శ్రీశుక ఉవాచ
అథ బ్రహ్మాత్మజైః దేవైః ప్రజేశైరావృతోఽభ్యగాత్ ।
భవశ్చ భూతభవ్యేశో యయౌ భూతగణైర్వృతః ॥ ౧ ॥
అథ బ్రహ్మాత్మజైః దేవైః ప్రజేశైరావృతోఽభ్యగాత్ ।
భవశ్చ భూతభవ్యేశో యయౌ భూతగణైర్వృతః ॥ ౧ ॥
ఇన్ద్రో మరుద్భిర్భగవానాదిత్యా వసవోఽశ్వినౌ ।
ఋభవోఽఙ్గిరసో రుద్రా విశ్వే సాధ్యాశ్చ దేవతాః ॥ ౨ ॥
ఋభవోఽఙ్గిరసో రుద్రా విశ్వే సాధ్యాశ్చ దేవతాః ॥ ౨ ॥
గన్ధర్వాప్సరసో నాగాః సిద్ధచారణగుహ్యకాః ।
ఋషయః పితరశ్చైవ సవిద్యాధరకిన్నరాః ॥ ౩ ॥
ఋషయః పితరశ్చైవ సవిద్యాధరకిన్నరాః ॥ ౩ ॥
ద్వారకాముపసఞ్జగ్ముః సర్వే కృష్ణదిదృక్షవః ।
వపుషా యేన భగవాన్ నరలోకమనోరమః ।
యశో వితేనే లోకేషు సర్వలోకమలాపహమ్ ॥ ౪ ॥
వపుషా యేన భగవాన్ నరలోకమనోరమః ।
యశో వితేనే లోకేషు సర్వలోకమలాపహమ్ ॥ ౪ ॥
తస్యాం విభ్రాజమానాయాం సమృద్ధాయాం మహర్ద్ధిభిః ।
వ్యచక్షతావితృప్తాక్షాః కృష్ణమద్భుతదర్శనమ్ ॥ ౫ ॥
వ్యచక్షతావితృప్తాక్షాః కృష్ణమద్భుతదర్శనమ్ ॥ ౫ ॥
స్వర్గోద్యానోపగైర్మాల్యైశ్ఛాదయన్తో యదూత్తమమ్ ।
గీర్భిశ్చిత్రపదార్థాభిస్తుష్టువుర్జగదీశ్వరమ్ ॥ ౬ ॥
గీర్భిశ్చిత్రపదార్థాభిస్తుష్టువుర్జగదీశ్వరమ్ ॥ ౬ ॥
శ్రీదేవా ఊచుః
నతాః స్మ తే నాథ పదారవిన్దం
బుద్ధీన్ద్రియప్రాణమనోవచోభిః ।
యచ్చిన్త్యతేఽన్తర్హృది భావయుక్తై-
ర్ముముక్షుభిః కర్మమయోరుపాశాత్ ॥ ౭ ॥
నతాః స్మ తే నాథ పదారవిన్దం
బుద్ధీన్ద్రియప్రాణమనోవచోభిః ।
యచ్చిన్త్యతేఽన్తర్హృది భావయుక్తై-
ర్ముముక్షుభిః కర్మమయోరుపాశాత్ ॥ ౭ ॥
త్వం మాయయా త్రిగుణయాత్మని దుర్విభావ్యం
వ్యక్తం సృజస్యవసి లుమ్పసి తద్గుణస్థః ।
నైతైర్భవానజిత కర్మభిరజ్యతే వై
యత్ స్వే సుఖేఽవ్యవహితేఽభిరతోఽనవద్యః ॥ ౮ ॥
వ్యక్తం సృజస్యవసి లుమ్పసి తద్గుణస్థః ।
నైతైర్భవానజిత కర్మభిరజ్యతే వై
యత్ స్వే సుఖేఽవ్యవహితేఽభిరతోఽనవద్యః ॥ ౮ ॥
శుద్ధిర్నృణాం న తు తథేడ్య దురాశయానాం
విద్యాశ్రుతాధ్యయనదానతపఃక్రియాభిః ।
సత్త్వాత్మనామృషభ తే యశసి ప్రవృద్ధ-
సచ్ఛ్రద్ధయా శ్రవణసమ్భృతయా యథా స్యాత్ ॥ ౯ ॥
విద్యాశ్రుతాధ్యయనదానతపఃక్రియాభిః ।
సత్త్వాత్మనామృషభ తే యశసి ప్రవృద్ధ-
సచ్ఛ్రద్ధయా శ్రవణసమ్భృతయా యథా స్యాత్ ॥ ౯ ॥
స్యాన్నస్తవాఙ్ఘ్రిరశుభాశయధూమకేతుః
క్షేమాయ యో మునిభిరార్ద్రహృదోహ్యమానః ।
యః సాత్వతైః సమవిభూతయ ఆత్మవద్భి-
ర్వ్యూహేఽర్చితః సవనశః స్వరతిక్రమాయ ॥ ౧౦ ॥
క్షేమాయ యో మునిభిరార్ద్రహృదోహ్యమానః ।
యః సాత్వతైః సమవిభూతయ ఆత్మవద్భి-
ర్వ్యూహేఽర్చితః సవనశః స్వరతిక్రమాయ ॥ ౧౦ ॥
యశ్చిన్త్యతే ప్రయతపాణిభిరధ్వరాగ్నౌ
త్రయ్యా నిరుక్తవిధినేశ హవిర్గృహీత్వా ।
అధ్యాత్మయోగ ఉత యోగిభిరాత్మమాయాం
జిజ్ఞాసుభిః పరమభాగవతైః పరీష్టః ॥ ౧౧ ॥
త్రయ్యా నిరుక్తవిధినేశ హవిర్గృహీత్వా ।
అధ్యాత్మయోగ ఉత యోగిభిరాత్మమాయాం
జిజ్ఞాసుభిః పరమభాగవతైః పరీష్టః ॥ ౧౧ ॥
పర్యుష్టయా తవ విభో వనమాలయేయం
సంస్పార్ధినీ భగవతీ ప్రతిపత్నీవచ్ఛ్రీః ।
యః సుప్రణీతమముయార్హణమాదదన్నో
భూయాత్ సదాఙ్ఘ్రిరశుభాశయధూమకేతుః ॥ ౧౨ ॥
సంస్పార్ధినీ భగవతీ ప్రతిపత్నీవచ్ఛ్రీః ।
యః సుప్రణీతమముయార్హణమాదదన్నో
భూయాత్ సదాఙ్ఘ్రిరశుభాశయధూమకేతుః ॥ ౧౨ ॥
కేతుస్త్రివిక్రమయుతస్త్రిపతత్పతాకో
యస్తే భయాభయకరోఽసురదేవచమ్వోః ।
స్వర్గాయ సాధుషు ఖలేష్వితరాయ భూమన్
పాదః పునాతు భగవన్ భజతామఘం నః ॥ ౧౩ ॥
యస్తే భయాభయకరోఽసురదేవచమ్వోః ।
స్వర్గాయ సాధుషు ఖలేష్వితరాయ భూమన్
పాదః పునాతు భగవన్ భజతామఘం నః ॥ ౧౩ ॥
నస్యోతగావ ఇవ యస్య వశే భవన్తి
బ్రహ్మాదయస్తనుభృతో మిథురర్ద్యమానాః ।
కాలస్య తే ప్రకృతిపూరుషయోః పరస్య
శం నస్తనోతు చరణః పురుషోత్తమస్య ॥ ౧౪ ॥
బ్రహ్మాదయస్తనుభృతో మిథురర్ద్యమానాః ।
కాలస్య తే ప్రకృతిపూరుషయోః పరస్య
శం నస్తనోతు చరణః పురుషోత్తమస్య ॥ ౧౪ ॥
అస్యాసి హేతురుదయస్థితిసంయమానా-
మవ్యక్తజీవమహతామపి కాలమాహుః ।
సోఽయం త్రిణాభిరఖిలాపచయే ప్రవృత్తః
కాలో గభీరరయ ఉత్తమపూరుషస్త్వమ్ ॥ ౧౫ ॥
మవ్యక్తజీవమహతామపి కాలమాహుః ।
సోఽయం త్రిణాభిరఖిలాపచయే ప్రవృత్తః
కాలో గభీరరయ ఉత్తమపూరుషస్త్వమ్ ॥ ౧౫ ॥
త్వత్తః పుమాన్ సమధిగమ్య యయాస్య వీర్యం
ధత్తే మహాన్తమివ గర్భమమోఘవీర్యః ।
సోఽయం తయానుగత ఆత్మన ఆణ్డకోశం
హైమం ససర్జ బహిరావరణైరుపేతమ్ ॥ ౧౬ ॥
ధత్తే మహాన్తమివ గర్భమమోఘవీర్యః ।
సోఽయం తయానుగత ఆత్మన ఆణ్డకోశం
హైమం ససర్జ బహిరావరణైరుపేతమ్ ॥ ౧౬ ॥
తత్తస్థూషశ్చ జగతశ్చ భవానధీశో
యన్మాయయోత్థగుణవిక్రియయోపనీతాన్ ।
అర్థాఞ్జుషన్నపి హృషీకపతే న లిప్తో
యేఽన్యే స్వతః పరిహృతాదపి బిభ్యతి స్మ ॥ ౧౭ ॥
యన్మాయయోత్థగుణవిక్రియయోపనీతాన్ ।
అర్థాఞ్జుషన్నపి హృషీకపతే న లిప్తో
యేఽన్యే స్వతః పరిహృతాదపి బిభ్యతి స్మ ॥ ౧౭ ॥
స్మాయావలోకలవదర్శితభావహారి-
భ్రూమణ్డలప్రహితసౌరతమన్త్రశౌణ్డైః ।
పత్న్యస్తు షోడశసహస్రమనఙ్గబాణై-
ర్యస్యేన్ద్రియం విమథితుం కరణైర్న విభ్వ్యః ॥ ౧౮ ॥
భ్రూమణ్డలప్రహితసౌరతమన్త్రశౌణ్డైః ।
పత్న్యస్తు షోడశసహస్రమనఙ్గబాణై-
ర్యస్యేన్ద్రియం విమథితుం కరణైర్న విభ్వ్యః ॥ ౧౮ ॥
విభ్వ్యస్తవామృతకథోదవహాస్త్రిలోక్యాః
పాదావనేజసరితః శమలాని హన్తుమ్ ।
ఆనుశ్రవం శ్రుతిభిరఙ్ఘ్రిజమఙ్గసఙ్గై-
స్తీర్థద్వయం శుచిషదస్త ఉపస్పృశన్తి ॥ ౧౯ ॥
పాదావనేజసరితః శమలాని హన్తుమ్ ।
ఆనుశ్రవం శ్రుతిభిరఙ్ఘ్రిజమఙ్గసఙ్గై-
స్తీర్థద్వయం శుచిషదస్త ఉపస్పృశన్తి ॥ ౧౯ ॥
శ్రీబాదరాయణిరువాచ
ఇత్యభిష్టూయ విబుధైః సేశః శతధృతిర్హరిమ్ ।
అభ్యభాషత గోవిన్దం ప్రణమ్యామ్బరమాశ్రితః ॥ ౨౦ ॥
ఇత్యభిష్టూయ విబుధైః సేశః శతధృతిర్హరిమ్ ।
అభ్యభాషత గోవిన్దం ప్రణమ్యామ్బరమాశ్రితః ॥ ౨౦ ॥
శ్రీబ్రహ్మోవాచ
భూమేర్భారావతారాయ పురా విజ్ఞాపితః ప్రభో ।
త్వమస్మాభిరశేషాత్మన్తత్తథైవోపపాదితమ్ ॥ ౨౧ ॥
భూమేర్భారావతారాయ పురా విజ్ఞాపితః ప్రభో ।
త్వమస్మాభిరశేషాత్మన్తత్తథైవోపపాదితమ్ ॥ ౨౧ ॥
ధర్మశ్చ స్థాపితః సత్సు సత్యసన్ధేషు వై త్వయా ।
కీర్తిశ్చ దిక్షు విక్షిప్తా సర్వలోకమలాపహా ॥ ౨౨ ॥
కీర్తిశ్చ దిక్షు విక్షిప్తా సర్వలోకమలాపహా ॥ ౨౨ ॥
అవతీర్య యదోర్వంశే బిభ్రద్ రూపమనుత్తమమ్ ।
కర్మాణ్యుద్దామవృత్తాని హితాయ జగతోఽకృథాః ॥ ౨౩ ॥
కర్మాణ్యుద్దామవృత్తాని హితాయ జగతోఽకృథాః ॥ ౨౩ ॥
యాని తే చరితానీశ మనుష్యాః సాధవః కలౌ ।
శృణ్వన్తః కీర్తయన్తశ్చ తరిష్యన్త్యఞ్జసా తమః ॥ ౨౪ ॥
శృణ్వన్తః కీర్తయన్తశ్చ తరిష్యన్త్యఞ్జసా తమః ॥ ౨౪ ॥
యదువంశేఽవతీర్ణస్య భవతః పురుషోత్తమ ।
శరచ్ఛతం వ్యతీయాయ పఞ్చవింశాధికం ప్రభో ॥ ౨౫ ॥
శరచ్ఛతం వ్యతీయాయ పఞ్చవింశాధికం ప్రభో ॥ ౨౫ ॥
నాధునా తేఽఖిలాధార దేవకార్యావశేషితమ్ ।
కులం చ విప్రశాపేన నష్టప్రాయమభూదిదమ్ ॥ ౨౬ ॥
కులం చ విప్రశాపేన నష్టప్రాయమభూదిదమ్ ॥ ౨౬ ॥
తతః స్వధామ పరమం విశస్వ యది మన్యసే ।
సలోకాఁల్లోకపాలాన్ నః పాహి వైకుణ్ఠకిఙ్కరాన్ ॥ ౨౭ ॥
సలోకాఁల్లోకపాలాన్ నః పాహి వైకుణ్ఠకిఙ్కరాన్ ॥ ౨౭ ॥
శ్రీభగవానువాచ
అవధారితమేతన్మే యదాత్థ విబుధేశ్వర ।
కృతం వః కార్యమఖిలం భూమేర్భారోఽవతారితః ॥ ౨౮ ॥
అవధారితమేతన్మే యదాత్థ విబుధేశ్వర ।
కృతం వః కార్యమఖిలం భూమేర్భారోఽవతారితః ॥ ౨౮ ॥
తదిదం యాదవకులం వీర్యశౌర్యశ్రియోద్ధతమ్ ।
లోకం జిఘృక్షద్ రుద్ధం మే వేలయేవ మహార్ణవః ॥ ౨౯ ॥
లోకం జిఘృక్షద్ రుద్ధం మే వేలయేవ మహార్ణవః ॥ ౨౯ ॥
యద్యసంహృత్య దృప్తానాం యదూనాం విపులం కులమ్ ।
గన్తాస్మ్యనేన లోకోఽయముద్వేలేన వినఙ్క్ష్యతి ॥ ౩౦ ॥
గన్తాస్మ్యనేన లోకోఽయముద్వేలేన వినఙ్క్ష్యతి ॥ ౩౦ ॥
ఇదానీం నాశ ఆరబ్ధః కులస్య ద్విజశాపజః ।
యాస్యామి భవనం బ్రహ్మన్నేతదన్తే తవానఘ ॥ ౩౧ ॥
యాస్యామి భవనం బ్రహ్మన్నేతదన్తే తవానఘ ॥ ౩౧ ॥
శ్రీశుక ఉవాచ
ఇత్యుక్తో లోకనాథేన స్వయమ్భూః ప్రణిపత్య తమ్ ।
సహ దేవగణైర్దేవః స్వధామ సమపద్యత ॥ ౩౨ ॥
ఇత్యుక్తో లోకనాథేన స్వయమ్భూః ప్రణిపత్య తమ్ ।
సహ దేవగణైర్దేవః స్వధామ సమపద్యత ॥ ౩౨ ॥
అథ తస్యాం మహోత్పాతాన్ ద్వారవత్యాం సముత్థితాన్ ।
విలోక్య భగవానాహ యదువృద్ధాన్ సమాగతాన్ ॥ ౩౩ ॥
విలోక్య భగవానాహ యదువృద్ధాన్ సమాగతాన్ ॥ ౩౩ ॥
శ్రీభగవానువాచ
ఏతే వై సుమహోత్పాతా వ్యుత్తిష్ఠన్తీహ సర్వతః ।
శాపశ్చ నః కులస్యాసీద్ బ్రాహ్మణేభ్యో దురత్యయః ॥ ౩౪ ॥
ఏతే వై సుమహోత్పాతా వ్యుత్తిష్ఠన్తీహ సర్వతః ।
శాపశ్చ నః కులస్యాసీద్ బ్రాహ్మణేభ్యో దురత్యయః ॥ ౩౪ ॥
న వస్తవ్యమిహాస్మాభిర్జిజీవిషుభిరార్యకాః ।
ప్రభాసం సుమహత్పుణ్యం యాస్యామోఽద్యైవ మా చిరమ్ ॥ ౩౫ ॥
ప్రభాసం సుమహత్పుణ్యం యాస్యామోఽద్యైవ మా చిరమ్ ॥ ౩౫ ॥
యత్ర స్నాత్వా దక్షశాపాద్ గృహీతో యక్ష్మణోడురాట్ ।
విముక్తః కిల్బిషాత్ సద్యో భేజే భూయః కలోదయమ్ ॥ ౩౬ ॥
విముక్తః కిల్బిషాత్ సద్యో భేజే భూయః కలోదయమ్ ॥ ౩౬ ॥
వయం చ తస్మిన్నాప్లుత్య తర్పయిత్వా పితృన్ సురాన్ ।
భోజయిత్వోషిజో విప్రాన్ నానాగుణవతాన్ధసా ॥ ౩౭ ॥
భోజయిత్వోషిజో విప్రాన్ నానాగుణవతాన్ధసా ॥ ౩౭ ॥
తేషు దానాని పాత్రేషు శ్రద్ధయోప్త్వా మహాన్తి వై ।
వృజినాని తరిష్యామో దానైర్నౌభిరివార్ణవమ్ ॥ ౩౮ ॥
వృజినాని తరిష్యామో దానైర్నౌభిరివార్ణవమ్ ॥ ౩౮ ॥
శ్రీశుక ఉవాచ
ఏవం భగవతాదిష్టా యాదవాః కురునన్దన ।
గన్తుం కృతధియస్తీర్థం స్యన్దనాన్ సమయూయుజన్ ॥ ౩౯ ॥
ఏవం భగవతాదిష్టా యాదవాః కురునన్దన ।
గన్తుం కృతధియస్తీర్థం స్యన్దనాన్ సమయూయుజన్ ॥ ౩౯ ॥
తన్నిరీక్ష్యోద్ధవో రాజన్ శ్రుత్వా భగవతోదితమ్ ।
దృష్ట్వారిష్టాని ఘోరాణి నిత్యం కృష్ణమనువ్రతః ॥ ౪౦ ॥
దృష్ట్వారిష్టాని ఘోరాణి నిత్యం కృష్ణమనువ్రతః ॥ ౪౦ ॥
వివిక్త ఉపసఙ్గమ్య జగతామీశ్వరేశ్వరమ్ ।
ప్రణమ్య శిరసా పాదౌ ప్రాఞ్జలిస్తమభాషత ॥ ౪౧ ॥
ప్రణమ్య శిరసా పాదౌ ప్రాఞ్జలిస్తమభాషత ॥ ౪౧ ॥
శ్రీఉద్ధవ ఉవాచ
దేవదేవేశ యోగేశ పుణ్యశ్రవణకీర్తన ।
సంహృత్యైతత్ కులం నూనం లోకం సన్త్యక్ష్యతే భవాన్ ।
విప్రశాపం సమర్థోఽపి ప్రత్యహన్న యదీశ్వరః ॥ ౪౨ ॥
దేవదేవేశ యోగేశ పుణ్యశ్రవణకీర్తన ।
సంహృత్యైతత్ కులం నూనం లోకం సన్త్యక్ష్యతే భవాన్ ।
విప్రశాపం సమర్థోఽపి ప్రత్యహన్న యదీశ్వరః ॥ ౪౨ ॥
నాహం తవాఙ్ఘ్రికమలం క్షణార్ధమపి కేశవ ।
త్యక్తుం సముత్సహే నాథ స్వధామ నయ మామపి ॥ ౪౩ ॥
త్యక్తుం సముత్సహే నాథ స్వధామ నయ మామపి ॥ ౪౩ ॥
తవ విక్రీడితం కృష్ణ నృణాం పరమమఙ్గలమ్ ।
కర్ణపీయూషమాసాద్య త్యజన్త్యన్యస్పృహాం జనాః ॥ ౪౪ ॥
కర్ణపీయూషమాసాద్య త్యజన్త్యన్యస్పృహాం జనాః ॥ ౪౪ ॥
శయ్యాసనాటనస్థానస్నానక్రీడాశనాదిషు ।
కథం త్వాం ప్రియమాత్మానం వయం భక్తాస్త్యజేమహి ॥ ౪౫ ॥
కథం త్వాం ప్రియమాత్మానం వయం భక్తాస్త్యజేమహి ॥ ౪౫ ॥
త్వయోపభుక్తస్రగ్గన్ధవాసోఽలఙ్కారచర్చితాః ।
ఉచ్ఛిష్టభోజినో దాసాస్తవ మాయాం జయేమహి ॥ ౪౬ ॥
ఉచ్ఛిష్టభోజినో దాసాస్తవ మాయాం జయేమహి ॥ ౪౬ ॥
వాతవసనా య ఋషయః శ్రమణా ఊర్ధ్వమన్థినః ।
బ్రహ్మాఖ్యం ధామ తే యాన్తి శాన్తాః సన్న్యాసీనోఽమలాః ॥ ౪౭ ॥
బ్రహ్మాఖ్యం ధామ తే యాన్తి శాన్తాః సన్న్యాసీనోఽమలాః ॥ ౪౭ ॥
వయం త్విహ మహాయోగిన్ భ్రమన్తః కర్మవర్త్మసు ।
త్వద్వార్తయా తరిష్యామస్తావకైర్దుస్తరం తమః ॥ ౪౮ ॥
త్వద్వార్తయా తరిష్యామస్తావకైర్దుస్తరం తమః ॥ ౪౮ ॥
స్మరన్తః కీర్తయన్తస్తే కృతాని గదితాని చ ।
గత్యుత్స్మితేక్షణక్ష్వేలి యన్నృలోకవిడమ్బనమ్ ॥ ౪౯ ॥
గత్యుత్స్మితేక్షణక్ష్వేలి యన్నృలోకవిడమ్బనమ్ ॥ ౪౯ ॥
శ్రీశుక ఉవాచ
ఏవం విజ్ఞాపితో రాజన్ భగవాన్ దేవకీసుతః ।
ఏకాన్తినం ప్రియం భృత్యముద్ధవం సమభాషత ॥ ౫౦ ॥
ఏవం విజ్ఞాపితో రాజన్ భగవాన్ దేవకీసుతః ।
ఏకాన్తినం ప్రియం భృత్యముద్ధవం సమభాషత ॥ ౫౦ ॥