Lord Krishna

ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତମ୍ ୧୧.୧୮

(Srimad Bhagavatam Canto 11, Chapter 18 — The Forest-Dweller and the Renunciant in Odia)

Vyasa

Also known as vanam viviksu putresu bharyam nyasya sahaiva

The Forest-Dweller and the Renunciant. Śrīmad Bhāgavatam Canto 11, Chapter 18 — 48 verses in Sanskrit with transliteration in 9 scripts.

ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ
ଵନଂ ଵିଵିକ୍ଷୁଃ ପୁତ୍ରେଷୁ ଭାର୍ଯାଂ ନ୍ଯସ୍ଯ ସହୈଵ ଵା ।
ଵନ ଏଵ ଵସେଚ୍ଛାନ୍ତସ୍ତୃତୀଯଂ ଭାଗମାଯୁଷଃ ॥ ୧ ॥
କନ୍ଦମୂଲଫଲୈର୍ଵନ୍ଯୈର୍ମେଧ୍ଯୈର୍ଵୃତ୍ତିଂ ପ୍ରକଲ୍ପଯେତ୍ ।
ଵସୀତ ଵଲ୍କଲଂ ଵାସସ୍ତୃଣପର୍ଣାଜିନାନି ଵା ॥ ୨ ॥
କେଶରୋମନଖଶ୍ମଶ୍ରୁମଲାନି ବିଭୃଯାଦ୍ ଦତଃ ।
ନ ଧାଵେଦପ୍ସୁ ମଜ୍ଜେତ ତ୍ରିକାଲଂ ସ୍ଥଣ୍ଡିଲେଶଯଃ ॥ ୩ ॥
ଗ୍ରୀଷ୍ମେ ତପ୍ଯେତ ପଞ୍ଚାଗ୍ନୀନ୍ ଵର୍ଷାସ୍ଵାସାରଷାଡ୍ଜଲେ ।
ଆକଣ୍ଠମଗ୍ନଃ ଶିଶିର ଏଵଂଵୃତ୍ତସ୍ତପଶ୍ଚରେତ୍ ॥ ୪ ॥
ଅଗ୍ନିପକ୍ଵଂ ସମଶ୍ନୀଯାତ୍ କାଲପକ୍ଵମଥାପି ଵା ।
ଉଲୂଖଲାଶ୍ମକୁଟ୍ଟୋ ଵା ଦନ୍ତୋଲୂଖଲ ଏଵ ଵା ॥ ୫ ॥
ସ୍ଵଯଂ ସଞ୍ଚିନୁଯାତ୍ ସର୍ଵମାତ୍ମନୋ ଵୃତ୍ତିକାରଣମ୍ ।
ଦେଶକାଲବଲାଭିଜ୍ଞୋ ନାଦଦୀତାନ୍ଯଦାହୃତମ୍ ॥ ୬ ॥
ଵନ୍ଯୈଶ୍ଚରୁପୁରୋଡାଶୈର୍ନିର୍ଵପେତ୍ କାଲଚୋଦିତାନ୍ ।
ନ ତୁ ଶ୍ରୌତେନ ପଶୁନା ମାଂ ଯଜେତ ଵନାଶ୍ରମୀ ॥ ୭ ॥
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରଂ ଚ ଦର୍ଶଶ୍ଚ ପୌର୍ଣମାସଶ୍ଚ ପୂର୍ଵଵତ୍ ।
ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯାନି ଚ ମୁନେରାମ୍ନାତାନି ଚ ନୈଗମୈଃ ॥ ୮ ॥
ଏଵଂ ଚୀର୍ଣେନ ତପସା ମୁନିର୍ଧମନିସନ୍ତତଃ ।
ମାଂ ତପୋମଯମାରାଧ୍ଯ ଋଷିଲୋକାଦୁପୈତି ମାମ୍ ॥ ୯ ॥
ଯସ୍ତ୍ଵେତତ୍ କୃଚ୍ଛ୍ରତଶ୍ଚୀର୍ଣଂ ତପୋ ନିଃଶ୍ରେଯସଂ ମହତ୍ ।
କାମାଯାଲ୍ପୀଯସେ ଯୁଞ୍ଜ୍ଯାଦ୍ ବାଲିଶଃ କୋଽପରସ୍ତତଃ ॥ ୧୦ ॥
ଯଦାସୌ ନିଯମେଽକଲ୍ପୋ ଜରଯା ଜାତଵେପଥୁଃ ।
ଆତ୍ମନ୍ଯଗ୍ନୀନ୍ ସମାରୋପ୍ଯ ମଚ୍ଚିତ୍ତୋଽଗ୍ନିଂ ସମାଵିଶେତ୍ ॥ ୧୧ ॥
ଯଦା କର୍ମଵିପାକେଷୁ ଲୋକେଷୁ ନିରଯାତ୍ମସୁ ।
ଵିରାଗୋ ଜାଯତେ ସମ୍ଯଙ୍ ନ୍ଯସ୍ତାଗ୍ନିଃ ପ୍ରଵ୍ରଜେତ୍ତତଃ ॥ ୧୨ ॥
ଇଷ୍ଟ୍ଵା ଯଥୋପଦେଶଂ ମାଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ସର୍ଵସ୍ଵମୃତ୍ଵିଜେ ।
ଅଗ୍ନୀନ୍ ସ୍ଵପ୍ରାଣ ଆଵେଶ୍ଯ ନିରପେକ୍ଷଃ ପରିଵ୍ରଜେତ୍ ॥ ୧୩ ॥
ଵିପ୍ରସ୍ଯ ଵୈ ସନ୍ନ୍ଯସତୋ ଦେଵା ଦାରାଦିରୂପିଣଃ ।
ଵିଘ୍ନାନ୍ କୁର୍ଵନ୍ତ୍ଯଯଂ ହ୍ଯସ୍ମାନାକ୍ରମ୍ଯ ସମିଯାତ୍ ପରମ୍ ॥ ୧୪ ॥
ବିଭୃଯାଚ୍ଚେନ୍ମୁନିର୍ଵାସଃ କୌପୀନାଚ୍ଛାଦନଂ ପରମ୍ ।
ତ୍ଯକ୍ତଂ ନ ଦଣ୍ଡପାତ୍ରାଭ୍ଯାମନ୍ଯତ୍ କିଞ୍ଚିଦନାପଦି ॥ ୧୫ ॥
ଦୃଷ୍ଟିପୂତଂ ନ୍ଯସେତ୍ ପାଦଂ ଵସ୍ତ୍ରପୂତଂ ପିବେଜ୍ଜଲମ୍ ।
ସତ୍ଯପୂତାଂ ଵଦେଦ୍ ଵାଚଂ ମନଃପୂତଂ ସମାଚରେତ୍ ॥ ୧୬ ॥
ମୌନାନୀହାନିଲାଯାମା ଦଣ୍ଡା ଵାଗ୍ଦେହଚେତସାମ୍ ।
ନ ହ୍ଯେତେ ଯସ୍ଯ ସନ୍ତ୍ଯଙ୍ଗ ଵେଣୁଭିର୍ନ ଭଵେଦ୍ ଯତିଃ ॥ ୧୭ ॥
ଭିକ୍ଷାଂ ଚତୁର୍ଷୁ ଵର୍ଣେଷୁ ଵିଗର୍ହ୍ଯାନ୍ ଵର୍ଜଯଂଶ୍ଚରେତ୍ ।
ସପ୍ତାଗାରାନସଙ୍କ୍ଲୃପ୍ତାଂସ୍ତୁଷ୍ଯେଲ୍ଲବ୍ଧେନ ତାଵତା ॥ ୧୮ ॥
ବହିର୍ଜଲାଶଯଂ ଗତ୍ଵା ତତ୍ରୋପସ୍ପୃଶ୍ଯ ଵାଗ୍ଯତଃ ।
ଵିଭଜ୍ଯ ପାଵିତଂ ଶେଷଂ ଭୁଞ୍ଜୀତାଶେଷମାହୃତମ୍ ॥ ୧୯ ॥
ଏକଶ୍ଚରେନ୍ମହୀମେତାଂ ନିଃସଙ୍ଗଃ ସଂଯତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ।
ଆତ୍ମକ୍ରୀଡ ଆତ୍ମରତ ଆତ୍ମଵାନ୍ ସମଦର୍ଶନଃ ॥ ୨୦ ॥
ଵିଵିକ୍ତକ୍ଷେମଶରଣୋ ମଦ୍ଭାଵଵିମଲାଶଯଃ ।
ଆତ୍ମାନଂ ଚିନ୍ତଯେଦେକମଭେଦେନ ମଯା ମୁନିଃ ॥ ୨୧ ॥
ଅନ୍ଵୀକ୍ଷେତାତ୍ମନୋ ବନ୍ଧଂ ମୋକ୍ଷଂ ଚ ଜ୍ଞାନନିଷ୍ଠଯା ।
ବନ୍ଧ ଇନ୍ଦ୍ରିଯଵିକ୍ଷେପୋ ମୋକ୍ଷ ଏଷାଂ ଚ ସଂଯମଃ ॥ ୨୨ ॥
ତସ୍ମାନ୍ନିଯମ୍ଯ ଷଡ୍ଵର୍ଗଂ ମଦ୍ଭାଵେନ ଚରେନ୍ମୁନିଃ ।
ଵିରକ୍ତଃ କ୍ଷୁଦ୍ରକାମେଭ୍ଯୋ ଲବ୍ଧ୍ଵାତ୍ମନି ସୁଖଂ ମହତ୍ ॥ ୨୩ ॥
ପୁରଗ୍ରାମଵ୍ରଜାନ୍ସାର୍ଥାନ୍ ଭିକ୍ଷାର୍ଥଂ ପ୍ରଵିଶଂଶ୍ଚରେତ୍ ।
ପୁଣ୍ଯଦେଶସରିଚ୍ଛୈଲଵନାଶ୍ରମଵତୀଂ ମହୀମ୍ ॥ ୨୪ ॥
ଵାନପ୍ରସ୍ଥାଶ୍ରମପଦେଷ୍ଵଭୀକ୍ଷ୍ଣଂ ଭୈକ୍ଷ୍ଯମାଚରେତ୍ ।
ସଂସିଧ୍ଯତ୍ଯାଶ୍ଵସମ୍ମୋହଃ ଶୁଦ୍ଧସତ୍ତ୍ଵଃ ଶିଲାନ୍ଧସା ॥ ୨୫ ॥
ନୈତଦ୍ ଵସ୍ତୁତଯା ପଶ୍ଯେଦ୍ ଦୃଶ୍ଯମାନଂ ଵିନଶ୍ଯତି ।
ଅସକ୍ତଚିତ୍ତୋ ଵିରମେଦିହାମୁତ୍ର ଚିକୀର୍ଷିତାତ୍ ॥ ୨୬ ॥
ଯଦେତଦାତ୍ମନି ଜଗନ୍ମନୋଵାକ୍ପ୍ରାଣସଂହତମ୍ ।
ସର୍ଵଂ ମାଯେତି ତର୍କେଣ ସ୍ଵସ୍ଥସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ନ ତତ୍ ସ୍ମରେତ୍ ॥ ୨୭ ॥
ଜ୍ଞାନନିଷ୍ଠୋ ଵିରକ୍ତୋ ଵା ମଦ୍ଭକ୍ତୋ ଵାନପେକ୍ଷକଃ ।
ସଲିଙ୍ଗାନାଶ୍ରମାଂସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଚରେଦଵିଧିଗୋଚରଃ ॥ ୨୮ ॥
ବୁଧୋ ବାଲକଵତ୍ କ୍ରୀଡେତ୍ କୁଶଲୋ ଜଡଵଚ୍ଚରେତ୍ ।
ଵଦେଦୁନ୍ମତ୍ତଵଦ୍ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ଗୋଚର୍ଯାଂ ନୈଗମଶ୍ଚରେତ୍ ॥ ୨୯ ॥
ଵେଦଵାଦରତୋ ନ ସ୍ଯାନ୍ନ ପାଷଣ୍ଡୀ ନ ହୈତୁକଃ ।
ଶୁଷ୍କଵାଦଵିଵାଦେ ନ କଞ୍ଚିତ୍ ପକ୍ଷଂ ସମାଶ୍ରଯେତ୍ ॥ ୩୦ ॥
ନୋଦ୍ଵିଜେତ ଜନାଦ୍ ଧୀରୋ ଜନଂ ଚୋଦ୍ଵେଜଯେନ୍ନ ତୁ ।
ଅତିଵାଦାଂସ୍ତିତିକ୍ଷେତ ନାଵମନ୍ଯେତ କଞ୍ଚନ ।
ଦେହମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ପଶୁଵଦ୍ ଵୈରଂ କୁର୍ଯାନ୍ନ କେନଚିତ୍ ॥ ୩୧ ॥
ଏକ ଏଵ ପରୋ ହ୍ଯାତ୍ମା ଭୂତେଷ୍ଵାତ୍ମନ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ ।
ଯଥେନ୍ଦୁରୁଦପାତ୍ରେଷୁ ଭୂତାନ୍ଯେକାତ୍ମକାନି ଚ ॥ ୩୨ ॥
ଅଲବ୍ଧ୍ଵା ନ ଵିଷୀଦେତ କାଲେ କାଲେଽଶନଂ କ୍ଵଚିତ୍ ।
ଲବ୍ଧ୍ଵା ନ ହୃଷ୍ଯେଦ୍ ଧୃତିମାନୁଭଯଂ ଦୈଵତନ୍ତ୍ରିତମ୍ ॥ ୩୩ ॥
ଆହାରାର୍ଥଂ ସମୀହେତ ଯୁକ୍ତଂ ତତ୍ ପ୍ରାଣଧାରଣମ୍ ।
ତତ୍ତ୍ଵଂ ଵିମୃଶ୍ଯତେ ତେନ ତଦ୍ ଵିଜ୍ଞାଯ ଵିମୁଚ୍ଯତେ ॥ ୩୪ ॥
ଯଦୃଚ୍ଛଯୋପପନ୍ନାନ୍ନମଦ୍ଯାଚ୍ଛ୍ରେଷ୍ଠମୁତାପରମ୍ ।
ତଥା ଵାସସ୍ତଥା ଶଯ୍ଯାଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ଭଜେନ୍ମୁନିଃ ॥ ୩୫ ॥
ଶୌଚମାଚମନଂ ସ୍ନାନଂ ନ ତୁ ଚୋଦନଯା ଚରେତ୍ ।
ଅନ୍ଯାଂଶ୍ଚ ନିଯମାଞ୍ଜ୍ଞାନୀ ଯଥାହଂ ଲୀଲଯେଶ୍ଵରଃ ॥ ୩୬ ॥
ନ ହି ତସ୍ଯ ଵିକଲ୍ପାଖ୍ଯା ଯା ଚ ମଦ୍ଵୀକ୍ଷଯା ହତା ।
ଆଦେହାନ୍ତାତ୍ କ୍ଵଚିତ୍ ଖ୍ଯାତିସ୍ତତଃ ସମ୍ପଦ୍ଯତେ ମଯା ॥ ୩୭ ॥
ଦୁଃଖୋଦର୍କେଷୁ କାମେଷୁ ଜାତନିର୍ଵେଦ ଆତ୍ମଵାନ୍ ।
ଅଜିଜ୍ଞାସିତମଦ୍ଧର୍ମୋ ମୁନିଂ ଗୁରୁମୁପଵ୍ରଜେତ୍ ॥ ୩୮ ॥
ତାଵତ୍ ପରିଚରେଦ୍ ଭକ୍ତଃ ଶ୍ରଦ୍ଧାଵାନନସୂଯକଃ ।
ଯାଵଦ୍ ବ୍ରହ୍ମ ଵିଜାନୀଯାନ୍ମାମେଵ ଗୁରୁମାଦୃତଃ ॥ ୩୯ ॥
ଯସ୍ତ୍ଵସଂଯତଷଡ୍ଵର୍ଗଃ ପ୍ରଚଣ୍ଡେନ୍ଦ୍ରିଯସାରଥିଃ ।
ଜ୍ଞାନଵୈରାଗ୍ଯରହିତସ୍ତ୍ରିଦଣ୍ଡମୁପଜୀଵତି ॥ ୪୦ ॥
ସୁରାନାତ୍ମାନମାତ୍ମସ୍ଥଂ ନିହ୍ନୁତେ ମାଂ ଚ ଧର୍ମହା ।
ଅଵିପକ୍ଵକଷାଯୋଽସ୍ମାଦମୁଷ୍ମାଚ୍ଚ ଵିହୀଯତେ ॥ ୪୧ ॥
ଭିକ୍ଷୋର୍ଧର୍ମଃ ଶମୋଽହିଂସା ତପ ଈକ୍ଷା ଵନୌକସଃ ।
ଗୃହିଣୋ ଭୂତରକ୍ଷେଜ୍ଯା ଦ୍ଵିଜସ୍ଯାଚାର୍ଯସେଵନମ୍ ॥ ୪୨ ॥
ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଂ ତପଃ ଶୌଚଂ ସନ୍ତୋଷୋ ଭୂତସୌହୃଦମ୍ ।
ଗୃହସ୍ଥସ୍ଯାପ୍ଯୃତୌ ଗନ୍ତୁଃ ସର୍ଵେଷାଂ ମଦୁପାସନମ୍ ॥ ୪୩ ॥
ଇତି ମାଂ ଯଃ ସ୍ଵଧର୍ମେଣ ଭଜେନ୍ ନିତ୍ଯମନନ୍ଯଭାକ୍ ।
ସର୍ଵଭୂତେଷୁ ମଦ୍ଭାଵୋ ମଦ୍ଭକ୍ତିଂ ଵିନ୍ଦତେ ଦୃଢାମ୍ ॥ ୪୪ ॥
ଭକ୍ତ୍ଯୋଦ୍ଧଵାନପାଯିନ୍ଯା ସର୍ଵଲୋକମହେଶ୍ଵରମ୍ ।
ସର୍ଵୋତ୍ପତ୍ତ୍ଯପ୍ଯଯଂ ବ୍ରହ୍ମ କାରଣଂ ମୋପଯାତି ସଃ ॥ ୪୫ ॥
ଇତି ସ୍ଵଧର୍ମନିର୍ଣିକ୍ତସତ୍ତ୍ଵୋ ନିର୍ଜ୍ଞାତମଦ୍ଗତିଃ ।
ଜ୍ଞାନଵିଜ୍ଞାନସମ୍ପନ୍ନୋ ନଚିରାତ୍ ସମୁପୈତି ମାମ୍ ॥ ୪୬ ॥
ଵର୍ଣାଶ୍ରମଵତାଂ ଧର୍ମ ଏଷ ଆଚାରଲକ୍ଷଣଃ ।
ସ ଏଵ ମଦ୍ଭକ୍ତିଯୁତୋ ନିଃଶ୍ରେଯସକରଃ ପରଃ ॥ ୪୭ ॥
ଏତତ୍ତେଽଭିହିତଂ ସାଧୋ ଭଵାନ୍ ପୃଚ୍ଛତି ଯଚ୍ଚ ମାମ୍ ।
ଯଥା ସ୍ଵଧର୍ମସଂଯୁକ୍ତୋ ଭକ୍ତୋ ମାଂ ସମିଯାତ୍ ପରମ୍ ॥ ୪୮ ॥

Explore More