શ્રીશુક ઉવાચ
તતઃ પર્વણ્યુપાવૃત્તે પ્રચણ્ડઃ પાંશુવર્ષણઃ ।
ભીમો વાયુરભૂદ્ રાજન્પૂયગન્ધસ્તુ સર્વશઃ ॥ ૧ ॥
તતઃ પર્વણ્યુપાવૃત્તે પ્રચણ્ડઃ પાંશુવર્ષણઃ ।
ભીમો વાયુરભૂદ્ રાજન્પૂયગન્ધસ્તુ સર્વશઃ ॥ ૧ ॥
તતોઽમેધ્યમયં વર્ષં બલ્વલેન વિનિર્મિતમ્ ।
અભવદ્ યજ્ઞશાલાયાં સોઽન્વદૃશ્યત શૂલધૃક્ ॥ ૨ ॥
અભવદ્ યજ્ઞશાલાયાં સોઽન્વદૃશ્યત શૂલધૃક્ ॥ ૨ ॥
તં વિલોક્ય બૃહત્કાયં ભિન્નાઞ્જનચયોપમમ્ ।
તપ્તતામ્રશિખાશ્મશ્રું દંષ્ટ્રોગ્રભ્રુકુટીમુખમ્ ॥ ૩ ॥
તપ્તતામ્રશિખાશ્મશ્રું દંષ્ટ્રોગ્રભ્રુકુટીમુખમ્ ॥ ૩ ॥
સસ્માર મૂષલં રામઃ પરસૈન્યવિદારણમ્ ।
હલં ચ દૈત્યદમનં તે તૂર્ણમુપતસ્થતુઃ ॥ ૪ ॥
હલં ચ દૈત્યદમનં તે તૂર્ણમુપતસ્થતુઃ ॥ ૪ ॥
તમાકૃષ્ય હલાગ્રેણ બલ્વલં ગગનેચરમ્ ।
મૂષલેનાહનત્ક્રુદ્ધો મૂર્ધ્નિ બ્રહ્મદ્રુહં બલઃ ॥ ૫ ॥
મૂષલેનાહનત્ક્રુદ્ધો મૂર્ધ્નિ બ્રહ્મદ્રુહં બલઃ ॥ ૫ ॥
સોઽપતદ્ભુવિ નિર્ભિન્નલલાટોઽસૃક્ સમુત્સૃજન્ ।
મુઞ્ચન્નાર્તસ્વરં શૈલો યથા વજ્રહતોઽરુણઃ ॥ ૬ ॥
મુઞ્ચન્નાર્તસ્વરં શૈલો યથા વજ્રહતોઽરુણઃ ॥ ૬ ॥
સંસ્તુત્ય મુનયો રામં પ્રયુજ્યાવિતથાશિષઃ ।
અભ્યષિઞ્ચન્ મહાભાગા વૃત્રઘ્નં વિબુધા યથા ॥ ૭ ॥
અભ્યષિઞ્ચન્ મહાભાગા વૃત્રઘ્નં વિબુધા યથા ॥ ૭ ॥
વૈજયન્તીં દદુર્માલાં શ્રીધામામ્લાનપઙ્કજામ્ ।
રામાય વાસસી દિવ્યે દિવ્યાન્યાભરણાનિ ચ ॥ ૮ ॥
રામાય વાસસી દિવ્યે દિવ્યાન્યાભરણાનિ ચ ॥ ૮ ॥
અથ તૈરભ્યનુજ્ઞાતઃ કૌશિકીમેત્ય બ્રાહ્મણૈઃ ।
સ્નાત્વા સરોવરમગાદ્ યતઃ સરયૂરાસ્રવત્ ॥ ૯ ॥
સ્નાત્વા સરોવરમગાદ્ યતઃ સરયૂરાસ્રવત્ ॥ ૯ ॥
અનુસ્રોતેન સરયૂં પ્રયાગમુપગમ્ય સઃ ।
સ્નાત્વા સન્તર્પ્ય દેવાદીન્જગામ પુલહાશ્રમમ્ ॥ ૧૦ ॥
સ્નાત્વા સન્તર્પ્ય દેવાદીન્જગામ પુલહાશ્રમમ્ ॥ ૧૦ ॥
ગોમતીં ગણ્ડકીં સ્નાત્વા વિપાશાં શોણ આપ્લુતઃ ।
ગયાં ગત્વા પિતૃનિષ્ટ્વા ગઙ્ગાસાગરસઙ્ગમે ॥ ૧૧ ॥
ગયાં ગત્વા પિતૃનિષ્ટ્વા ગઙ્ગાસાગરસઙ્ગમે ॥ ૧૧ ॥
ઉપસ્પૃશ્ય મહેન્દ્રાદ્રૌ રામં દૃષ્ટ્વાભિવાદ્ય ચ ।
સપ્તગોદાવરીં વેણાં પમ્પાં ભીમરથીં તતઃ ॥ ૧૨ ॥
સપ્તગોદાવરીં વેણાં પમ્પાં ભીમરથીં તતઃ ॥ ૧૨ ॥
સ્કન્દં દૃષ્ટ્વા યયૌ રામઃ શ્રીશૈલં ગિરિશાલયમ્ ।
દ્રવિડેષુ મહાપુણ્યં દૃષ્ટ્વાદ્રિં વેઙ્કટં પ્રભુઃ ॥ ૧૩ ॥
દ્રવિડેષુ મહાપુણ્યં દૃષ્ટ્વાદ્રિં વેઙ્કટં પ્રભુઃ ॥ ૧૩ ॥
કામકોષ્ણીં પુરીં કાઞ્ચીં કાવેરીં ચ સરિદ્વરામ્ ।
શ્રીરઙ્ગાખ્યં મહાપુણ્યં યત્ર સન્નિહિતો હરિઃ ॥ ૧૪ ॥
શ્રીરઙ્ગાખ્યં મહાપુણ્યં યત્ર સન્નિહિતો હરિઃ ॥ ૧૪ ॥
ઋષભાદ્રિં હરેઃ ક્ષેત્રં દક્ષિણાં મથુરાં તથા ।
સામુદ્રં સેતુમગમત્મહાપાતકનાશનમ્ ॥ ૧૫ ॥
સામુદ્રં સેતુમગમત્મહાપાતકનાશનમ્ ॥ ૧૫ ॥
તત્રાયુતમદાદ્ ધેનૂર્બ્રાહ્મણેભ્યો હલાયુધઃ ।
કૃતમાલાં તામ્રપર્ણીં મલયં ચ કુલાચલમ્ ॥ ૧૬ ॥
કૃતમાલાં તામ્રપર્ણીં મલયં ચ કુલાચલમ્ ॥ ૧૬ ॥
તત્રાગસ્ત્યં સમાસીનં નમસ્કૃત્યાભિવાદ્ય ચ ।
યોજિતસ્તેન ચાશીર્ભિરનુજ્ઞાતો ગતોઽર્ણવમ્ ।
દક્ષિણં તત્ર કન્યાખ્યાં દુર્ગાં દેવીં દદર્શ સઃ ॥ ૧૭ ॥
યોજિતસ્તેન ચાશીર્ભિરનુજ્ઞાતો ગતોઽર્ણવમ્ ।
દક્ષિણં તત્ર કન્યાખ્યાં દુર્ગાં દેવીં દદર્શ સઃ ॥ ૧૭ ॥
તતઃ ફાલ્ગુનમાસાદ્ય પઞ્ચાપ્સરસમુત્તમમ્ ।
વિષ્ણુઃ સન્નિહિતો યત્ર સ્નાત્વાસ્પર્શદ્ ગવાયુતમ્ ॥ ૧૮ ॥
વિષ્ણુઃ સન્નિહિતો યત્ર સ્નાત્વાસ્પર્શદ્ ગવાયુતમ્ ॥ ૧૮ ॥
તતોઽભિવ્રજ્ય ભગવાન્ કેરલાંસ્તુ ત્રિગર્તકાન્ ।
ગોકર્ણાખ્યં શિવક્ષેત્રં સાન્નિધ્યં યત્ર ધૂર્જટેઃ ॥ ૧૯ ॥
ગોકર્ણાખ્યં શિવક્ષેત્રં સાન્નિધ્યં યત્ર ધૂર્જટેઃ ॥ ૧૯ ॥
આર્યાં દ્વૈપાયનીં દૃષ્ટ્વા શૂર્પારકમગાદ્ બલઃ ।
તાપીં પયોષ્ણીં નિર્વિન્ધ્યામુપસ્પૃશ્યાથ દણ્ડકમ્ ॥ ૨૦ ॥
તાપીં પયોષ્ણીં નિર્વિન્ધ્યામુપસ્પૃશ્યાથ દણ્ડકમ્ ॥ ૨૦ ॥
પ્રવિશ્ય રેવામગમદ્ યત્ર માહિષ્મતી પુરી ।
મનુતીર્થમુપસ્પૃશ્ય પ્રભાસં પુનરાગમત્ ॥ ૨૧ ॥
મનુતીર્થમુપસ્પૃશ્ય પ્રભાસં પુનરાગમત્ ॥ ૨૧ ॥
શ્રુત્વા દ્વિજૈઃ કથ્યમાનં કુરુપાણ્ડવસંયુગે ।
સર્વરાજન્યનિધનં ભારં મેને હૃતં ભુવઃ ॥ ૨૨ ॥
સર્વરાજન્યનિધનં ભારં મેને હૃતં ભુવઃ ॥ ૨૨ ॥
સ ભીમદુર્યોધનયોર્ગદાભ્યાં યુધ્યતોર્મૃધે ।
વારયિષ્યન્ વિનશનં જગામ યદુનન્દનઃ ॥ ૨૩ ॥
વારયિષ્યન્ વિનશનં જગામ યદુનન્દનઃ ॥ ૨૩ ॥
યુધિષ્ઠિરસ્તુ તં દૃષ્ટ્વા યમૌ કૃષ્ણાર્જુનાવપિ ।
અભિવાદ્યાભવંસ્તુષ્ણીં કિં વિવક્ષુરિહાગતઃ ॥ ૨૪ ॥
અભિવાદ્યાભવંસ્તુષ્ણીં કિં વિવક્ષુરિહાગતઃ ॥ ૨૪ ॥
ગદાપાણી ઉભૌ દૃષ્ટ્વા સંરબ્ધૌ વિજયૈષિણૌ ।
મણ્ડલાનિ વિચિત્રાણિ ચરન્તાવિદમબ્રવીત્ ॥ ૨૫ ॥
મણ્ડલાનિ વિચિત્રાણિ ચરન્તાવિદમબ્રવીત્ ॥ ૨૫ ॥
યુવાં તુલ્યબલૌ વીરૌ હે રાજન્ હે વૃકોદર ।
એકં પ્રાણાધિકં મન્યે ઉતૈકં શિક્ષયાધિકમ્ ॥ ૨૬ ॥
એકં પ્રાણાધિકં મન્યે ઉતૈકં શિક્ષયાધિકમ્ ॥ ૨૬ ॥
તસ્માદેકતરસ્યેહ યુવયોઃ સમવીર્યયોઃ ।
ન લક્ષ્યતે જયોઽન્યો વા વિરમત્વફલો રણઃ ॥ ૨૭ ॥
ન લક્ષ્યતે જયોઽન્યો વા વિરમત્વફલો રણઃ ॥ ૨૭ ॥
ન તદ્વાક્યં જગૃહતુર્બદ્ધવૈરૌ નૃપાર્થવત્ ।
અનુસ્મરન્તાવન્યોન્યં દુરુક્તં દુષ્કૃતાનિ ચ ॥ ૨૮ ॥
અનુસ્મરન્તાવન્યોન્યં દુરુક્તં દુષ્કૃતાનિ ચ ॥ ૨૮ ॥
દિષ્ટં તદનુમન્વાનો રામો દ્વારવતીં યયૌ ।
ઉગ્રસેનાદિભિઃ પ્રીતૈર્જ્ઞાતિભિઃ સમુપાગતઃ ॥ ૨૯ ॥
ઉગ્રસેનાદિભિઃ પ્રીતૈર્જ્ઞાતિભિઃ સમુપાગતઃ ॥ ૨૯ ॥
તં પુનર્નૈમિષં પ્રાપ્તમૃષયોઽયાજયન્ મુદા ।
ક્રત્વઙ્ગં ક્રતુભિઃ સર્વૈર્નિવૃત્તાખિલવિગ્રહમ્ ॥ ૩૦ ॥
ક્રત્વઙ્ગં ક્રતુભિઃ સર્વૈર્નિવૃત્તાખિલવિગ્રહમ્ ॥ ૩૦ ॥
તેભ્યો વિશુદ્ધં વિજ્ઞાનં ભગવાન્ વ્યતરદ્ વિભુઃ ।
યેનૈવાત્મન્યદો વિશ્વમાત્માનં વિશ્વગં વિદુઃ ॥ ૩૧ ॥
યેનૈવાત્મન્યદો વિશ્વમાત્માનં વિશ્વગં વિદુઃ ॥ ૩૧ ॥
સ્વપત્યાવભૃથસ્નાતો જ્ઞાતિબન્ધુસુહૃદ્ વૃતઃ ।
રેજે સ્વજ્યોત્સ્નયેવેન્દુઃ સુવાસાઃ સુષ્ઠ્વલઙ્કૃતઃ ॥ ૩૨ ॥
રેજે સ્વજ્યોત્સ્નયેવેન્દુઃ સુવાસાઃ સુષ્ઠ્વલઙ્કૃતઃ ॥ ૩૨ ॥
ઈદૃગ્વિધાન્યસઙ્ખ્યાનિ બલસ્ય બલશાલિનઃ ।
અનન્તસ્યાપ્રમેયસ્ય માયામર્ત્યસ્ય સન્તિ હિ ॥ ૩૩ ॥
અનન્તસ્યાપ્રમેયસ્ય માયામર્ત્યસ્ય સન્તિ હિ ॥ ૩૩ ॥
યોઽનુસ્મરેત રામસ્ય કર્માણ્યદ્ભુતકર્મણઃ ।
સાયં પ્રાતરનન્તસ્ય વિષ્ણોઃ સ દયિતો ભવેત્ ॥ ૩૪ ॥
સાયં પ્રાતરનન્તસ્ય વિષ્ણોઃ સ દયિતો ભવેત્ ॥ ૩૪ ॥