ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ଏକଦା ଗୃହଦାସୀଷୁ ଯଶୋଦା ନନ୍ଦଗେହିନୀ ।
କର୍ମାନ୍ତରନିଯୁକ୍ତାସୁ ନିର୍ମମନ୍ଥ ସ୍ଵଯଂ ଦଧି ॥ ୧ ॥
ଏକଦା ଗୃହଦାସୀଷୁ ଯଶୋଦା ନନ୍ଦଗେହିନୀ ।
କର୍ମାନ୍ତରନିଯୁକ୍ତାସୁ ନିର୍ମମନ୍ଥ ସ୍ଵଯଂ ଦଧି ॥ ୧ ॥
ଯାନି ଯାନୀହ ଗୀତାନି ତଦ୍ବାଲଚରିତାନି ଚ ।
ଦଧିନିର୍ମନ୍ଥନେ କାଲେ ସ୍ମରନ୍ତୀ ତାନ୍ଯଗାଯତ ॥ ୨ ॥
ଦଧିନିର୍ମନ୍ଥନେ କାଲେ ସ୍ମରନ୍ତୀ ତାନ୍ଯଗାଯତ ॥ ୨ ॥
କ୍ଷୌମଂ ଵାସଃ ପୃଥୁକଟିତଟେ ବିଭ୍ରତୀ ସୂତ୍ରନଦ୍ଧଂ
ପୁତ୍ରସ୍ନେହସ୍ନୁତକୁଚଯୁଗଂ ଜାତକମ୍ପଂ ଚ ସୁଭ୍ରୂଃ ।
ରଜ୍ଜ୍ଵାକର୍ଷଶ୍ରମଭୁଜଚଲତ୍କଙ୍କଣୌ କୁଣ୍ଡଲେ ଚ
ସ୍ଵିନ୍ନଂ ଵକ୍ତ୍ରଂ କବରଵିଗଲନ୍ମାଲତୀ ନିର୍ମମନ୍ଥ ॥ ୩ ॥
ପୁତ୍ରସ୍ନେହସ୍ନୁତକୁଚଯୁଗଂ ଜାତକମ୍ପଂ ଚ ସୁଭ୍ରୂଃ ।
ରଜ୍ଜ୍ଵାକର୍ଷଶ୍ରମଭୁଜଚଲତ୍କଙ୍କଣୌ କୁଣ୍ଡଲେ ଚ
ସ୍ଵିନ୍ନଂ ଵକ୍ତ୍ରଂ କବରଵିଗଲନ୍ମାଲତୀ ନିର୍ମମନ୍ଥ ॥ ୩ ॥
ତାଂ ସ୍ତନ୍ଯକାମ ଆସାଦ୍ଯ ମଥ୍ନନ୍ତୀଂ ଜନନୀଂ ହରିଃ ।
ଗୃହୀତ୍ଵା ଦଧିମନ୍ଥାନଂ ନ୍ଯଷେଧତ୍ ପ୍ରୀତିମାଵହନ୍ ॥ ୪ ॥
ଗୃହୀତ୍ଵା ଦଧିମନ୍ଥାନଂ ନ୍ଯଷେଧତ୍ ପ୍ରୀତିମାଵହନ୍ ॥ ୪ ॥
ତମଙ୍କମାରୂଢମପାଯଯତ୍ ସ୍ତନଂ
ସ୍ନେହସ୍ନୁତଂ ସସ୍ମିତମୀକ୍ଷତୀ ମୁଖମ୍ ।
ଅତୃପ୍ତମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଜଵେନ ସା ଯଯା-
ଵୁତ୍ସିଚ୍ଯମାନେ ପଯସି ତ୍ଵଧିଶ୍ରିତେ ॥ ୫ ॥
ସ୍ନେହସ୍ନୁତଂ ସସ୍ମିତମୀକ୍ଷତୀ ମୁଖମ୍ ।
ଅତୃପ୍ତମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଜଵେନ ସା ଯଯା-
ଵୁତ୍ସିଚ୍ଯମାନେ ପଯସି ତ୍ଵଧିଶ୍ରିତେ ॥ ୫ ॥
ସଞ୍ଜାତକୋପଃ ସ୍ଫୁରିତାରୁଣାଧରଂ
ସନ୍ଦଶ୍ଯ ଦଦ୍ଭିର୍ଦଧିମନ୍ଥଭାଜନମ୍ ।
ଭିତ୍ତ୍ଵା ମୃଷାଶ୍ରୁର୍ଦୃଷଦଶ୍ମନା ରହୋ
ଜଘାସ ହୈଯଙ୍ଗଵମନ୍ତରଂ ଗତଃ ॥ ୬ ॥
ସନ୍ଦଶ୍ଯ ଦଦ୍ଭିର୍ଦଧିମନ୍ଥଭାଜନମ୍ ।
ଭିତ୍ତ୍ଵା ମୃଷାଶ୍ରୁର୍ଦୃଷଦଶ୍ମନା ରହୋ
ଜଘାସ ହୈଯଙ୍ଗଵମନ୍ତରଂ ଗତଃ ॥ ୬ ॥
ଉତ୍ତାର୍ଯ ଗୋପୀ ସୁଶୃତଂ ପଯଃ ପୁନଃ
ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ସଂଦୃଶ୍ଯ ଚ ଦଧ୍ଯମତ୍ରକମ୍ ।
ଭଗ୍ନଂ ଵିଲୋକ୍ଯ ସ୍ଵସୁତସ୍ଯ କର୍ମ ତ-
ଜ୍ଜହାସ ତଂ ଚାପି ନ ତତ୍ର ପଶ୍ଯତୀ ॥ ୭ ॥
ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ସଂଦୃଶ୍ଯ ଚ ଦଧ୍ଯମତ୍ରକମ୍ ।
ଭଗ୍ନଂ ଵିଲୋକ୍ଯ ସ୍ଵସୁତସ୍ଯ କର୍ମ ତ-
ଜ୍ଜହାସ ତଂ ଚାପି ନ ତତ୍ର ପଶ୍ଯତୀ ॥ ୭ ॥
ଉଲୂଖଲାଙ୍ଘ୍ରେରୁପରି ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଂ
ମର୍କାଯ କାମଂ ଦଦତଂ ଶିଚି ସ୍ଥିତମ୍ ।
ହୈଯଙ୍ଗଵଂ ଚୌର୍ଯଵିଶଙ୍କିତେକ୍ଷଣଂ
ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ପଶ୍ଚାତ୍ ସୁତମାଗମଚ୍ଛନୈଃ ॥ ୮ ॥
ମର୍କାଯ କାମଂ ଦଦତଂ ଶିଚି ସ୍ଥିତମ୍ ।
ହୈଯଙ୍ଗଵଂ ଚୌର୍ଯଵିଶଙ୍କିତେକ୍ଷଣଂ
ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ପଶ୍ଚାତ୍ ସୁତମାଗମଚ୍ଛନୈଃ ॥ ୮ ॥
ତାମାତ୍ତଯଷ୍ଟିଂ ପ୍ରସମୀକ୍ଷ୍ଯ ସତ୍ଵର-
ସ୍ତତୋଽଵରୁହ୍ଯାପସସାର ଭୀତଵତ୍ ।
ଗୋପ୍ଯନ୍ଵଧାଵନ୍ନ ଯମାପ ଯୋଗିନାଂ
କ୍ଷମଂ ପ୍ରଵେଷ୍ଟୁଂ ତପସେରିତଂ ମନଃ ॥ ୯ ॥
ସ୍ତତୋଽଵରୁହ୍ଯାପସସାର ଭୀତଵତ୍ ।
ଗୋପ୍ଯନ୍ଵଧାଵନ୍ନ ଯମାପ ଯୋଗିନାଂ
କ୍ଷମଂ ପ୍ରଵେଷ୍ଟୁଂ ତପସେରିତଂ ମନଃ ॥ ୯ ॥
ଅନ୍ଵଞ୍ଚମାନା ଜନନୀ ବୃହଚ୍ଚଲ-
ଚ୍ଛ୍ରୋଣୀଭରାକ୍ରାନ୍ତଗତିଃ ସୁମଧ୍ଯମା ।
ଜଵେନ ଵିସ୍ରଂସିତକେଶବନ୍ଧନ-
ଚ୍ଯୁତପ୍ରସୂନାନୁଗତିଃ ପରାମୃଶତ୍ ॥ ୧୦ ॥
ଚ୍ଛ୍ରୋଣୀଭରାକ୍ରାନ୍ତଗତିଃ ସୁମଧ୍ଯମା ।
ଜଵେନ ଵିସ୍ରଂସିତକେଶବନ୍ଧନ-
ଚ୍ଯୁତପ୍ରସୂନାନୁଗତିଃ ପରାମୃଶତ୍ ॥ ୧୦ ॥
କୃତାଗସଂ ତଂ ପ୍ରରୁଦନ୍ତମକ୍ଷିଣୀ
କଷନ୍ତମଞ୍ଜନ୍ମଷିଣୀ ସ୍ଵପାଣିନା ।
ଉଦ୍ଵୀକ୍ଷମାଣଂ ଭଯଵିହ୍ଵଲେକ୍ଷଣଂ
ହସ୍ତେ ଗୃହୀତ୍ଵା ଭିଷଯନ୍ତ୍ଯଵାଗୁରତ୍ ॥ ୧୧ ॥
କଷନ୍ତମଞ୍ଜନ୍ମଷିଣୀ ସ୍ଵପାଣିନା ।
ଉଦ୍ଵୀକ୍ଷମାଣଂ ଭଯଵିହ୍ଵଲେକ୍ଷଣଂ
ହସ୍ତେ ଗୃହୀତ୍ଵା ଭିଷଯନ୍ତ୍ଯଵାଗୁରତ୍ ॥ ୧୧ ॥
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଯଷ୍ଟିଂ ସୁତଂ ଭୀତଂ ଵିଜ୍ଞାଯାର୍ଭକଵତ୍ସଲା ।
ଇଯେଷ କିଲ ତଂ ବଦ୍ଧୁଂ ଦାମ୍ନାତଦ୍ଵୀର୍ଯକୋଵିଦା ॥ ୧୨ ॥
ଇଯେଷ କିଲ ତଂ ବଦ୍ଧୁଂ ଦାମ୍ନାତଦ୍ଵୀର୍ଯକୋଵିଦା ॥ ୧୨ ॥
ନ ଚାନ୍ତର୍ନ ବହିର୍ଯସ୍ଯ ନ ପୂର୍ଵଂ ନାପି ଚାପରମ୍ ।
ପୂର୍ଵାପରଂ ବହିଶ୍ଚାନ୍ତର୍ଜଗତୋ ଯୋ ଜଗଚ୍ଚ ଯଃ ॥ ୧୩ ॥
ପୂର୍ଵାପରଂ ବହିଶ୍ଚାନ୍ତର୍ଜଗତୋ ଯୋ ଜଗଚ୍ଚ ଯଃ ॥ ୧୩ ॥
ତଂ ମତ୍ଵାତ୍ମଜମଵ୍ଯକ୍ତଂ ମର୍ତ୍ଯଲିଙ୍ଗମଧୋକ୍ଷଜମ୍ ।
ଗୋପିକୋଲୂଖଲେ ଦାମ୍ନା ବବନ୍ଧ ପ୍ରାକୃତଂ ଯଥା ॥ ୧୪ ॥
ଗୋପିକୋଲୂଖଲେ ଦାମ୍ନା ବବନ୍ଧ ପ୍ରାକୃତଂ ଯଥା ॥ ୧୪ ॥
ତଦ୍ ଦାମ ବଧ୍ଯମାନସ୍ଯ ସ୍ଵାର୍ଭକସ୍ଯ କୃତାଗସଃ ।
ଦ୍ଵ୍ଯଙ୍ଗୁଲୋନମଭୂତ୍ତେନ ସନ୍ଦଧେଽନ୍ଯଚ୍ଚ ଗୋପିକା ॥ ୧୫ ॥
ଦ୍ଵ୍ଯଙ୍ଗୁଲୋନମଭୂତ୍ତେନ ସନ୍ଦଧେଽନ୍ଯଚ୍ଚ ଗୋପିକା ॥ ୧୫ ॥
ଯଦାସୀତ୍ତଦପି ନ୍ଯୂନଂ ତେନାନ୍ଯଦପି ସନ୍ଦଧେ ।
ତଦପି ଦ୍ଵ୍ଯଙ୍ଗୁଲଂ ନ୍ଯୂନଂ ଯଦ୍ ଯଦାଦତ୍ତ ବନ୍ଧନମ୍ ॥ ୧୬ ॥
ତଦପି ଦ୍ଵ୍ଯଙ୍ଗୁଲଂ ନ୍ଯୂନଂ ଯଦ୍ ଯଦାଦତ୍ତ ବନ୍ଧନମ୍ ॥ ୧୬ ॥
ଏଵଂ ସ୍ଵଗେହଦାମାନି ଯଶୋଦା ସନ୍ଦଧତ୍ଯପି ।
ଗୋପୀନାଂ ସୁସ୍ମଯନ୍ତୀନାଂ ସ୍ମଯନ୍ତୀ ଵିସ୍ମିତାଭଵତ୍ ॥ ୧୭ ॥
ଗୋପୀନାଂ ସୁସ୍ମଯନ୍ତୀନାଂ ସ୍ମଯନ୍ତୀ ଵିସ୍ମିତାଭଵତ୍ ॥ ୧୭ ॥
ସ୍ଵମାତୁଃ ସ୍ଵିନ୍ନଗାତ୍ରାଯା ଵିସ୍ରସ୍ତକବରସ୍ରଜଃ ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପରିଶ୍ରମଂ କୃଷ୍ଣଃ କୃପଯାସୀତ୍ ସ୍ଵବନ୍ଧନେ ॥ ୧୮ ॥
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପରିଶ୍ରମଂ କୃଷ୍ଣଃ କୃପଯାସୀତ୍ ସ୍ଵବନ୍ଧନେ ॥ ୧୮ ॥
ଏଵଂ ସନ୍ଦର୍ଶିତା ହ୍ଯଙ୍ଗ ହରିଣା ଭୃତ୍ଯଵଶ୍ଯତା ।
ସ୍ଵଵଶେନାପି କୃଷ୍ଣେନ ଯସ୍ଯେଦଂ ସେଶ୍ଵରଂ ଵଶେ ॥ ୧୯ ॥
ସ୍ଵଵଶେନାପି କୃଷ୍ଣେନ ଯସ୍ଯେଦଂ ସେଶ୍ଵରଂ ଵଶେ ॥ ୧୯ ॥
ନେମଂ ଵିରିଞ୍ଚୋ ନ ଭଵୋ ନ ଶ୍ରୀରପ୍ଯଙ୍ଗସଂଶ୍ରଯା ।
ପ୍ରସାଦଂ ଲେଭିରେ ଗୋପୀ ଯତ୍ତତ୍ପ୍ରାପ ଵିମୁକ୍ତିଦାତ୍ ॥ ୨୦ ॥
ପ୍ରସାଦଂ ଲେଭିରେ ଗୋପୀ ଯତ୍ତତ୍ପ୍ରାପ ଵିମୁକ୍ତିଦାତ୍ ॥ ୨୦ ॥
ନାଯଂ ସୁଖାପୋ ଭଗଵାନ୍ଦେହିନାଂ ଗୋପିକାସୁତଃ ।
ଜ୍ଞାନିନାଂ ଚାତ୍ମଭୂତାନାଂ ଯଥା ଭକ୍ତିମତାମିହ ॥ ୨୧ ॥
ଜ୍ଞାନିନାଂ ଚାତ୍ମଭୂତାନାଂ ଯଥା ଭକ୍ତିମତାମିହ ॥ ୨୧ ॥
କୃଷ୍ଣସ୍ତୁ ଗୃହକୃତ୍ଯେଷୁ ଵ୍ଯଗ୍ରାଯାଂ ମାତରି ପ୍ରଭୁଃ ।
ଅଦ୍ରାକ୍ଷୀଦର୍ଜୁନୌ ପୂର୍ଵଂ ଗୁହ୍ଯକୌ ଧନଦାତ୍ମଜୌ ॥ ୨୨ ॥
ଅଦ୍ରାକ୍ଷୀଦର୍ଜୁନୌ ପୂର୍ଵଂ ଗୁହ୍ଯକୌ ଧନଦାତ୍ମଜୌ ॥ ୨୨ ॥
ପୁରା ନାରଦଶାପେନ ଵୃକ୍ଷତାଂ ପ୍ରାପିତୌ ମଦାତ୍ ।
ନଲକୂଵରମଣିଗ୍ରୀଵାଵିତି ଖ୍ଯାତୌ ଶ୍ରିଯାନ୍ଵିତୌ ॥ ୨୩ ॥
ନଲକୂଵରମଣିଗ୍ରୀଵାଵିତି ଖ୍ଯାତୌ ଶ୍ରିଯାନ୍ଵିତୌ ॥ ୨୩ ॥
