శ్రీబ్రాహ్మణ ఉవాచ
పరిగ్రహో హి దుఃఖాయ యద్ యత్ప్రియతమం నృణామ్ ।
అనన్తం సుఖమాప్నోతి తద్ విద్వాన్ యస్త్వకిఞ్చనః ॥ ౧ ॥
పరిగ్రహో హి దుఃఖాయ యద్ యత్ప్రియతమం నృణామ్ ।
అనన్తం సుఖమాప్నోతి తద్ విద్వాన్ యస్త్వకిఞ్చనః ॥ ౧ ॥
సామిషం కురరం జఘ్నుర్బలినోఽన్యే నిరామిషాః ।
తదామిషం పరిత్యజ్య స సుఖం సమవిన్దత ॥ ౨ ॥
తదామిషం పరిత్యజ్య స సుఖం సమవిన్దత ॥ ౨ ॥
న మే మానాపమానౌ స్తో న చిన్తా గేహపుత్రిణామ్ ।
ఆత్మక్రీడ ఆత్మరతిర్విచరామీహ బాలవత్ ॥ ౩ ॥
ఆత్మక్రీడ ఆత్మరతిర్విచరామీహ బాలవత్ ॥ ౩ ॥
ద్వావేవ చిన్తయా ముక్తౌ పరమానన్ద ఆప్లుతౌ ।
యో విముగ్ధో జడో బాలో యో గుణేభ్యః పరం గతః ॥ ౪ ॥
యో విముగ్ధో జడో బాలో యో గుణేభ్యః పరం గతః ॥ ౪ ॥
క్వచిత్ కుమారీ త్వాత్మానం వృణానాన్ గృహమాగతాన్ ।
స్వయం తానర్హయామాస క్వాపి యాతేషు బన్ధుషు ॥ ౫ ॥
స్వయం తానర్హయామాస క్వాపి యాతేషు బన్ధుషు ॥ ౫ ॥
తేషామభ్యవహారార్థం శాలీన్ రహసి పార్థివ ।
అవఘ్నన్త్యాః ప్రకోష్ఠస్థాశ్చక్రుః శఙ్ఖాః స్వనం మహత్ ॥ ౬ ॥
అవఘ్నన్త్యాః ప్రకోష్ఠస్థాశ్చక్రుః శఙ్ఖాః స్వనం మహత్ ॥ ౬ ॥
సా తజ్జుగుప్సితం మత్వా మహతీ వ్రీడితా తతః ।
బభఞ్జైకైకశః శఙ్ఖాన్ ద్వౌ ద్వౌ పాణ్యోరశేషయత్ ॥ ౭ ॥
బభఞ్జైకైకశః శఙ్ఖాన్ ద్వౌ ద్వౌ పాణ్యోరశేషయత్ ॥ ౭ ॥
ఉభయోరప్యభూద్ ఘోషో హ్యవఘ్నన్త్యాః స్వశఙ్ఖయోః ।
తత్రాప్యేకం నిరభిదదేకస్మాన్నాభవద్ ధ్వనిః ॥ ౮ ॥
తత్రాప్యేకం నిరభిదదేకస్మాన్నాభవద్ ధ్వనిః ॥ ౮ ॥
అన్వశిక్షమిమం తస్యా ఉపదేశమరిన్దమ ।
లోకాననుచరన్నేతాన్ లోకతత్త్వవివిత్సయా ॥ ౯ ॥
లోకాననుచరన్నేతాన్ లోకతత్త్వవివిత్సయా ॥ ౯ ॥
వాసే బహూనాం కలహో భవేద్ వార్తా ద్వయోరపి ।
ఏక ఏవ వసేత్తస్మాత్ కుమార్యా ఇవ కఙ్కణః ॥ ౧౦ ॥
ఏక ఏవ వసేత్తస్మాత్ కుమార్యా ఇవ కఙ్కణః ॥ ౧౦ ॥
మన ఏకత్ర సంయుఞ్జ్యాజ్జితశ్వాసో జితాసనః ।
వైరాగ్యాభ్యాసయోగేన ధ్రియమాణమతన్ద్రితః ॥ ౧౧ ॥
వైరాగ్యాభ్యాసయోగేన ధ్రియమాణమతన్ద్రితః ॥ ౧౧ ॥
యస్మిన్ మనో లబ్ధపదం యదేత-
చ్ఛనైః శనైర్ముఞ్చతి కర్మరేణూన్ ।
సత్త్వేన వృద్ధేన రజస్తమశ్చ
విధూయ నిర్వాణముపైత్యనిన్ధనమ్ ॥ ౧౨ ॥
చ్ఛనైః శనైర్ముఞ్చతి కర్మరేణూన్ ।
సత్త్వేన వృద్ధేన రజస్తమశ్చ
విధూయ నిర్వాణముపైత్యనిన్ధనమ్ ॥ ౧౨ ॥
తదైవమాత్మన్యవరుద్ధచిత్తో
న వేద కిఞ్చిద్ బహిరన్తరం వా ।
యథేషుకారో నృపతిం వ్రజన్త-
మిషౌ గతాత్మా న దదర్శ పార్శ్వే ॥ ౧౩ ॥
న వేద కిఞ్చిద్ బహిరన్తరం వా ।
యథేషుకారో నృపతిం వ్రజన్త-
మిషౌ గతాత్మా న దదర్శ పార్శ్వే ॥ ౧౩ ॥
ఏకచార్యనికేతః స్యాదప్రమత్తో గుహాశయః ।
అలక్ష్యమాణ ఆచారైర్మునిరేకోఽల్పభాషణః ॥ ౧౪ ॥
అలక్ష్యమాణ ఆచారైర్మునిరేకోఽల్పభాషణః ॥ ౧౪ ॥
గృహారమ్భో హి దుఃఖాయ విఫలశ్చాధ్రువాత్మనః ।
సర్పః పరకృతం వేశ్మ ప్రవిశ్య సుఖమేధతే ॥ ౧౫ ॥
సర్పః పరకృతం వేశ్మ ప్రవిశ్య సుఖమేధతే ॥ ౧౫ ॥
ఏకో నారాయణో దేవః పూర్వసృష్టం స్వమాయయా ।
సంహృత్య కాలకలయా కల్పాన్త ఇదమీశ్వరః ।
ఏక ఏవాద్వితీయోఽభూదాత్మాధారోఽఖిలాశ్రయః ॥ ౧౬ ॥
సంహృత్య కాలకలయా కల్పాన్త ఇదమీశ్వరః ।
ఏక ఏవాద్వితీయోఽభూదాత్మాధారోఽఖిలాశ్రయః ॥ ౧౬ ॥
కాలేనాత్మానుభావేన సామ్యం నీతాసు శక్తిషు ।
సత్త్వాదిష్వాదిపురుషః ప్రధానపురుషేశ్వరః ॥ ౧౭ ॥
సత్త్వాదిష్వాదిపురుషః ప్రధానపురుషేశ్వరః ॥ ౧౭ ॥
పరావరాణాం పరమ ఆస్తే కైవల్యసంజ్ఞితః ।
కేవలానుభవానన్దసన్దోహో నిరుపాధికః ॥ ౧౮ ॥
కేవలానుభవానన్దసన్దోహో నిరుపాధికః ॥ ౧౮ ॥
కేవలాత్మానుభావేన స్వమాయాం త్రిగుణాత్మికామ్ ।
సఙ్క్షోభయన్ సృజత్యాదౌ తయా సూత్రమరిన్దమ ॥ ౧౯ ॥
సఙ్క్షోభయన్ సృజత్యాదౌ తయా సూత్రమరిన్దమ ॥ ౧౯ ॥
తామాహుస్త్రిగుణవ్యక్తిం సృజన్తీం విశ్వతోముఖమ్ ।
యస్మిన్ ప్రోతమిదం విశ్వం యేన సంసరతే పుమాన్ ॥ ౨౦ ॥
యస్మిన్ ప్రోతమిదం విశ్వం యేన సంసరతే పుమాన్ ॥ ౨౦ ॥
యథోర్ణనాభిర్హృదయాదూర్ణాం సన్తత్య వక్త్రతః ।
తయా విహృత్య భూయస్తాం గ్రసత్యేవం మహేశ్వరః ॥ ౨౧ ॥
తయా విహృత్య భూయస్తాం గ్రసత్యేవం మహేశ్వరః ॥ ౨౧ ॥
యత్ర యత్ర మనో దేహీ ధారయేత్ సకలం ధియా ।
స్నేహాద్ ద్వేషాద్ భయాద్ వాపి యాతి తత్తత్స్వరూపతామ్ ॥ ౨౨ ॥
స్నేహాద్ ద్వేషాద్ భయాద్ వాపి యాతి తత్తత్స్వరూపతామ్ ॥ ౨౨ ॥
కీటః పేశస్కృతం ధ్యాయన్ కుడ్యాం తేన ప్రవేశితః ।
యాతి తత్సాత్మతాం రాజన్ పూర్వరూపమసన్త్యజన్ ॥ ౨౩ ॥
యాతి తత్సాత్మతాం రాజన్ పూర్వరూపమసన్త్యజన్ ॥ ౨౩ ॥
ఏవం గురుభ్య ఏతేభ్య ఏషా మే శిక్షితా మతిః ।
స్వాత్మోపశిక్షితాం బుద్ధిం శృణు మే వదతః ప్రభో ॥ ౨౪ ॥
స్వాత్మోపశిక్షితాం బుద్ధిం శృణు మే వదతః ప్రభో ॥ ౨౪ ॥
దేహో గురుర్మమ విరక్తివివేకహేతు-
ర్బిభ్రత్ స్మ సత్త్వనిధనం సతతార్త్యుదర్కమ్ ।
తత్త్వాన్యనేన విమృశామి యథా తథాపి
పారక్యమిత్యవసితో విచరామ్యసఙ్గః ॥ ౨౫ ॥
ర్బిభ్రత్ స్మ సత్త్వనిధనం సతతార్త్యుదర్కమ్ ।
తత్త్వాన్యనేన విమృశామి యథా తథాపి
పారక్యమిత్యవసితో విచరామ్యసఙ్గః ॥ ౨౫ ॥
జాయాత్మజార్థపశుభృత్యగృహాప్తవర్గాన్
పుష్ణాతి యత్ప్రియచికీర్షయా వితన్వన్ ।
స్వాన్తే సకృచ్ఛ్రమవరుద్ధధనః స దేహః
సృష్ట్వాస్య బీజమవసీదతి వృక్షధర్మః ॥ ౨౬ ॥
పుష్ణాతి యత్ప్రియచికీర్షయా వితన్వన్ ।
స్వాన్తే సకృచ్ఛ్రమవరుద్ధధనః స దేహః
సృష్ట్వాస్య బీజమవసీదతి వృక్షధర్మః ॥ ౨౬ ॥
జిహ్వైకతోఽముమపకర్షతి కర్హి తర్షా
శిశ్నోఽన్యతస్త్వగుదరం శ్రవణం కుతశ్చిత్ ।
ఘ్రాణోఽన్యతశ్చపలదృక్ క్వ చ కర్మశక్తి-
ర్బహ్వ్యః సపత్న్య ఇవ గేహపతిం లునన్తి ॥ ౨౭ ॥
శిశ్నోఽన్యతస్త్వగుదరం శ్రవణం కుతశ్చిత్ ।
ఘ్రాణోఽన్యతశ్చపలదృక్ క్వ చ కర్మశక్తి-
ర్బహ్వ్యః సపత్న్య ఇవ గేహపతిం లునన్తి ॥ ౨౭ ॥
సృష్ట్వా పురాణి వివిధాన్యజయాత్మశక్త్యా
వృక్షాన్ సరీసృపపశూన్ ఖగదన్దశూకాన్ ।
తైస్తైరతుష్టహృదయః పురుషం విధాయ
బ్రహ్మావలోకధిషణం ముదమాప దేవః ॥ ౨౮ ॥
వృక్షాన్ సరీసృపపశూన్ ఖగదన్దశూకాన్ ।
తైస్తైరతుష్టహృదయః పురుషం విధాయ
బ్రహ్మావలోకధిషణం ముదమాప దేవః ॥ ౨౮ ॥
లబ్ధ్వా సుదుర్లభమిదం బహుసమ్భవాన్తే
మానుష్యమర్థదమనిత్యమపీహ ధీరః ।
తూర్ణం యతేత న పతేదనుమృత్యు యావ-
న్నిఃశ్రేయసాయ విషయః ఖలు సర్వతః స్యాత్ ॥ ౨౯ ॥
మానుష్యమర్థదమనిత్యమపీహ ధీరః ।
తూర్ణం యతేత న పతేదనుమృత్యు యావ-
న్నిఃశ్రేయసాయ విషయః ఖలు సర్వతః స్యాత్ ॥ ౨౯ ॥
ఏవం సఞ్జాతవైరాగ్యో విజ్ఞానాలోక ఆత్మని ।
విచరామి మహీమేతాం ముక్తసఙ్గోఽనహఙ్కృతః ॥ ౩౦ ॥
విచరామి మహీమేతాం ముక్తసఙ్గోఽనహఙ్కృతః ॥ ౩౦ ॥
న హ్యేకస్మాద్ గురోర్జ్ఞానం సుస్థిరం స్యాత్ సుపుష్కలమ్ ।
బ్రహ్మైతదద్వితీయం వై గీయతే బహుధర్షిభిః ॥ ౩౧ ॥
బ్రహ్మైతదద్వితీయం వై గీయతే బహుధర్షిభిః ॥ ౩౧ ॥
శ్రీభగవానువాచ
ఇత్యుక్త్వా స యదుం విప్రస్తమామన్త్ర్య గభీరధీః ।
వన్దితః స్వర్చితో రాజ్ఞా యయౌ ప్రీతో యథాగతమ్ ॥ ౩౨ ॥
ఇత్యుక్త్వా స యదుం విప్రస్తమామన్త్ర్య గభీరధీః ।
వన్దితః స్వర్చితో రాజ్ఞా యయౌ ప్రీతో యథాగతమ్ ॥ ౩౨ ॥
అవధూతవచః శ్రుత్వా పూర్వేషాం నః స పూర్వజః ।
సర్వసఙ్గవినిర్ముక్తః సమచిత్తో బభూవ హ ॥ ౩౩ ॥
సర్వసఙ్గవినిర్ముక్తః సమచిత్తో బభూవ హ ॥ ౩౩ ॥