શ્રીશુક ઉવાચ
સ ઉપસ્પૃશ્ય સલિલં દંશિતો ધૃતકાર્મુકઃ ।
નય માં દ્યુમતઃ પાર્શ્વં વીરસ્યેત્યાહ સારથિમ્ ॥ ૧ ॥
સ ઉપસ્પૃશ્ય સલિલં દંશિતો ધૃતકાર્મુકઃ ।
નય માં દ્યુમતઃ પાર્શ્વં વીરસ્યેત્યાહ સારથિમ્ ॥ ૧ ॥
વિધમન્તં સ્વસૈન્યાનિ દ્યુમન્તં રુક્મિણીસુતઃ ।
પ્રતિહત્ય પ્રત્યવિધ્યાન્નારાચૈરષ્ટભિઃ સ્મયન્ ॥ ૨ ॥
પ્રતિહત્ય પ્રત્યવિધ્યાન્નારાચૈરષ્ટભિઃ સ્મયન્ ॥ ૨ ॥
ચતુર્ભિશ્ચતુરો વાહાન્ સૂતમેકેન ચાહનત્ ।
દ્વાભ્યં ધનુશ્ચ કેતું ચ શરેણાન્યેન વૈ શિરઃ ॥ ૩ ॥
દ્વાભ્યં ધનુશ્ચ કેતું ચ શરેણાન્યેન વૈ શિરઃ ॥ ૩ ॥
ગદસાત્યકિસામ્બાદ્યા જઘ્નુઃ સૌભપતેર્બલમ્ ।
પેતુઃ સમુદ્રે સૌભેયાઃ સર્વે સઞ્છિન્નકન્ધરાઃ ॥ ૪ ॥
પેતુઃ સમુદ્રે સૌભેયાઃ સર્વે સઞ્છિન્નકન્ધરાઃ ॥ ૪ ॥
એવં યદૂનાં શાલ્વાનાં નિઘ્નતામિતરેતરમ્ ।
યુદ્ધં ત્રિનવરાત્રં તદભૂત્તુમુલમુલ્બણમ્ ॥ ૫ ॥
યુદ્ધં ત્રિનવરાત્રં તદભૂત્તુમુલમુલ્બણમ્ ॥ ૫ ॥
ઇન્દ્રપ્રસ્થં ગતઃ કૃષ્ણ આહૂતો ધર્મસૂનુના ।
રાજસૂયેઽથ નિવૃત્તે શિશુપાલે ચ સંસ્થિતે ॥ ૬ ॥
રાજસૂયેઽથ નિવૃત્તે શિશુપાલે ચ સંસ્થિતે ॥ ૬ ॥
કુરુવૃદ્ધાનનુજ્ઞાપ્ય મુનીંશ્ચ સસુતાં પૃથામ્ ।
નિમિત્તાન્યતિઘોરાણિ પશ્યન્ દ્વારવતીં યયૌ ॥ ૭ ॥
નિમિત્તાન્યતિઘોરાણિ પશ્યન્ દ્વારવતીં યયૌ ॥ ૭ ॥
આહ ચાહમિહાયાત આર્યમિશ્રાભિસઙ્ગતઃ ।
રાજન્યાશ્ચૈદ્યપક્ષીયા નૂનં હન્યુઃ પુરીં મમ ॥ ૮ ॥
રાજન્યાશ્ચૈદ્યપક્ષીયા નૂનં હન્યુઃ પુરીં મમ ॥ ૮ ॥
વીક્ષ્ય તત્ કદનં સ્વાનાં નિરૂપ્ય પુરરક્ષણમ્ ।
સૌભં ચ શાલ્વરાજં ચ દારુકં પ્રાહ કેશવઃ ॥ ૯ ॥
સૌભં ચ શાલ્વરાજં ચ દારુકં પ્રાહ કેશવઃ ॥ ૯ ॥
રથં પ્રાપય મે સૂત શાલ્વસ્યાન્તિકમાશુ વૈ ।
સમ્ભ્રમસ્તે ન કર્તવ્યો માયાવી સૌભરાડયમ્ ॥ ૧૦ ॥
સમ્ભ્રમસ્તે ન કર્તવ્યો માયાવી સૌભરાડયમ્ ॥ ૧૦ ॥
ઇત્યુક્તશ્ચોદયામાસ રથમાસ્થાય દારુકઃ ।
વિશન્તં દદૃશુઃ સર્વે સ્વે પરે ચારુણાનુજમ્ ॥ ૧૧ ॥
વિશન્તં દદૃશુઃ સર્વે સ્વે પરે ચારુણાનુજમ્ ॥ ૧૧ ॥
શાલ્વશ્ચ કૃષ્ણમાલોક્ય હતપ્રાયબલેશ્વરઃ ।
પ્રાહરત્ કૃષ્ણસૂતાય શક્તિં ભીમરવાં મૃધે ॥ ૧૨ ॥
પ્રાહરત્ કૃષ્ણસૂતાય શક્તિં ભીમરવાં મૃધે ॥ ૧૨ ॥
તામાપતન્તીં નભસિ મહોલ્કામિવ રંહસા ।
ભાસયન્તીં દિશઃ શૌરિઃ સાયકૈઃ શતધાચ્છિનત્ ॥ ૧૩ ॥
ભાસયન્તીં દિશઃ શૌરિઃ સાયકૈઃ શતધાચ્છિનત્ ॥ ૧૩ ॥
તં ચ ષોડશભિર્વિદ્ધ્વા બાણૈઃ સૌભં ચ ખે ભ્રમત્ ।
અવિધ્યચ્છરસન્દોહૈઃ ખં સૂર્ય ઇવ રશ્મિભિઃ ॥ ૧૪ ॥
અવિધ્યચ્છરસન્દોહૈઃ ખં સૂર્ય ઇવ રશ્મિભિઃ ॥ ૧૪ ॥
શાલ્વઃ શૌરેસ્તુ દોઃ સવ્યં સશાર્ઙ્ગં શાર્ઙ્ગધન્વનઃ ।
બિભેદ ન્યપતદ્ધસ્તાચ્છાર્ઙ્ગમાસીત્તદદ્ભુતમ્ ॥ ૧૫ ॥
બિભેદ ન્યપતદ્ધસ્તાચ્છાર્ઙ્ગમાસીત્તદદ્ભુતમ્ ॥ ૧૫ ॥
હાહાકારો મહાનાસીદ્ ભૂતાનાં તત્ર પશ્યતામ્ ।
નિનદ્ય સૌભરાડુચ્ચૈરિદમાહ જનાર્દનમ્ ॥ ૧૬ ॥
નિનદ્ય સૌભરાડુચ્ચૈરિદમાહ જનાર્દનમ્ ॥ ૧૬ ॥
યત્ત્વયા મૂઢ નઃ સખ્યુર્ભ્રાતુર્ભાર્યા હૃતેક્ષતામ્ ।
પ્રમત્તઃ સ સભામધ્યે ત્વયા વ્યાપાદિતઃ સખા ॥ ૧૭ ॥
પ્રમત્તઃ સ સભામધ્યે ત્વયા વ્યાપાદિતઃ સખા ॥ ૧૭ ॥
તં ત્વાદ્ય નિશિતૈર્બાણૈરપરાજિતમાનિનમ્ ।
નયામ્યપુનરાવૃત્તિં યદિ તિષ્ઠેર્મમાગ્રતઃ ॥ ૧૮ ॥
નયામ્યપુનરાવૃત્તિં યદિ તિષ્ઠેર્મમાગ્રતઃ ॥ ૧૮ ॥
શ્રીભગવાનુવાચ
વૃથા ત્વં કત્થસે મન્દ ન પશ્યસ્યન્તિકેઽન્તકમ્ ।
પૌરુષં દર્શયન્તિ સ્મ શૂરા ન બહુભાષિણઃ ॥ ૧૯ ॥
વૃથા ત્વં કત્થસે મન્દ ન પશ્યસ્યન્તિકેઽન્તકમ્ ।
પૌરુષં દર્શયન્તિ સ્મ શૂરા ન બહુભાષિણઃ ॥ ૧૯ ॥
ઇત્યુક્ત્વા ભગવાઞ્છાલ્વં ગદયા ભીમવેગયા ।
તતાડ જત્રૌ સંરબ્ધઃ સ ચકમ્પે વમન્નસૃક્ ॥ ૨૦ ॥
તતાડ જત્રૌ સંરબ્ધઃ સ ચકમ્પે વમન્નસૃક્ ॥ ૨૦ ॥
ગદાયાં સન્નિવૃત્તાયાં શાલ્વસ્ત્વન્તરધીયત ।
તતો મુહૂર્ત આગત્ય પુરુષઃ શિરસાચ્યુતમ્ ।
દેવક્યા પ્રહિતોઽસ્મીતિ નત્વા પ્રાહ વચો રુદન્ ॥ ૨૧ ॥
તતો મુહૂર્ત આગત્ય પુરુષઃ શિરસાચ્યુતમ્ ।
દેવક્યા પ્રહિતોઽસ્મીતિ નત્વા પ્રાહ વચો રુદન્ ॥ ૨૧ ॥
કૃષ્ણ કૃષ્ણ મહાબાહો પિતા તે પિતૃવત્સલ ।
બદ્ધ્વાપનીતઃ શાલ્વેન સૌનિકેન યથા પશુઃ ॥ ૨૨ ॥
બદ્ધ્વાપનીતઃ શાલ્વેન સૌનિકેન યથા પશુઃ ॥ ૨૨ ॥
નિશમ્ય વિપ્રિયં કૃષ્ણો માનુષીં પ્રકૃતિં ગતઃ ।
વિમનસ્કો ઘૃણી સ્નેહાદ્ બભાષે પ્રાકૃતો યથા ॥ ૨૩ ॥
વિમનસ્કો ઘૃણી સ્નેહાદ્ બભાષે પ્રાકૃતો યથા ॥ ૨૩ ॥
કથં રામમસમ્ભ્રાન્તં જિત્વાજેયં સુરાસુરૈઃ ।
શાલ્વેનાલ્પીયસા નીતઃ પિતા મે બલવાન્ વિધિઃ ॥ ૨૪ ॥
શાલ્વેનાલ્પીયસા નીતઃ પિતા મે બલવાન્ વિધિઃ ॥ ૨૪ ॥
ઇતિ બ્રુવાણે ગોવિન્દે સૌભરાટ્ પ્રત્યુપસ્થિતઃ ।
વસુદેવમિવાનીય કૃષ્ણં ચેદમુવાચ સઃ ॥ ૨૫ ॥
વસુદેવમિવાનીય કૃષ્ણં ચેદમુવાચ સઃ ॥ ૨૫ ॥
એષ તે જનિતા તાતો યદર્થમિહ જીવસિ ।
વધિષ્યે વીક્ષતસ્તેઽમુમીશશ્ચેત્ પાહિ બાલિશ ॥ ૨૬ ॥
વધિષ્યે વીક્ષતસ્તેઽમુમીશશ્ચેત્ પાહિ બાલિશ ॥ ૨૬ ॥
એવં નિર્ભર્ત્સ્ય માયાવી ખડ્ગેનાનકદુન્દુભેઃ ।
ઉત્કૃત્ય શિર આદાય ખસ્થં સૌભં સમાવિશત્ ॥ ૨૭ ॥
ઉત્કૃત્ય શિર આદાય ખસ્થં સૌભં સમાવિશત્ ॥ ૨૭ ॥
તતો મુહૂર્તં પ્રકૃતાવુપપ્લુતઃ
સ્વબોધ આસ્તે સ્વજનાનુષઙ્ગતઃ ।
મહાનુભાવસ્તદબુધ્યદાસુરીં
માયાં સ શાલ્વપ્રસૃતાં મયોદિતામ્ ॥ ૨૮ ॥
સ્વબોધ આસ્તે સ્વજનાનુષઙ્ગતઃ ।
મહાનુભાવસ્તદબુધ્યદાસુરીં
માયાં સ શાલ્વપ્રસૃતાં મયોદિતામ્ ॥ ૨૮ ॥
ન તત્ર દૂતં ન પિતુઃ કલેવરં
પ્રબુદ્ધ આજૌ સમપશ્યદચ્યુતઃ ।
સ્વાપ્નં યથા ચામ્બરચારિણં રિપું
સૌભસ્થમાલોક્ય નિહન્તુમુદ્યતઃ ॥ ૨૯ ॥
પ્રબુદ્ધ આજૌ સમપશ્યદચ્યુતઃ ।
સ્વાપ્નં યથા ચામ્બરચારિણં રિપું
સૌભસ્થમાલોક્ય નિહન્તુમુદ્યતઃ ॥ ૨૯ ॥
એવં વદન્તિ રાજર્ષે ઋષયઃ કે ચ નાન્વિતાઃ ।
યત્ સ્વવાચો વિરુધ્યેત નૂનં તે ન સ્મરન્ત્યુત ॥ ૩૦ ॥
યત્ સ્વવાચો વિરુધ્યેત નૂનં તે ન સ્મરન્ત્યુત ॥ ૩૦ ॥
ક્વ શોકમોહૌ સ્નેહો વા ભયં વા યેઽજ્ઞસમ્ભવાઃ ।
ક્વ ચાખણ્ડિતવિજ્ઞાનજ્ઞાનૈશ્વર્યસ્ત્વખણ્ડિતઃ ॥ ૩૧ ॥
ક્વ ચાખણ્ડિતવિજ્ઞાનજ્ઞાનૈશ્વર્યસ્ત્વખણ્ડિતઃ ॥ ૩૧ ॥
યત્પાદસેવોર્જિતયાત્મવિદ્યયા
હિન્વન્ત્યનાદ્યાત્મવિપર્યયગ્રહમ્ ।
લભન્ત આત્મીયમનન્તમૈશ્વરં
કુતો નુ મોહઃ પરમસ્ય સદ્ગતેઃ ॥ ૩૨ ॥
હિન્વન્ત્યનાદ્યાત્મવિપર્યયગ્રહમ્ ।
લભન્ત આત્મીયમનન્તમૈશ્વરં
કુતો નુ મોહઃ પરમસ્ય સદ્ગતેઃ ॥ ૩૨ ॥
તં શસ્ત્રપૂગૈઃ પ્રહરન્તમોજસા
શાલ્વં શરૈઃ શૌરિરમોઘવિક્રમઃ ।
વિદ્ધ્વાચ્છિનદ્ વર્મ ધનુઃ શિરોમણિં
સૌભં ચ શત્રોર્ગદયા રુરોજ હ ॥ ૩૩ ॥
શાલ્વં શરૈઃ શૌરિરમોઘવિક્રમઃ ।
વિદ્ધ્વાચ્છિનદ્ વર્મ ધનુઃ શિરોમણિં
સૌભં ચ શત્રોર્ગદયા રુરોજ હ ॥ ૩૩ ॥
તત્ કૃષ્ણહસ્તેરિતયા વિચૂર્ણિતં
પપાત તોયે ગદયા સહસ્રધા ।
વિસૃજ્ય તદ્ ભૂતલમાસ્થિતો ગદા-
મુદ્યમ્ય શાલ્વોઽચ્યુતમભ્યગાદ્દ્રુતમ્ ॥ ૩૪ ॥
પપાત તોયે ગદયા સહસ્રધા ।
વિસૃજ્ય તદ્ ભૂતલમાસ્થિતો ગદા-
મુદ્યમ્ય શાલ્વોઽચ્યુતમભ્યગાદ્દ્રુતમ્ ॥ ૩૪ ॥
આધાવતઃ સગદં તસ્ય બાહું
ભલ્લેન છિત્ત્વાથ રથાઙ્ગમદ્ભુતમ્ ।
વધાય શાલ્વસ્ય લયાર્કસન્નિભં
બિભ્રદ્ બભૌ સાર્ક ઇવોદયાચલઃ ॥ ૩૫ ॥
ભલ્લેન છિત્ત્વાથ રથાઙ્ગમદ્ભુતમ્ ।
વધાય શાલ્વસ્ય લયાર્કસન્નિભં
બિભ્રદ્ બભૌ સાર્ક ઇવોદયાચલઃ ॥ ૩૫ ॥
જહાર તેનૈવ શિરઃ સકુણ્ડલં
કિરીટયુક્તં પુરુમાયિનો હરિઃ ।
વજ્રેણ વૃત્રસ્ય યથા પુરન્દરો
બભૂવ હાહેતિ વચસ્તદા નૃણામ્ ॥ ૩૬ ॥
કિરીટયુક્તં પુરુમાયિનો હરિઃ ।
વજ્રેણ વૃત્રસ્ય યથા પુરન્દરો
બભૂવ હાહેતિ વચસ્તદા નૃણામ્ ॥ ૩૬ ॥
તસ્મિન્ નિપતિતે પાપે સૌભે ચ ગદયા હતે ।
નેદુર્દુન્દુભયો રાજન્ દિવિ દેવગણેરિતાઃ ।
સખીનામપચિતિં કુર્વન્દન્તવક્રો રુષાભ્યગાત્ ॥ ૩૭ ॥
નેદુર્દુન્દુભયો રાજન્ દિવિ દેવગણેરિતાઃ ।
સખીનામપચિતિં કુર્વન્દન્તવક્રો રુષાભ્યગાત્ ॥ ૩૭ ॥