ശ്രീബ്രാഹ്മണ ഉവാച
പരിഗ്രഹോ ഹി ദുഃഖായ യദ് യത്പ്രിയതമം നൃണാമ് ।
അനന്തം സുഖമാപ്നോതി തദ് വിദ്വാന് യസ്ത്വകിഞ്ചനഃ ॥ ൧ ॥
പരിഗ്രഹോ ഹി ദുഃഖായ യദ് യത്പ്രിയതമം നൃണാമ് ।
അനന്തം സുഖമാപ്നോതി തദ് വിദ്വാന് യസ്ത്വകിഞ്ചനഃ ॥ ൧ ॥
സാമിഷം കുരരം ജഘ്നുര്ബലിനോഽന്യേ നിരാമിഷാഃ ।
തദാമിഷം പരിത്യജ്യ സ സുഖം സമവിന്ദത ॥ ൨ ॥
തദാമിഷം പരിത്യജ്യ സ സുഖം സമവിന്ദത ॥ ൨ ॥
ന മേ മാനാപമാനൌ സ്തോ ന ചിന്താ ഗേഹപുത്രിണാമ് ।
ആത്മക്രീഡ ആത്മരതിര്വിചരാമീഹ ബാലവത് ॥ ൩ ॥
ആത്മക്രീഡ ആത്മരതിര്വിചരാമീഹ ബാലവത് ॥ ൩ ॥
ദ്വാവേവ ചിന്തയാ മുക്തൌ പരമാനന്ദ ആപ്ലുതൌ ।
യോ വിമുഗ്ധോ ജഡോ ബാലോ യോ ഗുണേഭ്യഃ പരം ഗതഃ ॥ ൪ ॥
യോ വിമുഗ്ധോ ജഡോ ബാലോ യോ ഗുണേഭ്യഃ പരം ഗതഃ ॥ ൪ ॥
ക്വചിത് കുമാരീ ത്വാത്മാനം വൃണാനാന് ഗൃഹമാഗതാന് ।
സ്വയം താനര്ഹയാമാസ ക്വാപി യാതേഷു ബന്ധുഷു ॥ ൫ ॥
സ്വയം താനര്ഹയാമാസ ക്വാപി യാതേഷു ബന്ധുഷു ॥ ൫ ॥
തേഷാമഭ്യവഹാരാര്ഥം ശാലീന് രഹസി പാര്ഥിവ ।
അവഘ്നന്ത്യാഃ പ്രകോഷ്ഠസ്ഥാശ്ചക്രുഃ ശങ്ഖാഃ സ്വനം മഹത് ॥ ൬ ॥
അവഘ്നന്ത്യാഃ പ്രകോഷ്ഠസ്ഥാശ്ചക്രുഃ ശങ്ഖാഃ സ്വനം മഹത് ॥ ൬ ॥
സാ തജ്ജുഗുപ്സിതം മത്വാ മഹതീ വ്രീഡിതാ തതഃ ।
ബഭഞ്ജൈകൈകശഃ ശങ്ഖാന് ദ്വൌ ദ്വൌ പാണ്യോരശേഷയത് ॥ ൭ ॥
ബഭഞ്ജൈകൈകശഃ ശങ്ഖാന് ദ്വൌ ദ്വൌ പാണ്യോരശേഷയത് ॥ ൭ ॥
ഉഭയോരപ്യഭൂദ് ഘോഷോ ഹ്യവഘ്നന്ത്യാഃ സ്വശങ്ഖയോഃ ।
തത്രാപ്യേകം നിരഭിദദേകസ്മാന്നാഭവദ് ധ്വനിഃ ॥ ൮ ॥
തത്രാപ്യേകം നിരഭിദദേകസ്മാന്നാഭവദ് ധ്വനിഃ ॥ ൮ ॥
അന്വശിക്ഷമിമം തസ്യാ ഉപദേശമരിന്ദമ ।
ലോകാനനുചരന്നേതാന് ലോകതത്ത്വവിവിത്സയാ ॥ ൯ ॥
ലോകാനനുചരന്നേതാന് ലോകതത്ത്വവിവിത്സയാ ॥ ൯ ॥
വാസേ ബഹൂനാം കലഹോ ഭവേദ് വാര്താ ദ്വയോരപി ।
ഏക ഏവ വസേത്തസ്മാത് കുമാര്യാ ഇവ കങ്കണഃ ॥ ൧൦ ॥
ഏക ഏവ വസേത്തസ്മാത് കുമാര്യാ ഇവ കങ്കണഃ ॥ ൧൦ ॥
മന ഏകത്ര സംയുഞ്ജ്യാജ്ജിതശ്വാസോ ജിതാസനഃ ।
വൈരാഗ്യാഭ്യാസയോഗേന ധ്രിയമാണമതന്ദ്രിതഃ ॥ ൧൧ ॥
വൈരാഗ്യാഭ്യാസയോഗേന ധ്രിയമാണമതന്ദ്രിതഃ ॥ ൧൧ ॥
യസ്മിന് മനോ ലബ്ധപദം യദേത-
ച്ഛനൈഃ ശനൈര്മുഞ്ചതി കര്മരേണൂന് ।
സത്ത്വേന വൃദ്ധേന രജസ്തമശ്ച
വിധൂയ നിര്വാണമുപൈത്യനിന്ധനമ് ॥ ൧൨ ॥
ച്ഛനൈഃ ശനൈര്മുഞ്ചതി കര്മരേണൂന് ।
സത്ത്വേന വൃദ്ധേന രജസ്തമശ്ച
വിധൂയ നിര്വാണമുപൈത്യനിന്ധനമ് ॥ ൧൨ ॥
തദൈവമാത്മന്യവരുദ്ധചിത്തോ
ന വേദ കിഞ്ചിദ് ബഹിരന്തരം വാ ।
യഥേഷുകാരോ നൃപതിം വ്രജന്ത-
മിഷൌ ഗതാത്മാ ന ദദര്ശ പാര്ശ്വേ ॥ ൧൩ ॥
ന വേദ കിഞ്ചിദ് ബഹിരന്തരം വാ ।
യഥേഷുകാരോ നൃപതിം വ്രജന്ത-
മിഷൌ ഗതാത്മാ ന ദദര്ശ പാര്ശ്വേ ॥ ൧൩ ॥
ഏകചാര്യനികേതഃ സ്യാദപ്രമത്തോ ഗുഹാശയഃ ।
അലക്ഷ്യമാണ ആചാരൈര്മുനിരേകോഽല്പഭാഷണഃ ॥ ൧൪ ॥
അലക്ഷ്യമാണ ആചാരൈര്മുനിരേകോഽല്പഭാഷണഃ ॥ ൧൪ ॥
ഗൃഹാരമ്ഭോ ഹി ദുഃഖായ വിഫലശ്ചാധ്രുവാത്മനഃ ।
സര്പഃ പരകൃതം വേശ്മ പ്രവിശ്യ സുഖമേധതേ ॥ ൧൫ ॥
സര്പഃ പരകൃതം വേശ്മ പ്രവിശ്യ സുഖമേധതേ ॥ ൧൫ ॥
ഏകോ നാരായണോ ദേവഃ പൂര്വസൃഷ്ടം സ്വമായയാ ।
സംഹൃത്യ കാലകലയാ കല്പാന്ത ഇദമീശ്വരഃ ।
ഏക ഏവാദ്വിതീയോഽഭൂദാത്മാധാരോഽഖിലാശ്രയഃ ॥ ൧൬ ॥
സംഹൃത്യ കാലകലയാ കല്പാന്ത ഇദമീശ്വരഃ ।
ഏക ഏവാദ്വിതീയോഽഭൂദാത്മാധാരോഽഖിലാശ്രയഃ ॥ ൧൬ ॥
കാലേനാത്മാനുഭാവേന സാമ്യം നീതാസു ശക്തിഷു ।
സത്ത്വാദിഷ്വാദിപുരുഷഃ പ്രധാനപുരുഷേശ്വരഃ ॥ ൧൭ ॥
സത്ത്വാദിഷ്വാദിപുരുഷഃ പ്രധാനപുരുഷേശ്വരഃ ॥ ൧൭ ॥
പരാവരാണാം പരമ ആസ്തേ കൈവല്യസംജ്ഞിതഃ ।
കേവലാനുഭവാനന്ദസന്ദോഹോ നിരുപാധികഃ ॥ ൧൮ ॥
കേവലാനുഭവാനന്ദസന്ദോഹോ നിരുപാധികഃ ॥ ൧൮ ॥
കേവലാത്മാനുഭാവേന സ്വമായാം ത്രിഗുണാത്മികാമ് ।
സങ്ക്ഷോഭയന് സൃജത്യാദൌ തയാ സൂത്രമരിന്ദമ ॥ ൧൯ ॥
സങ്ക്ഷോഭയന് സൃജത്യാദൌ തയാ സൂത്രമരിന്ദമ ॥ ൧൯ ॥
താമാഹുസ്ത്രിഗുണവ്യക്തിം സൃജന്തീം വിശ്വതോമുഖമ് ।
യസ്മിന് പ്രോതമിദം വിശ്വം യേന സംസരതേ പുമാന് ॥ ൨൦ ॥
യസ്മിന് പ്രോതമിദം വിശ്വം യേന സംസരതേ പുമാന് ॥ ൨൦ ॥
യഥോര്ണനാഭിര്ഹൃദയാദൂര്ണാം സന്തത്യ വക്ത്രതഃ ।
തയാ വിഹൃത്യ ഭൂയസ്താം ഗ്രസത്യേവം മഹേശ്വരഃ ॥ ൨൧ ॥
തയാ വിഹൃത്യ ഭൂയസ്താം ഗ്രസത്യേവം മഹേശ്വരഃ ॥ ൨൧ ॥
യത്ര യത്ര മനോ ദേഹീ ധാരയേത് സകലം ധിയാ ।
സ്നേഹാദ് ദ്വേഷാദ് ഭയാദ് വാപി യാതി തത്തത്സ്വരൂപതാമ് ॥ ൨൨ ॥
സ്നേഹാദ് ദ്വേഷാദ് ഭയാദ് വാപി യാതി തത്തത്സ്വരൂപതാമ് ॥ ൨൨ ॥
കീടഃ പേശസ്കൃതം ധ്യായന് കുഡ്യാം തേന പ്രവേശിതഃ ।
യാതി തത്സാത്മതാം രാജന് പൂര്വരൂപമസന്ത്യജന് ॥ ൨൩ ॥
യാതി തത്സാത്മതാം രാജന് പൂര്വരൂപമസന്ത്യജന് ॥ ൨൩ ॥
ഏവം ഗുരുഭ്യ ഏതേഭ്യ ഏഷാ മേ ശിക്ഷിതാ മതിഃ ।
സ്വാത്മോപശിക്ഷിതാം ബുദ്ധിം ശൃണു മേ വദതഃ പ്രഭോ ॥ ൨൪ ॥
സ്വാത്മോപശിക്ഷിതാം ബുദ്ധിം ശൃണു മേ വദതഃ പ്രഭോ ॥ ൨൪ ॥
ദേഹോ ഗുരുര്മമ വിരക്തിവിവേകഹേതു-
ര്ബിഭ്രത് സ്മ സത്ത്വനിധനം സതതാര്ത്യുദര്കമ് ।
തത്ത്വാന്യനേന വിമൃശാമി യഥാ തഥാപി
പാരക്യമിത്യവസിതോ വിചരാമ്യസങ്ഗഃ ॥ ൨൫ ॥
ര്ബിഭ്രത് സ്മ സത്ത്വനിധനം സതതാര്ത്യുദര്കമ് ।
തത്ത്വാന്യനേന വിമൃശാമി യഥാ തഥാപി
പാരക്യമിത്യവസിതോ വിചരാമ്യസങ്ഗഃ ॥ ൨൫ ॥
ജായാത്മജാര്ഥപശുഭൃത്യഗൃഹാപ്തവര്ഗാന്
പുഷ്ണാതി യത്പ്രിയചികീര്ഷയാ വിതന്വന് ।
സ്വാന്തേ സകൃച്ഛ്രമവരുദ്ധധനഃ സ ദേഹഃ
സൃഷ്ട്വാസ്യ ബീജമവസീദതി വൃക്ഷധര്മഃ ॥ ൨൬ ॥
പുഷ്ണാതി യത്പ്രിയചികീര്ഷയാ വിതന്വന് ।
സ്വാന്തേ സകൃച്ഛ്രമവരുദ്ധധനഃ സ ദേഹഃ
സൃഷ്ട്വാസ്യ ബീജമവസീദതി വൃക്ഷധര്മഃ ॥ ൨൬ ॥
ജിഹ്വൈകതോഽമുമപകര്ഷതി കര്ഹി തര്ഷാ
ശിശ്നോഽന്യതസ്ത്വഗുദരം ശ്രവണം കുതശ്ചിത് ।
ഘ്രാണോഽന്യതശ്ചപലദൃക് ക്വ ച കര്മശക്തി-
ര്ബഹ്വ്യഃ സപത്ന്യ ഇവ ഗേഹപതിം ലുനന്തി ॥ ൨൭ ॥
ശിശ്നോഽന്യതസ്ത്വഗുദരം ശ്രവണം കുതശ്ചിത് ।
ഘ്രാണോഽന്യതശ്ചപലദൃക് ക്വ ച കര്മശക്തി-
ര്ബഹ്വ്യഃ സപത്ന്യ ഇവ ഗേഹപതിം ലുനന്തി ॥ ൨൭ ॥
സൃഷ്ട്വാ പുരാണി വിവിധാന്യജയാത്മശക്ത്യാ
വൃക്ഷാന് സരീസൃപപശൂന് ഖഗദന്ദശൂകാന് ।
തൈസ്തൈരതുഷ്ടഹൃദയഃ പുരുഷം വിധായ
ബ്രഹ്മാവലോകധിഷണം മുദമാപ ദേവഃ ॥ ൨൮ ॥
വൃക്ഷാന് സരീസൃപപശൂന് ഖഗദന്ദശൂകാന് ।
തൈസ്തൈരതുഷ്ടഹൃദയഃ പുരുഷം വിധായ
ബ്രഹ്മാവലോകധിഷണം മുദമാപ ദേവഃ ॥ ൨൮ ॥
ലബ്ധ്വാ സുദുര്ലഭമിദം ബഹുസമ്ഭവാന്തേ
മാനുഷ്യമര്ഥദമനിത്യമപീഹ ധീരഃ ।
തൂര്ണം യതേത ന പതേദനുമൃത്യു യാവ-
ന്നിഃശ്രേയസായ വിഷയഃ ഖലു സര്വതഃ സ്യാത് ॥ ൨൯ ॥
മാനുഷ്യമര്ഥദമനിത്യമപീഹ ധീരഃ ।
തൂര്ണം യതേത ന പതേദനുമൃത്യു യാവ-
ന്നിഃശ്രേയസായ വിഷയഃ ഖലു സര്വതഃ സ്യാത് ॥ ൨൯ ॥
ഏവം സഞ്ജാതവൈരാഗ്യോ വിജ്ഞാനാലോക ആത്മനി ।
വിചരാമി മഹീമേതാം മുക്തസങ്ഗോഽനഹങ്കൃതഃ ॥ ൩൦ ॥
വിചരാമി മഹീമേതാം മുക്തസങ്ഗോഽനഹങ്കൃതഃ ॥ ൩൦ ॥
ന ഹ്യേകസ്മാദ് ഗുരോര്ജ്ഞാനം സുസ്ഥിരം സ്യാത് സുപുഷ്കലമ് ।
ബ്രഹ്മൈതദദ്വിതീയം വൈ ഗീയതേ ബഹുധര്ഷിഭിഃ ॥ ൩൧ ॥
ബ്രഹ്മൈതദദ്വിതീയം വൈ ഗീയതേ ബഹുധര്ഷിഭിഃ ॥ ൩൧ ॥
ശ്രീഭഗവാനുവാച
ഇത്യുക്ത്വാ സ യദും വിപ്രസ്തമാമന്ത്ര്യ ഗഭീരധീഃ ।
വന്ദിതഃ സ്വര്ചിതോ രാജ്ഞാ യയൌ പ്രീതോ യഥാഗതമ് ॥ ൩൨ ॥
ഇത്യുക്ത്വാ സ യദും വിപ്രസ്തമാമന്ത്ര്യ ഗഭീരധീഃ ।
വന്ദിതഃ സ്വര്ചിതോ രാജ്ഞാ യയൌ പ്രീതോ യഥാഗതമ് ॥ ൩൨ ॥
അവധൂതവചഃ ശ്രുത്വാ പൂര്വേഷാം നഃ സ പൂര്വജഃ ।
സര്വസങ്ഗവിനിര്മുക്തഃ സമചിത്തോ ബഭൂവ ഹ ॥ ൩൩ ॥
സര്വസങ്ഗവിനിര്മുക്തഃ സമചിത്തോ ബഭൂവ ഹ ॥ ൩൩ ॥