ശ്രീഭഗവാനുവാച
ജിതേന്ദ്രിയസ്യ യുക്തസ്യ ജിതശ്വാസസ്യ യോഗിനഃ ।
മയി ധാരയതശ്ചേത ഉപതിഷ്ഠന്തി സിദ്ധയഃ ॥ ൧ ॥
ജിതേന്ദ്രിയസ്യ യുക്തസ്യ ജിതശ്വാസസ്യ യോഗിനഃ ।
മയി ധാരയതശ്ചേത ഉപതിഷ്ഠന്തി സിദ്ധയഃ ॥ ൧ ॥
ശ്രീഉദ്ധവ ഉവാച
കയാ ധാരണയാ കാസ്വിത് കഥം വാ സിദ്ധിരച്യുത ।
കതി വാ സിദ്ധയോ ബ്രൂഹി യോഗിനാം സിദ്ധിദോ ഭവാന് ॥ ൨ ॥
കയാ ധാരണയാ കാസ്വിത് കഥം വാ സിദ്ധിരച്യുത ।
കതി വാ സിദ്ധയോ ബ്രൂഹി യോഗിനാം സിദ്ധിദോ ഭവാന് ॥ ൨ ॥
ശ്രീഭഗവാനുവാച
സിദ്ധയോഽഷ്ടാദശ പ്രോക്താ ധാരണാ യോഗപാരഗൈഃ ।
താസാമഷ്ടൌ മത്പ്രധാനാ ദശൈവ ഗുണഹേതവഃ ॥ ൩ ॥
സിദ്ധയോഽഷ്ടാദശ പ്രോക്താ ധാരണാ യോഗപാരഗൈഃ ।
താസാമഷ്ടൌ മത്പ്രധാനാ ദശൈവ ഗുണഹേതവഃ ॥ ൩ ॥
അണിമാ മഹിമാ മൂര്തേര്ലഘിമാ പ്രാപ്തിരിന്ദ്രിയൈഃ ।
പ്രാകാമ്യം ശ്രുതദൃഷ്ടേഷു ശക്തിപ്രേരണമീശിതാ ॥ ൪ ॥
പ്രാകാമ്യം ശ്രുതദൃഷ്ടേഷു ശക്തിപ്രേരണമീശിതാ ॥ ൪ ॥
ഗുണേഷ്വസങ്ഗോ വശിതാ യത്കാമസ്തദവസ്യതി ।
ഏതാ മേ സിദ്ധയഃ സൌമ്യ അഷ്ടാവൌത്പത്തികാ മതാഃ ॥ ൫ ॥
ഏതാ മേ സിദ്ധയഃ സൌമ്യ അഷ്ടാവൌത്പത്തികാ മതാഃ ॥ ൫ ॥
അനൂര്മിമത്ത്വം ദേഹേഽസ്മിന് ദൂരശ്രവണദര്ശനമ് ।
മനോജവഃ കാമരൂപം പരകായപ്രവേശനമ് ॥ ൬ ॥
മനോജവഃ കാമരൂപം പരകായപ്രവേശനമ് ॥ ൬ ॥
സ്വച്ഛന്ദമൃത്യുര്ദേവാനാം സഹക്രീഡാനുദര്ശനമ് ।
യഥാസങ്കല്പസംസിദ്ധിരാജ്ഞാപ്രതിഹതാ ഗതിഃ ॥ ൭ ॥
യഥാസങ്കല്പസംസിദ്ധിരാജ്ഞാപ്രതിഹതാ ഗതിഃ ॥ ൭ ॥
ത്രികാലജ്ഞത്വമദ്വന്ദ്വം പരചിത്താദ്യഭിജ്ഞതാ ।
അഗ്ന്യര്കാമ്ബുവിഷാദീനാം പ്രതിഷ്ടമ്ഭോഽപരാജയഃ ॥ ൮ ॥
അഗ്ന്യര്കാമ്ബുവിഷാദീനാം പ്രതിഷ്ടമ്ഭോഽപരാജയഃ ॥ ൮ ॥
ഏതാശ്ചോദ്ദേശതഃ പ്രോക്താ യോഗധാരണസിദ്ധയഃ ।
യയാ ധാരണയാ യാ സ്യാദ് യഥാ വാ സ്യാന്നിബോധ മേ ॥ ൯ ॥
യയാ ധാരണയാ യാ സ്യാദ് യഥാ വാ സ്യാന്നിബോധ മേ ॥ ൯ ॥
ഭൂതസൂക്ഷ്മാത്മനി മയി തന്മാത്രം ധാരയേന്മനഃ ।
അണിമാനമവാപ്നോതി തന്മാത്രോപാസകോ മമ ॥ ൧൦ ॥
അണിമാനമവാപ്നോതി തന്മാത്രോപാസകോ മമ ॥ ൧൦ ॥
മഹത്തത്ത്വാത്മനി മയി യഥാസംസ്ഥം മനോ ദധത് ।
മഹിമാനമവാപ്നോതി ഭൂതാനാം ച പൃഥക് പൃഥക് ॥ ൧൧ ॥
മഹിമാനമവാപ്നോതി ഭൂതാനാം ച പൃഥക് പൃഥക് ॥ ൧൧ ॥
പരമാണുമയേ ചിത്തം ഭൂതാനാം മയി രഞ്ജയന് ।
കാലസൂക്ഷ്മാര്ഥതാം യോഗീ ലഘിമാനമവാപ്നുയാത് ॥ ൧൨ ॥
കാലസൂക്ഷ്മാര്ഥതാം യോഗീ ലഘിമാനമവാപ്നുയാത് ॥ ൧൨ ॥
ധാരയന് മയ്യഹംതത്ത്വേ മനോ വൈകാരികേഽഖിലമ് ।
സര്വേന്ദ്രിയാണാമാത്മത്വം പ്രാപ്തിം പ്രാപ്നോതി മന്മനാഃ ॥ ൧൩ ॥
സര്വേന്ദ്രിയാണാമാത്മത്വം പ്രാപ്തിം പ്രാപ്നോതി മന്മനാഃ ॥ ൧൩ ॥
മഹത്യാത്മനി യഃ സൂത്രേ ധാരയേന്മയി മാനസമ് ।
പ്രാകാമ്യം പാരമേഷ്ഠ്യം മേ വിന്ദതേഽവ്യക്തജന്മനഃ ॥ ൧൪ ॥
പ്രാകാമ്യം പാരമേഷ്ഠ്യം മേ വിന്ദതേഽവ്യക്തജന്മനഃ ॥ ൧൪ ॥
വിഷ്ണൌ ത്ര്യധീശ്വരേ ചിത്തം ധാരയേത് കാലവിഗ്രഹേ ।
സ ഈശിത്വമവാപ്നോതി ക്ഷേത്രജ്ഞക്ഷേത്രചോദനാമ് ॥ ൧൫ ॥
സ ഈശിത്വമവാപ്നോതി ക്ഷേത്രജ്ഞക്ഷേത്രചോദനാമ് ॥ ൧൫ ॥
നാരായണേ തുരീയാഖ്യേ ഭഗവച്ഛബ്ദശബ്ദിതേ ।
മനോ മയ്യാദധദ് യോഗീ മദ്ധര്മാ വശിതാമിയാത് ॥ ൧൬ ॥
മനോ മയ്യാദധദ് യോഗീ മദ്ധര്മാ വശിതാമിയാത് ॥ ൧൬ ॥
നിര്ഗുണേ ബ്രഹ്മണി മയി ധാരയന് വിശദം മനഃ ।
പരമാനന്ദമാപ്നോതി യത്ര കാമോഽവസീയതേ ॥ ൧൭ ॥
പരമാനന്ദമാപ്നോതി യത്ര കാമോഽവസീയതേ ॥ ൧൭ ॥
ശ്വേതദ്വീപപതൌ ചിത്തം ശുദ്ധേ ധര്മമയേ മയി ।
ധാരയഞ്ഛ്വേതതാം യാതി ഷഡൂര്മിരഹിതോ നരഃ ॥ ൧൮ ॥
ധാരയഞ്ഛ്വേതതാം യാതി ഷഡൂര്മിരഹിതോ നരഃ ॥ ൧൮ ॥
മയ്യാകാശാത്മനി പ്രാണേ മനസാ ഘോഷമുദ്വഹന് ।
തത്രോപലബ്ധാ ഭൂതാനാം ഹംസോ വാചഃ ശൃണോത്യസൌ ॥ ൧൯ ॥
തത്രോപലബ്ധാ ഭൂതാനാം ഹംസോ വാചഃ ശൃണോത്യസൌ ॥ ൧൯ ॥
ചക്ഷുസ്ത്വഷ്ടരി സംയോജ്യ ത്വഷ്ടാരമപി ചക്ഷുഷി ।
മാം തത്ര മനസാ ധ്യായന് വിശ്വം പശ്യതി ദൂരതഃ ॥ ൨൦ ॥
മാം തത്ര മനസാ ധ്യായന് വിശ്വം പശ്യതി ദൂരതഃ ॥ ൨൦ ॥
മനോ മയി സുസംയോജ്യ ദേഹം തദനുവായുനാ ।
മദ്ധാരണാനുഭാവേന തത്രാത്മാ യത്ര വൈ മനഃ ॥ ൨൧ ॥
മദ്ധാരണാനുഭാവേന തത്രാത്മാ യത്ര വൈ മനഃ ॥ ൨൧ ॥
യദാ മന ഉപാദായ യദ് യദ് രൂപം ബുഭൂഷതി ।
തത്തദ് ഭവേന്മനോരൂപം മദ്യോഗബലമാശ്രയഃ ॥ ൨൨ ॥
തത്തദ് ഭവേന്മനോരൂപം മദ്യോഗബലമാശ്രയഃ ॥ ൨൨ ॥
പരകായം വിശന് സിദ്ധ ആത്മാനം തത്ര ഭാവയേത് ।
പിണ്ഡം ഹിത്വാ വിശേത് പ്രാണോ വായുഭൂതഃ ഷഡങ്ഘ്രിവത് ॥ ൨൩ ॥
പിണ്ഡം ഹിത്വാ വിശേത് പ്രാണോ വായുഭൂതഃ ഷഡങ്ഘ്രിവത് ॥ ൨൩ ॥
പാര്ഷ്ണ്യാപീഡ്യ ഗുദം പ്രാണം ഹൃദുരഃകണ്ഠമൂര്ധസു ।
ആരോപ്യ ബ്രഹ്മരന്ധ്രേണ ബ്രഹ്മ നീത്വോത്സൃജേത്തനുമ് ॥ ൨൪ ॥
ആരോപ്യ ബ്രഹ്മരന്ധ്രേണ ബ്രഹ്മ നീത്വോത്സൃജേത്തനുമ് ॥ ൨൪ ॥
വിഹരിഷ്യന് സുരാക്രീഡേ മത്സ്ഥം സത്ത്വം വിഭാവയേത് ।
വിമാനേനോപതിഷ്ഠന്തി സത്ത്വവൃത്തീഃ സുരസ്ത്രിയഃ ॥ ൨൫ ॥
വിമാനേനോപതിഷ്ഠന്തി സത്ത്വവൃത്തീഃ സുരസ്ത്രിയഃ ॥ ൨൫ ॥
യഥാ സങ്കല്പയേദ് ബുദ്ധ്യാ യദാ വാ മത്പരഃ പുമാന് ।
മയി സത്യേ മനോ യുഞ്ജംസ്തഥാ തത് സമുപാശ്നുതേ ॥ ൨൬ ॥
മയി സത്യേ മനോ യുഞ്ജംസ്തഥാ തത് സമുപാശ്നുതേ ॥ ൨൬ ॥
യോ വൈ മദ്ഭാവമാപന്ന ഈശിതുര്വശിതുഃ പുമാന് ।
കുതശ്ചിന്ന വിഹന്യേത തസ്യ ചാജ്ഞാ യഥാ മമ ॥ ൨൭ ॥
കുതശ്ചിന്ന വിഹന്യേത തസ്യ ചാജ്ഞാ യഥാ മമ ॥ ൨൭ ॥
മദ്ഭക്ത്യാ ശുദ്ധസത്ത്വസ്യ യോഗിനോ ധാരണാവിദഃ ।
തസ്യ ത്രൈകാലികീ ബുദ്ധിര്ജന്മമൃത്യൂപബൃംഹിതാ ॥ ൨൮ ॥
തസ്യ ത്രൈകാലികീ ബുദ്ധിര്ജന്മമൃത്യൂപബൃംഹിതാ ॥ ൨൮ ॥
അഗ്ന്യാദിഭിര്ന ഹന്യേത മുനേര്യോഗമയം വപുഃ ।
മദ്യോഗശാന്തചിത്തസ്യ യാദസാമുദകം യഥാ ॥ ൨൯ ॥
മദ്യോഗശാന്തചിത്തസ്യ യാദസാമുദകം യഥാ ॥ ൨൯ ॥
മദ്വിഭൂതീരഭിധ്യായന് ശ്രീവത്സാസ്ത്രവിഭൂഷിതാഃ ।
ധ്വജാതപത്രവ്യജനൈഃ സ ഭവേദപരാജിതഃ ॥ ൩൦ ॥
ധ്വജാതപത്രവ്യജനൈഃ സ ഭവേദപരാജിതഃ ॥ ൩൦ ॥
ഉപാസകസ്യ മാമേവം യോഗധാരണയാ മുനേഃ ।
സിദ്ധയഃ പൂര്വകഥിതാ ഉപതിഷ്ഠന്ത്യശേഷതഃ ॥ ൩൧ ॥
സിദ്ധയഃ പൂര്വകഥിതാ ഉപതിഷ്ഠന്ത്യശേഷതഃ ॥ ൩൧ ॥
ജിതേന്ദ്രിയസ്യ ദാന്തസ്യ ജിതശ്വാസാത്മനോ മുനേഃ ।
മദ്ധാരണാം ധാരയതഃ കാ സാ സിദ്ധിഃ സുദുര്ലഭാ ॥ ൩൨ ॥
മദ്ധാരണാം ധാരയതഃ കാ സാ സിദ്ധിഃ സുദുര്ലഭാ ॥ ൩൨ ॥
അന്തരായാന് വദന്ത്യേതാ യുഞ്ജതോ യോഗമുത്തമമ് ।
മയാ സമ്പദ്യമാനസ്യ കാലക്ഷപണഹേതവഃ ॥ ൩൩ ॥
മയാ സമ്പദ്യമാനസ്യ കാലക്ഷപണഹേതവഃ ॥ ൩൩ ॥
ജന്മൌഷധിതപോമന്ത്രൈര്യാവതീരിഹ സിദ്ധയഃ ।
യോഗേനാപ്നോതി താഃ സര്വാ നാന്യൈര്യോഗഗതിം വ്രജേത് ॥ ൩൪ ॥
യോഗേനാപ്നോതി താഃ സര്വാ നാന്യൈര്യോഗഗതിം വ്രജേത് ॥ ൩൪ ॥
സര്വാസാമപി സിദ്ധീനാം ഹേതുഃ പതിരഹം പ്രഭുഃ ।
അഹം യോഗസ്യ സാങ്ഖ്യസ്യ ധര്മസ്യ ബ്രഹ്മവാദിനാമ് ॥ ൩൫ ॥
അഹം യോഗസ്യ സാങ്ഖ്യസ്യ ധര്മസ്യ ബ്രഹ്മവാദിനാമ് ॥ ൩൫ ॥
അഹമാത്മാന്തരോ ബാഹ്യോഽനാവൃതഃ സര്വദേഹിനാമ് ।
യഥാ ഭൂതാനി ഭൂതേഷു ബഹിരന്തഃ സ്വയം തഥാ ॥ ൩൬ ॥
യഥാ ഭൂതാനി ഭൂതേഷു ബഹിരന്തഃ സ്വയം തഥാ ॥ ൩൬ ॥
പൃഥിവീ വായുരാകാശ ആപോ ജ്യോതിരഹം മഹാന് ।
വികാരഃ പുരുഷോഽവ്യക്തം രജഃ സത്ത്വം തമഃ പരമ് ।
അഹമേതത്പ്രസങ്ഖ്യാനം ജ്ഞാനം തത്ത്വവിനിശ്ചയഃ
വികാരഃ പുരുഷോഽവ്യക്തം രജഃ സത്ത്വം തമഃ പരമ് ।
അഹമേതത്പ്രസങ്ഖ്യാനം ജ്ഞാനം തത്ത്വവിനിശ്ചയഃ
മയേശ്വരേണ ജീവേന ഗുണേന ഗുണിനാ വിനാ ।
സര്വാത്മനാപി സര്വേണ ന ഭാവോ വിദ്യതേ ക്വചിത്
സര്വാത്മനാപി സര്വേണ ന ഭാവോ വിദ്യതേ ക്വചിത്
സങ്ഖ്യാനം പരമാണൂനാം കാലേന ക്രിയതേ മയാ ।
ന തഥാ മേ വിഭൂതീനാം സൃജതോഽണ്ഡാനി കോടിശഃ
ന തഥാ മേ വിഭൂതീനാം സൃജതോഽണ്ഡാനി കോടിശഃ
തേജഃ ശ്രീഃ കീര്തിരൈശ്വര്യം ഹ്രീസ്ത്യാഗഃ സൌഭഗം ഭഗഃ ।
വീര്യം തിതിക്ഷാ വിജ്ഞാനം യത്ര യത്ര സ മേംഽശകഃ
വീര്യം തിതിക്ഷാ വിജ്ഞാനം യത്ര യത്ര സ മേംഽശകഃ
ഏതാസ്തേ കീര്തിതാഃ സര്വാഃ സങ്ക്ഷേപേണ വിഭൂതയഃ ।
മനോവികാരാ ഏവൈതേ യഥാ വാചാഭിധീയതേ
മനോവികാരാ ഏവൈതേ യഥാ വാചാഭിധീയതേ
വാചം യച്ഛ മനോ യച്ഛ പ്രാണാന് യച്ഛേദ്രിയാണി ച ।
ആത്മാനമാത്മനാ യച്ഛ ന ഭൂയഃ കല്പസേഽധ്വനേ
ആത്മാനമാത്മനാ യച്ഛ ന ഭൂയഃ കല്പസേഽധ്വനേ
യോ വൈ വാങ്മനസീ സംയഗസംയച്ഛന് ധിയാ യതിഃ ।
തസ്യ വ്രതം തപോ ദാനം സ്രവത്യാമഘടാമ്ബുവത്
തസ്യ വ്രതം തപോ ദാനം സ്രവത്യാമഘടാമ്ബുവത്
തസ്മാദ്വചോ മനഃ പ്രാണാന് നിയച്ഛേന്മത്പരായണഃ ।
മദ്ഭക്തിയുക്തയാ ബുദ്ധ്യാ തതഃ പരിസമാപ്യതേ
മദ്ഭക്തിയുക്തയാ ബുദ്ധ്യാ തതഃ പരിസമാപ്യതേ