শ্ৰীশুক উৱাচ
শিশুপালস্য শাল্ৱস্য পৌণ্ড্ৰকস্যাপি দুৰ্মতিঃ ।
পৰলোকগতানাং চ কুৰ্ৱন্ পাৰোক্ষ্যসৌহৃদম্ ॥ ১ ॥
শিশুপালস্য শাল্ৱস্য পৌণ্ড্ৰকস্যাপি দুৰ্মতিঃ ।
পৰলোকগতানাং চ কুৰ্ৱন্ পাৰোক্ষ্যসৌহৃদম্ ॥ ১ ॥
একঃ পদাতিঃ সঙ্ক্ৰুদ্ধো গদাপাণিঃ প্ৰকম্পযন্ ।
পদ্ভ্যামিমাং মহাৰাজ মহাসত্ত্ৱো ৱ্যদৃশ্যত ॥ ২ ॥
পদ্ভ্যামিমাং মহাৰাজ মহাসত্ত্ৱো ৱ্যদৃশ্যত ॥ ২ ॥
তং তথাযান্তমালোক্য গদামাদায সত্ৱৰঃ ।
অৱপ্লুত্য ৰথাত্ কৃষ্ণঃ সিন্ধুং ৱেলেৱ প্ৰত্যধাত্ ॥ ৩ ॥
অৱপ্লুত্য ৰথাত্ কৃষ্ণঃ সিন্ধুং ৱেলেৱ প্ৰত্যধাত্ ॥ ৩ ॥
গদামুদ্যম্য কাৰূষো মুকুন্দং প্ৰাহ দুৰ্মদঃ ।
দিষ্ট্যা দিষ্ট্যা ভৱানদ্য মম দৃষ্টিপথং গতঃ ॥ ৪ ॥
দিষ্ট্যা দিষ্ট্যা ভৱানদ্য মম দৃষ্টিপথং গতঃ ॥ ৪ ॥
ত্ৱং মাতুলেযো নঃ কৃষ্ণ মিত্ৰধ্ৰুঙ্মাং জিঘাংসসি ।
অতস্ত্ৱাং গদযা মন্দ হনিষ্যে ৱজ্ৰকল্পযা ॥ ৫ ॥
অতস্ত্ৱাং গদযা মন্দ হনিষ্যে ৱজ্ৰকল্পযা ॥ ৫ ॥
তৰ্হ্যানৃণ্যমুপৈম্যজ্ঞ মিত্ৰাণাং মিত্ৰৱত্সলঃ ।
বন্ধুৰূপমৰিং হত্ৱা ৱ্যাধিং দেহচৰং যথা ॥ ৬ ॥
বন্ধুৰূপমৰিং হত্ৱা ৱ্যাধিং দেহচৰং যথা ॥ ৬ ॥
এৱং ৰূক্ষৈস্তুদন্ ৱাক্যৈঃ কৃষ্ণং তোত্ৰৈৰিৱ দ্ৱিপম্ ।
গদযা তাডযন্মূৰ্ধ্নি সিংহৱদ্ ৱ্যনদচ্চ সঃ ॥ ৭ ॥
গদযা তাডযন্মূৰ্ধ্নি সিংহৱদ্ ৱ্যনদচ্চ সঃ ॥ ৭ ॥
গদযাভিহতোঽপ্যাজৌ ন চচাল যদূদ্ৱহঃ ।
কৃষ্ণোঽপি তমহন্ গুৰ্ৱ্যা কৌমোদক্যা স্তনান্তৰে ॥ ৮ ॥
কৃষ্ণোঽপি তমহন্ গুৰ্ৱ্যা কৌমোদক্যা স্তনান্তৰে ॥ ৮ ॥
গদানিৰ্ভিন্নহৃদয উদ্ৱমন্ ৰুধিৰং মুখাত্ ।
প্ৰসাৰ্য কেশবাহ্ৱঙ্ঘ্ৰীন্ ধৰণ্যাং ন্যপতদ্ ৱ্যসুঃ ॥ ৯ ॥
প্ৰসাৰ্য কেশবাহ্ৱঙ্ঘ্ৰীন্ ধৰণ্যাং ন্যপতদ্ ৱ্যসুঃ ॥ ৯ ॥
ততঃ সূক্ষ্মতৰং জ্যোতিঃ কৃষ্ণমাৱিশদদ্ভুতম্ ।
পশ্যতাং সৰ্ৱভূতানাং যথা চৈদ্যৱধে নৃপ ॥ ১০ ॥
পশ্যতাং সৰ্ৱভূতানাং যথা চৈদ্যৱধে নৃপ ॥ ১০ ॥
ৱিদূৰথস্তু তদ্ভ্ৰাতা ভ্ৰাতৃশোকপৰিপ্লুতঃ ।
আগচ্ছদসিচৰ্মাভ্যামুচ্ছ্ৱসংস্তজ্জিঘাংসযা ॥ ১১ ॥
আগচ্ছদসিচৰ্মাভ্যামুচ্ছ্ৱসংস্তজ্জিঘাংসযা ॥ ১১ ॥
তস্য চাপততঃ কৃষ্ণশ্চক্ৰেণ ক্ষুৰনেমিনা ।
শিৰো জহাৰ ৰাজেন্দ্ৰ সকিৰীটং সকুণ্ডলম্ ॥ ১২ ॥
শিৰো জহাৰ ৰাজেন্দ্ৰ সকিৰীটং সকুণ্ডলম্ ॥ ১২ ॥
এৱং সৌভং চ শাল্ৱং চ দন্তৱক্ৰং সহানুজম্ ।
হত্ৱা দুৰ্ৱিষহানন্যৈৰীডিতঃ সুৰমানৱৈঃ ॥ ১৩ ॥
হত্ৱা দুৰ্ৱিষহানন্যৈৰীডিতঃ সুৰমানৱৈঃ ॥ ১৩ ॥
মুনিভিঃ সিদ্ধগন্ধৰ্ৱৈৰ্ৱিদ্যাধৰমহোৰগৈঃ ।
অপ্সৰোভিঃ পিতৃগণৈৰ্যক্ষৈঃ কিন্নৰচাৰণৈঃ ॥ ১৪ ॥
অপ্সৰোভিঃ পিতৃগণৈৰ্যক্ষৈঃ কিন্নৰচাৰণৈঃ ॥ ১৪ ॥
উপগীযমানৱিজযঃ কুসুমৈৰভিৱৰ্ষিতঃ ।
ৱৃতশ্চ ৱৃষ্ণিপ্ৰৱৰৈৰ্ৱিৱেশালঙ্কৃতাং পুৰীম্ ॥ ১৫ ॥
ৱৃতশ্চ ৱৃষ্ণিপ্ৰৱৰৈৰ্ৱিৱেশালঙ্কৃতাং পুৰীম্ ॥ ১৫ ॥
এৱং যোগেশ্ৱৰঃ কৃষ্ণো ভগৱান্ জগদীশ্ৱৰঃ ।
ঈযতে পশুদৃষ্টীনাং নিৰ্জিতো জযতীতি সঃ ॥ ১৬ ॥
ঈযতে পশুদৃষ্টীনাং নিৰ্জিতো জযতীতি সঃ ॥ ১৬ ॥
শ্ৰুত্ৱা যুদ্ধোদ্যমং ৰামঃ কুৰূণাং সহ পাণ্ডৱৈঃ ।
তীৰ্থাভিষেকৱ্যাজেন মধ্যস্থঃ প্ৰযযৌ কিল ॥ ১৭ ॥
তীৰ্থাভিষেকৱ্যাজেন মধ্যস্থঃ প্ৰযযৌ কিল ॥ ১৭ ॥
স্নাত্ৱা প্ৰভাসে সন্তৰ্প্য দেৱৰ্ষিপিতৃমানৱান্ ।
সৰস্ৱতীং প্ৰতিস্ৰোতং যযৌ ব্ৰাহ্মণসংৱৃতঃ ॥ ১৮ ॥
সৰস্ৱতীং প্ৰতিস্ৰোতং যযৌ ব্ৰাহ্মণসংৱৃতঃ ॥ ১৮ ॥
পৃথূদকং বিন্দুসৰস্ত্ৰিতকূপং সুদৰ্শনম্ ।
ৱিশালং ব্ৰহ্মতীৰ্থং চ চক্ৰং প্ৰাচীং সৰস্ৱতীম্ ॥ ১৯ ॥
ৱিশালং ব্ৰহ্মতীৰ্থং চ চক্ৰং প্ৰাচীং সৰস্ৱতীম্ ॥ ১৯ ॥
যমুনামনু যান্যেৱ গঙ্গামনু চ ভাৰত ।
জগাম নৈমিষং যত্ৰ ঋষযঃ সত্ৰমাসতে ॥ ২০ ॥
জগাম নৈমিষং যত্ৰ ঋষযঃ সত্ৰমাসতে ॥ ২০ ॥
তমাগতমভিপ্ৰেত্য মুনযো দীৰ্ঘসত্ৰিণঃ ।
অভিনন্দ্য যথান্যাযং প্ৰণম্যোত্থায চাৰ্চযন্ ॥ ২১ ॥
অভিনন্দ্য যথান্যাযং প্ৰণম্যোত্থায চাৰ্চযন্ ॥ ২১ ॥
সোঽৰ্চিতঃ সপৰীৱাৰঃ কৃতাসনপৰিগ্ৰহঃ ।
ৰোমহৰ্ষণমাসীনং মহৰ্ষেঃ শিষ্যমৈক্ষত ॥ ২২ ॥
ৰোমহৰ্ষণমাসীনং মহৰ্ষেঃ শিষ্যমৈক্ষত ॥ ২২ ॥
অপ্ৰত্যুত্থাযিনং সূতমকৃতপ্ৰহ্ৱণাঞ্জলিম্ ।
অধ্যাসীনং চ তান্ ৱিপ্ৰাংশ্চুকোপোদ্ৱীক্ষ্য মাধৱঃ ॥ ২৩ ॥
অধ্যাসীনং চ তান্ ৱিপ্ৰাংশ্চুকোপোদ্ৱীক্ষ্য মাধৱঃ ॥ ২৩ ॥
যস্মাদসাৱিমান্ ৱিপ্ৰানধ্যাস্তে প্ৰতিলোমজঃ ।
ধৰ্মপালাংস্তথৈৱাস্মান্ ৱধমৰ্হতি দুৰ্মতিঃ ॥ ২৪ ॥
ধৰ্মপালাংস্তথৈৱাস্মান্ ৱধমৰ্হতি দুৰ্মতিঃ ॥ ২৪ ॥
ঋষেৰ্ভগৱতো ভূত্ৱা শিষ্যোঽধীত্য বহূনি চ ।
সেতিহাসপুৰাণানি ধৰ্মশাস্ত্ৰাণি সৰ্ৱশঃ ॥ ২৫ ॥
সেতিহাসপুৰাণানি ধৰ্মশাস্ত্ৰাণি সৰ্ৱশঃ ॥ ২৫ ॥
অদান্তস্যাৱিনীতস্য ৱৃথা পণ্ডিতমানিনঃ ।
ন গুণায ভৱন্তি স্ম নটস্যেৱাজিতাত্মনঃ ॥ ২৬ ॥
ন গুণায ভৱন্তি স্ম নটস্যেৱাজিতাত্মনঃ ॥ ২৬ ॥
এতদৰ্থো হি লোকেঽস্মিন্নৱতাৰো মযা কৃতঃ ।
ৱধ্যা মে ধৰ্মধ্ৱজিনস্তে হি পাতকিনোঽধিকাঃ ॥ ২৭ ॥
ৱধ্যা মে ধৰ্মধ্ৱজিনস্তে হি পাতকিনোঽধিকাঃ ॥ ২৭ ॥
এতাৱদুক্ত্ৱা ভগৱান্ নিৱৃত্তোঽসদ্ৱধাদপি ।
ভাৱিত্ৱাত্ তং কুশাগ্ৰেণ কৰস্থেনাহনত্ প্ৰভুঃ ॥ ২৮ ॥
ভাৱিত্ৱাত্ তং কুশাগ্ৰেণ কৰস্থেনাহনত্ প্ৰভুঃ ॥ ২৮ ॥
হাহেতি ৱাদিনঃ সৰ্ৱে মুনযঃ খিন্নমানসাঃ ।
ঊচুঃ সঙ্কৰ্ষণং দেৱমধৰ্মস্তে কৃতঃ প্ৰভো ॥ ২৯ ॥
ঊচুঃ সঙ্কৰ্ষণং দেৱমধৰ্মস্তে কৃতঃ প্ৰভো ॥ ২৯ ॥
অস্য ব্ৰহ্মাসনং দত্তমস্মাভিৰ্যদুনন্দন ।
আযুশ্চাত্মাক্লমং তাৱদ্ যাৱত্ সত্ৰং সমাপ্যতে ॥ ৩০ ॥
আযুশ্চাত্মাক্লমং তাৱদ্ যাৱত্ সত্ৰং সমাপ্যতে ॥ ৩০ ॥
অজানতৈৱাচৰিতস্ত্ৱযা ব্ৰহ্মৱধো যথা ।
যোগেশ্ৱৰস্য ভৱতো নাম্নাযোঽপি নিযামকঃ ॥ ৩১ ॥
যোগেশ্ৱৰস্য ভৱতো নাম্নাযোঽপি নিযামকঃ ॥ ৩১ ॥
যদ্যেতদ্ ব্ৰহ্মহত্যাযাঃ পাৱনং লোকপাৱন ।
চৰিষ্যতি ভৱাঁল্লোকসঙ্গ্ৰহোঽনন্যচোদিতঃ ॥ ৩২ ॥
চৰিষ্যতি ভৱাঁল্লোকসঙ্গ্ৰহোঽনন্যচোদিতঃ ॥ ৩২ ॥
শ্ৰীভগৱানুৱাচ
চৰিষ্যে ৱধনিৰ্ৱেশং লোকানুগ্ৰহকাম্যযা ।
নিযমঃ প্ৰথমে কল্পে যাৱান্ স তু ৱিধীযতাম্ ॥ ৩৩ ॥
চৰিষ্যে ৱধনিৰ্ৱেশং লোকানুগ্ৰহকাম্যযা ।
নিযমঃ প্ৰথমে কল্পে যাৱান্ স তু ৱিধীযতাম্ ॥ ৩৩ ॥
দীৰ্ঘমাযুৰ্বতৈতস্য সত্ত্ৱমিন্দ্ৰিযমেৱ চ ।
আশাসিতং যত্তদ্ব্ৰূতে সাধযে যোগমাযযা ॥ ৩৪ ॥
আশাসিতং যত্তদ্ব্ৰূতে সাধযে যোগমাযযা ॥ ৩৪ ॥
ঋষয ঊচুঃ
অস্ত্ৰস্য তৱ ৱীৰ্যস্য মৃত্যোৰস্মাকমেৱ চ ।
যথা ভৱেদ্ৱচঃ সত্যং তথা ৰাম ৱিধীযতাম্ ॥ ৩৫ ॥
অস্ত্ৰস্য তৱ ৱীৰ্যস্য মৃত্যোৰস্মাকমেৱ চ ।
যথা ভৱেদ্ৱচঃ সত্যং তথা ৰাম ৱিধীযতাম্ ॥ ৩৫ ॥
শ্ৰীভগৱানুৱাচ
আত্মা ৱৈ পুত্ৰ উত্পন্ন ইতি ৱেদানুশাসনম্ ।
তস্মাদস্য ভৱেদ্ৱক্তা আযুৰিন্দ্ৰিযসত্ত্ৱৱান্ ॥ ৩৬ ॥
আত্মা ৱৈ পুত্ৰ উত্পন্ন ইতি ৱেদানুশাসনম্ ।
তস্মাদস্য ভৱেদ্ৱক্তা আযুৰিন্দ্ৰিযসত্ত্ৱৱান্ ॥ ৩৬ ॥
কিং ৱঃ কামো মুনিশ্ৰেষ্ঠা ব্ৰূতাহং কৰৱাণ্যথ ।
অজানতস্ত্ৱপচিতিং যথা মে চিন্ত্যতাং বুধাঃ ॥ ৩৭ ॥
অজানতস্ত্ৱপচিতিং যথা মে চিন্ত্যতাং বুধাঃ ॥ ৩৭ ॥
ঋষয ঊচুঃ
ইল্ৱলস্য সুতো ঘোৰো বল্ৱলো নাম দানৱঃ ।
স দূষযতি নঃ সত্ৰমেত্য পৰ্ৱণি পৰ্ৱণি ॥ ৩৮ ॥
ইল্ৱলস্য সুতো ঘোৰো বল্ৱলো নাম দানৱঃ ।
স দূষযতি নঃ সত্ৰমেত্য পৰ্ৱণি পৰ্ৱণি ॥ ৩৮ ॥
তং পাপং জহি দাশাৰ্হ তন্নঃ শুশ্ৰূষণং পৰম্ ।
পূযশোণিতৱিন্ মূত্ৰসুৰামাংসাভিৱৰ্ষিণম্ ॥ ৩৯ ॥
পূযশোণিতৱিন্ মূত্ৰসুৰামাংসাভিৱৰ্ষিণম্ ॥ ৩৯ ॥
ততশ্চ ভাৰতং ৱৰ্ষং পৰীত্য সুসমাহিতঃ ।
চৰিত্ৱা দ্ৱাদশ মাসাংস্তীৰ্থস্নাযী ৱিশুধ্যসি ॥ ৪০ ॥
চৰিত্ৱা দ্ৱাদশ মাসাংস্তীৰ্থস্নাযী ৱিশুধ্যসি ॥ ৪০ ॥