ଶ୍ରୀଉଦ୍ଧଵ ଉଵାଚ
ସୁଦୁସ୍ତରାମିମାଂ ମନ୍ଯେ ଯୋଗଚର୍ଯାମନାତ୍ମନଃ ।
ଯଥାଞ୍ଜସା ପୁମାନ୍ ସିଦ୍ଧ୍ଯେତ୍ ତନ୍ମେ ବ୍ରୂହ୍ଯଞ୍ଜସାଚ୍ଯୁତ ॥ ୧ ॥
ସୁଦୁସ୍ତରାମିମାଂ ମନ୍ଯେ ଯୋଗଚର୍ଯାମନାତ୍ମନଃ ।
ଯଥାଞ୍ଜସା ପୁମାନ୍ ସିଦ୍ଧ୍ଯେତ୍ ତନ୍ମେ ବ୍ରୂହ୍ଯଞ୍ଜସାଚ୍ଯୁତ ॥ ୧ ॥
ପ୍ରାଯଶଃ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ଯୁଞ୍ଜନ୍ତେ ଯୋଗିନୋ ମନଃ ।
ଵିଷୀଦନ୍ତ୍ଯସମାଧାନାନ୍ମନୋନିଗ୍ରହକର୍ଶିତାଃ ॥ ୨ ॥
ଵିଷୀଦନ୍ତ୍ଯସମାଧାନାନ୍ମନୋନିଗ୍ରହକର୍ଶିତାଃ ॥ ୨ ॥
ଅଥାତ ଆନନ୍ଦଦୁଘଂ ପଦାମ୍ବୁଜଂ
ହଂସାଃ ଶ୍ରଯେରନ୍ନରଵିନ୍ଦଲୋଚନ ।
ସୁଖଂ ନୁ ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵର ଯୋଗକର୍ମଭି-
ସ୍ତ୍ଵନ୍ମାଯଯାମୀ ଵିହତା ନ ମାନିନଃ ॥ ୩ ॥
ହଂସାଃ ଶ୍ରଯେରନ୍ନରଵିନ୍ଦଲୋଚନ ।
ସୁଖଂ ନୁ ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵର ଯୋଗକର୍ମଭି-
ସ୍ତ୍ଵନ୍ମାଯଯାମୀ ଵିହତା ନ ମାନିନଃ ॥ ୩ ॥
କିଂ ଚିତ୍ରମଚ୍ଯୁତ ତଵୈତଦଶେଷବନ୍ଧୋଦାସେଷ୍ଵନନ୍ଯଶରଣେଷୁ ଯଦାତ୍ମସାତ୍ତ୍ଵମ୍ ।
ଯୋଽରୋଚଯତ୍ ସହ ମୃଗୈଃ ସ୍ଵଯମୀଶ୍ଵରାଣାଂଶ୍ରୀମତ୍କିରୀଟତଟପୀଡିତପାଦପୀଠଃ ॥ ୪ ॥
ଯୋଽରୋଚଯତ୍ ସହ ମୃଗୈଃ ସ୍ଵଯମୀଶ୍ଵରାଣାଂଶ୍ରୀମତ୍କିରୀଟତଟପୀଡିତପାଦପୀଠଃ ॥ ୪ ॥
ତଂ ତ୍ଵାଖିଲାତ୍ମଦଯିତେଶ୍ଵରମାଶ୍ରିତାନାଂ
ସର୍ଵାର୍ଥଦଂ ସ୍ଵକୃତଵିଦ୍ ଵିସୃଜେତ କୋ ନୁ ।
କୋ ଵା ଭଜେତ୍ କିମପି ଵିସ୍ମୃତଯେଽନୁ ଭୂତ୍ଯୈ
କିଂ ଵା ଭଵେନ୍ନ ତଵ ପାଦରଜୋଜୁଷାଂ ନଃ ॥ ୫ ॥
ସର୍ଵାର୍ଥଦଂ ସ୍ଵକୃତଵିଦ୍ ଵିସୃଜେତ କୋ ନୁ ।
କୋ ଵା ଭଜେତ୍ କିମପି ଵିସ୍ମୃତଯେଽନୁ ଭୂତ୍ଯୈ
କିଂ ଵା ଭଵେନ୍ନ ତଵ ପାଦରଜୋଜୁଷାଂ ନଃ ॥ ୫ ॥
ନୈଵୋପଯନ୍ତ୍ଯପଚିତିଂ କଵଯସ୍ତଵେଶ
ବ୍ରହ୍ମାଯୁଷାପି କୃତମୃଦ୍ଧମୁଦଃ ସ୍ମରନ୍ତଃ ।
ଯୋଽନ୍ତର୍ବହିସ୍ତନୁଭୃତାମଶୁଭଂ ଵିଧୁନ୍ଵନ୍ନ
ଆଚାର୍ଯଚୈତ୍ତ୍ଯଵପୁଷା ସ୍ଵଗତିଂ ଵ୍ଯନକ୍ତି ॥ ୬ ॥
ବ୍ରହ୍ମାଯୁଷାପି କୃତମୃଦ୍ଧମୁଦଃ ସ୍ମରନ୍ତଃ ।
ଯୋଽନ୍ତର୍ବହିସ୍ତନୁଭୃତାମଶୁଭଂ ଵିଧୁନ୍ଵନ୍ନ
ଆଚାର୍ଯଚୈତ୍ତ୍ଯଵପୁଷା ସ୍ଵଗତିଂ ଵ୍ଯନକ୍ତି ॥ ୬ ॥
ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ଇତ୍ଯୁଦ୍ଧଵେନାତ୍ଯନୁରକ୍ତଚେତସା
ପୃଷ୍ଟୋ ଜଗତ୍କ୍ରୀଡନକଃ ସ୍ଵଶକ୍ତିଭିଃ ।
ଗୃହୀତମୂର୍ତିତ୍ରଯ ଈଶ୍ଵରେଶ୍ଵରୋ
ଜଗାଦ ସପ୍ରେମମନୋହରସ୍ମିତଃ ॥ ୭ ॥
ଇତ୍ଯୁଦ୍ଧଵେନାତ୍ଯନୁରକ୍ତଚେତସା
ପୃଷ୍ଟୋ ଜଗତ୍କ୍ରୀଡନକଃ ସ୍ଵଶକ୍ତିଭିଃ ।
ଗୃହୀତମୂର୍ତିତ୍ରଯ ଈଶ୍ଵରେଶ୍ଵରୋ
ଜଗାଦ ସପ୍ରେମମନୋହରସ୍ମିତଃ ॥ ୭ ॥
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ
ହନ୍ତ ତେ କଥଯିଷ୍ଯାମି ମମ ଧର୍ମାନ୍ ସୁମଙ୍ଗଲାନ୍ ।
ଯାନ୍ ଶ୍ରଦ୍ଧଯାଚରନ୍ ମର୍ତ୍ଯୋ ମୃତ୍ଯୁଂ ଜଯତି ଦୁର୍ଜଯମ୍ ॥ ୮ ॥
ହନ୍ତ ତେ କଥଯିଷ୍ଯାମି ମମ ଧର୍ମାନ୍ ସୁମଙ୍ଗଲାନ୍ ।
ଯାନ୍ ଶ୍ରଦ୍ଧଯାଚରନ୍ ମର୍ତ୍ଯୋ ମୃତ୍ଯୁଂ ଜଯତି ଦୁର୍ଜଯମ୍ ॥ ୮ ॥
କୁର୍ଯାତ୍ ସର୍ଵାଣି କର୍ମାଣି ମଦର୍ଥଂ ଶନକୈଃ ସ୍ମରନ୍ ।
ମଯ୍ଯର୍ପିତମନଶ୍ଚିତ୍ତୋ ମଦ୍ଧର୍ମାତ୍ମମନୋରତିଃ ॥ ୯ ॥
ମଯ୍ଯର୍ପିତମନଶ୍ଚିତ୍ତୋ ମଦ୍ଧର୍ମାତ୍ମମନୋରତିଃ ॥ ୯ ॥
ଦେଶାନ୍ ପୁଣ୍ଯାନାଶ୍ରଯେତ ମଦ୍ଭକ୍ତୈଃ ସାଧୁଭିଃ ଶ୍ରିତାନ୍ ।
ଦେଵାସୁରମନୁଷ୍ଯେଷୁ ମଦ୍ଭକ୍ତାଚରିତାନି ଚ ॥ ୧୦ ॥
ଦେଵାସୁରମନୁଷ୍ଯେଷୁ ମଦ୍ଭକ୍ତାଚରିତାନି ଚ ॥ ୧୦ ॥
ପୃଥକ୍ ସତ୍ରେଣ ଵା ମହ୍ଯଂ ପର୍ଵଯାତ୍ରାମହୋତ୍ସଵାନ୍ ।
କାରଯେଦ୍ ଗୀତନୃତ୍ଯାଦ୍ଯୈର୍ମହାରାଜଵିଭୂତିଭିଃ ॥ ୧୧ ॥
କାରଯେଦ୍ ଗୀତନୃତ୍ଯାଦ୍ଯୈର୍ମହାରାଜଵିଭୂତିଭିଃ ॥ ୧୧ ॥
ମାମେଵ ସର୍ଵଭୂତେଷୁ ବହିରନ୍ତରପାଵୃତମ୍ ।
ଈକ୍ଷେତାତ୍ମନି ଚାତ୍ମାନଂ ଯଥା ଖମମଲାଶଯଃ ॥ ୧୨ ॥
ଈକ୍ଷେତାତ୍ମନି ଚାତ୍ମାନଂ ଯଥା ଖମମଲାଶଯଃ ॥ ୧୨ ॥
ଇତି ସର୍ଵାଣି ଭୂତାନି ମଦ୍ଭାଵେନ ମହାଦ୍ଯୁତେ ।
ସଭାଜଯନ୍ ମନ୍ଯମାନୋ ଜ୍ଞାନଂ କେଵଲମାଶ୍ରିତଃ ॥ ୧୩ ॥
ସଭାଜଯନ୍ ମନ୍ଯମାନୋ ଜ୍ଞାନଂ କେଵଲମାଶ୍ରିତଃ ॥ ୧୩ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣେ ପୁକ୍କସେ ସ୍ତେନେ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯେଽର୍କେ ସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗକେ ।
ଅକ୍ରୂରେ କ୍ରୂରକେ ଚୈଵ ସମଦୃକ୍ ପଣ୍ଡିତୋ ମତଃ ॥ ୧୪ ॥
ଅକ୍ରୂରେ କ୍ରୂରକେ ଚୈଵ ସମଦୃକ୍ ପଣ୍ଡିତୋ ମତଃ ॥ ୧୪ ॥
ନରେଷ୍ଵଭୀକ୍ଷ୍ଣଂ ମଦ୍ଭାଵଂ ପୁଂସୋ ଭାଵଯତୋଽଚିରାତ୍ ।
ସ୍ପର୍ଧାସୂଯାତିରସ୍କାରାଃ ସାହଙ୍କାରା ଵିଯନ୍ତି ହି ॥ ୧୫ ॥
ସ୍ପର୍ଧାସୂଯାତିରସ୍କାରାଃ ସାହଙ୍କାରା ଵିଯନ୍ତି ହି ॥ ୧୫ ॥
ଵିସୃଜ୍ଯ ସ୍ମଯମାନାନ୍ ସ୍ଵାନ୍ ଦୃଶଂ ଵ୍ରୀଡାଂ ଚ ଦୈହିକୀମ୍ ।
ପ୍ରଣମେଦ୍ ଦଣ୍ଡଵଦ୍ ଭୂମାଵାଶ୍ଵଚାଣ୍ଡାଲଗୋଖରମ୍ ॥ ୧୬ ॥
ପ୍ରଣମେଦ୍ ଦଣ୍ଡଵଦ୍ ଭୂମାଵାଶ୍ଵଚାଣ୍ଡାଲଗୋଖରମ୍ ॥ ୧୬ ॥
ଯାଵତ୍ ସର୍ଵେଷୁ ଭୂତେଷୁ ମଦ୍ଭାଵୋ ନୋପଜାଯତେ ।
ତାଵଦେଵମୁପାସୀତ ଵାଙ୍ମନଃକାଯଵୃତ୍ତିଭିଃ ॥ ୧୭ ॥
ତାଵଦେଵମୁପାସୀତ ଵାଙ୍ମନଃକାଯଵୃତ୍ତିଭିଃ ॥ ୧୭ ॥
ସର୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମାତ୍ମକଂ ତସ୍ଯ ଵିଦ୍ଯଯାତ୍ମମନୀଷଯା ।
ପରିପଶ୍ଯନ୍ନୁପରମେତ୍ ସର୍ଵତୋ ମୁକ୍ତସଂଶଯଃ ॥ ୧୮ ॥
ପରିପଶ୍ଯନ୍ନୁପରମେତ୍ ସର୍ଵତୋ ମୁକ୍ତସଂଶଯଃ ॥ ୧୮ ॥
ଅଯଂ ହି ସର୍ଵକଲ୍ପାନାଂ ସଧ୍ରୀଚୀନୋ ମତୋ ମମ ।
ମଦ୍ଭାଵଃ ସର୍ଵଭୂତେଷୁ ମନୋଵାକ୍କାଯଵୃତ୍ତିଭିଃ ॥ ୧୯ ॥
ମଦ୍ଭାଵଃ ସର୍ଵଭୂତେଷୁ ମନୋଵାକ୍କାଯଵୃତ୍ତିଭିଃ ॥ ୧୯ ॥
ନ ହ୍ଯଙ୍ଗୋପକ୍ରମେ ଧ୍ଵଂସୋ ମଦ୍ଧର୍ମସ୍ଯୋଦ୍ଧଵାଣ୍ଵପି ।
ମଯା ଵ୍ଯଵସିତଃ ସମ୍ଯଙ୍ନିର୍ଗୁଣତ୍ଵାଦନାଶିଷଃ ॥ ୨୦ ॥
ମଯା ଵ୍ଯଵସିତଃ ସମ୍ଯଙ୍ନିର୍ଗୁଣତ୍ଵାଦନାଶିଷଃ ॥ ୨୦ ॥
ଯୋ ଯୋ ମଯି ପରେ ଧର୍ମଃ କଲ୍ପ୍ଯତେ ନିଷ୍ଫଲାଯ ଚେତ୍ ।
ତଦାଯାସୋ ନିରର୍ଥଃ ସ୍ଯାଦ୍ ଭଯାଦେରିଵ ସତ୍ତମ ॥ ୨୧ ॥
ତଦାଯାସୋ ନିରର୍ଥଃ ସ୍ଯାଦ୍ ଭଯାଦେରିଵ ସତ୍ତମ ॥ ୨୧ ॥
ଏଷା ବୁଦ୍ଧିମତାଂ ବୁଦ୍ଧିର୍ମନୀଷା ଚ ମନୀଷିଣାମ୍ ।
ଯତ୍ ସତ୍ଯମନୃତେନେହ ମର୍ତ୍ଯେନାପ୍ନୋତି ମାମୃତମ୍ ॥ ୨୨ ॥
ଯତ୍ ସତ୍ଯମନୃତେନେହ ମର୍ତ୍ଯେନାପ୍ନୋତି ମାମୃତମ୍ ॥ ୨୨ ॥
ଏଷ ତେଽଭିହିତଃ କୃତ୍ସ୍ନୋ ବ୍ରହ୍ମଵାଦସ୍ଯ ସଙ୍ଗ୍ରହଃ ।
ସମାସଵ୍ଯାସଵିଧିନା ଦେଵାନାମପି ଦୁର୍ଗମଃ ॥ ୨୩ ॥
ସମାସଵ୍ଯାସଵିଧିନା ଦେଵାନାମପି ଦୁର୍ଗମଃ ॥ ୨୩ ॥
ଅଭୀକ୍ଷ୍ଣଶସ୍ତେ ଗଦିତଂ ଜ୍ଞାନଂ ଵିସ୍ପଷ୍ଟଯୁକ୍ତିମତ୍ ।
ଏତଦ୍ ଵିଜ୍ଞାଯ ମୁଚ୍ଯେତ ପୁରୁଷୋ ନଷ୍ଟସଂଶଯଃ ॥ ୨୪ ॥
ଏତଦ୍ ଵିଜ୍ଞାଯ ମୁଚ୍ଯେତ ପୁରୁଷୋ ନଷ୍ଟସଂଶଯଃ ॥ ୨୪ ॥
ସୁଵିଵିକ୍ତଂ ତଵ ପ୍ରଶ୍ନଂ ମଯୈତଦପି ଧାରଯେତ୍ ।
ସନାତନଂ ବ୍ରହ୍ମଗୁହ୍ଯଂ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମାଧିଗଚ୍ଛତି ॥ ୨୫ ॥
ସନାତନଂ ବ୍ରହ୍ମଗୁହ୍ଯଂ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମାଧିଗଚ୍ଛତି ॥ ୨୫ ॥
ଯ ଏତନ୍ମମ ଭକ୍ତେଷୁ ସମ୍ପ୍ରଦଦ୍ଯାତ୍ ସୁପୁଷ୍କଲମ୍ ।
ତସ୍ଯାହଂ ବ୍ରହ୍ମଦାଯସ୍ଯ ଦଦାମ୍ଯାତ୍ମାନମାତ୍ମନା ॥ ୨୬ ॥
ତସ୍ଯାହଂ ବ୍ରହ୍ମଦାଯସ୍ଯ ଦଦାମ୍ଯାତ୍ମାନମାତ୍ମନା ॥ ୨୬ ॥
ଯ ଏତତ୍ ସମଧୀଯୀତ ପଵିତ୍ରଂ ପରମଂ ଶୁଚି ।
ସ ପୂଯେତାହରହର୍ମାଂ ଜ୍ଞାନଦୀପେନ ଦର୍ଶଯନ୍ ॥ ୨୭ ॥
ସ ପୂଯେତାହରହର୍ମାଂ ଜ୍ଞାନଦୀପେନ ଦର୍ଶଯନ୍ ॥ ୨୭ ॥
ଯ ଏତଚ୍ଛ୍ରଦ୍ଧଯା ନିତ୍ଯମଵ୍ଯଗ୍ରଃ ଶୃଣୁଯାନ୍ନରଃ ।
ମଯି ଭକ୍ତିଂ ପରାଂ କୁର୍ଵନ୍ କର୍ମଭିର୍ନ ସ ବଧ୍ଯତେ ॥ ୨୮ ॥
ମଯି ଭକ୍ତିଂ ପରାଂ କୁର୍ଵନ୍ କର୍ମଭିର୍ନ ସ ବଧ୍ଯତେ ॥ ୨୮ ॥
ଅପ୍ଯୁଦ୍ଧଵ ତ୍ଵଯା ବ୍ରହ୍ମ ସଖେ ସମଵଧାରିତମ୍ ।
ଅପି ତେ ଵିଗତୋ ମୋହଃ ଶୋକଶ୍ଚାସୌ ମନୋଭଵଃ ॥ ୨୯ ॥
ଅପି ତେ ଵିଗତୋ ମୋହଃ ଶୋକଶ୍ଚାସୌ ମନୋଭଵଃ ॥ ୨୯ ॥
ନୈତତ୍ତ୍ଵଯା ଦାମ୍ଭିକାଯ ନାସ୍ତିକାଯ ଶଠାଯ ଚ ।
ଅଶୁଶ୍ରୂଷୋରଭକ୍ତାଯ ଦୁର୍ଵିନୀତାଯ ଦୀଯତାମ୍ ॥ ୩୦ ॥
ଅଶୁଶ୍ରୂଷୋରଭକ୍ତାଯ ଦୁର୍ଵିନୀତାଯ ଦୀଯତାମ୍ ॥ ୩୦ ॥
ଏତୈର୍ଦୋଷୈର୍ଵିହୀନାଯ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯାଯ ପ୍ରିଯାଯ ଚ ।
ସାଧଵେ ଶୁଚଯେ ବ୍ରୂଯାଦ୍ ଭକ୍ତିଃ ସ୍ଯାଚ୍ଛୂଦ୍ରଯୋଷିତାମ୍ ॥ ୩୧ ॥
ସାଧଵେ ଶୁଚଯେ ବ୍ରୂଯାଦ୍ ଭକ୍ତିଃ ସ୍ଯାଚ୍ଛୂଦ୍ରଯୋଷିତାମ୍ ॥ ୩୧ ॥
ନୈତଦ୍ ଵିଜ୍ଞାଯ ଜିଜ୍ଞାସୋର୍ଜ୍ଞାତଵ୍ଯମଵଶିଷ୍ଯତେ ।
ପୀତ୍ଵା ପୀଯୂଷମମୃତଂ ପାତଵ୍ଯଂ ନାଵଶିଷ୍ଯତେ ॥ ୩୨ ॥
ପୀତ୍ଵା ପୀଯୂଷମମୃତଂ ପାତଵ୍ଯଂ ନାଵଶିଷ୍ଯତେ ॥ ୩୨ ॥
ଜ୍ଞାନେ କର୍ମଣି ଯୋଗେ ଚ ଵାର୍ତାଯାଂ ଦଣ୍ଡଧାରଣେ ।
ଯାଵାନର୍ଥୋ ନୃଣାଂ ତାତ ତାଵାଂସ୍ତେଽହଂ ଚତୁର୍ଵିଧଃ ॥ ୩୩ ॥
ଯାଵାନର୍ଥୋ ନୃଣାଂ ତାତ ତାଵାଂସ୍ତେଽହଂ ଚତୁର୍ଵିଧଃ ॥ ୩୩ ॥
ମର୍ତ୍ଯୋ ଯଦା ତ୍ଯକ୍ତସମସ୍ତକର୍ମା
ନିଵେଦିତାତ୍ମା ଵିଚିକୀର୍ଷିତୋ ମେ ।
ତଦାମୃତତ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରତିପଦ୍ଯମାନୋ
ମଯାତ୍ମଭୂଯାଯ ଚ କଲ୍ପତେ ଵୈ ॥ ୩୪ ॥
ନିଵେଦିତାତ୍ମା ଵିଚିକୀର୍ଷିତୋ ମେ ।
ତଦାମୃତତ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରତିପଦ୍ଯମାନୋ
ମଯାତ୍ମଭୂଯାଯ ଚ କଲ୍ପତେ ଵୈ ॥ ୩୪ ॥
ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ସ ଏଵମାଦର୍ଶିତଯୋଗମାର୍ଗ-
ସ୍ତଦୋତ୍ତମଃଶ୍ଲୋକଵଚୋ ନିଶମ୍ଯ ।
ବଦ୍ଧାଞ୍ଜଲିଃ ପ୍ରୀତ୍ଯୁପରୁଦ୍ଧକଣ୍ଠୋ
ନ କିଞ୍ଚିଦୂଚେଽଶ୍ରୁପରିପ୍ଲୁତାକ୍ଷଃ ॥ ୩୫ ॥
ସ ଏଵମାଦର୍ଶିତଯୋଗମାର୍ଗ-
ସ୍ତଦୋତ୍ତମଃଶ୍ଲୋକଵଚୋ ନିଶମ୍ଯ ।
ବଦ୍ଧାଞ୍ଜଲିଃ ପ୍ରୀତ୍ଯୁପରୁଦ୍ଧକଣ୍ଠୋ
ନ କିଞ୍ଚିଦୂଚେଽଶ୍ରୁପରିପ୍ଲୁତାକ୍ଷଃ ॥ ୩୫ ॥
ଵିଷ୍ଟଭ୍ଯ ଚିତ୍ତଂ ପ୍ରଣଯାଵଘୂର୍ଣଂ
ଧୈର୍ଯେଣ ରାଜନ୍ ବହୁ ମନ୍ଯମାନଃ ।
କୃତାଞ୍ଜଲିଃ ପ୍ରାହ ଯଦୁପ୍ରଵୀରଂ
ଶୀର୍ଷ୍ଣା ସ୍ପୃଶଂସ୍ତଚ୍ଚରଣାରଵିନ୍ଦମ୍ ॥ ୩୬ ॥
ଧୈର୍ଯେଣ ରାଜନ୍ ବହୁ ମନ୍ଯମାନଃ ।
କୃତାଞ୍ଜଲିଃ ପ୍ରାହ ଯଦୁପ୍ରଵୀରଂ
ଶୀର୍ଷ୍ଣା ସ୍ପୃଶଂସ୍ତଚ୍ଚରଣାରଵିନ୍ଦମ୍ ॥ ୩୬ ॥
ଶ୍ରୀଉଦ୍ଧଵ ଉଵାଚ
ଵିଦ୍ରାଵିତୋ ମୋହମହାନ୍ଧକାରୋ
ଯ ଆଶ୍ରିତୋ ମେ ତଵ ସନ୍ନିଧାନାତ୍ ।
ଵିଭାଵସୋଃ କିଂ ନୁ ସମୀପଗସ୍ଯ
ଶୀତଂ ତମୋ ଭୀଃ ପ୍ରଭଵନ୍ତ୍ଯଜାଦ୍ଯ ॥ ୩୭ ॥
ଵିଦ୍ରାଵିତୋ ମୋହମହାନ୍ଧକାରୋ
ଯ ଆଶ୍ରିତୋ ମେ ତଵ ସନ୍ନିଧାନାତ୍ ।
ଵିଭାଵସୋଃ କିଂ ନୁ ସମୀପଗସ୍ଯ
ଶୀତଂ ତମୋ ଭୀଃ ପ୍ରଭଵନ୍ତ୍ଯଜାଦ୍ଯ ॥ ୩୭ ॥
ପ୍ରତ୍ଯର୍ପିତୋ ମେ ଭଵତାନୁକମ୍ପିନା
ଭୃତ୍ଯାଯ ଵିଜ୍ଞାନମଯଃ ପ୍ରଦୀପଃ ।
ହିତ୍ଵା କୃତଜ୍ଞସ୍ତଵ ପାଦମୂଲଂ
କୋଽନ୍ଯଂ ସମୀଯାଚ୍ଛରଣଂ ତ୍ଵଦୀଯମ୍ ॥ ୩୮ ॥
ଭୃତ୍ଯାଯ ଵିଜ୍ଞାନମଯଃ ପ୍ରଦୀପଃ ।
ହିତ୍ଵା କୃତଜ୍ଞସ୍ତଵ ପାଦମୂଲଂ
କୋଽନ୍ଯଂ ସମୀଯାଚ୍ଛରଣଂ ତ୍ଵଦୀଯମ୍ ॥ ୩୮ ॥
ଵୃକ୍ଣଶ୍ଚ ମେ ସୁଦୃଢଃ ସ୍ନେହପାଶୋ
ଦାଶାର୍ହଵୃଷ୍ଣ୍ଯନ୍ଧକସାତ୍ଵତେଷୁ ।
ପ୍ରସାରିତଃ ସୃଷ୍ଟିଵିଵୃଦ୍ଧଯେ ତ୍ଵଯା
ସ୍ଵମାଯଯା ହ୍ଯାତ୍ମସୁବୋଧହେତିନା ॥ ୩୯ ॥
ଦାଶାର୍ହଵୃଷ୍ଣ୍ଯନ୍ଧକସାତ୍ଵତେଷୁ ।
ପ୍ରସାରିତଃ ସୃଷ୍ଟିଵିଵୃଦ୍ଧଯେ ତ୍ଵଯା
ସ୍ଵମାଯଯା ହ୍ଯାତ୍ମସୁବୋଧହେତିନା ॥ ୩୯ ॥
ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ମହାଯୋଗିନ୍ ପ୍ରପନ୍ନମନୁଶାଧି ମାମ୍ ।
ଯଥା ତ୍ଵଚ୍ଚରଣାମ୍ଭୋଜେ ରତିଃ ସ୍ଯାଦନପାଯିନୀ ॥ ୪୦ ॥
ଯଥା ତ୍ଵଚ୍ଚରଣାମ୍ଭୋଜେ ରତିଃ ସ୍ଯାଦନପାଯିନୀ ॥ ୪୦ ॥
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ
ଗଚ୍ଛୋଦ୍ଧଵ ମଯାଦିଷ୍ଟୋ ବଦର୍ଯାଖ୍ଯଂ ମମାଶ୍ରମମ୍ ।
ତତ୍ର ମତ୍ପାଦତୀର୍ଥୋଦେ ସ୍ନାନୋପସ୍ପର୍ଶନୈଃ ଶୁଚିଃ ॥ ୪୧ ॥
ଗଚ୍ଛୋଦ୍ଧଵ ମଯାଦିଷ୍ଟୋ ବଦର୍ଯାଖ୍ଯଂ ମମାଶ୍ରମମ୍ ।
ତତ୍ର ମତ୍ପାଦତୀର୍ଥୋଦେ ସ୍ନାନୋପସ୍ପର୍ଶନୈଃ ଶୁଚିଃ ॥ ୪୧ ॥
ଈକ୍ଷଯାଲକନନ୍ଦାଯା ଵିଧୂତାଶେଷକଲ୍ମଷଃ ।
ଵସାନୋ ଵଲ୍କଲାନ୍ଯଙ୍ଗ ଵନ୍ଯଭୁକ୍ ସୁଖନିଃସ୍ପୃହଃ ॥ ୪୨ ॥
ଵସାନୋ ଵଲ୍କଲାନ୍ଯଙ୍ଗ ଵନ୍ଯଭୁକ୍ ସୁଖନିଃସ୍ପୃହଃ ॥ ୪୨ ॥
ତିତିକ୍ଷୁର୍ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵମାତ୍ରାଣାଂ ସୁଶୀଲଃ ସଂଯତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ।
ଶାନ୍ତଃ ସମାହିତଧିଯା ଜ୍ଞାନଵିଜ୍ଞାନସଂଯୁତଃ ॥ ୪୩ ॥
ଶାନ୍ତଃ ସମାହିତଧିଯା ଜ୍ଞାନଵିଜ୍ଞାନସଂଯୁତଃ ॥ ୪୩ ॥
ମତ୍ତୋଽନୁଶିକ୍ଷିତଂ ଯତ୍ତେ ଵିଵିକ୍ତମନୁଭାଵଯନ୍ ।
ମଯ୍ଯାଵେଶିତଵାକ୍ଚିତ୍ତୋ ମଦ୍ଧର୍ମନିରତୋ ଭଵ ।
ଅତିଵ୍ରଜ୍ଯ ଗତୀସ୍ତିସ୍ରୋ ମାମେଷ୍ଯସି ତତଃ ପରମ୍ ॥ ୪୪ ॥
ମଯ୍ଯାଵେଶିତଵାକ୍ଚିତ୍ତୋ ମଦ୍ଧର୍ମନିରତୋ ଭଵ ।
ଅତିଵ୍ରଜ୍ଯ ଗତୀସ୍ତିସ୍ରୋ ମାମେଷ୍ଯସି ତତଃ ପରମ୍ ॥ ୪୪ ॥
ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ସ ଏଵମୁକ୍ତୋ ହରିମେଧସୋଦ୍ଧଵଃ
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ ତଂ ପରିସୃତ୍ଯ ପାଦଯୋଃ ।
ଶିରୋ ନିଧାଯାଶ୍ରୁକଲାଭିରାର୍ଦ୍ରଧୀ-
ର୍ନ୍ଯଷିଞ୍ଚଦଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵପରୋଽପ୍ଯପକ୍ରମେ ॥ ୪୫ ॥
ସ ଏଵମୁକ୍ତୋ ହରିମେଧସୋଦ୍ଧଵଃ
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ ତଂ ପରିସୃତ୍ଯ ପାଦଯୋଃ ।
ଶିରୋ ନିଧାଯାଶ୍ରୁକଲାଭିରାର୍ଦ୍ରଧୀ-
ର୍ନ୍ଯଷିଞ୍ଚଦଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵପରୋଽପ୍ଯପକ୍ରମେ ॥ ୪୫ ॥
ସୁଦୁସ୍ତ୍ଯଜସ୍ନେହଵିଯୋଗକାତରୋ
ନ ଶକ୍ନୁଵଂସ୍ତଂ ପରିହାତୁମାତୁରଃ ।
କୃଚ୍ଛ୍ରଂ ଯଯୌ ମୂର୍ଧନି ଭର୍ତୃପାଦୁକେ
ବିଭ୍ରନ୍ନମସ୍କୃତ୍ଯ ଯଯୌ ପୁନଃ ପୁନଃ ॥ ୪୬ ॥
ନ ଶକ୍ନୁଵଂସ୍ତଂ ପରିହାତୁମାତୁରଃ ।
କୃଚ୍ଛ୍ରଂ ଯଯୌ ମୂର୍ଧନି ଭର୍ତୃପାଦୁକେ
ବିଭ୍ରନ୍ନମସ୍କୃତ୍ଯ ଯଯୌ ପୁନଃ ପୁନଃ ॥ ୪୬ ॥
ତତସ୍ତମନ୍ତର୍ହୃଦି ସନ୍ନିଵେଶ୍ଯ
ଗତୋ ମହାଭାଗଵତୋ ଵିଶାଲାମ୍ ।
ଯଥୋପଦିଷ୍ଟାଂ ଜଗଦେକବନ୍ଧୁନା
ତପଃ ସମାସ୍ଥାଯ ହରେରଗାଦ୍ ଗତିମ୍ ॥ ୪୭ ॥
ଗତୋ ମହାଭାଗଵତୋ ଵିଶାଲାମ୍ ।
ଯଥୋପଦିଷ୍ଟାଂ ଜଗଦେକବନ୍ଧୁନା
ତପଃ ସମାସ୍ଥାଯ ହରେରଗାଦ୍ ଗତିମ୍ ॥ ୪୭ ॥
ଯ ଏତଦାନନ୍ଦସମୁଦ୍ରସମ୍ଭୃତଂ
ଜ୍ଞାନାମୃତଂ ଭାଗଵତାଯ ଭାଷିତମ୍ ।
କୃଷ୍ଣେନ ଯୋଗେଶ୍ଵରସେଵିତାଙ୍ଘ୍ରିଣା
ସଚ୍ଛ୍ରଦ୍ଧଯାସେଵ୍ଯ ଜଗଦ୍ ଵିମୁଚ୍ଯତେ ॥ ୪୮ ॥
ଜ୍ଞାନାମୃତଂ ଭାଗଵତାଯ ଭାଷିତମ୍ ।
କୃଷ୍ଣେନ ଯୋଗେଶ୍ଵରସେଵିତାଙ୍ଘ୍ରିଣା
ସଚ୍ଛ୍ରଦ୍ଧଯାସେଵ୍ଯ ଜଗଦ୍ ଵିମୁଚ୍ଯତେ ॥ ୪୮ ॥
ଭଵଭଯମପହନ୍ତୁଂ ଜ୍ଞାନଵିଜ୍ଞାନସାରଂ
ନିଗମକୃଦୁପଜହ୍ରେ ଭୃଙ୍ଗଵଦ୍ ଵେଦସାରମ୍ ।
ଅମୃତମୁଦଧିତଶ୍ଚାପାଯଯଦ୍ ଭୃତ୍ଯଵର୍ଗାନ୍
ପୁରୁଷମୃଷଭମାଦ୍ଯଂ କୃଷ୍ଣସଂଜ୍ଞଂ ନତୋଽସ୍ମି ॥ ୪୯ ॥
ନିଗମକୃଦୁପଜହ୍ରେ ଭୃଙ୍ଗଵଦ୍ ଵେଦସାରମ୍ ।
ଅମୃତମୁଦଧିତଶ୍ଚାପାଯଯଦ୍ ଭୃତ୍ଯଵର୍ଗାନ୍
ପୁରୁଷମୃଷଭମାଦ୍ଯଂ କୃଷ୍ଣସଂଜ୍ଞଂ ନତୋଽସ୍ମି ॥ ୪୯ ॥
(ଋଷିରୁଵାଚ ।)
ଇତ୍ଯୁକ୍ତସ୍ତଂ ପରିକ୍ରମ୍ଯ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ପୁନଃ ପୁନଃ ।
ତତ୍ପାଦୌ ଶୀର୍ଷ୍ଣ୍ଯୁପାଧାଯ ଦୁର୍ମନାଃ ପ୍ରଯଯୌ ପୁରୀମ୍
ଇତ୍ଯୁକ୍ତସ୍ତଂ ପରିକ୍ରମ୍ଯ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ପୁନଃ ପୁନଃ ।
ତତ୍ପାଦୌ ଶୀର୍ଷ୍ଣ୍ଯୁପାଧାଯ ଦୁର୍ମନାଃ ପ୍ରଯଯୌ ପୁରୀମ୍