శ్రీశుక ఉవాచ
తతః పర్వణ్యుపావృత్తే ప్రచణ్డః పాంశువర్షణః ।
భీమో వాయురభూద్ రాజన్పూయగన్ధస్తు సర్వశః ॥ ౧ ॥
తతః పర్వణ్యుపావృత్తే ప్రచణ్డః పాంశువర్షణః ।
భీమో వాయురభూద్ రాజన్పూయగన్ధస్తు సర్వశః ॥ ౧ ॥
తతోఽమేధ్యమయం వర్షం బల్వలేన వినిర్మితమ్ ।
అభవద్ యజ్ఞశాలాయాం సోఽన్వదృశ్యత శూలధృక్ ॥ ౨ ॥
అభవద్ యజ్ఞశాలాయాం సోఽన్వదృశ్యత శూలధృక్ ॥ ౨ ॥
తం విలోక్య బృహత్కాయం భిన్నాఞ్జనచయోపమమ్ ।
తప్తతామ్రశిఖాశ్మశ్రుం దంష్ట్రోగ్రభ్రుకుటీముఖమ్ ॥ ౩ ॥
తప్తతామ్రశిఖాశ్మశ్రుం దంష్ట్రోగ్రభ్రుకుటీముఖమ్ ॥ ౩ ॥
సస్మార మూషలం రామః పరసైన్యవిదారణమ్ ।
హలం చ దైత్యదమనం తే తూర్ణముపతస్థతుః ॥ ౪ ॥
హలం చ దైత్యదమనం తే తూర్ణముపతస్థతుః ॥ ౪ ॥
తమాకృష్య హలాగ్రేణ బల్వలం గగనేచరమ్ ।
మూషలేనాహనత్క్రుద్ధో మూర్ధ్ని బ్రహ్మద్రుహం బలః ॥ ౫ ॥
మూషలేనాహనత్క్రుద్ధో మూర్ధ్ని బ్రహ్మద్రుహం బలః ॥ ౫ ॥
సోఽపతద్భువి నిర్భిన్నలలాటోఽసృక్ సముత్సృజన్ ।
ముఞ్చన్నార్తస్వరం శైలో యథా వజ్రహతోఽరుణః ॥ ౬ ॥
ముఞ్చన్నార్తస్వరం శైలో యథా వజ్రహతోఽరుణః ॥ ౬ ॥
సంస్తుత్య మునయో రామం ప్రయుజ్యావితథాశిషః ।
అభ్యషిఞ్చన్ మహాభాగా వృత్రఘ్నం విబుధా యథా ॥ ౭ ॥
అభ్యషిఞ్చన్ మహాభాగా వృత్రఘ్నం విబుధా యథా ॥ ౭ ॥
వైజయన్తీం దదుర్మాలాం శ్రీధామామ్లానపఙ్కజామ్ ।
రామాయ వాససీ దివ్యే దివ్యాన్యాభరణాని చ ॥ ౮ ॥
రామాయ వాససీ దివ్యే దివ్యాన్యాభరణాని చ ॥ ౮ ॥
అథ తైరభ్యనుజ్ఞాతః కౌశికీమేత్య బ్రాహ్మణైః ।
స్నాత్వా సరోవరమగాద్ యతః సరయూరాస్రవత్ ॥ ౯ ॥
స్నాత్వా సరోవరమగాద్ యతః సరయూరాస్రవత్ ॥ ౯ ॥
అనుస్రోతేన సరయూం ప్రయాగముపగమ్య సః ।
స్నాత్వా సన్తర్ప్య దేవాదీన్జగామ పులహాశ్రమమ్ ॥ ౧౦ ॥
స్నాత్వా సన్తర్ప్య దేవాదీన్జగామ పులహాశ్రమమ్ ॥ ౧౦ ॥
గోమతీం గణ్డకీం స్నాత్వా విపాశాం శోణ ఆప్లుతః ।
గయాం గత్వా పితృనిష్ట్వా గఙ్గాసాగరసఙ్గమే ॥ ౧౧ ॥
గయాం గత్వా పితృనిష్ట్వా గఙ్గాసాగరసఙ్గమే ॥ ౧౧ ॥
ఉపస్పృశ్య మహేన్ద్రాద్రౌ రామం దృష్ట్వాభివాద్య చ ।
సప్తగోదావరీం వేణాం పమ్పాం భీమరథీం తతః ॥ ౧౨ ॥
సప్తగోదావరీం వేణాం పమ్పాం భీమరథీం తతః ॥ ౧౨ ॥
స్కన్దం దృష్ట్వా యయౌ రామః శ్రీశైలం గిరిశాలయమ్ ।
ద్రవిడేషు మహాపుణ్యం దృష్ట్వాద్రిం వేఙ్కటం ప్రభుః ॥ ౧౩ ॥
ద్రవిడేషు మహాపుణ్యం దృష్ట్వాద్రిం వేఙ్కటం ప్రభుః ॥ ౧౩ ॥
కామకోష్ణీం పురీం కాఞ్చీం కావేరీం చ సరిద్వరామ్ ।
శ్రీరఙ్గాఖ్యం మహాపుణ్యం యత్ర సన్నిహితో హరిః ॥ ౧౪ ॥
శ్రీరఙ్గాఖ్యం మహాపుణ్యం యత్ర సన్నిహితో హరిః ॥ ౧౪ ॥
ఋషభాద్రిం హరేః క్షేత్రం దక్షిణాం మథురాం తథా ।
సాముద్రం సేతుమగమత్మహాపాతకనాశనమ్ ॥ ౧౫ ॥
సాముద్రం సేతుమగమత్మహాపాతకనాశనమ్ ॥ ౧౫ ॥
తత్రాయుతమదాద్ ధేనూర్బ్రాహ్మణేభ్యో హలాయుధః ।
కృతమాలాం తామ్రపర్ణీం మలయం చ కులాచలమ్ ॥ ౧౬ ॥
కృతమాలాం తామ్రపర్ణీం మలయం చ కులాచలమ్ ॥ ౧౬ ॥
తత్రాగస్త్యం సమాసీనం నమస్కృత్యాభివాద్య చ ।
యోజితస్తేన చాశీర్భిరనుజ్ఞాతో గతోఽర్ణవమ్ ।
దక్షిణం తత్ర కన్యాఖ్యాం దుర్గాం దేవీం దదర్శ సః ॥ ౧౭ ॥
యోజితస్తేన చాశీర్భిరనుజ్ఞాతో గతోఽర్ణవమ్ ।
దక్షిణం తత్ర కన్యాఖ్యాం దుర్గాం దేవీం దదర్శ సః ॥ ౧౭ ॥
తతః ఫాల్గునమాసాద్య పఞ్చాప్సరసముత్తమమ్ ।
విష్ణుః సన్నిహితో యత్ర స్నాత్వాస్పర్శద్ గవాయుతమ్ ॥ ౧౮ ॥
విష్ణుః సన్నిహితో యత్ర స్నాత్వాస్పర్శద్ గవాయుతమ్ ॥ ౧౮ ॥
తతోఽభివ్రజ్య భగవాన్ కేరలాంస్తు త్రిగర్తకాన్ ।
గోకర్ణాఖ్యం శివక్షేత్రం సాన్నిధ్యం యత్ర ధూర్జటేః ॥ ౧౯ ॥
గోకర్ణాఖ్యం శివక్షేత్రం సాన్నిధ్యం యత్ర ధూర్జటేః ॥ ౧౯ ॥
ఆర్యాం ద్వైపాయనీం దృష్ట్వా శూర్పారకమగాద్ బలః ।
తాపీం పయోష్ణీం నిర్విన్ధ్యాముపస్పృశ్యాథ దణ్డకమ్ ॥ ౨౦ ॥
తాపీం పయోష్ణీం నిర్విన్ధ్యాముపస్పృశ్యాథ దణ్డకమ్ ॥ ౨౦ ॥
ప్రవిశ్య రేవామగమద్ యత్ర మాహిష్మతీ పురీ ।
మనుతీర్థముపస్పృశ్య ప్రభాసం పునరాగమత్ ॥ ౨౧ ॥
మనుతీర్థముపస్పృశ్య ప్రభాసం పునరాగమత్ ॥ ౨౧ ॥
శ్రుత్వా ద్విజైః కథ్యమానం కురుపాణ్డవసంయుగే ।
సర్వరాజన్యనిధనం భారం మేనే హృతం భువః ॥ ౨౨ ॥
సర్వరాజన్యనిధనం భారం మేనే హృతం భువః ॥ ౨౨ ॥
స భీమదుర్యోధనయోర్గదాభ్యాం యుధ్యతోర్మృధే ।
వారయిష్యన్ వినశనం జగామ యదునన్దనః ॥ ౨౩ ॥
వారయిష్యన్ వినశనం జగామ యదునన్దనః ॥ ౨౩ ॥
యుధిష్ఠిరస్తు తం దృష్ట్వా యమౌ కృష్ణార్జునావపి ।
అభివాద్యాభవంస్తుష్ణీం కిం వివక్షురిహాగతః ॥ ౨౪ ॥
అభివాద్యాభవంస్తుష్ణీం కిం వివక్షురిహాగతః ॥ ౨౪ ॥
గదాపాణీ ఉభౌ దృష్ట్వా సంరబ్ధౌ విజయైషిణౌ ।
మణ్డలాని విచిత్రాణి చరన్తావిదమబ్రవీత్ ॥ ౨౫ ॥
మణ్డలాని విచిత్రాణి చరన్తావిదమబ్రవీత్ ॥ ౨౫ ॥
యువాం తుల్యబలౌ వీరౌ హే రాజన్ హే వృకోదర ।
ఏకం ప్రాణాధికం మన్యే ఉతైకం శిక్షయాధికమ్ ॥ ౨౬ ॥
ఏకం ప్రాణాధికం మన్యే ఉతైకం శిక్షయాధికమ్ ॥ ౨౬ ॥
తస్మాదేకతరస్యేహ యువయోః సమవీర్యయోః ।
న లక్ష్యతే జయోఽన్యో వా విరమత్వఫలో రణః ॥ ౨౭ ॥
న లక్ష్యతే జయోఽన్యో వా విరమత్వఫలో రణః ॥ ౨౭ ॥
న తద్వాక్యం జగృహతుర్బద్ధవైరౌ నృపార్థవత్ ।
అనుస్మరన్తావన్యోన్యం దురుక్తం దుష్కృతాని చ ॥ ౨౮ ॥
అనుస్మరన్తావన్యోన్యం దురుక్తం దుష్కృతాని చ ॥ ౨౮ ॥
దిష్టం తదనుమన్వానో రామో ద్వారవతీం యయౌ ।
ఉగ్రసేనాదిభిః ప్రీతైర్జ్ఞాతిభిః సముపాగతః ॥ ౨౯ ॥
ఉగ్రసేనాదిభిః ప్రీతైర్జ్ఞాతిభిః సముపాగతః ॥ ౨౯ ॥
తం పునర్నైమిషం ప్రాప్తమృషయోఽయాజయన్ ముదా ।
క్రత్వఙ్గం క్రతుభిః సర్వైర్నివృత్తాఖిలవిగ్రహమ్ ॥ ౩౦ ॥
క్రత్వఙ్గం క్రతుభిః సర్వైర్నివృత్తాఖిలవిగ్రహమ్ ॥ ౩౦ ॥
తేభ్యో విశుద్ధం విజ్ఞానం భగవాన్ వ్యతరద్ విభుః ।
యేనైవాత్మన్యదో విశ్వమాత్మానం విశ్వగం విదుః ॥ ౩౧ ॥
యేనైవాత్మన్యదో విశ్వమాత్మానం విశ్వగం విదుః ॥ ౩౧ ॥
స్వపత్యావభృథస్నాతో జ్ఞాతిబన్ధుసుహృద్ వృతః ।
రేజే స్వజ్యోత్స్నయేవేన్దుః సువాసాః సుష్ఠ్వలఙ్కృతః ॥ ౩౨ ॥
రేజే స్వజ్యోత్స్నయేవేన్దుః సువాసాః సుష్ఠ్వలఙ్కృతః ॥ ౩౨ ॥
ఈదృగ్విధాన్యసఙ్ఖ్యాని బలస్య బలశాలినః ।
అనన్తస్యాప్రమేయస్య మాయామర్త్యస్య సన్తి హి ॥ ౩౩ ॥
అనన్తస్యాప్రమేయస్య మాయామర్త్యస్య సన్తి హి ॥ ౩౩ ॥
యోఽనుస్మరేత రామస్య కర్మాణ్యద్భుతకర్మణః ।
సాయం ప్రాతరనన్తస్య విష్ణోః స దయితో భవేత్ ॥ ౩౪ ॥
సాయం ప్రాతరనన్తస్య విష్ణోః స దయితో భవేత్ ॥ ౩౪ ॥