శ్రీశుక ఉవాచ
స ఉపస్పృశ్య సలిలం దంశితో ధృతకార్ముకః ।
నయ మాం ద్యుమతః పార్శ్వం వీరస్యేత్యాహ సారథిమ్ ॥ ౧ ॥
స ఉపస్పృశ్య సలిలం దంశితో ధృతకార్ముకః ।
నయ మాం ద్యుమతః పార్శ్వం వీరస్యేత్యాహ సారథిమ్ ॥ ౧ ॥
విధమన్తం స్వసైన్యాని ద్యుమన్తం రుక్మిణీసుతః ।
ప్రతిహత్య ప్రత్యవిధ్యాన్నారాచైరష్టభిః స్మయన్ ॥ ౨ ॥
ప్రతిహత్య ప్రత్యవిధ్యాన్నారాచైరష్టభిః స్మయన్ ॥ ౨ ॥
చతుర్భిశ్చతురో వాహాన్ సూతమేకేన చాహనత్ ।
ద్వాభ్యం ధనుశ్చ కేతుం చ శరేణాన్యేన వై శిరః ॥ ౩ ॥
ద్వాభ్యం ధనుశ్చ కేతుం చ శరేణాన్యేన వై శిరః ॥ ౩ ॥
గదసాత్యకిసామ్బాద్యా జఘ్నుః సౌభపతేర్బలమ్ ।
పేతుః సముద్రే సౌభేయాః సర్వే సఞ్ఛిన్నకన్ధరాః ॥ ౪ ॥
పేతుః సముద్రే సౌభేయాః సర్వే సఞ్ఛిన్నకన్ధరాః ॥ ౪ ॥
ఏవం యదూనాం శాల్వానాం నిఘ్నతామితరేతరమ్ ।
యుద్ధం త్రినవరాత్రం తదభూత్తుములముల్బణమ్ ॥ ౫ ॥
యుద్ధం త్రినవరాత్రం తదభూత్తుములముల్బణమ్ ॥ ౫ ॥
ఇన్ద్రప్రస్థం గతః కృష్ణ ఆహూతో ధర్మసూనునా ।
రాజసూయేఽథ నివృత్తే శిశుపాలే చ సంస్థితే ॥ ౬ ॥
రాజసూయేఽథ నివృత్తే శిశుపాలే చ సంస్థితే ॥ ౬ ॥
కురువృద్ధాననుజ్ఞాప్య మునీంశ్చ ససుతాం పృథామ్ ।
నిమిత్తాన్యతిఘోరాణి పశ్యన్ ద్వారవతీం యయౌ ॥ ౭ ॥
నిమిత్తాన్యతిఘోరాణి పశ్యన్ ద్వారవతీం యయౌ ॥ ౭ ॥
ఆహ చాహమిహాయాత ఆర్యమిశ్రాభిసఙ్గతః ।
రాజన్యాశ్చైద్యపక్షీయా నూనం హన్యుః పురీం మమ ॥ ౮ ॥
రాజన్యాశ్చైద్యపక్షీయా నూనం హన్యుః పురీం మమ ॥ ౮ ॥
వీక్ష్య తత్ కదనం స్వానాం నిరూప్య పురరక్షణమ్ ।
సౌభం చ శాల్వరాజం చ దారుకం ప్రాహ కేశవః ॥ ౯ ॥
సౌభం చ శాల్వరాజం చ దారుకం ప్రాహ కేశవః ॥ ౯ ॥
రథం ప్రాపయ మే సూత శాల్వస్యాన్తికమాశు వై ।
సమ్భ్రమస్తే న కర్తవ్యో మాయావీ సౌభరాడయమ్ ॥ ౧౦ ॥
సమ్భ్రమస్తే న కర్తవ్యో మాయావీ సౌభరాడయమ్ ॥ ౧౦ ॥
ఇత్యుక్తశ్చోదయామాస రథమాస్థాయ దారుకః ।
విశన్తం దదృశుః సర్వే స్వే పరే చారుణానుజమ్ ॥ ౧౧ ॥
విశన్తం దదృశుః సర్వే స్వే పరే చారుణానుజమ్ ॥ ౧౧ ॥
శాల్వశ్చ కృష్ణమాలోక్య హతప్రాయబలేశ్వరః ।
ప్రాహరత్ కృష్ణసూతాయ శక్తిం భీమరవాం మృధే ॥ ౧౨ ॥
ప్రాహరత్ కృష్ణసూతాయ శక్తిం భీమరవాం మృధే ॥ ౧౨ ॥
తామాపతన్తీం నభసి మహోల్కామివ రంహసా ।
భాసయన్తీం దిశః శౌరిః సాయకైః శతధాచ్ఛినత్ ॥ ౧౩ ॥
భాసయన్తీం దిశః శౌరిః సాయకైః శతధాచ్ఛినత్ ॥ ౧౩ ॥
తం చ షోడశభిర్విద్ధ్వా బాణైః సౌభం చ ఖే భ్రమత్ ।
అవిధ్యచ్ఛరసన్దోహైః ఖం సూర్య ఇవ రశ్మిభిః ॥ ౧౪ ॥
అవిధ్యచ్ఛరసన్దోహైః ఖం సూర్య ఇవ రశ్మిభిః ॥ ౧౪ ॥
శాల్వః శౌరేస్తు దోః సవ్యం సశార్ఙ్గం శార్ఙ్గధన్వనః ।
బిభేద న్యపతద్ధస్తాచ్ఛార్ఙ్గమాసీత్తదద్భుతమ్ ॥ ౧౫ ॥
బిభేద న్యపతద్ధస్తాచ్ఛార్ఙ్గమాసీత్తదద్భుతమ్ ॥ ౧౫ ॥
హాహాకారో మహానాసీద్ భూతానాం తత్ర పశ్యతామ్ ।
నినద్య సౌభరాడుచ్చైరిదమాహ జనార్దనమ్ ॥ ౧౬ ॥
నినద్య సౌభరాడుచ్చైరిదమాహ జనార్దనమ్ ॥ ౧౬ ॥
యత్త్వయా మూఢ నః సఖ్యుర్భ్రాతుర్భార్యా హృతేక్షతామ్ ।
ప్రమత్తః స సభామధ్యే త్వయా వ్యాపాదితః సఖా ॥ ౧౭ ॥
ప్రమత్తః స సభామధ్యే త్వయా వ్యాపాదితః సఖా ॥ ౧౭ ॥
తం త్వాద్య నిశితైర్బాణైరపరాజితమానినమ్ ।
నయామ్యపునరావృత్తిం యది తిష్ఠేర్మమాగ్రతః ॥ ౧౮ ॥
నయామ్యపునరావృత్తిం యది తిష్ఠేర్మమాగ్రతః ॥ ౧౮ ॥
శ్రీభగవానువాచ
వృథా త్వం కత్థసే మన్ద న పశ్యస్యన్తికేఽన్తకమ్ ।
పౌరుషం దర్శయన్తి స్మ శూరా న బహుభాషిణః ॥ ౧౯ ॥
వృథా త్వం కత్థసే మన్ద న పశ్యస్యన్తికేఽన్తకమ్ ।
పౌరుషం దర్శయన్తి స్మ శూరా న బహుభాషిణః ॥ ౧౯ ॥
ఇత్యుక్త్వా భగవాఞ్ఛాల్వం గదయా భీమవేగయా ।
తతాడ జత్రౌ సంరబ్ధః స చకమ్పే వమన్నసృక్ ॥ ౨౦ ॥
తతాడ జత్రౌ సంరబ్ధః స చకమ్పే వమన్నసృక్ ॥ ౨౦ ॥
గదాయాం సన్నివృత్తాయాం శాల్వస్త్వన్తరధీయత ।
తతో ముహూర్త ఆగత్య పురుషః శిరసాచ్యుతమ్ ।
దేవక్యా ప్రహితోఽస్మీతి నత్వా ప్రాహ వచో రుదన్ ॥ ౨౧ ॥
తతో ముహూర్త ఆగత్య పురుషః శిరసాచ్యుతమ్ ।
దేవక్యా ప్రహితోఽస్మీతి నత్వా ప్రాహ వచో రుదన్ ॥ ౨౧ ॥
కృష్ణ కృష్ణ మహాబాహో పితా తే పితృవత్సల ।
బద్ధ్వాపనీతః శాల్వేన సౌనికేన యథా పశుః ॥ ౨౨ ॥
బద్ధ్వాపనీతః శాల్వేన సౌనికేన యథా పశుః ॥ ౨౨ ॥
నిశమ్య విప్రియం కృష్ణో మానుషీం ప్రకృతిం గతః ।
విమనస్కో ఘృణీ స్నేహాద్ బభాషే ప్రాకృతో యథా ॥ ౨౩ ॥
విమనస్కో ఘృణీ స్నేహాద్ బభాషే ప్రాకృతో యథా ॥ ౨౩ ॥
కథం రామమసమ్భ్రాన్తం జిత్వాజేయం సురాసురైః ।
శాల్వేనాల్పీయసా నీతః పితా మే బలవాన్ విధిః ॥ ౨౪ ॥
శాల్వేనాల్పీయసా నీతః పితా మే బలవాన్ విధిః ॥ ౨౪ ॥
ఇతి బ్రువాణే గోవిన్దే సౌభరాట్ ప్రత్యుపస్థితః ।
వసుదేవమివానీయ కృష్ణం చేదమువాచ సః ॥ ౨౫ ॥
వసుదేవమివానీయ కృష్ణం చేదమువాచ సః ॥ ౨౫ ॥
ఏష తే జనితా తాతో యదర్థమిహ జీవసి ।
వధిష్యే వీక్షతస్తేఽముమీశశ్చేత్ పాహి బాలిశ ॥ ౨౬ ॥
వధిష్యే వీక్షతస్తేఽముమీశశ్చేత్ పాహి బాలిశ ॥ ౨౬ ॥
ఏవం నిర్భర్త్స్య మాయావీ ఖడ్గేనానకదున్దుభేః ।
ఉత్కృత్య శిర ఆదాయ ఖస్థం సౌభం సమావిశత్ ॥ ౨౭ ॥
ఉత్కృత్య శిర ఆదాయ ఖస్థం సౌభం సమావిశత్ ॥ ౨౭ ॥
తతో ముహూర్తం ప్రకృతావుపప్లుతః
స్వబోధ ఆస్తే స్వజనానుషఙ్గతః ।
మహానుభావస్తదబుధ్యదాసురీం
మాయాం స శాల్వప్రసృతాం మయోదితామ్ ॥ ౨౮ ॥
స్వబోధ ఆస్తే స్వజనానుషఙ్గతః ।
మహానుభావస్తదబుధ్యదాసురీం
మాయాం స శాల్వప్రసృతాం మయోదితామ్ ॥ ౨౮ ॥
న తత్ర దూతం న పితుః కలేవరం
ప్రబుద్ధ ఆజౌ సమపశ్యదచ్యుతః ।
స్వాప్నం యథా చామ్బరచారిణం రిపుం
సౌభస్థమాలోక్య నిహన్తుముద్యతః ॥ ౨౯ ॥
ప్రబుద్ధ ఆజౌ సమపశ్యదచ్యుతః ।
స్వాప్నం యథా చామ్బరచారిణం రిపుం
సౌభస్థమాలోక్య నిహన్తుముద్యతః ॥ ౨౯ ॥
ఏవం వదన్తి రాజర్షే ఋషయః కే చ నాన్వితాః ।
యత్ స్వవాచో విరుధ్యేత నూనం తే న స్మరన్త్యుత ॥ ౩౦ ॥
యత్ స్వవాచో విరుధ్యేత నూనం తే న స్మరన్త్యుత ॥ ౩౦ ॥
క్వ శోకమోహౌ స్నేహో వా భయం వా యేఽజ్ఞసమ్భవాః ।
క్వ చాఖణ్డితవిజ్ఞానజ్ఞానైశ్వర్యస్త్వఖణ్డితః ॥ ౩౧ ॥
క్వ చాఖణ్డితవిజ్ఞానజ్ఞానైశ్వర్యస్త్వఖణ్డితః ॥ ౩౧ ॥
యత్పాదసేవోర్జితయాత్మవిద్యయా
హిన్వన్త్యనాద్యాత్మవిపర్యయగ్రహమ్ ।
లభన్త ఆత్మీయమనన్తమైశ్వరం
కుతో ను మోహః పరమస్య సద్గతేః ॥ ౩౨ ॥
హిన్వన్త్యనాద్యాత్మవిపర్యయగ్రహమ్ ।
లభన్త ఆత్మీయమనన్తమైశ్వరం
కుతో ను మోహః పరమస్య సద్గతేః ॥ ౩౨ ॥
తం శస్త్రపూగైః ప్రహరన్తమోజసా
శాల్వం శరైః శౌరిరమోఘవిక్రమః ।
విద్ధ్వాచ్ఛినద్ వర్మ ధనుః శిరోమణిం
సౌభం చ శత్రోర్గదయా రురోజ హ ॥ ౩౩ ॥
శాల్వం శరైః శౌరిరమోఘవిక్రమః ।
విద్ధ్వాచ్ఛినద్ వర్మ ధనుః శిరోమణిం
సౌభం చ శత్రోర్గదయా రురోజ హ ॥ ౩౩ ॥
తత్ కృష్ణహస్తేరితయా విచూర్ణితం
పపాత తోయే గదయా సహస్రధా ।
విసృజ్య తద్ భూతలమాస్థితో గదా-
ముద్యమ్య శాల్వోఽచ్యుతమభ్యగాద్ద్రుతమ్ ॥ ౩౪ ॥
పపాత తోయే గదయా సహస్రధా ।
విసృజ్య తద్ భూతలమాస్థితో గదా-
ముద్యమ్య శాల్వోఽచ్యుతమభ్యగాద్ద్రుతమ్ ॥ ౩౪ ॥
ఆధావతః సగదం తస్య బాహుం
భల్లేన ఛిత్త్వాథ రథాఙ్గమద్భుతమ్ ।
వధాయ శాల్వస్య లయార్కసన్నిభం
బిభ్రద్ బభౌ సార్క ఇవోదయాచలః ॥ ౩౫ ॥
భల్లేన ఛిత్త్వాథ రథాఙ్గమద్భుతమ్ ।
వధాయ శాల్వస్య లయార్కసన్నిభం
బిభ్రద్ బభౌ సార్క ఇవోదయాచలః ॥ ౩౫ ॥
జహార తేనైవ శిరః సకుణ్డలం
కిరీటయుక్తం పురుమాయినో హరిః ।
వజ్రేణ వృత్రస్య యథా పురన్దరో
బభూవ హాహేతి వచస్తదా నృణామ్ ॥ ౩౬ ॥
కిరీటయుక్తం పురుమాయినో హరిః ।
వజ్రేణ వృత్రస్య యథా పురన్దరో
బభూవ హాహేతి వచస్తదా నృణామ్ ॥ ౩౬ ॥
తస్మిన్ నిపతితే పాపే సౌభే చ గదయా హతే ।
నేదుర్దున్దుభయో రాజన్ దివి దేవగణేరితాః ।
సఖీనామపచితిం కుర్వన్దన్తవక్రో రుషాభ్యగాత్ ॥ ౩౭ ॥
నేదుర్దున్దుభయో రాజన్ దివి దేవగణేరితాః ।
సఖీనామపచితిం కుర్వన్దన్తవక్రో రుషాభ్యగాత్ ॥ ౩౭ ॥