శ్రీఉద్ధవ ఉవాచ
సుదుస్తరామిమాం మన్యే యోగచర్యామనాత్మనః ।
యథాఞ్జసా పుమాన్ సిద్ధ్యేత్ తన్మే బ్రూహ్యఞ్జసాచ్యుత ॥ ౧ ॥
సుదుస్తరామిమాం మన్యే యోగచర్యామనాత్మనః ।
యథాఞ్జసా పుమాన్ సిద్ధ్యేత్ తన్మే బ్రూహ్యఞ్జసాచ్యుత ॥ ౧ ॥
ప్రాయశః పుణ్డరీకాక్ష యుఞ్జన్తే యోగినో మనః ।
విషీదన్త్యసమాధానాన్మనోనిగ్రహకర్శితాః ॥ ౨ ॥
విషీదన్త్యసమాధానాన్మనోనిగ్రహకర్శితాః ॥ ౨ ॥
అథాత ఆనన్దదుఘం పదామ్బుజం
హంసాః శ్రయేరన్నరవిన్దలోచన ।
సుఖం ను విశ్వేశ్వర యోగకర్మభి-
స్త్వన్మాయయామీ విహతా న మానినః ॥ ౩ ॥
హంసాః శ్రయేరన్నరవిన్దలోచన ।
సుఖం ను విశ్వేశ్వర యోగకర్మభి-
స్త్వన్మాయయామీ విహతా న మానినః ॥ ౩ ॥
కిం చిత్రమచ్యుత తవైతదశేషబన్ధోదాసేష్వనన్యశరణేషు యదాత్మసాత్త్వమ్ ।
యోఽరోచయత్ సహ మృగైః స్వయమీశ్వరాణాంశ్రీమత్కిరీటతటపీడితపాదపీఠః ॥ ౪ ॥
యోఽరోచయత్ సహ మృగైః స్వయమీశ్వరాణాంశ్రీమత్కిరీటతటపీడితపాదపీఠః ॥ ౪ ॥
తం త్వాఖిలాత్మదయితేశ్వరమాశ్రితానాం
సర్వార్థదం స్వకృతవిద్ విసృజేత కో ను ।
కో వా భజేత్ కిమపి విస్మృతయేఽను భూత్యై
కిం వా భవేన్న తవ పాదరజోజుషాం నః ॥ ౫ ॥
సర్వార్థదం స్వకృతవిద్ విసృజేత కో ను ।
కో వా భజేత్ కిమపి విస్మృతయేఽను భూత్యై
కిం వా భవేన్న తవ పాదరజోజుషాం నః ॥ ౫ ॥
నైవోపయన్త్యపచితిం కవయస్తవేశ
బ్రహ్మాయుషాపి కృతమృద్ధముదః స్మరన్తః ।
యోఽన్తర్బహిస్తనుభృతామశుభం విధున్వన్న
ఆచార్యచైత్త్యవపుషా స్వగతిం వ్యనక్తి ॥ ౬ ॥
బ్రహ్మాయుషాపి కృతమృద్ధముదః స్మరన్తః ।
యోఽన్తర్బహిస్తనుభృతామశుభం విధున్వన్న
ఆచార్యచైత్త్యవపుషా స్వగతిం వ్యనక్తి ॥ ౬ ॥
శ్రీశుక ఉవాచ
ఇత్యుద్ధవేనాత్యనురక్తచేతసా
పృష్టో జగత్క్రీడనకః స్వశక్తిభిః ।
గృహీతమూర్తిత్రయ ఈశ్వరేశ్వరో
జగాద సప్రేమమనోహరస్మితః ॥ ౭ ॥
ఇత్యుద్ధవేనాత్యనురక్తచేతసా
పృష్టో జగత్క్రీడనకః స్వశక్తిభిః ।
గృహీతమూర్తిత్రయ ఈశ్వరేశ్వరో
జగాద సప్రేమమనోహరస్మితః ॥ ౭ ॥
శ్రీభగవానువాచ
హన్త తే కథయిష్యామి మమ ధర్మాన్ సుమఙ్గలాన్ ।
యాన్ శ్రద్ధయాచరన్ మర్త్యో మృత్యుం జయతి దుర్జయమ్ ॥ ౮ ॥
హన్త తే కథయిష్యామి మమ ధర్మాన్ సుమఙ్గలాన్ ।
యాన్ శ్రద్ధయాచరన్ మర్త్యో మృత్యుం జయతి దుర్జయమ్ ॥ ౮ ॥
కుర్యాత్ సర్వాణి కర్మాణి మదర్థం శనకైః స్మరన్ ।
మయ్యర్పితమనశ్చిత్తో మద్ధర్మాత్మమనోరతిః ॥ ౯ ॥
మయ్యర్పితమనశ్చిత్తో మద్ధర్మాత్మమనోరతిః ॥ ౯ ॥
దేశాన్ పుణ్యానాశ్రయేత మద్భక్తైః సాధుభిః శ్రితాన్ ।
దేవాసురమనుష్యేషు మద్భక్తాచరితాని చ ॥ ౧౦ ॥
దేవాసురమనుష్యేషు మద్భక్తాచరితాని చ ॥ ౧౦ ॥
పృథక్ సత్రేణ వా మహ్యం పర్వయాత్రామహోత్సవాన్ ।
కారయేద్ గీతనృత్యాద్యైర్మహారాజవిభూతిభిః ॥ ౧౧ ॥
కారయేద్ గీతనృత్యాద్యైర్మహారాజవిభూతిభిః ॥ ౧౧ ॥
మామేవ సర్వభూతేషు బహిరన్తరపావృతమ్ ।
ఈక్షేతాత్మని చాత్మానం యథా ఖమమలాశయః ॥ ౧౨ ॥
ఈక్షేతాత్మని చాత్మానం యథా ఖమమలాశయః ॥ ౧౨ ॥
ఇతి సర్వాణి భూతాని మద్భావేన మహాద్యుతే ।
సభాజయన్ మన్యమానో జ్ఞానం కేవలమాశ్రితః ॥ ౧౩ ॥
సభాజయన్ మన్యమానో జ్ఞానం కేవలమాశ్రితః ॥ ౧౩ ॥
బ్రాహ్మణే పుక్కసే స్తేనే బ్రహ్మణ్యేఽర్కే స్ఫులిఙ్గకే ।
అక్రూరే క్రూరకే చైవ సమదృక్ పణ్డితో మతః ॥ ౧౪ ॥
అక్రూరే క్రూరకే చైవ సమదృక్ పణ్డితో మతః ॥ ౧౪ ॥
నరేష్వభీక్ష్ణం మద్భావం పుంసో భావయతోఽచిరాత్ ।
స్పర్ధాసూయాతిరస్కారాః సాహఙ్కారా వియన్తి హి ॥ ౧౫ ॥
స్పర్ధాసూయాతిరస్కారాః సాహఙ్కారా వియన్తి హి ॥ ౧౫ ॥
విసృజ్య స్మయమానాన్ స్వాన్ దృశం వ్రీడాం చ దైహికీమ్ ।
ప్రణమేద్ దణ్డవద్ భూమావాశ్వచాణ్డాలగోఖరమ్ ॥ ౧౬ ॥
ప్రణమేద్ దణ్డవద్ భూమావాశ్వచాణ్డాలగోఖరమ్ ॥ ౧౬ ॥
యావత్ సర్వేషు భూతేషు మద్భావో నోపజాయతే ।
తావదేవముపాసీత వాఙ్మనఃకాయవృత్తిభిః ॥ ౧౭ ॥
తావదేవముపాసీత వాఙ్మనఃకాయవృత్తిభిః ॥ ౧౭ ॥
సర్వం బ్రహ్మాత్మకం తస్య విద్యయాత్మమనీషయా ।
పరిపశ్యన్నుపరమేత్ సర్వతో ముక్తసంశయః ॥ ౧౮ ॥
పరిపశ్యన్నుపరమేత్ సర్వతో ముక్తసంశయః ॥ ౧౮ ॥
అయం హి సర్వకల్పానాం సధ్రీచీనో మతో మమ ।
మద్భావః సర్వభూతేషు మనోవాక్కాయవృత్తిభిః ॥ ౧౯ ॥
మద్భావః సర్వభూతేషు మనోవాక్కాయవృత్తిభిః ॥ ౧౯ ॥
న హ్యఙ్గోపక్రమే ధ్వంసో మద్ధర్మస్యోద్ధవాణ్వపి ।
మయా వ్యవసితః సమ్యఙ్నిర్గుణత్వాదనాశిషః ॥ ౨౦ ॥
మయా వ్యవసితః సమ్యఙ్నిర్గుణత్వాదనాశిషః ॥ ౨౦ ॥
యో యో మయి పరే ధర్మః కల్ప్యతే నిష్ఫలాయ చేత్ ।
తదాయాసో నిరర్థః స్యాద్ భయాదేరివ సత్తమ ॥ ౨౧ ॥
తదాయాసో నిరర్థః స్యాద్ భయాదేరివ సత్తమ ॥ ౨౧ ॥
ఏషా బుద్ధిమతాం బుద్ధిర్మనీషా చ మనీషిణామ్ ।
యత్ సత్యమనృతేనేహ మర్త్యేనాప్నోతి మామృతమ్ ॥ ౨౨ ॥
యత్ సత్యమనృతేనేహ మర్త్యేనాప్నోతి మామృతమ్ ॥ ౨౨ ॥
ఏష తేఽభిహితః కృత్స్నో బ్రహ్మవాదస్య సఙ్గ్రహః ।
సమాసవ్యాసవిధినా దేవానామపి దుర్గమః ॥ ౨౩ ॥
సమాసవ్యాసవిధినా దేవానామపి దుర్గమః ॥ ౨౩ ॥
అభీక్ష్ణశస్తే గదితం జ్ఞానం విస్పష్టయుక్తిమత్ ।
ఏతద్ విజ్ఞాయ ముచ్యేత పురుషో నష్టసంశయః ॥ ౨౪ ॥
ఏతద్ విజ్ఞాయ ముచ్యేత పురుషో నష్టసంశయః ॥ ౨౪ ॥
సువివిక్తం తవ ప్రశ్నం మయైతదపి ధారయేత్ ।
సనాతనం బ్రహ్మగుహ్యం పరం బ్రహ్మాధిగచ్ఛతి ॥ ౨౫ ॥
సనాతనం బ్రహ్మగుహ్యం పరం బ్రహ్మాధిగచ్ఛతి ॥ ౨౫ ॥
య ఏతన్మమ భక్తేషు సమ్ప్రదద్యాత్ సుపుష్కలమ్ ।
తస్యాహం బ్రహ్మదాయస్య దదామ్యాత్మానమాత్మనా ॥ ౨౬ ॥
తస్యాహం బ్రహ్మదాయస్య దదామ్యాత్మానమాత్మనా ॥ ౨౬ ॥
య ఏతత్ సమధీయీత పవిత్రం పరమం శుచి ।
స పూయేతాహరహర్మాం జ్ఞానదీపేన దర్శయన్ ॥ ౨౭ ॥
స పూయేతాహరహర్మాం జ్ఞానదీపేన దర్శయన్ ॥ ౨౭ ॥
య ఏతచ్ఛ్రద్ధయా నిత్యమవ్యగ్రః శృణుయాన్నరః ।
మయి భక్తిం పరాం కుర్వన్ కర్మభిర్న స బధ్యతే ॥ ౨౮ ॥
మయి భక్తిం పరాం కుర్వన్ కర్మభిర్న స బధ్యతే ॥ ౨౮ ॥
అప్యుద్ధవ త్వయా బ్రహ్మ సఖే సమవధారితమ్ ।
అపి తే విగతో మోహః శోకశ్చాసౌ మనోభవః ॥ ౨౯ ॥
అపి తే విగతో మోహః శోకశ్చాసౌ మనోభవః ॥ ౨౯ ॥
నైతత్త్వయా దామ్భికాయ నాస్తికాయ శఠాయ చ ।
అశుశ్రూషోరభక్తాయ దుర్వినీతాయ దీయతామ్ ॥ ౩౦ ॥
అశుశ్రూషోరభక్తాయ దుర్వినీతాయ దీయతామ్ ॥ ౩౦ ॥
ఏతైర్దోషైర్విహీనాయ బ్రహ్మణ్యాయ ప్రియాయ చ ।
సాధవే శుచయే బ్రూయాద్ భక్తిః స్యాచ్ఛూద్రయోషితామ్ ॥ ౩౧ ॥
సాధవే శుచయే బ్రూయాద్ భక్తిః స్యాచ్ఛూద్రయోషితామ్ ॥ ౩౧ ॥
నైతద్ విజ్ఞాయ జిజ్ఞాసోర్జ్ఞాతవ్యమవశిష్యతే ।
పీత్వా పీయూషమమృతం పాతవ్యం నావశిష్యతే ॥ ౩౨ ॥
పీత్వా పీయూషమమృతం పాతవ్యం నావశిష్యతే ॥ ౩౨ ॥
జ్ఞానే కర్మణి యోగే చ వార్తాయాం దణ్డధారణే ।
యావానర్థో నృణాం తాత తావాంస్తేఽహం చతుర్విధః ॥ ౩౩ ॥
యావానర్థో నృణాం తాత తావాంస్తేఽహం చతుర్విధః ॥ ౩౩ ॥
మర్త్యో యదా త్యక్తసమస్తకర్మా
నివేదితాత్మా విచికీర్షితో మే ।
తదామృతత్త్వం ప్రతిపద్యమానో
మయాత్మభూయాయ చ కల్పతే వై ॥ ౩౪ ॥
నివేదితాత్మా విచికీర్షితో మే ।
తదామృతత్త్వం ప్రతిపద్యమానో
మయాత్మభూయాయ చ కల్పతే వై ॥ ౩౪ ॥
శ్రీశుక ఉవాచ
స ఏవమాదర్శితయోగమార్గ-
స్తదోత్తమఃశ్లోకవచో నిశమ్య ।
బద్ధాఞ్జలిః ప్రీత్యుపరుద్ధకణ్ఠో
న కిఞ్చిదూచేఽశ్రుపరిప్లుతాక్షః ॥ ౩౫ ॥
స ఏవమాదర్శితయోగమార్గ-
స్తదోత్తమఃశ్లోకవచో నిశమ్య ।
బద్ధాఞ్జలిః ప్రీత్యుపరుద్ధకణ్ఠో
న కిఞ్చిదూచేఽశ్రుపరిప్లుతాక్షః ॥ ౩౫ ॥
విష్టభ్య చిత్తం ప్రణయావఘూర్ణం
ధైర్యేణ రాజన్ బహు మన్యమానః ।
కృతాఞ్జలిః ప్రాహ యదుప్రవీరం
శీర్ష్ణా స్పృశంస్తచ్చరణారవిన్దమ్ ॥ ౩౬ ॥
ధైర్యేణ రాజన్ బహు మన్యమానః ।
కృతాఞ్జలిః ప్రాహ యదుప్రవీరం
శీర్ష్ణా స్పృశంస్తచ్చరణారవిన్దమ్ ॥ ౩౬ ॥
శ్రీఉద్ధవ ఉవాచ
విద్రావితో మోహమహాన్ధకారో
య ఆశ్రితో మే తవ సన్నిధానాత్ ।
విభావసోః కిం ను సమీపగస్య
శీతం తమో భీః ప్రభవన్త్యజాద్య ॥ ౩౭ ॥
విద్రావితో మోహమహాన్ధకారో
య ఆశ్రితో మే తవ సన్నిధానాత్ ।
విభావసోః కిం ను సమీపగస్య
శీతం తమో భీః ప్రభవన్త్యజాద్య ॥ ౩౭ ॥
ప్రత్యర్పితో మే భవతానుకమ్పినా
భృత్యాయ విజ్ఞానమయః ప్రదీపః ।
హిత్వా కృతజ్ఞస్తవ పాదమూలం
కోఽన్యం సమీయాచ్ఛరణం త్వదీయమ్ ॥ ౩౮ ॥
భృత్యాయ విజ్ఞానమయః ప్రదీపః ।
హిత్వా కృతజ్ఞస్తవ పాదమూలం
కోఽన్యం సమీయాచ్ఛరణం త్వదీయమ్ ॥ ౩౮ ॥
వృక్ణశ్చ మే సుదృఢః స్నేహపాశో
దాశార్హవృష్ణ్యన్ధకసాత్వతేషు ।
ప్రసారితః సృష్టివివృద్ధయే త్వయా
స్వమాయయా హ్యాత్మసుబోధహేతినా ॥ ౩౯ ॥
దాశార్హవృష్ణ్యన్ధకసాత్వతేషు ।
ప్రసారితః సృష్టివివృద్ధయే త్వయా
స్వమాయయా హ్యాత్మసుబోధహేతినా ॥ ౩౯ ॥
నమోఽస్తు తే మహాయోగిన్ ప్రపన్నమనుశాధి మామ్ ।
యథా త్వచ్చరణామ్భోజే రతిః స్యాదనపాయినీ ॥ ౪౦ ॥
యథా త్వచ్చరణామ్భోజే రతిః స్యాదనపాయినీ ॥ ౪౦ ॥
శ్రీభగవానువాచ
గచ్ఛోద్ధవ మయాదిష్టో బదర్యాఖ్యం మమాశ్రమమ్ ।
తత్ర మత్పాదతీర్థోదే స్నానోపస్పర్శనైః శుచిః ॥ ౪౧ ॥
గచ్ఛోద్ధవ మయాదిష్టో బదర్యాఖ్యం మమాశ్రమమ్ ।
తత్ర మత్పాదతీర్థోదే స్నానోపస్పర్శనైః శుచిః ॥ ౪౧ ॥
ఈక్షయాలకనన్దాయా విధూతాశేషకల్మషః ।
వసానో వల్కలాన్యఙ్గ వన్యభుక్ సుఖనిఃస్పృహః ॥ ౪౨ ॥
వసానో వల్కలాన్యఙ్గ వన్యభుక్ సుఖనిఃస్పృహః ॥ ౪౨ ॥
తితిక్షుర్ద్వన్ద్వమాత్రాణాం సుశీలః సంయతేన్ద్రియః ।
శాన్తః సమాహితధియా జ్ఞానవిజ్ఞానసంయుతః ॥ ౪౩ ॥
శాన్తః సమాహితధియా జ్ఞానవిజ్ఞానసంయుతః ॥ ౪౩ ॥
మత్తోఽనుశిక్షితం యత్తే వివిక్తమనుభావయన్ ।
మయ్యావేశితవాక్చిత్తో మద్ధర్మనిరతో భవ ।
అతివ్రజ్య గతీస్తిస్రో మామేష్యసి తతః పరమ్ ॥ ౪౪ ॥
మయ్యావేశితవాక్చిత్తో మద్ధర్మనిరతో భవ ।
అతివ్రజ్య గతీస్తిస్రో మామేష్యసి తతః పరమ్ ॥ ౪౪ ॥
శ్రీశుక ఉవాచ
స ఏవముక్తో హరిమేధసోద్ధవః
ప్రదక్షిణం తం పరిసృత్య పాదయోః ।
శిరో నిధాయాశ్రుకలాభిరార్ద్రధీ-
ర్న్యషిఞ్చదద్వన్ద్వపరోఽప్యపక్రమే ॥ ౪౫ ॥
స ఏవముక్తో హరిమేధసోద్ధవః
ప్రదక్షిణం తం పరిసృత్య పాదయోః ।
శిరో నిధాయాశ్రుకలాభిరార్ద్రధీ-
ర్న్యషిఞ్చదద్వన్ద్వపరోఽప్యపక్రమే ॥ ౪౫ ॥
సుదుస్త్యజస్నేహవియోగకాతరో
న శక్నువంస్తం పరిహాతుమాతురః ।
కృచ్ఛ్రం యయౌ మూర్ధని భర్తృపాదుకే
బిభ్రన్నమస్కృత్య యయౌ పునః పునః ॥ ౪౬ ॥
న శక్నువంస్తం పరిహాతుమాతురః ।
కృచ్ఛ్రం యయౌ మూర్ధని భర్తృపాదుకే
బిభ్రన్నమస్కృత్య యయౌ పునః పునః ॥ ౪౬ ॥
తతస్తమన్తర్హృది సన్నివేశ్య
గతో మహాభాగవతో విశాలామ్ ।
యథోపదిష్టాం జగదేకబన్ధునా
తపః సమాస్థాయ హరేరగాద్ గతిమ్ ॥ ౪౭ ॥
గతో మహాభాగవతో విశాలామ్ ।
యథోపదిష్టాం జగదేకబన్ధునా
తపః సమాస్థాయ హరేరగాద్ గతిమ్ ॥ ౪౭ ॥
య ఏతదానన్దసముద్రసమ్భృతం
జ్ఞానామృతం భాగవతాయ భాషితమ్ ।
కృష్ణేన యోగేశ్వరసేవితాఙ్ఘ్రిణా
సచ్ఛ్రద్ధయాసేవ్య జగద్ విముచ్యతే ॥ ౪౮ ॥
జ్ఞానామృతం భాగవతాయ భాషితమ్ ।
కృష్ణేన యోగేశ్వరసేవితాఙ్ఘ్రిణా
సచ్ఛ్రద్ధయాసేవ్య జగద్ విముచ్యతే ॥ ౪౮ ॥
భవభయమపహన్తుం జ్ఞానవిజ్ఞానసారం
నిగమకృదుపజహ్రే భృఙ్గవద్ వేదసారమ్ ।
అమృతముదధితశ్చాపాయయద్ భృత్యవర్గాన్
పురుషమృషభమాద్యం కృష్ణసంజ్ఞం నతోఽస్మి ॥ ౪౯ ॥
నిగమకృదుపజహ్రే భృఙ్గవద్ వేదసారమ్ ।
అమృతముదధితశ్చాపాయయద్ భృత్యవర్గాన్
పురుషమృషభమాద్యం కృష్ణసంజ్ఞం నతోఽస్మి ॥ ౪౯ ॥
(ఋషిరువాచ ।)
ఇత్యుక్తస్తం పరిక్రమ్య నమస్కృత్య పునః పునః ।
తత్పాదౌ శీర్ష్ణ్యుపాధాయ దుర్మనాః ప్రయయౌ పురీమ్
ఇత్యుక్తస్తం పరిక్రమ్య నమస్కృత్య పునః పునః ।
తత్పాదౌ శీర్ష్ణ్యుపాధాయ దుర్మనాః ప్రయయౌ పురీమ్