ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ଏଵଂ ପୁରା ଧାରଣଯାତ୍ମଯୋନି-
ର୍ନଷ୍ଟାଂ ସ୍ମୃତିଂ ପ୍ରତ୍ଯଵରୁଧ୍ଯ ତୁଷ୍ଟାତ୍ ।
ତଥା ସସର୍ଜେଦମମୋଘଦୃଷ୍ଟି-
ର୍ଯଥାପ୍ଯଯାତ୍ ପ୍ରାଗ୍ ଵ୍ଯଵସାଯବୁଦ୍ଧିଃ ॥ ୧ ॥
ଏଵଂ ପୁରା ଧାରଣଯାତ୍ମଯୋନି-
ର୍ନଷ୍ଟାଂ ସ୍ମୃତିଂ ପ୍ରତ୍ଯଵରୁଧ୍ଯ ତୁଷ୍ଟାତ୍ ।
ତଥା ସସର୍ଜେଦମମୋଘଦୃଷ୍ଟି-
ର୍ଯଥାପ୍ଯଯାତ୍ ପ୍ରାଗ୍ ଵ୍ଯଵସାଯବୁଦ୍ଧିଃ ॥ ୧ ॥
ଶାବ୍ଦସ୍ଯ ହି ବ୍ରହ୍ମଣ ଏଷ ପନ୍ଥା
ଯନ୍ନାମଭିର୍ଧ୍ଯାଯତି ଧୀରପାର୍ଥୈଃ ।
ପରିଭ୍ରମଂସ୍ତତ୍ର ନ ଵିନ୍ଦତେଽର୍ଥାନ୍
ମାଯାମଯେ ଵାସନଯା ଶଯାନଃ ॥ ୨ ॥
ଯନ୍ନାମଭିର୍ଧ୍ଯାଯତି ଧୀରପାର୍ଥୈଃ ।
ପରିଭ୍ରମଂସ୍ତତ୍ର ନ ଵିନ୍ଦତେଽର୍ଥାନ୍
ମାଯାମଯେ ଵାସନଯା ଶଯାନଃ ॥ ୨ ॥
ଅତଃ କଵିର୍ନାମସୁ ଯାଵଦର୍ଥଃ
ସ୍ଯାଦପ୍ରମତ୍ତୋ ଵ୍ଯଵସାଯବୁଦ୍ଧିଃ ।
ସିଦ୍ଧେଽନ୍ଯଥାର୍ଥେ ନ ଯତେତ ତତ୍ର
ପରିଶ୍ରମଂ ତତ୍ର ସମୀକ୍ଷମାଣଃ ॥ ୩ ॥
ସ୍ଯାଦପ୍ରମତ୍ତୋ ଵ୍ଯଵସାଯବୁଦ୍ଧିଃ ।
ସିଦ୍ଧେଽନ୍ଯଥାର୍ଥେ ନ ଯତେତ ତତ୍ର
ପରିଶ୍ରମଂ ତତ୍ର ସମୀକ୍ଷମାଣଃ ॥ ୩ ॥
ସତ୍ଯାଂ କ୍ଷିତୌ କିଂ କଶିପୋଃ ପ୍ରଯାସୈ-
ର୍ବାହୌ ସ୍ଵସିଦ୍ଧେ ହ୍ଯୁପବର୍ହଣୈଃ କିମ୍ ।
ସତ୍ଯଞ୍ଜଲୌ କିଂ ପୁରୁଧାନ୍ନପାତ୍ର୍ଯା
ଦିଗ୍ଵଲ୍କଲାଦୌ ସତି କିଂ ଦୁକୂଲୈଃ ॥ ୪ ॥
ର୍ବାହୌ ସ୍ଵସିଦ୍ଧେ ହ୍ଯୁପବର୍ହଣୈଃ କିମ୍ ।
ସତ୍ଯଞ୍ଜଲୌ କିଂ ପୁରୁଧାନ୍ନପାତ୍ର୍ଯା
ଦିଗ୍ଵଲ୍କଲାଦୌ ସତି କିଂ ଦୁକୂଲୈଃ ॥ ୪ ॥
ଚୀରାଣି କିଂ ପଥି ନ ସନ୍ତି ଦିଶନ୍ତି ଭିକ୍ଷାଂ
ନୈଵାଙ୍ଘ୍ରିପାଃ ପରଭୃତଃ ସରିତୋଽପ୍ଯଶୁଷ୍ଯନ୍ ।
ରୁଦ୍ଧା ଗୁହାଃ କିମଜିତୋଽଵତି ନୋପସନ୍ନାନ୍
କସ୍ମାଦ୍ ଭଜନ୍ତି କଵଯୋ ଧନଦୁର୍ମଦାନ୍ଧାନ୍ ॥ ୫ ॥
ନୈଵାଙ୍ଘ୍ରିପାଃ ପରଭୃତଃ ସରିତୋଽପ୍ଯଶୁଷ୍ଯନ୍ ।
ରୁଦ୍ଧା ଗୁହାଃ କିମଜିତୋଽଵତି ନୋପସନ୍ନାନ୍
କସ୍ମାଦ୍ ଭଜନ୍ତି କଵଯୋ ଧନଦୁର୍ମଦାନ୍ଧାନ୍ ॥ ୫ ॥
ଏଵଂ ସ୍ଵଚିତ୍ତେ ସ୍ଵତ ଏଵ ସିଦ୍ଧ
ଆତ୍ମା ପ୍ରିଯୋଽର୍ଥୋ ଭଗଵାନନନ୍ତଃ ।
ତଂ ନିର୍ଵୃତୋ ନିଯତାର୍ଥୋ ଭଜେତ
ସଂସାରହେତୂପରମଶ୍ଚ ଯତ୍ର ॥ ୬ ॥
ଆତ୍ମା ପ୍ରିଯୋଽର୍ଥୋ ଭଗଵାନନନ୍ତଃ ।
ତଂ ନିର୍ଵୃତୋ ନିଯତାର୍ଥୋ ଭଜେତ
ସଂସାରହେତୂପରମଶ୍ଚ ଯତ୍ର ॥ ୬ ॥
କସ୍ତାଂ ତ୍ଵନାଦୃତ୍ଯ ପରାନୁଚିନ୍ତା-
ମୃତେ ପଶୂନସତୀଂ ନାମ କୁର୍ଯାତ୍ ।
ପଶ୍ଯଞ୍ଜନଂ ପତିତଂ ଵୈତରଣ୍ଯାଂ
ସ୍ଵକର୍ମଜାନ୍ ପରିତାପାଞ୍ଜୁଷାଣମ୍ ॥ ୭ ॥
ମୃତେ ପଶୂନସତୀଂ ନାମ କୁର୍ଯାତ୍ ।
ପଶ୍ଯଞ୍ଜନଂ ପତିତଂ ଵୈତରଣ୍ଯାଂ
ସ୍ଵକର୍ମଜାନ୍ ପରିତାପାଞ୍ଜୁଷାଣମ୍ ॥ ୭ ॥
କେଚିତ୍ ସ୍ଵଦେହାନ୍ତର୍ହୃଦଯାଵକାଶେ
ପ୍ରାଦେଶମାତ୍ରଂ ପୁରୁଷଂ ଵସନ୍ତମ୍ ।
ଚତୁର୍ଭୁଜଂ କଞ୍ଜରଥାଙ୍ଗଶଙ୍ଖ-
ଗଦାଧରଂ ଧାରଣଯା ସ୍ମରନ୍ତି ॥ ୮ ॥
ପ୍ରାଦେଶମାତ୍ରଂ ପୁରୁଷଂ ଵସନ୍ତମ୍ ।
ଚତୁର୍ଭୁଜଂ କଞ୍ଜରଥାଙ୍ଗଶଙ୍ଖ-
ଗଦାଧରଂ ଧାରଣଯା ସ୍ମରନ୍ତି ॥ ୮ ॥
ପ୍ରସନ୍ନଵକ୍ତ୍ରଂ ନଲିନାଯତେକ୍ଷଣଂ
କଦମ୍ବକିଞ୍ଜଲ୍କପିଶଙ୍ଗଵାସସମ୍ ।
ଲସନ୍ମହାରତ୍ନହିରଣ୍ମଯାଙ୍ଗଦଂ
ସ୍ଫୁରନ୍ମହାରତ୍ନକିରୀଟକୁଣ୍ଡଲମ୍ ॥ ୯ ॥
କଦମ୍ବକିଞ୍ଜଲ୍କପିଶଙ୍ଗଵାସସମ୍ ।
ଲସନ୍ମହାରତ୍ନହିରଣ୍ମଯାଙ୍ଗଦଂ
ସ୍ଫୁରନ୍ମହାରତ୍ନକିରୀଟକୁଣ୍ଡଲମ୍ ॥ ୯ ॥
ଉନ୍ନିଦ୍ରହୃତ୍ପଙ୍କଜକର୍ଣିକାଲଯେ
ଯୋଗେଶ୍ଵରାସ୍ଥାପିତପାଦପଲ୍ଲଵମ୍ ।
ଶ୍ରୀଲକ୍ଷଣଂ କୌସ୍ତୁଭରତ୍ନକନ୍ଧର-
ମମ୍ଲାନଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ଵନମାଲଯାଚିତମ୍ ॥ ୧୦ ॥
ଯୋଗେଶ୍ଵରାସ୍ଥାପିତପାଦପଲ୍ଲଵମ୍ ।
ଶ୍ରୀଲକ୍ଷଣଂ କୌସ୍ତୁଭରତ୍ନକନ୍ଧର-
ମମ୍ଲାନଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ଵନମାଲଯାଚିତମ୍ ॥ ୧୦ ॥
ଵିଭୂଷିତଂ ମେଖଲଯାଙ୍ଗୁଲୀଯକୈ-
ର୍ମହାଧନୈର୍ନୂପୁରକଙ୍କଣାଦିଭିଃ ।
ସ୍ନିଗ୍ଧାମଲାକୁଞ୍ଚିତନୀଲକୁନ୍ତଲୈ-
ର୍ଵିରୋଚମାନାନନହାସପେଶଲମ୍ ॥ ୧୧ ॥
ର୍ମହାଧନୈର୍ନୂପୁରକଙ୍କଣାଦିଭିଃ ।
ସ୍ନିଗ୍ଧାମଲାକୁଞ୍ଚିତନୀଲକୁନ୍ତଲୈ-
ର୍ଵିରୋଚମାନାନନହାସପେଶଲମ୍ ॥ ୧୧ ॥
ଅଦୀନଲୀଲାହସିତେକ୍ଷଣୋଲ୍ଲସଦ୍-
ଭ୍ରୂଭଙ୍ଗସଂସୂଚିତଭୂର୍ଯନୁଗ୍ରହମ୍ ।
ଈକ୍ଷେତ ଚିନ୍ତାମଯମେନମୀଶ୍ଵରଂ
ଯାଵନ୍ମନୋ ଧାରଣଯାଵତିଷ୍ଠତେ ॥ ୧୨ ॥
ଭ୍ରୂଭଙ୍ଗସଂସୂଚିତଭୂର୍ଯନୁଗ୍ରହମ୍ ।
ଈକ୍ଷେତ ଚିନ୍ତାମଯମେନମୀଶ୍ଵରଂ
ଯାଵନ୍ମନୋ ଧାରଣଯାଵତିଷ୍ଠତେ ॥ ୧୨ ॥
ଏକୈକଶୋଽଙ୍ଗାନି ଧିଯାନୁଭାଵଯେତ୍
ପାଦାଦି ଯାଵଦ୍ଧସିତଂ ଗଦାଭୃତଃ ।
ଜିତଂ ଜିତଂ ସ୍ଥାନମପୋହ୍ଯ ଧାରଯେତ୍
ପରଂ ପରଂ ଶୁଦ୍ଧ୍ଯତି ଧୀର୍ଯଥା ଯଥା ॥ ୧୩ ॥
ପାଦାଦି ଯାଵଦ୍ଧସିତଂ ଗଦାଭୃତଃ ।
ଜିତଂ ଜିତଂ ସ୍ଥାନମପୋହ୍ଯ ଧାରଯେତ୍
ପରଂ ପରଂ ଶୁଦ୍ଧ୍ଯତି ଧୀର୍ଯଥା ଯଥା ॥ ୧୩ ॥
ଯାଵନ୍ନ ଜାଯେତ ପରାଵରେଽସ୍ମିନ୍
ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରେ ଦ୍ରଷ୍ଟରି ଭକ୍ତିଯୋଗଃ ।
ତାଵତ୍ ସ୍ଥଵୀଯଃ ପୁରୁଷସ୍ଯ ରୂପଂ
କ୍ରିଯାଵସାନେ ପ୍ରଯତଃ ସ୍ମରେତ ॥ ୧୪ ॥
ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରେ ଦ୍ରଷ୍ଟରି ଭକ୍ତିଯୋଗଃ ।
ତାଵତ୍ ସ୍ଥଵୀଯଃ ପୁରୁଷସ୍ଯ ରୂପଂ
କ୍ରିଯାଵସାନେ ପ୍ରଯତଃ ସ୍ମରେତ ॥ ୧୪ ॥
ସ୍ଥିରଂ ସୁଖଂ ଚାସନମାସ୍ଥିତୋ ଯତି-
ର୍ଯଦା ଜିହାସୁରିମମଙ୍ଗ ଲୋକମ୍ ।
କାଲେ ଚ ଦେଶେ ଚ ମନୋ ନ ସଜ୍ଜଯେତ୍
ପ୍ରାଣାନ୍ ନିଯଚ୍ଛେନ୍ମନସା ଜିତାସୁଃ ॥ ୧୫ ॥
ର୍ଯଦା ଜିହାସୁରିମମଙ୍ଗ ଲୋକମ୍ ।
କାଲେ ଚ ଦେଶେ ଚ ମନୋ ନ ସଜ୍ଜଯେତ୍
ପ୍ରାଣାନ୍ ନିଯଚ୍ଛେନ୍ମନସା ଜିତାସୁଃ ॥ ୧୫ ॥
ମନଃ ସ୍ଵବୁଦ୍ଧ୍ଯାମଲଯା ନିଯମ୍ଯ
କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ ଏତାଂ ନିନଯେତ୍ ତମାତ୍ମନି ।
ଆତ୍ମାନମାତ୍ମନ୍ଯଵରୁଧ୍ଯ ଧୀରୋ
ଲବ୍ଧୋପଶାନ୍ତିର୍ଵିରମେତ କୃତ୍ଯାତ୍ ॥ ୧୬ ॥
କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ ଏତାଂ ନିନଯେତ୍ ତମାତ୍ମନି ।
ଆତ୍ମାନମାତ୍ମନ୍ଯଵରୁଧ୍ଯ ଧୀରୋ
ଲବ୍ଧୋପଶାନ୍ତିର୍ଵିରମେତ କୃତ୍ଯାତ୍ ॥ ୧୬ ॥
ନ ଯତ୍ର କାଲୋଽନିମିଷାଂ ପରଃ ପ୍ରଭୁଃ
କୁତୋ ନୁ ଦେଵା ଜଗତାଂ ଯ ଈଶିରେ ।
ନ ଯତ୍ର ସତ୍ତ୍ଵଂ ନ ରଜସ୍ତମଶ୍ଚ
ନ ଵୈ ଵିକାରୋ ନ ମହାନ୍ ପ୍ରଧାନମ୍ ॥ ୧୭ ॥
କୁତୋ ନୁ ଦେଵା ଜଗତାଂ ଯ ଈଶିରେ ।
ନ ଯତ୍ର ସତ୍ତ୍ଵଂ ନ ରଜସ୍ତମଶ୍ଚ
ନ ଵୈ ଵିକାରୋ ନ ମହାନ୍ ପ୍ରଧାନମ୍ ॥ ୧୭ ॥
ପରଂ ପଦଂ ଵୈଷ୍ଣଵମାମନନ୍ତି ତଦ୍
ଯନ୍ନେତି ନେତୀତ୍ଯତଦୁତ୍ସିସୃକ୍ଷଵଃ ।
ଵିସୃଜ୍ଯ ଦୌରାତ୍ମ୍ଯମନନ୍ଯସୌହୃଦା
ହୃଦୋପଗୁହ୍ଯାର୍ହପଦଂ ପଦେ ପଦେ ॥ ୧୮ ॥
ଯନ୍ନେତି ନେତୀତ୍ଯତଦୁତ୍ସିସୃକ୍ଷଵଃ ।
ଵିସୃଜ୍ଯ ଦୌରାତ୍ମ୍ଯମନନ୍ଯସୌହୃଦା
ହୃଦୋପଗୁହ୍ଯାର୍ହପଦଂ ପଦେ ପଦେ ॥ ୧୮ ॥
ଇତ୍ଥଂ ମୁନିସ୍ତୂପରମେଦ୍ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତୋ
ଵିଜ୍ଞାନଦୃଗ୍ଵୀର୍ଯସୁରନ୍ଧିତାଶଯଃ ।
ସ୍ଵପାର୍ଷ୍ଣିନାପୀଡ୍ଯ ଗୁଦଂ ତତୋଽନିଲଂ
ସ୍ଥାନେଷୁ ଷଟ୍ସୂନ୍ନମଯେଜ୍ଜିତକ୍ଲମଃ ॥ ୧୯ ॥
ଵିଜ୍ଞାନଦୃଗ୍ଵୀର୍ଯସୁରନ୍ଧିତାଶଯଃ ।
ସ୍ଵପାର୍ଷ୍ଣିନାପୀଡ୍ଯ ଗୁଦଂ ତତୋଽନିଲଂ
ସ୍ଥାନେଷୁ ଷଟ୍ସୂନ୍ନମଯେଜ୍ଜିତକ୍ଲମଃ ॥ ୧୯ ॥
ନାଭ୍ଯାଂ ସ୍ଥିତଂ ହୃଦ୍ଯଧିରୋପ୍ଯ ତସ୍ମା-
ଦୁଦାନଗତ୍ଯୋରସି ତଂ ନଯେନ୍ମୁନିଃ ।
ତତୋଽନୁସନ୍ଧାଯ ଧିଯା ମନସ୍ଵୀ
ସ୍ଵତାଲୁମୂଲଂ ଶନକୈର୍ନଯେତ୍ ॥ ୨୦ ॥
ଦୁଦାନଗତ୍ଯୋରସି ତଂ ନଯେନ୍ମୁନିଃ ।
ତତୋଽନୁସନ୍ଧାଯ ଧିଯା ମନସ୍ଵୀ
ସ୍ଵତାଲୁମୂଲଂ ଶନକୈର୍ନଯେତ୍ ॥ ୨୦ ॥
ତସ୍ମାଦ୍ ଭ୍ରୁଵୋରନ୍ତରମୁନ୍ନଯେତ
ନିରୁଦ୍ଧସପ୍ତାଯତନୋଽନପେକ୍ଷଃ ।
ସ୍ଥିତ୍ଵା ମୁହୂର୍ତାର୍ଧମକୁଣ୍ଠଦୃଷ୍ଟି-
ର୍ନିର୍ଭିଦ୍ଯ ମୂର୍ଧନ୍ ଵିସୃଜେତ୍ପରଂ ଗତଃ ॥ ୨୧ ॥
ନିରୁଦ୍ଧସପ୍ତାଯତନୋଽନପେକ୍ଷଃ ।
ସ୍ଥିତ୍ଵା ମୁହୂର୍ତାର୍ଧମକୁଣ୍ଠଦୃଷ୍ଟି-
ର୍ନିର୍ଭିଦ୍ଯ ମୂର୍ଧନ୍ ଵିସୃଜେତ୍ପରଂ ଗତଃ ॥ ୨୧ ॥
ଯଦି ପ୍ରଯାସ୍ଯନ୍ ନୃପ ପାରମେଷ୍ଠ୍ଯଂ
ଵୈହାଯସାନାମୁତ ଯଦ୍ ଵିହାରମ୍ ।
ଅଷ୍ଟାଧିପତ୍ଯଂ ଗୁଣସନ୍ନିଵାଯେ
ସହୈଵ ଗଚ୍ଛେନ୍ମନସେନ୍ଦ୍ରିଯୈଶ୍ଚ ॥ ୨୨ ॥
ଵୈହାଯସାନାମୁତ ଯଦ୍ ଵିହାରମ୍ ।
ଅଷ୍ଟାଧିପତ୍ଯଂ ଗୁଣସନ୍ନିଵାଯେ
ସହୈଵ ଗଚ୍ଛେନ୍ମନସେନ୍ଦ୍ରିଯୈଶ୍ଚ ॥ ୨୨ ॥
ଯୋଗେଶ୍ଵରାଣାଂ ଗତିମାହୁରନ୍ତ-
ର୍ବହିସ୍ତ୍ରିଲୋକ୍ଯାଃ ପଵନାନ୍ତରାତ୍ମନାମ୍ ।
ନ କର୍ମଭିସ୍ତାଂ ଗତିମାପ୍ନୁଵନ୍ତି
ଵିଦ୍ଯାତପୋଯୋଗସମାଧିଭାଜାମ୍ ॥ ୨୩ ॥
ର୍ବହିସ୍ତ୍ରିଲୋକ୍ଯାଃ ପଵନାନ୍ତରାତ୍ମନାମ୍ ।
ନ କର୍ମଭିସ୍ତାଂ ଗତିମାପ୍ନୁଵନ୍ତି
ଵିଦ୍ଯାତପୋଯୋଗସମାଧିଭାଜାମ୍ ॥ ୨୩ ॥
ଵୈଶ୍ଵାନରଂ ଯାତି ଵିହାଯସା ଗତଃ
ସୁଷୁମ୍ଣଯା ବ୍ରହ୍ମପଥେନ ଶୋଚିଷା ।
ଵିଧୂତକଲ୍କୋଽଥ ହରେରୁଦସ୍ତାତ୍
ପ୍ରଯାତି ଚକ୍ରଂ ନୃପ ଶୈଶୁମାରମ୍ ॥ ୨୪ ॥
ସୁଷୁମ୍ଣଯା ବ୍ରହ୍ମପଥେନ ଶୋଚିଷା ।
ଵିଧୂତକଲ୍କୋଽଥ ହରେରୁଦସ୍ତାତ୍
ପ୍ରଯାତି ଚକ୍ରଂ ନୃପ ଶୈଶୁମାରମ୍ ॥ ୨୪ ॥
ତଦ୍ ଵିଶ୍ଵନାଭିଂ ତ୍ଵତିଵର୍ତ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୋ-
ରଣୀଯସା ଵିରଜେନାତ୍ମନୈକଃ ।
ନମସ୍କୃତଂ ବ୍ରହ୍ମଵିଦାମୁପୈତି
କଲ୍ପାଯୁଷୋ ଯଦ୍ ଵିବୁଧା ରମନ୍ତେ ॥ ୨୫ ॥
ରଣୀଯସା ଵିରଜେନାତ୍ମନୈକଃ ।
ନମସ୍କୃତଂ ବ୍ରହ୍ମଵିଦାମୁପୈତି
କଲ୍ପାଯୁଷୋ ଯଦ୍ ଵିବୁଧା ରମନ୍ତେ ॥ ୨୫ ॥
ଅଥୋ ଅନନ୍ତସ୍ଯ ମୁଖାନଲେନ
ଦନ୍ଦହ୍ଯମାନଂ ସ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ଵିଶ୍ଵମ୍ ।
ନିର୍ଯାତି ସିଦ୍ଧେଶ୍ଵରଯୁଷ୍ଟଧିଷ୍ଣ୍ଯଂ
ଯଦ୍ ଦ୍ଵୈପରାର୍ଧ୍ଯଂ ତଦୁ ପାରମେଷ୍ଠ୍ଯମ୍ ॥ ୨୬ ॥
ଦନ୍ଦହ୍ଯମାନଂ ସ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ଵିଶ୍ଵମ୍ ।
ନିର୍ଯାତି ସିଦ୍ଧେଶ୍ଵରଯୁଷ୍ଟଧିଷ୍ଣ୍ଯଂ
ଯଦ୍ ଦ୍ଵୈପରାର୍ଧ୍ଯଂ ତଦୁ ପାରମେଷ୍ଠ୍ଯମ୍ ॥ ୨୬ ॥
ନ ଯତ୍ର ଶୋକୋ ନ ଜରା ନ ମୃତ୍ଯୁ-
ର୍ନାର୍ତିର୍ନ ଚୋଦ୍ଵେଗ ଋତେ କୁତଶ୍ଚିତ୍ ।
ଯଚ୍ଚିତ୍ତତୋଽଦଃ କୃପଯାନିଦଂଵିଦାଂ
ଦୁରନ୍ତଦୁଃଖପ୍ରଭଵାନୁଦର୍ଶନାତ୍ ॥ ୨୭ ॥
ର୍ନାର୍ତିର୍ନ ଚୋଦ୍ଵେଗ ଋତେ କୁତଶ୍ଚିତ୍ ।
ଯଚ୍ଚିତ୍ତତୋଽଦଃ କୃପଯାନିଦଂଵିଦାଂ
ଦୁରନ୍ତଦୁଃଖପ୍ରଭଵାନୁଦର୍ଶନାତ୍ ॥ ୨୭ ॥
ତତୋ ଵିଶେଷଂ ପ୍ରତିପଦ୍ଯ ନିର୍ଭଯ-
ସ୍ତେନାତ୍ମନାପୋଽନଲମୂର୍ତିରତ୍ଵରନ୍ ।
ଜ୍ଯୋତିର୍ମଯୋ ଵାଯୁମୁପେତ୍ଯ କାଲେ
ଵାଯ୍ଵାତ୍ମନା ଖଂ ବୃହଦାତ୍ମଲିଙ୍ଗମ୍ ॥ ୨୮ ॥
ସ୍ତେନାତ୍ମନାପୋଽନଲମୂର୍ତିରତ୍ଵରନ୍ ।
ଜ୍ଯୋତିର୍ମଯୋ ଵାଯୁମୁପେତ୍ଯ କାଲେ
ଵାଯ୍ଵାତ୍ମନା ଖଂ ବୃହଦାତ୍ମଲିଙ୍ଗମ୍ ॥ ୨୮ ॥
ଘ୍ରାଣେନ ଗନ୍ଧଂ ରସନେନ ଵୈ ରସଂ
ରୂପଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟଯା ଶ୍ଵସନଂ ତ୍ଵଚୈଵ ।
ଶ୍ରୋତ୍ରେଣ ଚୋପେତ୍ଯ ନଭୋଗୁଣତ୍ଵଂ
ପ୍ରାଣେନ ଚାକୂତିମୁପୈତି ଯୋଗୀ ॥ ୨୯ ॥
ରୂପଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟଯା ଶ୍ଵସନଂ ତ୍ଵଚୈଵ ।
ଶ୍ରୋତ୍ରେଣ ଚୋପେତ୍ଯ ନଭୋଗୁଣତ୍ଵଂ
ପ୍ରାଣେନ ଚାକୂତିମୁପୈତି ଯୋଗୀ ॥ ୨୯ ॥
ସ ଭୂତସୂକ୍ଷ୍ମେନ୍ଦ୍ରିଯସଂନିକର୍ଷଂ
ମନୋମଯଂ ଦେଵମଯଂ ଵିକାର୍ଯମ୍ ।
ସଂସାଦ୍ଯ ଗତ୍ଯା ସହ ତେନ ଯାତି
ଵିଜ୍ଞାନତତ୍ତ୍ଵଂ ଗୁଣସଂନିରୋଧମ୍ ॥ ୩୦ ॥
ମନୋମଯଂ ଦେଵମଯଂ ଵିକାର୍ଯମ୍ ।
ସଂସାଦ୍ଯ ଗତ୍ଯା ସହ ତେନ ଯାତି
ଵିଜ୍ଞାନତତ୍ତ୍ଵଂ ଗୁଣସଂନିରୋଧମ୍ ॥ ୩୦ ॥
ତେନାତ୍ମନାତ୍ମାନମୁପୈତି ଶାନ୍ତ-
ମାନନ୍ଦମାନନ୍ଦମଯୋଽଵସାନେ ।
ଏତାଂ ଗତିଂ ଭାଗଵତୀଂ ଗତୋ ଯଃ
ସ ଵୈ ପୁନର୍ନେହ ଵିଷଜ୍ଜତେଽଙ୍ଗ ॥ ୩୧ ॥
ମାନନ୍ଦମାନନ୍ଦମଯୋଽଵସାନେ ।
ଏତାଂ ଗତିଂ ଭାଗଵତୀଂ ଗତୋ ଯଃ
ସ ଵୈ ପୁନର୍ନେହ ଵିଷଜ୍ଜତେଽଙ୍ଗ ॥ ୩୧ ॥
ଏତେ ସୃତୀ ତେ ନୃପ ଵେଦଗୀତେ
ତ୍ଵଯାଭିପୃଷ୍ଟେ ଚ ସନାତନେ ଚ ।
ଯେ ଵୈ ପୁରା ବ୍ରହ୍ମଣ ଆହ ତୁଷ୍ଟ
ଆରାଧିତୋ ଭଗଵାନ୍ ଵାସୁଦେଵଃ ॥ ୩୨ ॥
ତ୍ଵଯାଭିପୃଷ୍ଟେ ଚ ସନାତନେ ଚ ।
ଯେ ଵୈ ପୁରା ବ୍ରହ୍ମଣ ଆହ ତୁଷ୍ଟ
ଆରାଧିତୋ ଭଗଵାନ୍ ଵାସୁଦେଵଃ ॥ ୩୨ ॥
ନ ହ୍ଯତୋଽନ୍ଯଃ ଶିଵଃ ପନ୍ଥା ଵିଶତଃ ସଂସୃତାଵିହ ।
ଵାସୁଦେଵେ ଭଗଵତି ଭକ୍ତିଯୋଗୋ ଯତୋ ଭଵେତ୍ ॥ ୩୩ ॥
ଵାସୁଦେଵେ ଭଗଵତି ଭକ୍ତିଯୋଗୋ ଯତୋ ଭଵେତ୍ ॥ ୩୩ ॥
ଭଗଵାନ୍ ବ୍ରହ୍ମ କାର୍ତ୍ସ୍ନ୍ଯେନ ତ୍ରିରନ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ମନୀଷଯା ।
ତଦଧ୍ଯଵସ୍ଯତ୍ କୂଟସ୍ଥୋ ରତିରାତ୍ମନ୍ ଯତୋ ଭଵେତ୍ ॥ ୩୪ ॥
ତଦଧ୍ଯଵସ୍ଯତ୍ କୂଟସ୍ଥୋ ରତିରାତ୍ମନ୍ ଯତୋ ଭଵେତ୍ ॥ ୩୪ ॥
ଭଗଵାନ୍ ସର୍ଵଭୂତେଷୁ ଲକ୍ଷିତଃ ସ୍ଵାତ୍ମନା ହରିଃ ।
ଦୃଶ୍ଯୈର୍ବୁଦ୍ଧ୍ଯାଦିଭିର୍ଦ୍ରଷ୍ଟା ଲକ୍ଷଣୈରନୁମାପକୈଃ ॥ ୩୫ ॥
ଦୃଶ୍ଯୈର୍ବୁଦ୍ଧ୍ଯାଦିଭିର୍ଦ୍ରଷ୍ଟା ଲକ୍ଷଣୈରନୁମାପକୈଃ ॥ ୩୫ ॥
ତସ୍ମାତ୍ ସର୍ଵାତ୍ମନା ରାଜନ୍ ହରିଃ ସର୍ଵତ୍ର ସର୍ଵଦା ।
ଶ୍ରୋତଵ୍ଯଃ କୀର୍ତିତଵ୍ଯଶ୍ଚ ସ୍ମର୍ତଵ୍ଯୋ ଭଗଵାନ୍ନୃଣାମ୍ ॥ ୩୬ ॥
ଶ୍ରୋତଵ୍ଯଃ କୀର୍ତିତଵ୍ଯଶ୍ଚ ସ୍ମର୍ତଵ୍ଯୋ ଭଗଵାନ୍ନୃଣାମ୍ ॥ ୩୬ ॥
ପିବନ୍ତି ଯେ ଭଗଵତ ଆତ୍ମନଃ ସତାଂ
କଥାମୃତଂ ଶ୍ରଵଣପୁଟେଷୁ ସମ୍ଭୃତମ୍ ।
ପୁନନ୍ତି ତେ ଵିଷଯଵିଦୂଷିତାଶଯଂ
ଵ୍ରଜନ୍ତି ତଚ୍ଚରଣସରୋରୁହାନ୍ତିକମ୍ ॥ ୩୭ ॥
କଥାମୃତଂ ଶ୍ରଵଣପୁଟେଷୁ ସମ୍ଭୃତମ୍ ।
ପୁନନ୍ତି ତେ ଵିଷଯଵିଦୂଷିତାଶଯଂ
ଵ୍ରଜନ୍ତି ତଚ୍ଚରଣସରୋରୁହାନ୍ତିକମ୍ ॥ ୩୭ ॥