శ్రీశుక ఉవాచ
శిశుపాలస్య శాల్వస్య పౌణ్డ్రకస్యాపి దుర్మతిః ।
పరలోకగతానాం చ కుర్వన్ పారోక్ష్యసౌహృదమ్ ॥ ౧ ॥
శిశుపాలస్య శాల్వస్య పౌణ్డ్రకస్యాపి దుర్మతిః ।
పరలోకగతానాం చ కుర్వన్ పారోక్ష్యసౌహృదమ్ ॥ ౧ ॥
ఏకః పదాతిః సఙ్క్రుద్ధో గదాపాణిః ప్రకమ్పయన్ ।
పద్భ్యామిమాం మహారాజ మహాసత్త్వో వ్యదృశ్యత ॥ ౨ ॥
పద్భ్యామిమాం మహారాజ మహాసత్త్వో వ్యదృశ్యత ॥ ౨ ॥
తం తథాయాన్తమాలోక్య గదామాదాయ సత్వరః ।
అవప్లుత్య రథాత్ కృష్ణః సిన్ధుం వేలేవ ప్రత్యధాత్ ॥ ౩ ॥
అవప్లుత్య రథాత్ కృష్ణః సిన్ధుం వేలేవ ప్రత్యధాత్ ॥ ౩ ॥
గదాముద్యమ్య కారూషో ముకున్దం ప్రాహ దుర్మదః ।
దిష్ట్యా దిష్ట్యా భవానద్య మమ దృష్టిపథం గతః ॥ ౪ ॥
దిష్ట్యా దిష్ట్యా భవానద్య మమ దృష్టిపథం గతః ॥ ౪ ॥
త్వం మాతులేయో నః కృష్ణ మిత్రధ్రుఙ్మాం జిఘాంససి ।
అతస్త్వాం గదయా మన్ద హనిష్యే వజ్రకల్పయా ॥ ౫ ॥
అతస్త్వాం గదయా మన్ద హనిష్యే వజ్రకల్పయా ॥ ౫ ॥
తర్హ్యానృణ్యముపైమ్యజ్ఞ మిత్రాణాం మిత్రవత్సలః ।
బన్ధురూపమరిం హత్వా వ్యాధిం దేహచరం యథా ॥ ౬ ॥
బన్ధురూపమరిం హత్వా వ్యాధిం దేహచరం యథా ॥ ౬ ॥
ఏవం రూక్షైస్తుదన్ వాక్యైః కృష్ణం తోత్రైరివ ద్విపమ్ ।
గదయా తాడయన్మూర్ధ్ని సింహవద్ వ్యనదచ్చ సః ॥ ౭ ॥
గదయా తాడయన్మూర్ధ్ని సింహవద్ వ్యనదచ్చ సః ॥ ౭ ॥
గదయాభిహతోఽప్యాజౌ న చచాల యదూద్వహః ।
కృష్ణోఽపి తమహన్ గుర్వ్యా కౌమోదక్యా స్తనాన్తరే ॥ ౮ ॥
కృష్ణోఽపి తమహన్ గుర్వ్యా కౌమోదక్యా స్తనాన్తరే ॥ ౮ ॥
గదానిర్భిన్నహృదయ ఉద్వమన్ రుధిరం ముఖాత్ ।
ప్రసార్య కేశబాహ్వఙ్ఘ్రీన్ ధరణ్యాం న్యపతద్ వ్యసుః ॥ ౯ ॥
ప్రసార్య కేశబాహ్వఙ్ఘ్రీన్ ధరణ్యాం న్యపతద్ వ్యసుః ॥ ౯ ॥
తతః సూక్ష్మతరం జ్యోతిః కృష్ణమావిశదద్భుతమ్ ।
పశ్యతాం సర్వభూతానాం యథా చైద్యవధే నృప ॥ ౧౦ ॥
పశ్యతాం సర్వభూతానాం యథా చైద్యవధే నృప ॥ ౧౦ ॥
విదూరథస్తు తద్భ్రాతా భ్రాతృశోకపరిప్లుతః ।
ఆగచ్ఛదసిచర్మాభ్యాముచ్ఛ్వసంస్తజ్జిఘాంసయా ॥ ౧౧ ॥
ఆగచ్ఛదసిచర్మాభ్యాముచ్ఛ్వసంస్తజ్జిఘాంసయా ॥ ౧౧ ॥
తస్య చాపతతః కృష్ణశ్చక్రేణ క్షురనేమినా ।
శిరో జహార రాజేన్ద్ర సకిరీటం సకుణ్డలమ్ ॥ ౧౨ ॥
శిరో జహార రాజేన్ద్ర సకిరీటం సకుణ్డలమ్ ॥ ౧౨ ॥
ఏవం సౌభం చ శాల్వం చ దన్తవక్రం సహానుజమ్ ।
హత్వా దుర్విషహానన్యైరీడితః సురమానవైః ॥ ౧౩ ॥
హత్వా దుర్విషహానన్యైరీడితః సురమానవైః ॥ ౧౩ ॥
మునిభిః సిద్ధగన్ధర్వైర్విద్యాధరమహోరగైః ।
అప్సరోభిః పితృగణైర్యక్షైః కిన్నరచారణైః ॥ ౧౪ ॥
అప్సరోభిః పితృగణైర్యక్షైః కిన్నరచారణైః ॥ ౧౪ ॥
ఉపగీయమానవిజయః కుసుమైరభివర్షితః ।
వృతశ్చ వృష్ణిప్రవరైర్వివేశాలఙ్కృతాం పురీమ్ ॥ ౧౫ ॥
వృతశ్చ వృష్ణిప్రవరైర్వివేశాలఙ్కృతాం పురీమ్ ॥ ౧౫ ॥
ఏవం యోగేశ్వరః కృష్ణో భగవాన్ జగదీశ్వరః ।
ఈయతే పశుదృష్టీనాం నిర్జితో జయతీతి సః ॥ ౧౬ ॥
ఈయతే పశుదృష్టీనాం నిర్జితో జయతీతి సః ॥ ౧౬ ॥
శ్రుత్వా యుద్ధోద్యమం రామః కురూణాం సహ పాణ్డవైః ।
తీర్థాభిషేకవ్యాజేన మధ్యస్థః ప్రయయౌ కిల ॥ ౧౭ ॥
తీర్థాభిషేకవ్యాజేన మధ్యస్థః ప్రయయౌ కిల ॥ ౧౭ ॥
స్నాత్వా ప్రభాసే సన్తర్ప్య దేవర్షిపితృమానవాన్ ।
సరస్వతీం ప్రతిస్రోతం యయౌ బ్రాహ్మణసంవృతః ॥ ౧౮ ॥
సరస్వతీం ప్రతిస్రోతం యయౌ బ్రాహ్మణసంవృతః ॥ ౧౮ ॥
పృథూదకం బిన్దుసరస్త్రితకూపం సుదర్శనమ్ ।
విశాలం బ్రహ్మతీర్థం చ చక్రం ప్రాచీం సరస్వతీమ్ ॥ ౧౯ ॥
విశాలం బ్రహ్మతీర్థం చ చక్రం ప్రాచీం సరస్వతీమ్ ॥ ౧౯ ॥
యమునామను యాన్యేవ గఙ్గామను చ భారత ।
జగామ నైమిషం యత్ర ఋషయః సత్రమాసతే ॥ ౨౦ ॥
జగామ నైమిషం యత్ర ఋషయః సత్రమాసతే ॥ ౨౦ ॥
తమాగతమభిప్రేత్య మునయో దీర్ఘసత్రిణః ।
అభినన్ద్య యథాన్యాయం ప్రణమ్యోత్థాయ చార్చయన్ ॥ ౨౧ ॥
అభినన్ద్య యథాన్యాయం ప్రణమ్యోత్థాయ చార్చయన్ ॥ ౨౧ ॥
సోఽర్చితః సపరీవారః కృతాసనపరిగ్రహః ।
రోమహర్షణమాసీనం మహర్షేః శిష్యమైక్షత ॥ ౨౨ ॥
రోమహర్షణమాసీనం మహర్షేః శిష్యమైక్షత ॥ ౨౨ ॥
అప్రత్యుత్థాయినం సూతమకృతప్రహ్వణాఞ్జలిమ్ ।
అధ్యాసీనం చ తాన్ విప్రాంశ్చుకోపోద్వీక్ష్య మాధవః ॥ ౨౩ ॥
అధ్యాసీనం చ తాన్ విప్రాంశ్చుకోపోద్వీక్ష్య మాధవః ॥ ౨౩ ॥
యస్మాదసావిమాన్ విప్రానధ్యాస్తే ప్రతిలోమజః ।
ధర్మపాలాంస్తథైవాస్మాన్ వధమర్హతి దుర్మతిః ॥ ౨౪ ॥
ధర్మపాలాంస్తథైవాస్మాన్ వధమర్హతి దుర్మతిః ॥ ౨౪ ॥
ఋషేర్భగవతో భూత్వా శిష్యోఽధీత్య బహూని చ ।
సేతిహాసపురాణాని ధర్మశాస్త్రాణి సర్వశః ॥ ౨౫ ॥
సేతిహాసపురాణాని ధర్మశాస్త్రాణి సర్వశః ॥ ౨౫ ॥
అదాన్తస్యావినీతస్య వృథా పణ్డితమానినః ।
న గుణాయ భవన్తి స్మ నటస్యేవాజితాత్మనః ॥ ౨౬ ॥
న గుణాయ భవన్తి స్మ నటస్యేవాజితాత్మనః ॥ ౨౬ ॥
ఏతదర్థో హి లోకేఽస్మిన్నవతారో మయా కృతః ।
వధ్యా మే ధర్మధ్వజినస్తే హి పాతకినోఽధికాః ॥ ౨౭ ॥
వధ్యా మే ధర్మధ్వజినస్తే హి పాతకినోఽధికాః ॥ ౨౭ ॥
ఏతావదుక్త్వా భగవాన్ నివృత్తోఽసద్వధాదపి ।
భావిత్వాత్ తం కుశాగ్రేణ కరస్థేనాహనత్ ప్రభుః ॥ ౨౮ ॥
భావిత్వాత్ తం కుశాగ్రేణ కరస్థేనాహనత్ ప్రభుః ॥ ౨౮ ॥
హాహేతి వాదినః సర్వే మునయః ఖిన్నమానసాః ।
ఊచుః సఙ్కర్షణం దేవమధర్మస్తే కృతః ప్రభో ॥ ౨౯ ॥
ఊచుః సఙ్కర్షణం దేవమధర్మస్తే కృతః ప్రభో ॥ ౨౯ ॥
అస్య బ్రహ్మాసనం దత్తమస్మాభిర్యదునన్దన ।
ఆయుశ్చాత్మాక్లమం తావద్ యావత్ సత్రం సమాప్యతే ॥ ౩౦ ॥
ఆయుశ్చాత్మాక్లమం తావద్ యావత్ సత్రం సమాప్యతే ॥ ౩౦ ॥
అజానతైవాచరితస్త్వయా బ్రహ్మవధో యథా ।
యోగేశ్వరస్య భవతో నామ్నాయోఽపి నియామకః ॥ ౩౧ ॥
యోగేశ్వరస్య భవతో నామ్నాయోఽపి నియామకః ॥ ౩౧ ॥
యద్యేతద్ బ్రహ్మహత్యాయాః పావనం లోకపావన ।
చరిష్యతి భవాఁల్లోకసఙ్గ్రహోఽనన్యచోదితః ॥ ౩౨ ॥
చరిష్యతి భవాఁల్లోకసఙ్గ్రహోఽనన్యచోదితః ॥ ౩౨ ॥
శ్రీభగవానువాచ
చరిష్యే వధనిర్వేశం లోకానుగ్రహకామ్యయా ।
నియమః ప్రథమే కల్పే యావాన్ స తు విధీయతామ్ ॥ ౩౩ ॥
చరిష్యే వధనిర్వేశం లోకానుగ్రహకామ్యయా ।
నియమః ప్రథమే కల్పే యావాన్ స తు విధీయతామ్ ॥ ౩౩ ॥
దీర్ఘమాయుర్బతైతస్య సత్త్వమిన్ద్రియమేవ చ ।
ఆశాసితం యత్తద్బ్రూతే సాధయే యోగమాయయా ॥ ౩౪ ॥
ఆశాసితం యత్తద్బ్రూతే సాధయే యోగమాయయా ॥ ౩౪ ॥
ఋషయ ఊచుః
అస్త్రస్య తవ వీర్యస్య మృత్యోరస్మాకమేవ చ ।
యథా భవేద్వచః సత్యం తథా రామ విధీయతామ్ ॥ ౩౫ ॥
అస్త్రస్య తవ వీర్యస్య మృత్యోరస్మాకమేవ చ ।
యథా భవేద్వచః సత్యం తథా రామ విధీయతామ్ ॥ ౩౫ ॥
శ్రీభగవానువాచ
ఆత్మా వై పుత్ర ఉత్పన్న ఇతి వేదానుశాసనమ్ ।
తస్మాదస్య భవేద్వక్తా ఆయురిన్ద్రియసత్త్వవాన్ ॥ ౩౬ ॥
ఆత్మా వై పుత్ర ఉత్పన్న ఇతి వేదానుశాసనమ్ ।
తస్మాదస్య భవేద్వక్తా ఆయురిన్ద్రియసత్త్వవాన్ ॥ ౩౬ ॥
కిం వః కామో మునిశ్రేష్ఠా బ్రూతాహం కరవాణ్యథ ।
అజానతస్త్వపచితిం యథా మే చిన్త్యతాం బుధాః ॥ ౩౭ ॥
అజానతస్త్వపచితిం యథా మే చిన్త్యతాం బుధాః ॥ ౩౭ ॥
ఋషయ ఊచుః
ఇల్వలస్య సుతో ఘోరో బల్వలో నామ దానవః ।
స దూషయతి నః సత్రమేత్య పర్వణి పర్వణి ॥ ౩౮ ॥
ఇల్వలస్య సుతో ఘోరో బల్వలో నామ దానవః ।
స దూషయతి నః సత్రమేత్య పర్వణి పర్వణి ॥ ౩౮ ॥
తం పాపం జహి దాశార్హ తన్నః శుశ్రూషణం పరమ్ ।
పూయశోణితవిన్ మూత్రసురామాంసాభివర్షిణమ్ ॥ ౩౯ ॥
పూయశోణితవిన్ మూత్రసురామాంసాభివర్షిణమ్ ॥ ౩౯ ॥
తతశ్చ భారతం వర్షం పరీత్య సుసమాహితః ।
చరిత్వా ద్వాదశ మాసాంస్తీర్థస్నాయీ విశుధ్యసి ॥ ౪౦ ॥
చరిత్వా ద్వాదశ మాసాంస్తీర్థస్నాయీ విశుధ్యసి ॥ ౪౦ ॥