શ્રીશુક ઉવાચ
અથ તત્રાગમદ્ બ્રહ્મા ભવાન્યા ચ સમં ભવઃ ।
મહેન્દ્રપ્રમુખા દેવા મુનયઃ સપ્રજેશ્વરાઃ ॥ ૧ ॥
અથ તત્રાગમદ્ બ્રહ્મા ભવાન્યા ચ સમં ભવઃ ।
મહેન્દ્રપ્રમુખા દેવા મુનયઃ સપ્રજેશ્વરાઃ ॥ ૧ ॥
પિતરઃ સિદ્ધગન્ધર્વા વિદ્યાધરમહોરગાઃ ।
ચારણા યક્ષરક્ષાંસિ કિન્નરાપ્સરસો દ્વિજાઃ ॥ ૨ ॥
ચારણા યક્ષરક્ષાંસિ કિન્નરાપ્સરસો દ્વિજાઃ ॥ ૨ ॥
દ્રષ્ટુકામા ભગવતો નિર્યાણં પરમોત્સુકાઃ ।
ગાયન્તશ્ચ ગૃણન્તશ્ચ શૌરેઃ કર્માણિ જન્મ ચ ॥ ૩ ॥
ગાયન્તશ્ચ ગૃણન્તશ્ચ શૌરેઃ કર્માણિ જન્મ ચ ॥ ૩ ॥
વવૃષુઃ પુષ્પવર્ષાણિ વિમાનાવલિભિર્નભઃ ।
કુર્વન્તઃ સઙ્કુલં રાજન્ ભક્ત્યા પરમયા યુતાઃ ॥ ૪ ॥
કુર્વન્તઃ સઙ્કુલં રાજન્ ભક્ત્યા પરમયા યુતાઃ ॥ ૪ ॥
ભગવાન્ પિતામહં વીક્ષ્ય વિભૂતીરાત્મનો વિભુઃ ।
સંયોજ્યાત્મનિ ચાત્માનં પદ્મનેત્રે ન્યમીલયત્ ॥ ૫ ॥
સંયોજ્યાત્મનિ ચાત્માનં પદ્મનેત્રે ન્યમીલયત્ ॥ ૫ ॥
લોકાભિરામાં સ્વતનું ધારણાધ્યાનમઙ્ગલમ્ ।
યોગધારણયાગ્નેય્યાદગ્ધ્વા ધામાવિશત્ સ્વકમ્ ॥ ૬ ॥
યોગધારણયાગ્નેય્યાદગ્ધ્વા ધામાવિશત્ સ્વકમ્ ॥ ૬ ॥
દિવિ દુન્દુભયો નેદુઃ પેતુઃ સુમનસશ્ચ ખાત્ ।
સત્યં ધર્મો ધૃતિર્ભૂમેઃ કીર્તિઃ શ્રીશ્ચાનુ તં યયુઃ ॥ ૭ ॥
સત્યં ધર્મો ધૃતિર્ભૂમેઃ કીર્તિઃ શ્રીશ્ચાનુ તં યયુઃ ॥ ૭ ॥
દેવાદયો બ્રહ્મમુખ્યા ન વિશન્તં સ્વધામનિ ।
અવિજ્ઞાતગતિં કૃષ્ણં દદૃશુશ્ચાતિવિસ્મિતાઃ ॥ ૮ ॥
અવિજ્ઞાતગતિં કૃષ્ણં દદૃશુશ્ચાતિવિસ્મિતાઃ ॥ ૮ ॥
સૌદામન્યા યથાક્લાશે યાન્ત્યા હિત્વાભ્રમણ્ડલમ્ ।
ગતિર્ન લક્ષ્યતે મર્ત્યૈસ્તથા કૃષ્ણસ્ય દૈવતૈઃ ॥ ૯ ॥
ગતિર્ન લક્ષ્યતે મર્ત્યૈસ્તથા કૃષ્ણસ્ય દૈવતૈઃ ॥ ૯ ॥
બ્રહ્મરુદ્રાદયસ્તે તુ દૃષ્ટ્વા યોગગતિં હરેઃ ।
વિસ્મિતાસ્તાં પ્રશંસન્તઃ સ્વં સ્વં લોકં યયુસ્તદા ॥ ૧૦ ॥
વિસ્મિતાસ્તાં પ્રશંસન્તઃ સ્વં સ્વં લોકં યયુસ્તદા ॥ ૧૦ ॥
રાજન્ પરસ્ય તનુભૃજ્જનનાપ્યયેહા
માયાવિડમ્બનમવેહિ યથા નટસ્ય ।
સૃષ્ટ્વાત્મનેદમનુવિશ્ય વિહૃત્ય ચાન્તે
સંહૃત્ય ચાત્મમહિનોપરતઃ સ આસ્તે ॥ ૧૧ ॥
માયાવિડમ્બનમવેહિ યથા નટસ્ય ।
સૃષ્ટ્વાત્મનેદમનુવિશ્ય વિહૃત્ય ચાન્તે
સંહૃત્ય ચાત્મમહિનોપરતઃ સ આસ્તે ॥ ૧૧ ॥
મર્ત્યેન યો ગુરુસુતં યમલોકનીતં
ત્વાં ચાનયચ્છરણદઃ પરમાસ્ત્રદગ્ધમ્ ।
જિગ્યેઽન્તકાન્તકમપીશમસાવનીશઃ
કિં સ્વાવને સ્વરનયન્મૃગયું સદેહમ્ ॥ ૧૨ ॥
ત્વાં ચાનયચ્છરણદઃ પરમાસ્ત્રદગ્ધમ્ ।
જિગ્યેઽન્તકાન્તકમપીશમસાવનીશઃ
કિં સ્વાવને સ્વરનયન્મૃગયું સદેહમ્ ॥ ૧૨ ॥
તથાપ્યશેષસ્થિતિસમ્ભવાપ્યયે-
ષ્વનન્યહેતુર્યદશેષશક્તિધૃક્ ।
નૈચ્છત્ પ્રણેતું વપુરત્ર શેષિતં
મર્ત્યેન કિં સ્વસ્થગતિં પ્રદર્શયન્ ॥ ૧૩ ॥
ષ્વનન્યહેતુર્યદશેષશક્તિધૃક્ ।
નૈચ્છત્ પ્રણેતું વપુરત્ર શેષિતં
મર્ત્યેન કિં સ્વસ્થગતિં પ્રદર્શયન્ ॥ ૧૩ ॥
ય એતાં પ્રાતરુત્થાય કૃષ્ણસ્ય પદવીં પરામ્ ।
પ્રયતઃ કીર્તયેદ્ ભક્ત્યા તામેવાપ્નોત્યનુત્તમામ્ ॥ ૧૪ ॥
પ્રયતઃ કીર્તયેદ્ ભક્ત્યા તામેવાપ્નોત્યનુત્તમામ્ ॥ ૧૪ ॥
દારુકો દ્વારકામેત્ય વસુદેવોગ્રસેનયોઃ ।
પતિત્વા ચરણાવસ્રૈર્ન્યષિઞ્ચત્ કૃષ્ણવિચ્યુતઃ ॥ ૧૫ ॥
પતિત્વા ચરણાવસ્રૈર્ન્યષિઞ્ચત્ કૃષ્ણવિચ્યુતઃ ॥ ૧૫ ॥
કથયામાસ નિધનં વૃષ્ણીનાં કૃત્સ્નશો નૃપ ।
તચ્છ્રુત્વોદ્વિગ્નહૃદયા જનાઃ શોકવિર્મૂર્ચ્છિતાઃ ॥ ૧૬ ॥
તચ્છ્રુત્વોદ્વિગ્નહૃદયા જનાઃ શોકવિર્મૂર્ચ્છિતાઃ ॥ ૧૬ ॥
તત્ર સ્મ ત્વરિતા જગ્મુઃ કૃષ્ણવિશ્લેષવિહ્વલાઃ ।
વ્યસવઃ શેરતે યત્ર જ્ઞાતયો ઘ્નન્ત આનનમ્ ॥ ૧૭ ॥
વ્યસવઃ શેરતે યત્ર જ્ઞાતયો ઘ્નન્ત આનનમ્ ॥ ૧૭ ॥
દેવકી રોહિણી ચૈવ વસુદેવસ્તથા સુતૌ ।
કૃષ્ણરામાવપશ્યન્તઃ શોકાર્તા વિજહુઃ સ્મૃતિમ્ ॥ ૧૮ ॥
કૃષ્ણરામાવપશ્યન્તઃ શોકાર્તા વિજહુઃ સ્મૃતિમ્ ॥ ૧૮ ॥
પ્રાણાંશ્ચ વિજહુસ્તત્ર ભગવદ્વિરહાતુરાઃ ।
ઉપગુહ્ય પતીંસ્તાત ચિતામારુરુહુઃ સ્ત્રિયઃ ॥ ૧૯ ॥
ઉપગુહ્ય પતીંસ્તાત ચિતામારુરુહુઃ સ્ત્રિયઃ ॥ ૧૯ ॥
રામપત્ન્યશ્ચ તદ્દેહમુપગુહ્યાગ્નિમાવિશન્ ।
વસુદેવપત્ન્યસ્તદ્ગાત્રં પ્રદ્યુમ્નાદીન્ હરેઃ સ્નુષાઃ ।
કૃષ્ણપત્ન્યોઽવિશન્નગ્નિં રુક્મિણ્યાદ્યાસ્તદાત્મિકાઃ ॥ ૨૦ ॥
વસુદેવપત્ન્યસ્તદ્ગાત્રં પ્રદ્યુમ્નાદીન્ હરેઃ સ્નુષાઃ ।
કૃષ્ણપત્ન્યોઽવિશન્નગ્નિં રુક્મિણ્યાદ્યાસ્તદાત્મિકાઃ ॥ ૨૦ ॥
અર્જુનઃ પ્રેયસઃ સખ્યુઃ કૃષ્ણસ્ય વિરહાતુરઃ ।
આત્માનં સાન્ત્વયામાસ કૃષ્ણગીતૈઃ સદુક્તિભિઃ ॥ ૨૧ ॥
આત્માનં સાન્ત્વયામાસ કૃષ્ણગીતૈઃ સદુક્તિભિઃ ॥ ૨૧ ॥
બન્ધૂનાં નષ્ટગોત્રાણામર્જુનઃ સામ્પરાયિકમ્ ।
હતાનાં કારયામાસ યથાવદનુપૂર્વશઃ ॥ ૨૨ ॥
હતાનાં કારયામાસ યથાવદનુપૂર્વશઃ ॥ ૨૨ ॥
દ્વારકાં હરિણા ત્યક્તાં સમુદ્રોઽપ્લાવયત્ ક્ષણાત્ ।
વર્જયિત્વા મહારાજ શ્રીમદ્ભગવદાલયમ્ ॥ ૨૩ ॥
વર્જયિત્વા મહારાજ શ્રીમદ્ભગવદાલયમ્ ॥ ૨૩ ॥
નિત્યં સન્નિહિતસ્તત્ર ભગવાન્ મધુસૂદનઃ ।
સ્મૃત્યાશેષાશુભહરં સર્વમઙ્ગલમઙ્ગલમ્ ॥ ૨૪ ॥
સ્મૃત્યાશેષાશુભહરં સર્વમઙ્ગલમઙ્ગલમ્ ॥ ૨૪ ॥
સ્ત્રીબાલવૃદ્ધાનાદાય હતશેષાન્ ધનઞ્જયઃ ।
ઇન્દ્રપ્રસ્થં સમાવેશ્ય વજ્રં તત્રાભ્યષેચયત્ ॥ ૨૫ ॥
ઇન્દ્રપ્રસ્થં સમાવેશ્ય વજ્રં તત્રાભ્યષેચયત્ ॥ ૨૫ ॥
શ્રુત્વા સુહૃદ્વધં રાજન્નર્જુનાત્તે પિતામહાઃ ।
ત્વાં તુ વંશધરં કૃત્વા જગ્મુઃ સર્વે મહાપથમ્ ॥ ૨૬ ॥
ત્વાં તુ વંશધરં કૃત્વા જગ્મુઃ સર્વે મહાપથમ્ ॥ ૨૬ ॥
ય એતદ્ દેવદેવસ્ય વિષ્ણોઃ કર્માણિ જન્મ ચ ।
કીર્તયેચ્છ્રદ્ધયા મર્ત્યઃ સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે ॥ ૨૭ ॥
કીર્તયેચ્છ્રદ્ધયા મર્ત્યઃ સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે ॥ ૨૭ ॥
ઇત્થં હરેર્ભગવતો રુચિરાવતાર-
વીર્યાણિ બાલચરિતાનિ ચ શન્તમાનિ ।
અન્યત્ર ચેહ ચ શ્રુતાનિ ગૃણન્ મનુષ્યો
ભક્તિં પરાં પરમહંસગતૌ લભેત ॥ ૨૮ ॥
વીર્યાણિ બાલચરિતાનિ ચ શન્તમાનિ ।
અન્યત્ર ચેહ ચ શ્રુતાનિ ગૃણન્ મનુષ્યો
ભક્તિં પરાં પરમહંસગતૌ લભેત ॥ ૨૮ ॥