સૂત ઉવાચ
સ એવમનુભૂયેદં નારાયણવિનિર્મિતમ્ ।
વૈભવં યોગમાયાયાસ્તમેવ શરણં યયૌ ॥ ૧ ॥
સ એવમનુભૂયેદં નારાયણવિનિર્મિતમ્ ।
વૈભવં યોગમાયાયાસ્તમેવ શરણં યયૌ ॥ ૧ ॥
શ્રીમાર્કણ્ડેય ઉવાચ
પ્રપન્નોઽસ્મ્યઙ્ઘ્રિમૂલં તે પ્રપન્નાભયદં હરે ।
યન્માયયાપિ વિબુધા મુહ્યન્તિ જ્ઞાનકાશયા ॥ ૨ ॥
પ્રપન્નોઽસ્મ્યઙ્ઘ્રિમૂલં તે પ્રપન્નાભયદં હરે ।
યન્માયયાપિ વિબુધા મુહ્યન્તિ જ્ઞાનકાશયા ॥ ૨ ॥
સૂત ઉવાચ
તમેવં નિભૃતાત્માનં વૃષેણ દિવિ પર્યટન્ ।
રુદ્રાણ્યા ભગવાન્ રુદ્રો દદર્શ સ્વગણૈર્વૃતઃ ॥ ૩ ॥
તમેવં નિભૃતાત્માનં વૃષેણ દિવિ પર્યટન્ ।
રુદ્રાણ્યા ભગવાન્ રુદ્રો દદર્શ સ્વગણૈર્વૃતઃ ॥ ૩ ॥
અથોમા તમૃષિં વીક્ષ્ય ગિરિશં સમભાષત ।
પશ્યેમં ભગવન્ વિપ્રં નિભૃતાત્મેન્દ્રિયાશયમ્ ॥ ૪ ॥
પશ્યેમં ભગવન્ વિપ્રં નિભૃતાત્મેન્દ્રિયાશયમ્ ॥ ૪ ॥
નિભૃતોદઝષવ્રાતો વાતાપાયે યથાર્ણવઃ ।
કુર્વસ્ય તપસઃ સાક્ષાત્ સંસિદ્ધિં સિદ્ધિદો ભવાન્ ॥ ૫ ॥
કુર્વસ્ય તપસઃ સાક્ષાત્ સંસિદ્ધિં સિદ્ધિદો ભવાન્ ॥ ૫ ॥
શ્રીભગવાનુવાચ
નૈવેચ્છત્યાશિષઃ ક્વાપિ બ્રહ્મર્ષિર્મોક્ષમપ્યુત ।
ભક્તિં પરાં ભગવતિ લબ્ધવાન્ પુરુષેઽવ્યયે ॥ ૬ ॥
નૈવેચ્છત્યાશિષઃ ક્વાપિ બ્રહ્મર્ષિર્મોક્ષમપ્યુત ।
ભક્તિં પરાં ભગવતિ લબ્ધવાન્ પુરુષેઽવ્યયે ॥ ૬ ॥
અથાપિ સંવદિષ્યામો ભવાન્યેતેન સાધુના ।
અયં હિ પરમો લાભો નૃણાં સાધુસમાગમઃ ॥ ૭ ॥
અયં હિ પરમો લાભો નૃણાં સાધુસમાગમઃ ॥ ૭ ॥
સૂત ઉવાચ
ઇત્યુક્ત્વા તમુપેયાય ભગવાન્ સ સતાં ગતિઃ ।
ઈશાનઃ સર્વવિદ્યાનામીશ્વરઃ સર્વદેહિનામ્ ॥ ૮ ॥
ઇત્યુક્ત્વા તમુપેયાય ભગવાન્ સ સતાં ગતિઃ ।
ઈશાનઃ સર્વવિદ્યાનામીશ્વરઃ સર્વદેહિનામ્ ॥ ૮ ॥
તયોરાગમનં સાક્ષાદીશયોર્જગદાત્મનોઃ ।
ન વેદ રુદ્ધધીવૃત્તિરાત્માનં વિશ્વમેવ ચ ॥ ૯ ॥
ન વેદ રુદ્ધધીવૃત્તિરાત્માનં વિશ્વમેવ ચ ॥ ૯ ॥
ભગવાંસ્તદભિજ્ઞાય ગિરિશો યોગમાયયા ।
આવિશત્તદ્ગુહાકાશં વાયુશ્છિદ્રમિવેશ્વરઃ ॥ ૧૦ ॥
આવિશત્તદ્ગુહાકાશં વાયુશ્છિદ્રમિવેશ્વરઃ ॥ ૧૦ ॥
આત્મન્યપિ શિવં પ્રાપ્તં તડિત્પિઙ્ગજટાધરમ્ ।
ત્ર્યક્ષં દશભુજં પ્રાંશુમુદ્યન્તમિવ ભાસ્કરમ્ ॥ ૧૧ ॥
ત્ર્યક્ષં દશભુજં પ્રાંશુમુદ્યન્તમિવ ભાસ્કરમ્ ॥ ૧૧ ॥
વ્યાઘ્રચર્મામ્બરં શૂલધનુરિષ્વસિચર્મભિઃ ।
અક્ષમાલાડમરુકકપાલં પરશું સહ ॥ ૧૨ ॥
અક્ષમાલાડમરુકકપાલં પરશું સહ ॥ ૧૨ ॥
બિભ્રાણં સહસા ભાતં વિચક્ષ્ય હૃદિ વિસ્મિતઃ ।
કિમિદં કુત એવેતિ સમાધેર્વિરતો મુનિઃ ॥ ૧૩ ॥
કિમિદં કુત એવેતિ સમાધેર્વિરતો મુનિઃ ॥ ૧૩ ॥
નેત્રે ઉન્મીલ્ય દદૃશે સગણં સોમયાગતમ્ ।
રુદ્રં ત્રિલોકૈકગુરું નનામ શિરસા મુનિઃ ॥ ૧૪ ॥
રુદ્રં ત્રિલોકૈકગુરું નનામ શિરસા મુનિઃ ॥ ૧૪ ॥
તસ્મૈ સપર્યાં વ્યદધાત્ સગણાય સહોમયા ।
સ્વાગતાસનપાદ્યાર્ઘ્યગન્ધસ્રગ્ધૂપદીપકૈઃ ॥ ૧૫ ॥
સ્વાગતાસનપાદ્યાર્ઘ્યગન્ધસ્રગ્ધૂપદીપકૈઃ ॥ ૧૫ ॥
આહ ત્વાત્માનુભાવેન પૂર્ણકામસ્ય તે વિભો ।
કરવામ કિમીશાન યેનેદં નિર્વૃતં જગત્ ॥ ૧૬ ॥
કરવામ કિમીશાન યેનેદં નિર્વૃતં જગત્ ॥ ૧૬ ॥
નમઃ શિવાય શાન્તાય સત્ત્વાય પ્રમૃડાય ચ ।
રજોજુષેઽથ ઘોરાય નમસ્તુભ્યં તમોજુષે ॥ ૧૭ ॥
રજોજુષેઽથ ઘોરાય નમસ્તુભ્યં તમોજુષે ॥ ૧૭ ॥
સૂત ઉવાચ
એવં સ્તુતઃ સ ભગવાનાદિદેવઃ સતાં ગતિઃ ।
પરિતુષ્ટઃ પ્રસન્નાત્મા પ્રહસંસ્તમભાષત ॥ ૧૮ ॥
એવં સ્તુતઃ સ ભગવાનાદિદેવઃ સતાં ગતિઃ ।
પરિતુષ્ટઃ પ્રસન્નાત્મા પ્રહસંસ્તમભાષત ॥ ૧૮ ॥
શ્રીભગવાનુવાચ
વરં વૃણીષ્વ નઃ કામં વરદેશા વયં ત્રયઃ ।
અમોઘં દર્શનં યેષાં મર્ત્યો યદ્ વિન્દતેઽમૃતમ્ ॥ ૧૯ ॥
વરં વૃણીષ્વ નઃ કામં વરદેશા વયં ત્રયઃ ।
અમોઘં દર્શનં યેષાં મર્ત્યો યદ્ વિન્દતેઽમૃતમ્ ॥ ૧૯ ॥
બ્રાહ્મણાઃ સાધવઃ શાન્તા નિઃસઙ્ગા ભૂતવત્સલાઃ ।
એકાન્તભક્તા અસ્માસુ નિર્વૈરાઃ સમદર્શિનઃ ॥ ૨૦ ॥
એકાન્તભક્તા અસ્માસુ નિર્વૈરાઃ સમદર્શિનઃ ॥ ૨૦ ॥
સલોકા લોકપાલાસ્તાન્ વન્દન્ત્યર્ચન્ત્યુપાસતે ।
અહં ચ ભગવાન્ બ્રહ્મા સ્વયં ચ હરિરીશ્વરઃ ॥ ૨૧ ॥
અહં ચ ભગવાન્ બ્રહ્મા સ્વયં ચ હરિરીશ્વરઃ ॥ ૨૧ ॥
ન તે મય્યચ્યુતેઽજે ચ ભિદામણ્વપિ ચક્ષતે ।
નાત્મનશ્ચ જનસ્યાપિ તદ્ યુષ્માન્ વયમીમહિ ॥ ૨૨ ॥
નાત્મનશ્ચ જનસ્યાપિ તદ્ યુષ્માન્ વયમીમહિ ॥ ૨૨ ॥
ન હ્યમ્મયાનિ તીર્થાનિ ન દેવાશ્ચેતનોજ્ઝિતાઃ ।
તે પુનન્ત્યુરુકાલેન યૂયં દર્શનમાત્રતઃ ॥ ૨૩ ॥
તે પુનન્ત્યુરુકાલેન યૂયં દર્શનમાત્રતઃ ॥ ૨૩ ॥
બ્રાહ્મણેભ્યો નમસ્યામો યેઽસ્મદ્રૂપં ત્રયીમયમ્ ।
બિભ્રત્યાત્મસમાધાનતપઃસ્વાધ્યાયસંયમૈઃ ॥ ૨૪ ॥
બિભ્રત્યાત્મસમાધાનતપઃસ્વાધ્યાયસંયમૈઃ ॥ ૨૪ ॥
શ્રવણાદ્ દર્શનાદ્ વાપિ મહાપાતકિનોઽપિ વઃ ।
શુધ્યેરન્નન્ત્યજાશ્ચાપિ કિમુ સમ્ભાષણાદિભિઃ ॥ ૨૫ ॥
શુધ્યેરન્નન્ત્યજાશ્ચાપિ કિમુ સમ્ભાષણાદિભિઃ ॥ ૨૫ ॥
સૂત ઉવાચ
ઇતિ ચન્દ્રલલામસ્ય ધર્મગુહ્યોપબૃંહિતમ્ ।
વચોઽમૃતાયનમૃષિર્નાતૃપ્યત્ કર્ણયોઃ પિબન્ ॥ ૨૬ ॥
ઇતિ ચન્દ્રલલામસ્ય ધર્મગુહ્યોપબૃંહિતમ્ ।
વચોઽમૃતાયનમૃષિર્નાતૃપ્યત્ કર્ણયોઃ પિબન્ ॥ ૨૬ ॥
સ ચિરં માયયા વિષ્ણોર્ભ્રામિતઃ કર્શિતો ભૃશમ્ ।
શિવવાગમૃતધ્વસ્તક્લેશપુઞ્જસ્તમબ્રવીત્ ॥ ૨૭ ॥
શિવવાગમૃતધ્વસ્તક્લેશપુઞ્જસ્તમબ્રવીત્ ॥ ૨૭ ॥
શ્રીમાર્કણ્ડેય ઉવાચ
અહો ઈશ્વરલીલેયં દુર્વિભાવ્યા શરીરિણામ્ ।
યન્નમન્તીશિતવ્યાનિ સ્તુવન્તિ જગદીશ્વરાઃ ॥ ૨૮ ॥
અહો ઈશ્વરલીલેયં દુર્વિભાવ્યા શરીરિણામ્ ।
યન્નમન્તીશિતવ્યાનિ સ્તુવન્તિ જગદીશ્વરાઃ ॥ ૨૮ ॥
ધર્મં ગ્રાહયિતું પ્રાયઃ પ્રવક્તારશ્ચ દેહિનામ્ ।
આચરન્ત્યનુમોદન્તે ક્રિયમાણં સ્તુવન્તિ ચ ॥ ૨૯ ॥
આચરન્ત્યનુમોદન્તે ક્રિયમાણં સ્તુવન્તિ ચ ॥ ૨૯ ॥
નૈતાવતા ભગવતઃ સ્વમાયામયવૃત્તિભિઃ ।
ન દુષ્યેતાનુભાવસ્તૈર્માયિનઃ કુહકં યથા ॥ ૩૦ ॥
ન દુષ્યેતાનુભાવસ્તૈર્માયિનઃ કુહકં યથા ॥ ૩૦ ॥
સૃષ્ટ્વેદં મનસા વિશ્વમાત્મનાનુપ્રવિશ્ય યઃ ।
ગુણૈઃ કુર્વદ્ભિરાભાતિ કર્તેવ સ્વપ્નદૃગ્ યથા ॥ ૩૧ ॥
ગુણૈઃ કુર્વદ્ભિરાભાતિ કર્તેવ સ્વપ્નદૃગ્ યથા ॥ ૩૧ ॥
તસ્મૈ નમો ભગવતે ત્રિગુણાય ગુણાત્મને ।
કેવલાયાદ્વિતીયાય ગુરવે બ્રહ્મમૂર્તયે ॥ ૩૨ ॥
કેવલાયાદ્વિતીયાય ગુરવે બ્રહ્મમૂર્તયે ॥ ૩૨ ॥
કં વૃણે નુ પરં ભૂમન્ વરં ત્વદ્ વરદર્શનાત્ ।
યદ્દર્શનાત્ પૂર્ણકામઃ સત્યકામઃ પુમાન્ ભવેત્ ॥ ૩૩ ॥
યદ્દર્શનાત્ પૂર્ણકામઃ સત્યકામઃ પુમાન્ ભવેત્ ॥ ૩૩ ॥
વરમેકં વૃણેઽથાપિ પૂર્ણાત્ કામાભિવર્ષણાત્ ।
ભગવત્યચ્યુતાં ભક્તિં તત્પરેષુ તથા ત્વયિ ॥ ૩૪ ॥
ભગવત્યચ્યુતાં ભક્તિં તત્પરેષુ તથા ત્વયિ ॥ ૩૪ ॥
સૂત ઉવાચ
ઇત્યર્ચિતોઽભિષ્ટુતશ્ચ મુનિના સૂક્તયા ગિરા ।
તમાહ ભગવાઞ્છર્વઃ શર્વયા ચાભિનન્દિતઃ ॥ ૩૫ ॥
ઇત્યર્ચિતોઽભિષ્ટુતશ્ચ મુનિના સૂક્તયા ગિરા ।
તમાહ ભગવાઞ્છર્વઃ શર્વયા ચાભિનન્દિતઃ ॥ ૩૫ ॥
કામો મહર્ષે સર્વોઽયં ભક્તિમાંસ્ત્વમધોક્ષજે ।
આકલ્પાન્તાદ્ યશઃ પુણ્યમજરામરતા તથા ॥ ૩૬ ॥
આકલ્પાન્તાદ્ યશઃ પુણ્યમજરામરતા તથા ॥ ૩૬ ॥
જ્ઞાનં ત્રૈકાલિકં બ્રહ્મન્ વિજ્ઞાનં ચ વિરક્તિમત્ ।
બ્રહ્મવર્ચસ્વિનો ભૂયાત્ પુરાણાચાર્યતાસ્તુ તે ॥ ૩૭ ॥
બ્રહ્મવર્ચસ્વિનો ભૂયાત્ પુરાણાચાર્યતાસ્તુ તે ॥ ૩૭ ॥
સૂત ઉવાચ
એવં વરાન્ સ મુનયે દત્ત્વાગાત્ ત્ર્યક્ષ ઈશ્વરઃ ।
દેવ્યૈ તત્કર્મ કથયન્નનુભૂતં પુરામુના ॥ ૩૮ ॥
એવં વરાન્ સ મુનયે દત્ત્વાગાત્ ત્ર્યક્ષ ઈશ્વરઃ ।
દેવ્યૈ તત્કર્મ કથયન્નનુભૂતં પુરામુના ॥ ૩૮ ॥
સોઽપ્યવાપ્તમહાયોગમહિમા ભાર્ગવોત્તમઃ ।
વિચરત્યધુનાપ્યદ્ધા હરાવેકાન્તતાં ગતઃ ॥ ૩૯ ॥
વિચરત્યધુનાપ્યદ્ધા હરાવેકાન્તતાં ગતઃ ॥ ૩૯ ॥
અનુવર્ણિતમેતત્તે માર્કણ્ડેયસ્ય ધીમતઃ ।
અનુભૂતં ભગવતો માયાવૈભવમદ્ભુતમ્ ॥ ૪૦ ॥
અનુભૂતં ભગવતો માયાવૈભવમદ્ભુતમ્ ॥ ૪૦ ॥
એતત્ કેચિદવિદ્વાંસો માયાસંસૃતિરાત્મનઃ ।
અનાદ્યાવર્તિતં નૃણાં કાદાચિત્કં પ્રચક્ષતે ॥ ૪૧ ॥
અનાદ્યાવર્તિતં નૃણાં કાદાચિત્કં પ્રચક્ષતે ॥ ૪૧ ॥
ય એવમેતદ્ ભૃગુવર્ય વર્ણિતં
રથાઙ્ગપાણેરનુભાવભાવિતમ્ ।
સંશ્રાવયેત્ સંશૃણુયાદુ તાવુભૌ
તયોર્ન કર્માશયસંસૃતિર્ભવેત્ ॥ ૪૨ ॥
રથાઙ્ગપાણેરનુભાવભાવિતમ્ ।
સંશ્રાવયેત્ સંશૃણુયાદુ તાવુભૌ
તયોર્ન કર્માશયસંસૃતિર્ભવેત્ ॥ ૪૨ ॥