শ্ৰীশৌনক উৱাচ
অথেমমৰ্থং পৃচ্ছামো ভৱন্তং বহুৱিত্তমম্ ।
সমস্ততন্ত্ৰৰাদ্ধান্তে ভৱান্ ভাগৱত তত্ত্ৱৱিত্ ॥ ১ ॥
অথেমমৰ্থং পৃচ্ছামো ভৱন্তং বহুৱিত্তমম্ ।
সমস্ততন্ত্ৰৰাদ্ধান্তে ভৱান্ ভাগৱত তত্ত্ৱৱিত্ ॥ ১ ॥
তান্ত্ৰিকাঃ পৰিচৰ্যাযাং কেৱলস্য শ্ৰিযঃ পতেঃ ।
অঙ্গোপাঙ্গাযুধাকল্পং কল্পযন্তি যথা চ যৈঃ ॥ ২ ॥
অঙ্গোপাঙ্গাযুধাকল্পং কল্পযন্তি যথা চ যৈঃ ॥ ২ ॥
তন্নো ৱৰ্ণয ভদ্ৰং তে ক্ৰিযাযোগং বুভুত্সতাম্ ।
যেন ক্ৰিযানৈপুণেন মৰ্ত্যো যাযাদমৰ্ত্যতাম্ ॥ ৩ ॥
যেন ক্ৰিযানৈপুণেন মৰ্ত্যো যাযাদমৰ্ত্যতাম্ ॥ ৩ ॥
সূত উৱাচ
নমস্কৃত্য গুৰূন্ ৱক্ষ্যে ৱিভূতীৰ্ৱৈষ্ণৱীৰপি ।
যাঃ প্ৰোক্তা ৱেদতন্ত্ৰাভ্যামাচাৰ্যৈঃ পদ্মজাদিভিঃ ॥ ৪ ॥
নমস্কৃত্য গুৰূন্ ৱক্ষ্যে ৱিভূতীৰ্ৱৈষ্ণৱীৰপি ।
যাঃ প্ৰোক্তা ৱেদতন্ত্ৰাভ্যামাচাৰ্যৈঃ পদ্মজাদিভিঃ ॥ ৪ ॥
মাযাদ্যৈৰ্নৱভিস্তত্ত্ৱৈঃ স ৱিকাৰমযো ৱিৰাট্ ।
নিৰ্মিতো দৃশ্যতে যত্ৰ সচিত্কে ভুৱনত্ৰযম্ ॥ ৫ ॥
নিৰ্মিতো দৃশ্যতে যত্ৰ সচিত্কে ভুৱনত্ৰযম্ ॥ ৫ ॥
এতদ্ ৱৈ পৌৰুষং ৰূপং ভূঃ পাদৌ দ্যৌঃ শিৰো নভঃ ।
নাভিঃ সূৰ্যোঽক্ষিণী নাসে ৱাযুঃ কৰ্ণৌ দিশঃ প্ৰভোঃ ॥ ৬ ॥
নাভিঃ সূৰ্যোঽক্ষিণী নাসে ৱাযুঃ কৰ্ণৌ দিশঃ প্ৰভোঃ ॥ ৬ ॥
প্ৰজাপতিঃ প্ৰজননমপানো মৃত্যুৰীশিতুঃ ।
তদ্বাহৱো লোকপালা মনশ্চন্দ্ৰো ভ্ৰুৱৌ যমঃ ॥ ৭ ॥
তদ্বাহৱো লোকপালা মনশ্চন্দ্ৰো ভ্ৰুৱৌ যমঃ ॥ ৭ ॥
লজ্জোত্তৰোঽধৰো লোভো দন্তা জ্যোত্স্না স্মযো ভ্ৰমঃ ।
ৰোমাণি ভূৰুহা ভূম্নো মেঘাঃ পুৰুষমূৰ্ধজাঃ ॥ ৮ ॥
ৰোমাণি ভূৰুহা ভূম্নো মেঘাঃ পুৰুষমূৰ্ধজাঃ ॥ ৮ ॥
যাৱানযং ৱৈ পুৰুষো যাৱত্যা সংস্থযা মিতঃ ।
তাৱানসাৱপি মহাপুৰুষো লোকসংস্থযা ॥ ৯ ॥
তাৱানসাৱপি মহাপুৰুষো লোকসংস্থযা ॥ ৯ ॥
কৌস্তুভৱ্যপদেশেন স্ৱাত্মজ্যোতিৰ্বিভৰ্ত্যজঃ ।
তত্প্ৰভা ৱ্যাপিনী সাক্ষাত্ শ্ৰীৱত্সমুৰসা ৱিভুঃ ॥ ১০ ॥
তত্প্ৰভা ৱ্যাপিনী সাক্ষাত্ শ্ৰীৱত্সমুৰসা ৱিভুঃ ॥ ১০ ॥
স্ৱমাযাং ৱনমালাখ্যাং নানাগুণমযীং দধত্ ।
ৱাসশ্ছন্দোমযং পীতং ব্ৰহ্মসূত্ৰং ত্ৰিৱৃত্ স্ৱৰম্ ॥ ১১ ॥
ৱাসশ্ছন্দোমযং পীতং ব্ৰহ্মসূত্ৰং ত্ৰিৱৃত্ স্ৱৰম্ ॥ ১১ ॥
বিভৰ্তি সাঙ্খ্যং যোগং চ দেৱো মকৰকুণ্ডলে ।
মৌলিং পদং পাৰমেষ্ঠ্যং সৰ্ৱলোকাভযঙ্কৰম্ ॥ ১২ ॥
মৌলিং পদং পাৰমেষ্ঠ্যং সৰ্ৱলোকাভযঙ্কৰম্ ॥ ১২ ॥
অৱ্যাকৃতমনন্তাখ্যমাসনং যদধিষ্ঠিতঃ ।
ধৰ্মজ্ঞানাদিভিৰ্যুক্তং সত্ত্ৱং পদ্মমিহোচ্যতে ॥ ১৩ ॥
ধৰ্মজ্ঞানাদিভিৰ্যুক্তং সত্ত্ৱং পদ্মমিহোচ্যতে ॥ ১৩ ॥
ওজঃসহোবলযুতং মুখ্যতত্ত্ৱং গদাং দধত্ ।
অপাং তত্ত্ৱং দৰৱৰং তেজস্তত্ত্ৱং সুদৰ্শনম্ ॥ ১৪ ॥
অপাং তত্ত্ৱং দৰৱৰং তেজস্তত্ত্ৱং সুদৰ্শনম্ ॥ ১৪ ॥
নভোনিভং নভস্তত্ত্ৱমসিং চৰ্ম তমোমযম্ ।
কালৰূপং ধনুঃ শাৰ্ঙ্গং তথা কৰ্মমযেষুধিম্ ॥ ১৫ ॥
কালৰূপং ধনুঃ শাৰ্ঙ্গং তথা কৰ্মমযেষুধিম্ ॥ ১৫ ॥
ইন্দ্ৰিযাণি শৰানাহুৰাকূতীৰস্য স্যন্দনম্ ।
তন্মাত্ৰাণ্যস্যাভিৱ্যক্তিং মুদ্ৰযাৰ্থক্ৰিযাত্মতাম্ ॥ ১৬ ॥
তন্মাত্ৰাণ্যস্যাভিৱ্যক্তিং মুদ্ৰযাৰ্থক্ৰিযাত্মতাম্ ॥ ১৬ ॥
মণ্ডলং দেৱযজনং দীক্ষা সংস্কাৰ আত্মনঃ ।
পৰিচৰ্যা ভগৱত আত্মনো দুৰিতক্ষযঃ ॥ ১৭ ॥
পৰিচৰ্যা ভগৱত আত্মনো দুৰিতক্ষযঃ ॥ ১৭ ॥
ভগৱান্ ভগশব্দাৰ্থং লীলাকমলমুদ্ৱহন্ ।
ধৰ্মং যশশ্চ ভগৱাংশ্চামৰৱ্যজনেঽভজত্ ॥ ১৮ ॥
ধৰ্মং যশশ্চ ভগৱাংশ্চামৰৱ্যজনেঽভজত্ ॥ ১৮ ॥
আতপত্ৰং তু ৱৈকুণ্ঠং দ্ৱিজা ধামাকুতোভযম্ ।
ত্ৰিৱৃদ্ৱেদঃ সুপৰ্ণাখ্যো যজ্ঞং ৱহতি পূৰুষম্ ॥ ১৯ ॥
ত্ৰিৱৃদ্ৱেদঃ সুপৰ্ণাখ্যো যজ্ঞং ৱহতি পূৰুষম্ ॥ ১৯ ॥
অনপাযিনী ভগৱতী শ্ৰীঃ সাক্ষাদাত্মনো হৰেঃ ।
ৱিষ্ৱক্সেনস্তন্ত্ৰমূৰ্তিৰ্ৱিদিতঃ পাৰ্ষদাধিপঃ ।
নন্দাদযোঽষ্টৌ দ্ৱাঃস্থাশ্চ তেঽণিমাদ্যা হৰেৰ্গুণাঃ ॥ ২০ ॥
ৱিষ্ৱক্সেনস্তন্ত্ৰমূৰ্তিৰ্ৱিদিতঃ পাৰ্ষদাধিপঃ ।
নন্দাদযোঽষ্টৌ দ্ৱাঃস্থাশ্চ তেঽণিমাদ্যা হৰেৰ্গুণাঃ ॥ ২০ ॥
ৱাসুদেৱঃ সঙ্কৰ্ষণঃ প্ৰদ্যুম্নঃ পুৰুষঃ স্ৱযম্ ।
অনিৰুদ্ধ ইতি ব্ৰহ্মন্ মূৰ্তিৱ্যূহোঽভিধীযতে ॥ ২১ ॥
অনিৰুদ্ধ ইতি ব্ৰহ্মন্ মূৰ্তিৱ্যূহোঽভিধীযতে ॥ ২১ ॥
স ৱিশ্ৱস্তৈজসঃ প্ৰাজ্ঞস্তুৰীয ইতি ৱৃত্তিভিঃ ।
অৰ্থেন্দ্ৰিযাশযজ্ঞানৈৰ্ভগৱান্ পৰিভাৱ্যতে ॥ ২২ ॥
অৰ্থেন্দ্ৰিযাশযজ্ঞানৈৰ্ভগৱান্ পৰিভাৱ্যতে ॥ ২২ ॥
অঙ্গোপাঙ্গাযুধাকল্পৈৰ্ভগৱাংস্তচ্চতুষ্টযম্ ।
বিভৰ্তি স্ম চতুৰ্মূৰ্তিৰ্ভগৱান্ হৰিৰীশ্ৱৰঃ ॥ ২৩ ॥
বিভৰ্তি স্ম চতুৰ্মূৰ্তিৰ্ভগৱান্ হৰিৰীশ্ৱৰঃ ॥ ২৩ ॥
দ্ৱিজঋষভ স এষ ব্ৰহ্মযোনিঃ স্ৱযংদৃক্
স্ৱমহিমপৰিপূৰ্ণো মাযযা চ স্ৱযৈতত্ ।
সৃজতি হৰতি পাতীত্যাখ্যযানাৱৃতাক্ষো
ৱিৱৃত ইৱ নিৰুক্তস্তত্পৰৈৰাত্মলভ্যঃ ॥ ২৪ ॥
স্ৱমহিমপৰিপূৰ্ণো মাযযা চ স্ৱযৈতত্ ।
সৃজতি হৰতি পাতীত্যাখ্যযানাৱৃতাক্ষো
ৱিৱৃত ইৱ নিৰুক্তস্তত্পৰৈৰাত্মলভ্যঃ ॥ ২৪ ॥
শ্ৰীকৃষ্ণ কৃষ্ণসখ ৱৃষ্ণ্যৃষভাৱনিধ্ৰুগ্
ৰাজন্যৱংশদহনানপৱৰ্গৱীৰ্য ।
গোৱিন্দ গোপৱনিতাৱ্ৰজভৃত্যগীত-
তীৰ্থশ্ৰৱঃ শ্ৰৱণমঙ্গল পাহি ভৃত্যান্ ॥ ২৫ ॥
ৰাজন্যৱংশদহনানপৱৰ্গৱীৰ্য ।
গোৱিন্দ গোপৱনিতাৱ্ৰজভৃত্যগীত-
তীৰ্থশ্ৰৱঃ শ্ৰৱণমঙ্গল পাহি ভৃত্যান্ ॥ ২৫ ॥
য ইদং কল্য উত্থায মহাপুৰুষলক্ষণম্ ।
তচ্চিত্তঃ প্ৰযতো জপ্ত্ৱা ব্ৰহ্ম ৱেদ গুহাশযম্ ॥ ২৬ ॥
তচ্চিত্তঃ প্ৰযতো জপ্ত্ৱা ব্ৰহ্ম ৱেদ গুহাশযম্ ॥ ২৬ ॥
শ্ৰীশৌনক উৱাচ
শুকো যদাহ ভগৱান্ ৱিষ্ণুৰাতায শৃণ্ৱতে ।
সৌৰো গণো মাসি মাসি নানা ৱসতি সপ্তকঃ ॥ ২৭ ॥
শুকো যদাহ ভগৱান্ ৱিষ্ণুৰাতায শৃণ্ৱতে ।
সৌৰো গণো মাসি মাসি নানা ৱসতি সপ্তকঃ ॥ ২৭ ॥
তেষাং নামানি কৰ্মাণি নিযুক্তানামধীশ্ৱৰৈঃ ।
ব্ৰূহি নঃ শ্ৰদ্দধানানাং ৱ্যূহং সূৰ্যাত্মনো হৰেঃ ॥ ২৮ ॥
ব্ৰূহি নঃ শ্ৰদ্দধানানাং ৱ্যূহং সূৰ্যাত্মনো হৰেঃ ॥ ২৮ ॥
সূত উৱাচ
অনাদ্যৱিদ্যযা ৱিষ্ণোৰাত্মনঃ সৰ্ৱদেহিনাম্ ।
নিৰ্মিতো লোকতন্ত্ৰোঽযং লোকেষু পৰিৱৰ্ততে ॥ ২৯ ॥
অনাদ্যৱিদ্যযা ৱিষ্ণোৰাত্মনঃ সৰ্ৱদেহিনাম্ ।
নিৰ্মিতো লোকতন্ত্ৰোঽযং লোকেষু পৰিৱৰ্ততে ॥ ২৯ ॥
এক এৱ হি লোকানাং সূৰ্য আত্মাদিকৃদ্ধৰিঃ ।
সৰ্ৱৱেদক্ৰিযামূলমৃষিভিৰ্বহুধোদিতঃ ॥ ৩০ ॥
সৰ্ৱৱেদক্ৰিযামূলমৃষিভিৰ্বহুধোদিতঃ ॥ ৩০ ॥
কালো দেশঃ ক্ৰিযা কৰ্তা কৰণং কাৰ্যমাগমঃ ।
দ্ৰৱ্যং ফলমিতি ব্ৰহ্মন্ নৱধোক্তোঽজযা হৰিঃ ॥ ৩১ ॥
দ্ৰৱ্যং ফলমিতি ব্ৰহ্মন্ নৱধোক্তোঽজযা হৰিঃ ॥ ৩১ ॥
মধ্ৱাদিষু দ্ৱাদশসু ভগৱান্ কালৰূপধৃক্ ।
লোকতন্ত্ৰায চৰতি পৃথগ্দ্ৱাদশভিৰ্গণৈঃ ॥ ৩২ ॥
লোকতন্ত্ৰায চৰতি পৃথগ্দ্ৱাদশভিৰ্গণৈঃ ॥ ৩২ ॥
ধাতা কৃতস্থলী হেতিৰ্ৱাসুকী ৰথকৃন্মুনে ।
পুলস্ত্যস্তুম্বুৰুৰিতি মধুমাসং নযন্ত্যমী ॥ ৩৩ ॥
পুলস্ত্যস্তুম্বুৰুৰিতি মধুমাসং নযন্ত্যমী ॥ ৩৩ ॥
অৰ্যমা পুলহোঽথৌজাঃ প্ৰহেতিঃ পুঞ্জিকস্থলী ।
নাৰদঃ কচ্ছনীৰশ্চ নযন্ত্যেতে স্ম মাধৱম্ ॥ ৩৪ ॥
নাৰদঃ কচ্ছনীৰশ্চ নযন্ত্যেতে স্ম মাধৱম্ ॥ ৩৪ ॥
মিত্ৰোঽত্ৰিঃ পৌৰুষেযোঽথ তক্ষকো মেনকা হহাঃ ।
ৰথস্ৱন ইতি হ্যেতে শুক্ৰমাসং নযন্ত্যমী ॥ ৩৫ ॥
ৰথস্ৱন ইতি হ্যেতে শুক্ৰমাসং নযন্ত্যমী ॥ ৩৫ ॥
ৱসিষ্ঠো ৱৰুণো ৰম্ভা সহজন্যস্তথা হুহূঃ ।
শুক্ৰশ্চিত্ৰস্ৱনশ্চৈৱ শুচিমাসং নযন্ত্যমী ॥ ৩৬ ॥
শুক্ৰশ্চিত্ৰস্ৱনশ্চৈৱ শুচিমাসং নযন্ত্যমী ॥ ৩৬ ॥
ইন্দ্ৰো ৱিশ্ৱাৱসুঃ শ্ৰোতা এলাপত্ৰস্তথাঙ্গিৰাঃ ।
প্ৰম্লোচা ৰাক্ষসো ৱৰ্যো নভোমাসং নযন্ত্যমী ॥ ৩৭ ॥
প্ৰম্লোচা ৰাক্ষসো ৱৰ্যো নভোমাসং নযন্ত্যমী ॥ ৩৭ ॥
ৱিৱস্ৱানুগ্ৰসেনশ্চ ৱ্যাঘ্ৰ আসাৰণো ভৃগুঃ ।
অনুম্লোচা শঙ্খপালো নভস্যাখ্যং নযন্ত্যমী ॥ ৩৮ ॥
অনুম্লোচা শঙ্খপালো নভস্যাখ্যং নযন্ত্যমী ॥ ৩৮ ॥
পূষা ধনঞ্জযো ৱাতঃ সুষেণঃ সুৰুচিস্তথা ।
ঘৃতাচী গৌতমশ্চেতি তপোমাসং নযন্ত্যমী ॥ ৩৯ ॥
ঘৃতাচী গৌতমশ্চেতি তপোমাসং নযন্ত্যমী ॥ ৩৯ ॥
ঋতুৰ্ৱৰ্চা ভৰদ্ৱাজঃ পৰ্জন্যঃ সেনজিত্তথা ।
ৱিশ্ৱ ঐৰাৱতশ্চৈৱ তপস্যাখ্যং নযন্ত্যমী ॥ ৪০ ॥
ৱিশ্ৱ ঐৰাৱতশ্চৈৱ তপস্যাখ্যং নযন্ত্যমী ॥ ৪০ ॥
অথাংশুঃ কশ্যপস্তাৰ্ক্ষ্য ঋতসেনস্তথোৰ্ৱশী ।
ৱিদ্যুচ্ছত্ৰুৰ্মহাশঙ্খঃ সহোমাসং নযন্ত্যমী ॥ ৪১ ॥
ৱিদ্যুচ্ছত্ৰুৰ্মহাশঙ্খঃ সহোমাসং নযন্ত্যমী ॥ ৪১ ॥
ভগঃ স্ফূৰ্জোঽৰিষ্টনেমিৰূৰ্ণ আযুশ্চ পঞ্চমঃ ।
কৰ্কোটকঃ পূৰ্ৱচিত্তিঃ পুষ্যমাসং নযন্ত্যমী ॥ ৪২ ॥
কৰ্কোটকঃ পূৰ্ৱচিত্তিঃ পুষ্যমাসং নযন্ত্যমী ॥ ৪২ ॥
ত্ৱষ্টা ঋচীকতনযঃ কম্বলশ্চ তিলোত্তমা ।
ব্ৰহ্মাপেতোঽথ শতজিদ্ ধৃতৰাষ্ট্ৰ ইষম্ভৰাঃ ॥ ৪৩ ॥
ব্ৰহ্মাপেতোঽথ শতজিদ্ ধৃতৰাষ্ট্ৰ ইষম্ভৰাঃ ॥ ৪৩ ॥
ৱিষ্ণুৰশ্ৱতৰো ৰম্ভা সূৰ্যৱৰ্চাশ্চ সত্যজিত্ ।
ৱিশ্ৱামিত্ৰো মখাপেত ঊৰ্জমাসং নযন্ত্যমী ॥ ৪৪ ॥
ৱিশ্ৱামিত্ৰো মখাপেত ঊৰ্জমাসং নযন্ত্যমী ॥ ৪৪ ॥
এতা ভগৱতো ৱিষ্ণোৰাদিত্যস্য ৱিভূতযঃ ।
স্মৰতাং সন্ধ্যযোৰ্নৃণাং হৰন্ত্যংহো দিনে দিনে ॥ ৪৫ ॥
স্মৰতাং সন্ধ্যযোৰ্নৃণাং হৰন্ত্যংহো দিনে দিনে ॥ ৪৫ ॥
দ্ৱাদশস্ৱপি মাসেষু দেৱোঽসৌ ষড্ভিৰস্য ৱৈ ।
চৰন্ সমন্তাত্তনুতে পৰত্ৰেহ চ সন্মতিম্ ॥ ৪৬ ॥
চৰন্ সমন্তাত্তনুতে পৰত্ৰেহ চ সন্মতিম্ ॥ ৪৬ ॥
সামৰ্গ্যজুৰ্ভিস্তল্লিঙ্গৈঋৰ্ষযঃ সংস্তুৱন্ত্যমুম্ ।
গন্ধৰ্ৱাস্তং প্ৰগাযন্তি নৃত্যন্ত্যপ্সৰসোঽগ্ৰতঃ ॥ ৪৭ ॥
গন্ধৰ্ৱাস্তং প্ৰগাযন্তি নৃত্যন্ত্যপ্সৰসোঽগ্ৰতঃ ॥ ৪৭ ॥
উন্নহ্যন্তি ৰথং নাগা গ্ৰামণ্যো ৰথযোজকাঃ ।
চোদযন্তি ৰথং পৃষ্ঠে নৈঋৰ্তা বলশালিনঃ ॥ ৪৮ ॥
চোদযন্তি ৰথং পৃষ্ঠে নৈঋৰ্তা বলশালিনঃ ॥ ৪৮ ॥
ৱালখিল্যাঃ সহস্ৰাণি ষষ্টিৰ্ব্ৰহ্মৰ্ষযোঽমলাঃ ।
পুৰতোঽভিমুখং যান্তি স্তুৱন্তি স্তুতিভিৰ্ৱিভুম্ ॥ ৪৯ ॥
পুৰতোঽভিমুখং যান্তি স্তুৱন্তি স্তুতিভিৰ্ৱিভুম্ ॥ ৪৯ ॥
এৱং হ্যনাদিনিধনো ভগৱান্ হৰিৰীশ্ৱৰঃ ।
কল্পে কল্পে স্ৱমাত্মানং ৱ্যূহ্য লোকানৱত্যজঃ ॥ ৫০ ॥
কল্পে কল্পে স্ৱমাত্মানং ৱ্যূহ্য লোকানৱত্যজঃ ॥ ৫০ ॥