ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତମ୍ ୧୧.୩୦

ଶ୍ରୀରାଜୋଵାଚ
ତତୋ ମହାଭାଗଵତ ଉଦ୍ଧଵେ ନିର୍ଗତେ ଵନମ୍ ।
ଦ୍ଵାରଵତ୍ଯାଂ କିମକରୋଦ୍ ଭଗଵାନ୍ ଭୂତଭାଵନଃ ॥ ୧ ॥

ବ୍ରହ୍ମଶାପୋପସଂସୃଷ୍ଟେ ସ୍ଵକୁଲେ ଯାଦଵର୍ଷଭଃ ।
ପ୍ରେଯସୀଂ ସର୍ଵନେତ୍ରାଣାଂ ତନୁଂ ସ କଥମତ୍ଯଜତ୍ ॥ ୨ ॥

ପ୍ରତ୍ଯାକ୍ରଷ୍ଟୁଂ ନଯନମବଲା ଯତ୍ର ଲଗ୍ନଂ ନ ଶେକୁଃ
କର୍ଣାଵିଷ୍ଟଂ ନ ସରତି ତତୋ ଯତ୍ ସତାମାତ୍ମଲଗ୍ନମ୍ ।
ଯଚ୍ଛ୍ରୀର୍ଵାଚାଂ ଜନଯତି ରତିଂ କିଂ ନୁ ମାନଂ କଵୀନାଂ
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜିଷ୍ଣୋର୍ଯୁଧି ରଥଗତଂ ଯଚ୍ଚ ତତ୍ସାମ୍ଯମୀଯୁଃ ॥ ୩ ॥

ଶ୍ରୀ ଋଷିରୁଵାଚ
ଦିଵି ଭୁଵ୍ଯନ୍ତରିକ୍ଷେ ଚ ମହୋତ୍ପାତାନ୍ ସମୁତ୍ଥିତାନ୍ ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାସୀନାନ୍ ସୁଧର୍ମାଯାଂ କୃଷ୍ଣଃ ପ୍ରାହ ଯଦୂନିଦମ୍ ॥ ୪ ॥

ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ
ଏତେ ଘୋରା ମହୋତ୍ପାତା ଦ୍ଵାର୍ଵତ୍ଯାଂ ଯମକେତଵଃ ।
ମୁହୂର୍ତମପି ନ ସ୍ଥେଯମତ୍ର ନୋ ଯଦୁପୁଙ୍ଗଵାଃ ॥ ୫ ॥

ସ୍ତ୍ରିଯୋ ବାଲାଶ୍ଚ ଵୃଦ୍ଧାଶ୍ଚ ଶଙ୍ଖୋଦ୍ଧାରଂ ଵ୍ରଜନ୍ତ୍ଵିତଃ ।
ଵଯଂ ପ୍ରଭାସଂ ଯାସ୍ଯାମୋ ଯତ୍ର ପ୍ରତ୍ଯକ୍ ସରସ୍ଵତୀ ॥ ୬ ॥

ତତ୍ରାଭିଷିଚ୍ଯ ଶୁଚଯ ଉପୋଷ୍ଯ ସୁସମାହିତାଃ ।
ଦେଵତାଃ ପୂଜଯିଷ୍ଯାମଃ ସ୍ନପନାଲେପନାର୍ହଣୈଃ ॥ ୭ ॥

ବ୍ରାହ୍ମଣାଂସ୍ତୁ ମହାଭାଗାନ୍ କୃତସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନା ଵଯମ୍ ।
ଗୋଭୂହିରଣ୍ଯଵାସୋଭିର୍ଗଜାଶ୍ଵରଥଵେଶ୍ମଭିଃ ॥ ୮ ॥

ଵିଧିରେଷ ହ୍ଯରିଷ୍ଟଘ୍ନୋ ମଙ୍ଗଲାଯନମୁତ୍ତମମ୍ ।
ଦେଵଦ୍ଵିଜଗଵାଂ ପୂଜା ଭୂତେଷୁ ପରମୋ ଭଵଃ ॥ ୯ ॥

ଇତି ସର୍ଵେ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ଯଦୁଵୃଦ୍ଧା ମଧୁଦ୍ଵିଷଃ ।
ତଥେତି ନୌଭିରୁତ୍ତୀର୍ଯ ପ୍ରଭାସଂ ପ୍ରଯଯୂ ରଥୈଃ ॥ ୧୦ ॥

ତସ୍ମିନ୍ ଭଗଵତାଦିଷ୍ଟଂ ଯଦୁଦେଵେନ ଯାଦଵାଃ ।
ଚକ୍ରୁଃ ପରମଯା ଭକ୍ତ୍ଯା ସର୍ଵଶ୍ରେଯୋପବୃଂହିତମ୍ ॥ ୧୧ ॥

ତତସ୍ତସ୍ମିନ୍ ମହାପାନଂ ପପୁର୍ମୈରେଯକଂ ମଧୁ ।
ଦିଷ୍ଟଵିଭ୍ରଂଶିତଧିଯୋ ଯଦ୍ଦ୍ରଵୈର୍ଭ୍ରଶ୍ଯତେ ମତିଃ ॥ ୧୨ ॥

ମହାପାନାଭିମତ୍ତାନାଂ ଵୀରାଣାଂ ଦୃପ୍ତଚେତସାମ୍ ।
କୃଷ୍ଣମାଯାଵିମୂଢାନାଂ ସଙ୍ଘର୍ଷଃ ସୁମହାନଭୂତ୍ ॥ ୧୩ ॥

ଯୁଯୁଧୁଃ କ୍ରୋଧସଂରବ୍ଧା ଵେଲାଯାମାତତାଯିନଃ ।
ଧନୁର୍ଭିରସିଭିର୍ଭଲ୍ଲୈର୍ଗଦାଭିସ୍ତୋମରର୍ଷ୍ଟିଭିଃ ॥ ୧୪ ॥

ପତତ୍ପତାକୈ ରଥକୁଞ୍ଜରାଦିଭିଃ
ଖରୋଷ୍ଟ୍ରଗୋଭିର୍ମହିଷୈର୍ନରୈରପି ।
ମିଥଃ ସମେତ୍ଯାଶ୍ଵତରୈଃ ସୁଦୁର୍ମଦା
ନ୍ଯହନ୍ଶରୈର୍ଦଦ୍ଭିରିଵ ଦ୍ଵିପା ଵନେ ॥ ୧୫ ॥

ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନସାମ୍ବୌ ଯୁଧି ରୂଢମତ୍ସରାଵ୍-
ଅକ୍ରୂରଭୋଜାଵନିରୁଦ୍ଧସାତ୍ଯକୀ ।
ସୁଭଦ୍ରସଙ୍ଗ୍ରାମଜିତୌ ସୁଦାରୁଣୌ
ଗଦୌ ସୁମିତ୍ରାସୁରଥୌ ସମୀଯତୁଃ ॥ ୧୬ ॥

ଅନ୍ଯେ ଚ ଯେ ଵୈ ନିଶଠୋଲ୍ମୁକାଦଯଃ
ସହସ୍ରଜିଚ୍ଛତଜିଦ୍ଭାନୁମୁଖ୍ଯାଃ ।
ଅନ୍ଯୋନ୍ଯମାସାଦ୍ଯ ମଦାନ୍ଧକାରିତା
ଜଘ୍ନୁର୍ମୁକୁନ୍ଦେନ ଵିମୋହିତା ଭୃଶମ୍ ॥ ୧୭ ॥

ଦାଶାର୍ହଵୃଷ୍ଣ୍ଯନ୍ଧକଭୋଜସାତ୍ଵତା
ମଧ୍ଵର୍ବୁଦା ମାଥୁରଶୂରସେନାଃ ।
ଵିସର୍ଜନାଃ କୁକୁରାଃ କୁନ୍ତଯଶ୍ଚ
ମିଥସ୍ତୁ ଜଘ୍ନୁଃ ସୁଵିସୃଜ୍ଯ ସୌହୃଦମ୍ ॥ ୧୮ ॥

ପୁତ୍ରା ଅଯୁଧ୍ଯନ୍ ପିତୃଭିର୍ଭ୍ରାତୃଭିଶ୍ଚ
ସ୍ଵସ୍ରୀଯଦୌହିତ୍ରପିତୃଵ୍ଯମାତୁଲୈଃ ।
ମିତ୍ରାଣି ମିତ୍ରୈଃ ସୁହୃଦଃ ସୁହୃଦ୍ଭି-
ର୍ଜ୍ଞାତୀଂସ୍ତ୍ଵହନ୍ ଜ୍ଞାତଯ ଏଵ ମୂଢାଃ ॥ ୧୯ ॥

ଶରେଷୁ ହୀଯମାନେଷୁ ଭଜ୍ଯମାନେସୁ ଧନ୍ଵସୁ ।
ଶସ୍ତ୍ରେଷୁ କ୍ଷୀଯମାନେଷୁ ମୁଷ୍ଟିଭିର୍ଜହ୍ରୁରେରକାଃ ॥ ୨୦ ॥

ତା ଵଜ୍ରକଲ୍ପା ହ୍ଯଭଵନ୍ ପରିଘା ମୁଷ୍ଟିନା ଭୃତାଃ ।
ଜଘ୍ନୁର୍ଦ୍ଵିଷସ୍ତୈଃ କୃଷ୍ଣେନ ଵାର୍ଯମାଣାସ୍ତୁ ତଂ ଚ ତେ ॥ ୨୧ ॥

ପ୍ରତ୍ଯନୀକଂ ମନ୍ଯମାନା ବଲଭଦ୍ରଂ ଚ ମୋହିତାଃ ।
ହନ୍ତୁଂ କୃତଧିଯୋ ରାଜନ୍ନାପନ୍ନା ଆତତାଯିନଃ ॥ ୨୨ ॥

ଅଥ ତାଵପି ସଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧାଵୁଦ୍ଯମ୍ଯ କୁରୁନନ୍ଦନ ।
ଏରକାମୁଷ୍ଟିପରିଘୌ ଚରନ୍ତୌ ଜଘ୍ନତୁର୍ଯୁଧି ॥ ୨୩ ॥

ବ୍ରହ୍ମଶାପୋପସୃଷ୍ଟାନାଂ କୃଷ୍ଣମାଯାଵୃତାତ୍ମନାମ୍ ।
ସ୍ପର୍ଧାକ୍ରୋଧଃ କ୍ଷଯଂ ନିନ୍ଯେ ଵୈଣଵୋଽଗ୍ନିର୍ଯଥା ଵନମ୍ ॥ ୨୪ ॥

ଏଵଂ ନଷ୍ଟେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ କୁଲେଷୁ ସ୍ଵେଷୁ କେଶଵଃ ।
ଅଵତାରିତୋ ଭୁଵୋ ଭାର ଇତି ମେନେଽଵଶେଷିତଃ ॥ ୨୫ ॥

ରାମଃ ସମୁଦ୍ରଵେଲାଯାଂ ଯୋଗମାସ୍ଥାଯ ପୌରୁଷମ୍ ।
ତତ୍ଯାଜ ଲୋକଂ ମାନୁଷ୍ଯଂ ସଂଯୋଜ୍ଯାତ୍ମାନମାତ୍ମନି ॥ ୨୬ ॥

ରାମନିର୍ଯାଣମାଲୋକ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ ଦେଵକୀସୁତଃ ।
ନିଷସାଦ ଧରୋପସ୍ଥେ ତୁଷ୍ଣୀମାସାଦ୍ଯ ପିପ୍ପଲମ୍ ॥ ୨୭ ॥

ବିଭ୍ରଚ୍ଚତୁର୍ଭୁଜଂ ରୂପଂ ଭ୍ରାଜିଷ୍ଣୁ ପ୍ରଭଯା ସ୍ଵଯା ।
ଦିଶୋ ଵିତିମିରାଃ କୁର୍ଵନ୍ ଵିଧୂମ ଇଵ ପାଵକଃ ॥ ୨୮ ॥

ଶ୍ରୀଵତ୍ସାଙ୍କଂ ଘନଶ୍ଯାମଂ ତପ୍ତହାଟକଵର୍ଚସମ୍ ।
କୌଶେଯାମ୍ବରଯୁଗ୍ମେନ ପରିଵୀତଂ ସୁମଙ୍ଗଲମ୍ ॥ ୨୯ ॥

ସୁନ୍ଦରସ୍ମିତଵକ୍ତ୍ରାବ୍ଜଂ ନୀଲକୁନ୍ତଲମଣ୍ଡିତମ୍ ।
ପୁଣ୍ଡରୀକାଭିରାମାକ୍ଷଂ ସ୍ଫୁରନ୍ମକରକୁଣ୍ଡଲମ୍ ॥ ୩୦ ॥

କଟିସୂତ୍ରବ୍ରହ୍ମସୂତ୍ରକିରୀଟକଟକାଙ୍ଗଦୈଃ ।
ହାରନୂପୁରମୁଦ୍ରାଭିଃ କୌସ୍ତୁଭେନ ଵିରାଜିତମ୍ ॥ ୩୧ ॥

ଵନମାଲାପରୀତାଙ୍ଗଂ ମୂର୍ତିମଦ୍ଭିର୍ନିଜାଯୁଧୈଃ ।
କୃତ୍ଵୋରୌ ଦକ୍ଷିଣେ ପାଦମାସୀନଂ ପଙ୍କଜାରୁଣମ୍ ॥ ୩୨ ॥

ମୁଷଲାଵଶେଷାଯଃଖଣ୍ଡକୃତେଷୁର୍ଲୁବ୍ଧକୋ ଜରା ।
ମୃଗାସ୍ଯାକାରଂ ତଚ୍ଚରଣଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ମୃଗଶଙ୍କଯା ॥ ୩୩ ॥

ଚତୁର୍ଭୁଜଂ ତଂ ପୁରୁଷଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ କୃତକିଲ୍ବିଷଃ ।
ଭୀତଃ ପପାତ ଶିରସା ପାଦଯୋରସୁରଦ୍ଵିଷଃ ॥ ୩୪ ॥

ଅଜାନତା କୃତମିଦଂ ପାପେନ ମଧୁସୂଦନ ।
କ୍ଷନ୍ତୁମର୍ହସି ପାପସ୍ଯ ଉତ୍ତମଃଶ୍ଲୋକ ମେଽନଘ ॥ ୩୫ ॥

ଯସ୍ଯାନୁସ୍ମରଣଂ ନୃଣାମଜ୍ଞାନଧ୍ଵାନ୍ତନାଶନମ୍ ।
ଵଦନ୍ତି ତସ୍ଯ ତେ ଵିଷ୍ଣୋ ମଯାସାଧୁ କୃତଂ ପ୍ରଭୋ ॥ ୩୬ ॥

ତନ୍ମାଶୁ ଜହି ଵୈକୁଣ୍ଠ ପାପ୍ମାନଂ ମୃଗଲୁବ୍ଧକମ୍ ।
ଯଥା ପୁନରହଂ ତ୍ଵେଵଂ ନ କୁର୍ଯାଂ ସଦତିକ୍ରମମ୍ ॥ ୩୭ ॥

ଯସ୍ଯାତ୍ମଯୋଗରଚିତଂ ନ ଵିଦୁର୍ଵିରିଞ୍ଚୋ
ରୁଦ୍ରାଦଯୋଽସ୍ଯ ତନଯାଃ ପତଯୋ ଗିରାଂ ଯେ ।
ତ୍ଵନ୍ମାଯଯା ପିହିତଦୃଷ୍ଟଯ ଏତଦଞ୍ଜଃ
କିଂ ତସ୍ଯ ତେ ଵଯମସଦ୍ଗତଯୋ ଗୃଣୀମଃ ॥ ୩୮ ॥

ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ
ମା ଭୈର୍ଜରେ ତ୍ଵମୁତ୍ତିଷ୍ଠ କାମ ଏଷ କୃତୋ ହି ମେ ।
ଯାହି ତ୍ଵଂ ମଦନୁଜ୍ଞାତଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ସୁକୃତିନାଂ ପଦମ୍ ॥ ୩୯ ॥

ଇତ୍ଯାଦିଷ୍ଟୋ ଭଗଵତା କୃଷ୍ଣେନେଚ୍ଛାଶରୀରିଣା ।
ତ୍ରିଃ ପରିକ୍ରମ୍ଯ ତଂ ନତ୍ଵା ଵିମାନେନ ଦିଵଂ ଯଯୌ ॥ ୪୦ ॥

ଦାରୁକଃ କୃଷ୍ଣପଦଵୀମନ୍ଵିଚ୍ଛନ୍ନଧିଗମ୍ଯ ତାମ୍ ।
ଵାଯୁଂ ତୁଲସିକାମୋଦମାଘ୍ରାଯାଭିମୁଖଂ ଯଯୌ ॥ ୪୧ ॥

ତଂ ତତ୍ର ତିଗ୍ମଦ୍ଯୁଭିରାଯୁଧୈର୍ଵୃତଂ
ହ୍ଯଶ୍ଵତ୍ଥମୂଲେ କୃତକେତନଂ ପତିମ୍ ।
ସ୍ନେହପ୍ଲୁତାତ୍ମା ନିପପାତ ପାଦଯୋ
ରଥାଦଵପ୍ଲୁତ୍ଯ ସବାଷ୍ପଲୋଚନଃ ॥ ୪୨ ॥

ଅପଶ୍ଯତସ୍ତ୍ଵଚ୍ଚରଣାମ୍ବୁଜଂ ପ୍ରଭୋ
ଦୃଷ୍ଟିଃ ପ୍ରଣଷ୍ଟା ତମସି ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ।
ଦିଶୋ ନ ଜାନେ ନ ଲଭେ ଚ ଶାନ୍ତିଂ
ଯଥା ନିଶାଯାମୁଡୁପେ ପ୍ରଣଷ୍ଟେ ॥ ୪୩ ॥

ଇତି ବ୍ରୁଵତି ସୂତେ ଵୈ ରଥୋ ଗରୁଡଲାଞ୍ଛନଃ ।
ଖମୁତ୍ପପାତ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସାଶ୍ଵଧ୍ଵଜ ଉଦୀକ୍ଷତଃ ॥ ୪୪ ॥

ତମନ୍ଵଗଚ୍ଛନ୍ ଦିଵ୍ଯାନି ଵିଷ୍ଣୁପ୍ରହରଣାନି ଚ ।
ତେନାତିଵିସ୍ମିତାତ୍ମାନଂ ସୂତମାହ ଜନାର୍ଦନଃ ॥ ୪୫ ॥

ଗଚ୍ଛ ଦ୍ଵାରଵତୀଂ ସୂତ ଜ୍ଞାତୀନାଂ ନିଧନଂ ମିଥଃ ।
ସଙ୍କର୍ଷଣସ୍ଯ ନିର୍ଯାଣଂ ବନ୍ଧୁଭ୍ଯୋ ବ୍ରୂହି ମଦ୍ଦଶାମ୍ ॥ ୪୬ ॥

ଦ୍ଵାରକାଯାଂ ଚ ନ ସ୍ଥେଯଂ ଭଵଦ୍ଭିଶ୍ଚ ସ୍ଵବନ୍ଧୁଭିଃ ।
ମଯା ତ୍ଯକ୍ତାଂ ଯଦୁପୁରୀଂ ସମୁଦ୍ରଃ ପ୍ଲାଵଯିଷ୍ଯତି ॥ ୪୭ ॥

ସ୍ଵଂ ସ୍ଵଂ ପରିଗ୍ରହଂ ସର୍ଵେ ଆଦାଯ ପିତରୌ ଚ ନଃ ।
ଅର୍ଜୁନେନାଵିତାଃ ସର୍ଵ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥଂ ଗମିଷ୍ଯଥ ॥ ୪୮ ॥

ତ୍ଵଂ ତୁ ମଦ୍ଧର୍ମମାସ୍ଥାଯ ଜ୍ଞାନନିଷ୍ଠ ଉପେକ୍ଷକଃ ।
ମନ୍ମାଯାରଚିତାମେତାଂ ଵିଜ୍ଞାଯୋପଶମଂ ଵ୍ରଜ ॥ ୪୯ ॥

ଇତ୍ଯୁକ୍ତସ୍ତଂ ପରିକ୍ରମ୍ଯ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ପୁନଃ ପୁନଃ ।
ତତ୍ପାଦୌ ଶୀର୍ଷ୍ଣ୍ଯୁପାଧାଯ ଦୁର୍ମନାଃ ପ୍ରଯଯୌ ପୁରୀମ୍ ॥ ୫୦ ॥