Lord Krishna

ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତମ୍ ୧୨.୧୧

(Srimad Bhagavatam Canto 12, Chapter 11 — The Lord's Form, and the Sun's Yearly Round in Odia)

Vyasa

Also known as athemamartham prcchamo bhavantam bahuvittamam

The Lord's Form, and the Sun's Yearly Round. Śrīmad Bhāgavatam Canto 12, Chapter 11 — 50 verses in Sanskrit with transliteration in 9 scripts.

ଶ୍ରୀଶୌନକ ଉଵାଚ
ଅଥେମମର୍ଥଂ ପୃଚ୍ଛାମୋ ଭଵନ୍ତଂ ବହୁଵିତ୍ତମମ୍ ।
ସମସ୍ତତନ୍ତ୍ରରାଦ୍ଧାନ୍ତେ ଭଵାନ୍ ଭାଗଵତ ତତ୍ତ୍ଵଵିତ୍ ॥ ୧ ॥
ତାନ୍ତ୍ରିକାଃ ପରିଚର୍ଯାଯାଂ କେଵଲସ୍ଯ ଶ୍ରିଯଃ ପତେଃ ।
ଅଙ୍ଗୋପାଙ୍ଗାଯୁଧାକଲ୍ପଂ କଲ୍ପଯନ୍ତି ଯଥା ଚ ଯୈଃ ॥ ୨ ॥
ତନ୍ନୋ ଵର୍ଣଯ ଭଦ୍ରଂ ତେ କ୍ରିଯାଯୋଗଂ ବୁଭୁତ୍ସତାମ୍ ।
ଯେନ କ୍ରିଯାନୈପୁଣେନ ମର୍ତ୍ଯୋ ଯାଯାଦମର୍ତ୍ଯତାମ୍ ॥ ୩ ॥
ସୂତ ଉଵାଚ
ନମସ୍କୃତ୍ଯ ଗୁରୂନ୍ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଵିଭୂତୀର୍ଵୈଷ୍ଣଵୀରପି ।
ଯାଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ଵେଦତନ୍ତ୍ରାଭ୍ଯାମାଚାର୍ଯୈଃ ପଦ୍ମଜାଦିଭିଃ ॥ ୪ ॥
ମାଯାଦ୍ଯୈର୍ନଵଭିସ୍ତତ୍ତ୍ଵୈଃ ସ ଵିକାରମଯୋ ଵିରାଟ୍ ।
ନିର୍ମିତୋ ଦୃଶ୍ଯତେ ଯତ୍ର ସଚିତ୍କେ ଭୁଵନତ୍ରଯମ୍ ॥ ୫ ॥
ଏତଦ୍ ଵୈ ପୌରୁଷଂ ରୂପଂ ଭୂଃ ପାଦୌ ଦ୍ଯୌଃ ଶିରୋ ନଭଃ ।
ନାଭିଃ ସୂର୍ଯୋଽକ୍ଷିଣୀ ନାସେ ଵାଯୁଃ କର୍ଣୌ ଦିଶଃ ପ୍ରଭୋଃ ॥ ୬ ॥
ପ୍ରଜାପତିଃ ପ୍ରଜନନମପାନୋ ମୃତ୍ଯୁରୀଶିତୁଃ ।
ତଦ୍ବାହଵୋ ଲୋକପାଲା ମନଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରୋ ଭ୍ରୁଵୌ ଯମଃ ॥ ୭ ॥
ଲଜ୍ଜୋତ୍ତରୋଽଧରୋ ଲୋଭୋ ଦନ୍ତା ଜ୍ଯୋତ୍ସ୍ନା ସ୍ମଯୋ ଭ୍ରମଃ ।
ରୋମାଣି ଭୂରୁହା ଭୂମ୍ନୋ ମେଘାଃ ପୁରୁଷମୂର୍ଧଜାଃ ॥ ୮ ॥
ଯାଵାନଯଂ ଵୈ ପୁରୁଷୋ ଯାଵତ୍ଯା ସଂସ୍ଥଯା ମିତଃ ।
ତାଵାନସାଵପି ମହାପୁରୁଷୋ ଲୋକସଂସ୍ଥଯା ॥ ୯ ॥
କୌସ୍ତୁଭଵ୍ଯପଦେଶେନ ସ୍ଵାତ୍ମଜ୍ଯୋତିର୍ବିଭର୍ତ୍ଯଜଃ ।
ତତ୍ପ୍ରଭା ଵ୍ଯାପିନୀ ସାକ୍ଷାତ୍ ଶ୍ରୀଵତ୍ସମୁରସା ଵିଭୁଃ ॥ ୧୦ ॥
ସ୍ଵମାଯାଂ ଵନମାଲାଖ୍ଯାଂ ନାନାଗୁଣମଯୀଂ ଦଧତ୍ ।
ଵାସଶ୍ଛନ୍ଦୋମଯଂ ପୀତଂ ବ୍ରହ୍ମସୂତ୍ରଂ ତ୍ରିଵୃତ୍ ସ୍ଵରମ୍ ॥ ୧୧ ॥
ବିଭର୍ତି ସାଙ୍ଖ୍ଯଂ ଯୋଗଂ ଚ ଦେଵୋ ମକରକୁଣ୍ଡଲେ ।
ମୌଲିଂ ପଦଂ ପାରମେଷ୍ଠ୍ଯଂ ସର୍ଵଲୋକାଭଯଙ୍କରମ୍ ॥ ୧୨ ॥
ଅଵ୍ଯାକୃତମନନ୍ତାଖ୍ଯମାସନଂ ଯଦଧିଷ୍ଠିତଃ ।
ଧର୍ମଜ୍ଞାନାଦିଭିର୍ଯୁକ୍ତଂ ସତ୍ତ୍ଵଂ ପଦ୍ମମିହୋଚ୍ଯତେ ॥ ୧୩ ॥
ଓଜଃସହୋବଲଯୁତଂ ମୁଖ୍ଯତତ୍ତ୍ଵଂ ଗଦାଂ ଦଧତ୍ ।
ଅପାଂ ତତ୍ତ୍ଵଂ ଦରଵରଂ ତେଜସ୍ତତ୍ତ୍ଵଂ ସୁଦର୍ଶନମ୍ ॥ ୧୪ ॥
ନଭୋନିଭଂ ନଭସ୍ତତ୍ତ୍ଵମସିଂ ଚର୍ମ ତମୋମଯମ୍ ।
କାଲରୂପଂ ଧନୁଃ ଶାର୍ଙ୍ଗଂ ତଥା କର୍ମମଯେଷୁଧିମ୍ ॥ ୧୫ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଶରାନାହୁରାକୂତୀରସ୍ଯ ସ୍ଯନ୍ଦନମ୍ ।
ତନ୍ମାତ୍ରାଣ୍ଯସ୍ଯାଭିଵ୍ଯକ୍ତିଂ ମୁଦ୍ରଯାର୍ଥକ୍ରିଯାତ୍ମତାମ୍ ॥ ୧୬ ॥
ମଣ୍ଡଲଂ ଦେଵଯଜନଂ ଦୀକ୍ଷା ସଂସ୍କାର ଆତ୍ମନଃ ।
ପରିଚର୍ଯା ଭଗଵତ ଆତ୍ମନୋ ଦୁରିତକ୍ଷଯଃ ॥ ୧୭ ॥
ଭଗଵାନ୍ ଭଗଶବ୍ଦାର୍ଥଂ ଲୀଲାକମଲମୁଦ୍ଵହନ୍ ।
ଧର୍ମଂ ଯଶଶ୍ଚ ଭଗଵାଂଶ୍ଚାମରଵ୍ଯଜନେଽଭଜତ୍ ॥ ୧୮ ॥
ଆତପତ୍ରଂ ତୁ ଵୈକୁଣ୍ଠଂ ଦ୍ଵିଜା ଧାମାକୁତୋଭଯମ୍ ।
ତ୍ରିଵୃଦ୍ଵେଦଃ ସୁପର୍ଣାଖ୍ଯୋ ଯଜ୍ଞଂ ଵହତି ପୂରୁଷମ୍ ॥ ୧୯ ॥
ଅନପାଯିନୀ ଭଗଵତୀ ଶ୍ରୀଃ ସାକ୍ଷାଦାତ୍ମନୋ ହରେଃ ।
ଵିଷ୍ଵକ୍ସେନସ୍ତନ୍ତ୍ରମୂର୍ତିର୍ଵିଦିତଃ ପାର୍ଷଦାଧିପଃ ।
ନନ୍ଦାଦଯୋଽଷ୍ଟୌ ଦ୍ଵାଃସ୍ଥାଶ୍ଚ ତେଽଣିମାଦ୍ଯା ହରେର୍ଗୁଣାଃ ॥ ୨୦ ॥
ଵାସୁଦେଵଃ ସଙ୍କର୍ଷଣଃ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଃ ପୁରୁଷଃ ସ୍ଵଯମ୍ ।
ଅନିରୁଦ୍ଧ ଇତି ବ୍ରହ୍ମନ୍ ମୂର୍ତିଵ୍ଯୂହୋଽଭିଧୀଯତେ ॥ ୨୧ ॥
ସ ଵିଶ୍ଵସ୍ତୈଜସଃ ପ୍ରାଜ୍ଞସ୍ତୁରୀଯ ଇତି ଵୃତ୍ତିଭିଃ ।
ଅର୍ଥେନ୍ଦ୍ରିଯାଶଯଜ୍ଞାନୈର୍ଭଗଵାନ୍ ପରିଭାଵ୍ଯତେ ॥ ୨୨ ॥
ଅଙ୍ଗୋପାଙ୍ଗାଯୁଧାକଲ୍ପୈର୍ଭଗଵାଂସ୍ତଚ୍ଚତୁଷ୍ଟଯମ୍ ।
ବିଭର୍ତି ସ୍ମ ଚତୁର୍ମୂର୍ତିର୍ଭଗଵାନ୍ ହରିରୀଶ୍ଵରଃ ॥ ୨୩ ॥
ଦ୍ଵିଜଋଷଭ ସ ଏଷ ବ୍ରହ୍ମଯୋନିଃ ସ୍ଵଯଂଦୃକ୍
ସ୍ଵମହିମପରିପୂର୍ଣୋ ମାଯଯା ଚ ସ୍ଵଯୈତତ୍ ।
ସୃଜତି ହରତି ପାତୀତ୍ଯାଖ୍ଯଯାନାଵୃତାକ୍ଷୋ
ଵିଵୃତ ଇଵ ନିରୁକ୍ତସ୍ତତ୍ପରୈରାତ୍ମଲଭ୍ଯଃ ॥ ୨୪ ॥
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କୃଷ୍ଣସଖ ଵୃଷ୍ଣ୍ଯୃଷଭାଵନିଧ୍ରୁଗ୍
ରାଜନ୍ଯଵଂଶଦହନାନପଵର୍ଗଵୀର୍ଯ ।
ଗୋଵିନ୍ଦ ଗୋପଵନିତାଵ୍ରଜଭୃତ୍ଯଗୀତ-
ତୀର୍ଥଶ୍ରଵଃ ଶ୍ରଵଣମଙ୍ଗଲ ପାହି ଭୃତ୍ଯାନ୍ ॥ ୨୫ ॥
ଯ ଇଦଂ କଲ୍ଯ ଉତ୍ଥାଯ ମହାପୁରୁଷଲକ୍ଷଣମ୍ ।
ତଚ୍ଚିତ୍ତଃ ପ୍ରଯତୋ ଜପ୍ତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମ ଵେଦ ଗୁହାଶଯମ୍ ॥ ୨୬ ॥
ଶ୍ରୀଶୌନକ ଉଵାଚ
ଶୁକୋ ଯଦାହ ଭଗଵାନ୍ ଵିଷ୍ଣୁରାତାଯ ଶୃଣ୍ଵତେ ।
ସୌରୋ ଗଣୋ ମାସି ମାସି ନାନା ଵସତି ସପ୍ତକଃ ॥ ୨୭ ॥
ତେଷାଂ ନାମାନି କର୍ମାଣି ନିଯୁକ୍ତାନାମଧୀଶ୍ଵରୈଃ ।
ବ୍ରୂହି ନଃ ଶ୍ରଦ୍ଦଧାନାନାଂ ଵ୍ଯୂହଂ ସୂର୍ଯାତ୍ମନୋ ହରେଃ ॥ ୨୮ ॥
ସୂତ ଉଵାଚ
ଅନାଦ୍ଯଵିଦ୍ଯଯା ଵିଷ୍ଣୋରାତ୍ମନଃ ସର୍ଵଦେହିନାମ୍ ।
ନିର୍ମିତୋ ଲୋକତନ୍ତ୍ରୋଽଯଂ ଲୋକେଷୁ ପରିଵର୍ତତେ ॥ ୨୯ ॥
ଏକ ଏଵ ହି ଲୋକାନାଂ ସୂର୍ଯ ଆତ୍ମାଦିକୃଦ୍ଧରିଃ ।
ସର୍ଵଵେଦକ୍ରିଯାମୂଲମୃଷିଭିର୍ବହୁଧୋଦିତଃ ॥ ୩୦ ॥
କାଲୋ ଦେଶଃ କ୍ରିଯା କର୍ତା କରଣଂ କାର୍ଯମାଗମଃ ।
ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ଫଲମିତି ବ୍ରହ୍ମନ୍ ନଵଧୋକ୍ତୋଽଜଯା ହରିଃ ॥ ୩୧ ॥
ମଧ୍ଵାଦିଷୁ ଦ୍ଵାଦଶସୁ ଭଗଵାନ୍ କାଲରୂପଧୃକ୍ ।
ଲୋକତନ୍ତ୍ରାଯ ଚରତି ପୃଥଗ୍ଦ୍ଵାଦଶଭିର୍ଗଣୈଃ ॥ ୩୨ ॥
ଧାତା କୃତସ୍ଥଲୀ ହେତିର୍ଵାସୁକୀ ରଥକୃନ୍ମୁନେ ।
ପୁଲସ୍ତ୍ଯସ୍ତୁମ୍ବୁରୁରିତି ମଧୁମାସଂ ନଯନ୍ତ୍ଯମୀ ॥ ୩୩ ॥
ଅର୍ଯମା ପୁଲହୋଽଥୌଜାଃ ପ୍ରହେତିଃ ପୁଞ୍ଜିକସ୍ଥଲୀ ।
ନାରଦଃ କଚ୍ଛନୀରଶ୍ଚ ନଯନ୍ତ୍ଯେତେ ସ୍ମ ମାଧଵମ୍ ॥ ୩୪ ॥
ମିତ୍ରୋଽତ୍ରିଃ ପୌରୁଷେଯୋଽଥ ତକ୍ଷକୋ ମେନକା ହହାଃ ।
ରଥସ୍ଵନ ଇତି ହ୍ଯେତେ ଶୁକ୍ରମାସଂ ନଯନ୍ତ୍ଯମୀ ॥ ୩୫ ॥
ଵସିଷ୍ଠୋ ଵରୁଣୋ ରମ୍ଭା ସହଜନ୍ଯସ୍ତଥା ହୁହୂଃ ।
ଶୁକ୍ରଶ୍ଚିତ୍ରସ୍ଵନଶ୍ଚୈଵ ଶୁଚିମାସଂ ନଯନ୍ତ୍ଯମୀ ॥ ୩୬ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଵିଶ୍ଵାଵସୁଃ ଶ୍ରୋତା ଏଲାପତ୍ରସ୍ତଥାଙ୍ଗିରାଃ ।
ପ୍ରମ୍ଲୋଚା ରାକ୍ଷସୋ ଵର୍ଯୋ ନଭୋମାସଂ ନଯନ୍ତ୍ଯମୀ ॥ ୩୭ ॥
ଵିଵସ୍ଵାନୁଗ୍ରସେନଶ୍ଚ ଵ୍ଯାଘ୍ର ଆସାରଣୋ ଭୃଗୁଃ ।
ଅନୁମ୍ଲୋଚା ଶଙ୍ଖପାଲୋ ନଭସ୍ଯାଖ୍ଯଂ ନଯନ୍ତ୍ଯମୀ ॥ ୩୮ ॥
ପୂଷା ଧନଞ୍ଜଯୋ ଵାତଃ ସୁଷେଣଃ ସୁରୁଚିସ୍ତଥା ।
ଘୃତାଚୀ ଗୌତମଶ୍ଚେତି ତପୋମାସଂ ନଯନ୍ତ୍ଯମୀ ॥ ୩୯ ॥
ଋତୁର୍ଵର୍ଚା ଭରଦ୍ଵାଜଃ ପର୍ଜନ୍ଯଃ ସେନଜିତ୍ତଥା ।
ଵିଶ୍ଵ ଐରାଵତଶ୍ଚୈଵ ତପସ୍ଯାଖ୍ଯଂ ନଯନ୍ତ୍ଯମୀ ॥ ୪୦ ॥
ଅଥାଂଶୁଃ କଶ୍ଯପସ୍ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ଋତସେନସ୍ତଥୋର୍ଵଶୀ ।
ଵିଦ୍ଯୁଚ୍ଛତ୍ରୁର୍ମହାଶଙ୍ଖଃ ସହୋମାସଂ ନଯନ୍ତ୍ଯମୀ ॥ ୪୧ ॥
ଭଗଃ ସ୍ଫୂର୍ଜୋଽରିଷ୍ଟନେମିରୂର୍ଣ ଆଯୁଶ୍ଚ ପଞ୍ଚମଃ ।
କର୍କୋଟକଃ ପୂର୍ଵଚିତ୍ତିଃ ପୁଷ୍ଯମାସଂ ନଯନ୍ତ୍ଯମୀ ॥ ୪୨ ॥
ତ୍ଵଷ୍ଟା ଋଚୀକତନଯଃ କମ୍ବଲଶ୍ଚ ତିଲୋତ୍ତମା ।
ବ୍ରହ୍ମାପେତୋଽଥ ଶତଜିଦ୍ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଇଷମ୍ଭରାଃ ॥ ୪୩ ॥
ଵିଷ୍ଣୁରଶ୍ଵତରୋ ରମ୍ଭା ସୂର୍ଯଵର୍ଚାଶ୍ଚ ସତ୍ଯଜିତ୍ ।
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋ ମଖାପେତ ଊର୍ଜମାସଂ ନଯନ୍ତ୍ଯମୀ ॥ ୪୪ ॥
ଏତା ଭଗଵତୋ ଵିଷ୍ଣୋରାଦିତ୍ଯସ୍ଯ ଵିଭୂତଯଃ ।
ସ୍ମରତାଂ ସନ୍ଧ୍ଯଯୋର୍ନୃଣାଂ ହରନ୍ତ୍ଯଂହୋ ଦିନେ ଦିନେ ॥ ୪୫ ॥
ଦ୍ଵାଦଶସ୍ଵପି ମାସେଷୁ ଦେଵୋଽସୌ ଷଡ୍ଭିରସ୍ଯ ଵୈ ।
ଚରନ୍ ସମନ୍ତାତ୍ତନୁତେ ପରତ୍ରେହ ଚ ସନ୍ମତିମ୍ ॥ ୪୬ ॥
ସାମର୍ଗ୍ଯଜୁର୍ଭିସ୍ତଲ୍ଲିଙ୍ଗୈଋର୍ଷଯଃ ସଂସ୍ତୁଵନ୍ତ୍ଯମୁମ୍ ।
ଗନ୍ଧର୍ଵାସ୍ତଂ ପ୍ରଗାଯନ୍ତି ନୃତ୍ଯନ୍ତ୍ଯପ୍ସରସୋଽଗ୍ରତଃ ॥ ୪୭ ॥
ଉନ୍ନହ୍ଯନ୍ତି ରଥଂ ନାଗା ଗ୍ରାମଣ୍ଯୋ ରଥଯୋଜକାଃ ।
ଚୋଦଯନ୍ତି ରଥଂ ପୃଷ୍ଠେ ନୈଋର୍ତା ବଲଶାଲିନଃ ॥ ୪୮ ॥
ଵାଲଖିଲ୍ଯାଃ ସହସ୍ରାଣି ଷଷ୍ଟିର୍ବ୍ରହ୍ମର୍ଷଯୋଽମଲାଃ ।
ପୁରତୋଽଭିମୁଖଂ ଯାନ୍ତି ସ୍ତୁଵନ୍ତି ସ୍ତୁତିଭିର୍ଵିଭୁମ୍ ॥ ୪୯ ॥
ଏଵଂ ହ୍ଯନାଦିନିଧନୋ ଭଗଵାନ୍ ହରିରୀଶ୍ଵରଃ ।
କଲ୍ପେ କଲ୍ପେ ସ୍ଵମାତ୍ମାନଂ ଵ୍ଯୂହ୍ଯ ଲୋକାନଵତ୍ଯଜଃ ॥ ୫୦ ॥

Explore More