాఖమివ మహాగజః ॥ ౪౩ ॥
ఏకపాదోరువృషణకటిపృష్ఠస్తనాంసకే ।
ఏకబాహ్వక్షిభ్రూకర్ణే శకలే దదృశుః ప్రజాః ॥ ౪౪ ॥
ఏకబాహ్వక్షిభ్రూకర్ణే శకలే దదృశుః ప్రజాః ॥ ౪౪ ॥
హాహాకారో మహానాసీన్నిహతే మగధేశ్వరే ।
పూజయామాసతుర్భీమం పరిరభ్య జయాచ్యుతౌ ॥ ౪౫ ॥
పూజయామాసతుర్భీమం పరిరభ్య జయాచ్యుతౌ ॥ ౪౫ ॥
సహదేవం తత్తనయం భగవాన్ భూతభావనః ।
అభ్యషిఞ్చదమేయాత్మా మగధానాం పతిం ప్రభుః ।
మోచయామాస రాజన్యాన్సంరుద్ధా మాగధేన యే ॥ ౪౬ ॥
అభ్యషిఞ్చదమేయాత్మా మగధానాం పతిం ప్రభుః ।
మోచయామాస రాజన్యాన్సంరుద్ధా మాగధేన యే ॥ ౪౬ ॥