శ్రీశౌనక ఉవాచ
అథేమమర్థం పృచ్ఛామో భవన్తం బహువిత్తమమ్ ।
సమస్తతన్త్రరాద్ధాన్తే భవాన్ భాగవత తత్త్వవిత్ ॥ ౧ ॥
అథేమమర్థం పృచ్ఛామో భవన్తం బహువిత్తమమ్ ।
సమస్తతన్త్రరాద్ధాన్తే భవాన్ భాగవత తత్త్వవిత్ ॥ ౧ ॥
తాన్త్రికాః పరిచర్యాయాం కేవలస్య శ్రియః పతేః ।
అఙ్గోపాఙ్గాయుధాకల్పం కల్పయన్తి యథా చ యైః ॥ ౨ ॥
అఙ్గోపాఙ్గాయుధాకల్పం కల్పయన్తి యథా చ యైః ॥ ౨ ॥
తన్నో వర్ణయ భద్రం తే క్రియాయోగం బుభుత్సతామ్ ।
యేన క్రియానైపుణేన మర్త్యో యాయాదమర్త్యతామ్ ॥ ౩ ॥
యేన క్రియానైపుణేన మర్త్యో యాయాదమర్త్యతామ్ ॥ ౩ ॥
సూత ఉవాచ
నమస్కృత్య గురూన్ వక్ష్యే విభూతీర్వైష్ణవీరపి ।
యాః ప్రోక్తా వేదతన్త్రాభ్యామాచార్యైః పద్మజాదిభిః ॥ ౪ ॥
నమస్కృత్య గురూన్ వక్ష్యే విభూతీర్వైష్ణవీరపి ।
యాః ప్రోక్తా వేదతన్త్రాభ్యామాచార్యైః పద్మజాదిభిః ॥ ౪ ॥
మాయాద్యైర్నవభిస్తత్త్వైః స వికారమయో విరాట్ ।
నిర్మితో దృశ్యతే యత్ర సచిత్కే భువనత్రయమ్ ॥ ౫ ॥
నిర్మితో దృశ్యతే యత్ర సచిత్కే భువనత్రయమ్ ॥ ౫ ॥
ఏతద్ వై పౌరుషం రూపం భూః పాదౌ ద్యౌః శిరో నభః ।
నాభిః సూర్యోఽక్షిణీ నాసే వాయుః కర్ణౌ దిశః ప్రభోః ॥ ౬ ॥
నాభిః సూర్యోఽక్షిణీ నాసే వాయుః కర్ణౌ దిశః ప్రభోః ॥ ౬ ॥
ప్రజాపతిః ప్రజననమపానో మృత్యురీశితుః ।
తద్బాహవో లోకపాలా మనశ్చన్ద్రో భ్రువౌ యమః ॥ ౭ ॥
తద్బాహవో లోకపాలా మనశ్చన్ద్రో భ్రువౌ యమః ॥ ౭ ॥
లజ్జోత్తరోఽధరో లోభో దన్తా జ్యోత్స్నా స్మయో భ్రమః ।
రోమాణి భూరుహా భూమ్నో మేఘాః పురుషమూర్ధజాః ॥ ౮ ॥
రోమాణి భూరుహా భూమ్నో మేఘాః పురుషమూర్ధజాః ॥ ౮ ॥
యావానయం వై పురుషో యావత్యా సంస్థయా మితః ।
తావానసావపి మహాపురుషో లోకసంస్థయా ॥ ౯ ॥
తావానసావపి మహాపురుషో లోకసంస్థయా ॥ ౯ ॥
కౌస్తుభవ్యపదేశేన స్వాత్మజ్యోతిర్బిభర్త్యజః ।
తత్ప్రభా వ్యాపినీ సాక్షాత్ శ్రీవత్సమురసా విభుః ॥ ౧౦ ॥
తత్ప్రభా వ్యాపినీ సాక్షాత్ శ్రీవత్సమురసా విభుః ॥ ౧౦ ॥
స్వమాయాం వనమాలాఖ్యాం నానాగుణమయీం దధత్ ।
వాసశ్ఛన్దోమయం పీతం బ్రహ్మసూత్రం త్రివృత్ స్వరమ్ ॥ ౧౧ ॥
వాసశ్ఛన్దోమయం పీతం బ్రహ్మసూత్రం త్రివృత్ స్వరమ్ ॥ ౧౧ ॥
బిభర్తి సాఙ్ఖ్యం యోగం చ దేవో మకరకుణ్డలే ।
మౌలిం పదం పారమేష్ఠ్యం సర్వలోకాభయఙ్కరమ్ ॥ ౧౨ ॥
మౌలిం పదం పారమేష్ఠ్యం సర్వలోకాభయఙ్కరమ్ ॥ ౧౨ ॥
అవ్యాకృతమనన్తాఖ్యమాసనం యదధిష్ఠితః ।
ధర్మజ్ఞానాదిభిర్యుక్తం సత్త్వం పద్మమిహోచ్యతే ॥ ౧౩ ॥
ధర్మజ్ఞానాదిభిర్యుక్తం సత్త్వం పద్మమిహోచ్యతే ॥ ౧౩ ॥
ఓజఃసహోబలయుతం ముఖ్యతత్త్వం గదాం దధత్ ।
అపాం తత్త్వం దరవరం తేజస్తత్త్వం సుదర్శనమ్ ॥ ౧౪ ॥
అపాం తత్త్వం దరవరం తేజస్తత్త్వం సుదర్శనమ్ ॥ ౧౪ ॥
నభోనిభం నభస్తత్త్వమసిం చర్మ తమోమయమ్ ।
కాలరూపం ధనుః శార్ఙ్గం తథా కర్మమయేషుధిమ్ ॥ ౧౫ ॥
కాలరూపం ధనుః శార్ఙ్గం తథా కర్మమయేషుధిమ్ ॥ ౧౫ ॥
ఇన్ద్రియాణి శరానాహురాకూతీరస్య స్యన్దనమ్ ।
తన్మాత్రాణ్యస్యాభివ్యక్తిం ముద్రయార్థక్రియాత్మతామ్ ॥ ౧౬ ॥
తన్మాత్రాణ్యస్యాభివ్యక్తిం ముద్రయార్థక్రియాత్మతామ్ ॥ ౧౬ ॥
మణ్డలం దేవయజనం దీక్షా సంస్కార ఆత్మనః ।
పరిచర్యా భగవత ఆత్మనో దురితక్షయః ॥ ౧౭ ॥
పరిచర్యా భగవత ఆత్మనో దురితక్షయః ॥ ౧౭ ॥
భగవాన్ భగశబ్దార్థం లీలాకమలముద్వహన్ ।
ధర్మం యశశ్చ భగవాంశ్చామరవ్యజనేఽభజత్ ॥ ౧౮ ॥
ధర్మం యశశ్చ భగవాంశ్చామరవ్యజనేఽభజత్ ॥ ౧౮ ॥
ఆతపత్రం తు వైకుణ్ఠం ద్విజా ధామాకుతోభయమ్ ।
త్రివృద్వేదః సుపర్ణాఖ్యో యజ్ఞం వహతి పూరుషమ్ ॥ ౧౯ ॥
త్రివృద్వేదః సుపర్ణాఖ్యో యజ్ఞం వహతి పూరుషమ్ ॥ ౧౯ ॥
అనపాయినీ భగవతీ శ్రీః సాక్షాదాత్మనో హరేః ।
విష్వక్సేనస్తన్త్రమూర్తిర్విదితః పార్షదాధిపః ।
నన్దాదయోఽష్టౌ ద్వాఃస్థాశ్చ తేఽణిమాద్యా హరేర్గుణాః ॥ ౨౦ ॥
విష్వక్సేనస్తన్త్రమూర్తిర్విదితః పార్షదాధిపః ।
నన్దాదయోఽష్టౌ ద్వాఃస్థాశ్చ తేఽణిమాద్యా హరేర్గుణాః ॥ ౨౦ ॥
వాసుదేవః సఙ్కర్షణః ప్రద్యుమ్నః పురుషః స్వయమ్ ।
అనిరుద్ధ ఇతి బ్రహ్మన్ మూర్తివ్యూహోఽభిధీయతే ॥ ౨౧ ॥
అనిరుద్ధ ఇతి బ్రహ్మన్ మూర్తివ్యూహోఽభిధీయతే ॥ ౨౧ ॥
స విశ్వస్తైజసః ప్రాజ్ఞస్తురీయ ఇతి వృత్తిభిః ।
అర్థేన్ద్రియాశయజ్ఞానైర్భగవాన్ పరిభావ్యతే ॥ ౨౨ ॥
అర్థేన్ద్రియాశయజ్ఞానైర్భగవాన్ పరిభావ్యతే ॥ ౨౨ ॥
అఙ్గోపాఙ్గాయుధాకల్పైర్భగవాంస్తచ్చతుష్టయమ్ ।
బిభర్తి స్మ చతుర్మూర్తిర్భగవాన్ హరిరీశ్వరః ॥ ౨౩ ॥
బిభర్తి స్మ చతుర్మూర్తిర్భగవాన్ హరిరీశ్వరః ॥ ౨౩ ॥
ద్విజఋషభ స ఏష బ్రహ్మయోనిః స్వయందృక్
స్వమహిమపరిపూర్ణో మాయయా చ స్వయైతత్ ।
సృజతి హరతి పాతీత్యాఖ్యయానావృతాక్షో
వివృత ఇవ నిరుక్తస్తత్పరైరాత్మలభ్యః ॥ ౨౪ ॥
స్వమహిమపరిపూర్ణో మాయయా చ స్వయైతత్ ।
సృజతి హరతి పాతీత్యాఖ్యయానావృతాక్షో
వివృత ఇవ నిరుక్తస్తత్పరైరాత్మలభ్యః ॥ ౨౪ ॥
శ్రీకృష్ణ కృష్ణసఖ వృష్ణ్యృషభావనిధ్రుగ్
రాజన్యవంశదహనానపవర్గవీర్య ।
గోవిన్ద గోపవనితావ్రజభృత్యగీత-
తీర్థశ్రవః శ్రవణమఙ్గల పాహి భృత్యాన్ ॥ ౨౫ ॥
రాజన్యవంశదహనానపవర్గవీర్య ।
గోవిన్ద గోపవనితావ్రజభృత్యగీత-
తీర్థశ్రవః శ్రవణమఙ్గల పాహి భృత్యాన్ ॥ ౨౫ ॥
య ఇదం కల్య ఉత్థాయ మహాపురుషలక్షణమ్ ।
తచ్చిత్తః ప్రయతో జప్త్వా బ్రహ్మ వేద గుహాశయమ్ ॥ ౨౬ ॥
తచ్చిత్తః ప్రయతో జప్త్వా బ్రహ్మ వేద గుహాశయమ్ ॥ ౨౬ ॥
శ్రీశౌనక ఉవాచ
శుకో యదాహ భగవాన్ విష్ణురాతాయ శృణ్వతే ।
సౌరో గణో మాసి మాసి నానా వసతి సప్తకః ॥ ౨౭ ॥
శుకో యదాహ భగవాన్ విష్ణురాతాయ శృణ్వతే ।
సౌరో గణో మాసి మాసి నానా వసతి సప్తకః ॥ ౨౭ ॥
తేషాం నామాని కర్మాణి నియుక్తానామధీశ్వరైః ।
బ్రూహి నః శ్రద్దధానానాం వ్యూహం సూర్యాత్మనో హరేః ॥ ౨౮ ॥
బ్రూహి నః శ్రద్దధానానాం వ్యూహం సూర్యాత్మనో హరేః ॥ ౨౮ ॥
సూత ఉవాచ
అనాద్యవిద్యయా విష్ణోరాత్మనః సర్వదేహినామ్ ।
నిర్మితో లోకతన్త్రోఽయం లోకేషు పరివర్తతే ॥ ౨౯ ॥
అనాద్యవిద్యయా విష్ణోరాత్మనః సర్వదేహినామ్ ।
నిర్మితో లోకతన్త్రోఽయం లోకేషు పరివర్తతే ॥ ౨౯ ॥
ఏక ఏవ హి లోకానాం సూర్య ఆత్మాదికృద్ధరిః ।
సర్వవేదక్రియామూలమృషిభిర్బహుధోదితః ॥ ౩౦ ॥
సర్వవేదక్రియామూలమృషిభిర్బహుధోదితః ॥ ౩౦ ॥
కాలో దేశః క్రియా కర్తా కరణం కార్యమాగమః ।
ద్రవ్యం ఫలమితి బ్రహ్మన్ నవధోక్తోఽజయా హరిః ॥ ౩౧ ॥
ద్రవ్యం ఫలమితి బ్రహ్మన్ నవధోక్తోఽజయా హరిః ॥ ౩౧ ॥
మధ్వాదిషు ద్వాదశసు భగవాన్ కాలరూపధృక్ ।
లోకతన్త్రాయ చరతి పృథగ్ద్వాదశభిర్గణైః ॥ ౩౨ ॥
లోకతన్త్రాయ చరతి పృథగ్ద్వాదశభిర్గణైః ॥ ౩౨ ॥
ధాతా కృతస్థలీ హేతిర్వాసుకీ రథకృన్మునే ।
పులస్త్యస్తుమ్బురురితి మధుమాసం నయన్త్యమీ ॥ ౩౩ ॥
పులస్త్యస్తుమ్బురురితి మధుమాసం నయన్త్యమీ ॥ ౩౩ ॥
అర్యమా పులహోఽథౌజాః ప్రహేతిః పుఞ్జికస్థలీ ।
నారదః కచ్ఛనీరశ్చ నయన్త్యేతే స్మ మాధవమ్ ॥ ౩౪ ॥
నారదః కచ్ఛనీరశ్చ నయన్త్యేతే స్మ మాధవమ్ ॥ ౩౪ ॥
మిత్రోఽత్రిః పౌరుషేయోఽథ తక్షకో మేనకా హహాః ।
రథస్వన ఇతి హ్యేతే శుక్రమాసం నయన్త్యమీ ॥ ౩౫ ॥
రథస్వన ఇతి హ్యేతే శుక్రమాసం నయన్త్యమీ ॥ ౩౫ ॥
వసిష్ఠో వరుణో రమ్భా సహజన్యస్తథా హుహూః ।
శుక్రశ్చిత్రస్వనశ్చైవ శుచిమాసం నయన్త్యమీ ॥ ౩౬ ॥
శుక్రశ్చిత్రస్వనశ్చైవ శుచిమాసం నయన్త్యమీ ॥ ౩౬ ॥
ఇన్ద్రో విశ్వావసుః శ్రోతా ఏలాపత్రస్తథాఙ్గిరాః ।
ప్రమ్లోచా రాక్షసో వర్యో నభోమాసం నయన్త్యమీ ॥ ౩౭ ॥
ప్రమ్లోచా రాక్షసో వర్యో నభోమాసం నయన్త్యమీ ॥ ౩౭ ॥
వివస్వానుగ్రసేనశ్చ వ్యాఘ్ర ఆసారణో భృగుః ।
అనుమ్లోచా శఙ్ఖపాలో నభస్యాఖ్యం నయన్త్యమీ ॥ ౩౮ ॥
అనుమ్లోచా శఙ్ఖపాలో నభస్యాఖ్యం నయన్త్యమీ ॥ ౩౮ ॥
పూషా ధనఞ్జయో వాతః సుషేణః సురుచిస్తథా ।
ఘృతాచీ గౌతమశ్చేతి తపోమాసం నయన్త్యమీ ॥ ౩౯ ॥
ఘృతాచీ గౌతమశ్చేతి తపోమాసం నయన్త్యమీ ॥ ౩౯ ॥
ఋతుర్వర్చా భరద్వాజః పర్జన్యః సేనజిత్తథా ।
విశ్వ ఐరావతశ్చైవ తపస్యాఖ్యం నయన్త్యమీ ॥ ౪౦ ॥
విశ్వ ఐరావతశ్చైవ తపస్యాఖ్యం నయన్త్యమీ ॥ ౪౦ ॥
అథాంశుః కశ్యపస్తార్క్ష్య ఋతసేనస్తథోర్వశీ ।
విద్యుచ్ఛత్రుర్మహాశఙ్ఖః సహోమాసం నయన్త్యమీ ॥ ౪౧ ॥
విద్యుచ్ఛత్రుర్మహాశఙ్ఖః సహోమాసం నయన్త్యమీ ॥ ౪౧ ॥
భగః స్ఫూర్జోఽరిష్టనేమిరూర్ణ ఆయుశ్చ పఞ్చమః ।
కర్కోటకః పూర్వచిత్తిః పుష్యమాసం నయన్త్యమీ ॥ ౪౨ ॥
కర్కోటకః పూర్వచిత్తిః పుష్యమాసం నయన్త్యమీ ॥ ౪౨ ॥
త్వష్టా ఋచీకతనయః కమ్బలశ్చ తిలోత్తమా ।
బ్రహ్మాపేతోఽథ శతజిద్ ధృతరాష్ట్ర ఇషమ్భరాః ॥ ౪౩ ॥
బ్రహ్మాపేతోఽథ శతజిద్ ధృతరాష్ట్ర ఇషమ్భరాః ॥ ౪౩ ॥
విష్ణురశ్వతరో రమ్భా సూర్యవర్చాశ్చ సత్యజిత్ ।
విశ్వామిత్రో మఖాపేత ఊర్జమాసం నయన్త్యమీ ॥ ౪౪ ॥
విశ్వామిత్రో మఖాపేత ఊర్జమాసం నయన్త్యమీ ॥ ౪౪ ॥
ఏతా భగవతో విష్ణోరాదిత్యస్య విభూతయః ।
స్మరతాం సన్ధ్యయోర్నృణాం హరన్త్యంహో దినే దినే ॥ ౪౫ ॥
స్మరతాం సన్ధ్యయోర్నృణాం హరన్త్యంహో దినే దినే ॥ ౪౫ ॥
ద్వాదశస్వపి మాసేషు దేవోఽసౌ షడ్భిరస్య వై ।
చరన్ సమన్తాత్తనుతే పరత్రేహ చ సన్మతిమ్ ॥ ౪౬ ॥
చరన్ సమన్తాత్తనుతే పరత్రేహ చ సన్మతిమ్ ॥ ౪౬ ॥
సామర్గ్యజుర్భిస్తల్లిఙ్గైఋర్షయః సంస్తువన్త్యముమ్ ।
గన్ధర్వాస్తం ప్రగాయన్తి నృత్యన్త్యప్సరసోఽగ్రతః ॥ ౪౭ ॥
గన్ధర్వాస్తం ప్రగాయన్తి నృత్యన్త్యప్సరసోఽగ్రతః ॥ ౪౭ ॥
ఉన్నహ్యన్తి రథం నాగా గ్రామణ్యో రథయోజకాః ।
చోదయన్తి రథం పృష్ఠే నైఋర్తా బలశాలినః ॥ ౪౮ ॥
చోదయన్తి రథం పృష్ఠే నైఋర్తా బలశాలినః ॥ ౪౮ ॥
వాలఖిల్యాః సహస్రాణి షష్టిర్బ్రహ్మర్షయోఽమలాః ।
పురతోఽభిముఖం యాన్తి స్తువన్తి స్తుతిభిర్విభుమ్ ॥ ౪౯ ॥
పురతోఽభిముఖం యాన్తి స్తువన్తి స్తుతిభిర్విభుమ్ ॥ ౪౯ ॥
ఏవం హ్యనాదినిధనో భగవాన్ హరిరీశ్వరః ।
కల్పే కల్పే స్వమాత్మానం వ్యూహ్య లోకానవత్యజః ॥ ౫౦ ॥
కల్పే కల్పే స్వమాత్మానం వ్యూహ్య లోకానవత్యజః ॥ ౫౦ ॥