శ్రీశుక ఉవాచ
ఏవం పురా ధారణయాత్మయోని-
ర్నష్టాం స్మృతిం ప్రత్యవరుధ్య తుష్టాత్ ।
తథా ససర్జేదమమోఘదృష్టి-
ర్యథాప్యయాత్ ప్రాగ్ వ్యవసాయబుద్ధిః ॥ ౧ ॥
ఏవం పురా ధారణయాత్మయోని-
ర్నష్టాం స్మృతిం ప్రత్యవరుధ్య తుష్టాత్ ।
తథా ససర్జేదమమోఘదృష్టి-
ర్యథాప్యయాత్ ప్రాగ్ వ్యవసాయబుద్ధిః ॥ ౧ ॥
శాబ్దస్య హి బ్రహ్మణ ఏష పన్థా
యన్నామభిర్ధ్యాయతి ధీరపార్థైః ।
పరిభ్రమంస్తత్ర న విన్దతేఽర్థాన్
మాయామయే వాసనయా శయానః ॥ ౨ ॥
యన్నామభిర్ధ్యాయతి ధీరపార్థైః ।
పరిభ్రమంస్తత్ర న విన్దతేఽర్థాన్
మాయామయే వాసనయా శయానః ॥ ౨ ॥
అతః కవిర్నామసు యావదర్థః
స్యాదప్రమత్తో వ్యవసాయబుద్ధిః ।
సిద్ధేఽన్యథార్థే న యతేత తత్ర
పరిశ్రమం తత్ర సమీక్షమాణః ॥ ౩ ॥
స్యాదప్రమత్తో వ్యవసాయబుద్ధిః ।
సిద్ధేఽన్యథార్థే న యతేత తత్ర
పరిశ్రమం తత్ర సమీక్షమాణః ॥ ౩ ॥
సత్యాం క్షితౌ కిం కశిపోః ప్రయాసై-
ర్బాహౌ స్వసిద్ధే హ్యుపబర్హణైః కిమ్ ।
సత్యఞ్జలౌ కిం పురుధాన్నపాత్ర్యా
దిగ్వల్కలాదౌ సతి కిం దుకూలైః ॥ ౪ ॥
ర్బాహౌ స్వసిద్ధే హ్యుపబర్హణైః కిమ్ ।
సత్యఞ్జలౌ కిం పురుధాన్నపాత్ర్యా
దిగ్వల్కలాదౌ సతి కిం దుకూలైః ॥ ౪ ॥
చీరాణి కిం పథి న సన్తి దిశన్తి భిక్షాం
నైవాఙ్ఘ్రిపాః పరభృతః సరితోఽప్యశుష్యన్ ।
రుద్ధా గుహాః కిమజితోఽవతి నోపసన్నాన్
కస్మాద్ భజన్తి కవయో ధనదుర్మదాన్ధాన్ ॥ ౫ ॥
నైవాఙ్ఘ్రిపాః పరభృతః సరితోఽప్యశుష్యన్ ।
రుద్ధా గుహాః కిమజితోఽవతి నోపసన్నాన్
కస్మాద్ భజన్తి కవయో ధనదుర్మదాన్ధాన్ ॥ ౫ ॥
ఏవం స్వచిత్తే స్వత ఏవ సిద్ధ
ఆత్మా ప్రియోఽర్థో భగవాననన్తః ।
తం నిర్వృతో నియతార్థో భజేత
సంసారహేతూపరమశ్చ యత్ర ॥ ౬ ॥
ఆత్మా ప్రియోఽర్థో భగవాననన్తః ।
తం నిర్వృతో నియతార్థో భజేత
సంసారహేతూపరమశ్చ యత్ర ॥ ౬ ॥
కస్తాం త్వనాదృత్య పరానుచిన్తా-
మృతే పశూనసతీం నామ కుర్యాత్ ।
పశ్యఞ్జనం పతితం వైతరణ్యాం
స్వకర్మజాన్ పరితాపాఞ్జుషాణమ్ ॥ ౭ ॥
మృతే పశూనసతీం నామ కుర్యాత్ ।
పశ్యఞ్జనం పతితం వైతరణ్యాం
స్వకర్మజాన్ పరితాపాఞ్జుషాణమ్ ॥ ౭ ॥
కేచిత్ స్వదేహాన్తర్హృదయావకాశే
ప్రాదేశమాత్రం పురుషం వసన్తమ్ ।
చతుర్భుజం కఞ్జరథాఙ్గశఙ్ఖ-
గదాధరం ధారణయా స్మరన్తి ॥ ౮ ॥
ప్రాదేశమాత్రం పురుషం వసన్తమ్ ।
చతుర్భుజం కఞ్జరథాఙ్గశఙ్ఖ-
గదాధరం ధారణయా స్మరన్తి ॥ ౮ ॥
ప్రసన్నవక్త్రం నలినాయతేక్షణం
కదమ్బకిఞ్జల్కపిశఙ్గవాససమ్ ।
లసన్మహారత్నహిరణ్మయాఙ్గదం
స్ఫురన్మహారత్నకిరీటకుణ్డలమ్ ॥ ౯ ॥
కదమ్బకిఞ్జల్కపిశఙ్గవాససమ్ ।
లసన్మహారత్నహిరణ్మయాఙ్గదం
స్ఫురన్మహారత్నకిరీటకుణ్డలమ్ ॥ ౯ ॥
ఉన్నిద్రహృత్పఙ్కజకర్ణికాలయే
యోగేశ్వరాస్థాపితపాదపల్లవమ్ ।
శ్రీలక్షణం కౌస్తుభరత్నకన్ధర-
మమ్లానలక్ష్మ్యా వనమాలయాచితమ్ ॥ ౧౦ ॥
యోగేశ్వరాస్థాపితపాదపల్లవమ్ ।
శ్రీలక్షణం కౌస్తుభరత్నకన్ధర-
మమ్లానలక్ష్మ్యా వనమాలయాచితమ్ ॥ ౧౦ ॥
విభూషితం మేఖలయాఙ్గులీయకై-
ర్మహాధనైర్నూపురకఙ్కణాదిభిః ।
స్నిగ్ధామలాకుఞ్చితనీలకున్తలై-
ర్విరోచమానాననహాసపేశలమ్ ॥ ౧౧ ॥
ర్మహాధనైర్నూపురకఙ్కణాదిభిః ।
స్నిగ్ధామలాకుఞ్చితనీలకున్తలై-
ర్విరోచమానాననహాసపేశలమ్ ॥ ౧౧ ॥
అదీనలీలాహసితేక్షణోల్లసద్-
భ్రూభఙ్గసంసూచితభూర్యనుగ్రహమ్ ।
ఈక్షేత చిన్తామయమేనమీశ్వరం
యావన్మనో ధారణయావతిష్ఠతే ॥ ౧౨ ॥
భ్రూభఙ్గసంసూచితభూర్యనుగ్రహమ్ ।
ఈక్షేత చిన్తామయమేనమీశ్వరం
యావన్మనో ధారణయావతిష్ఠతే ॥ ౧౨ ॥
ఏకైకశోఽఙ్గాని ధియానుభావయేత్
పాదాది యావద్ధసితం గదాభృతః ।
జితం జితం స్థానమపోహ్య ధారయేత్
పరం పరం శుద్ధ్యతి ధీర్యథా యథా ॥ ౧౩ ॥
పాదాది యావద్ధసితం గదాభృతః ।
జితం జితం స్థానమపోహ్య ధారయేత్
పరం పరం శుద్ధ్యతి ధీర్యథా యథా ॥ ౧౩ ॥
యావన్న జాయేత పరావరేఽస్మిన్
విశ్వేశ్వరే ద్రష్టరి భక్తియోగః ।
తావత్ స్థవీయః పురుషస్య రూపం
క్రియావసానే ప్రయతః స్మరేత ॥ ౧౪ ॥
విశ్వేశ్వరే ద్రష్టరి భక్తియోగః ।
తావత్ స్థవీయః పురుషస్య రూపం
క్రియావసానే ప్రయతః స్మరేత ॥ ౧౪ ॥
స్థిరం సుఖం చాసనమాస్థితో యతి-
ర్యదా జిహాసురిమమఙ్గ లోకమ్ ।
కాలే చ దేశే చ మనో న సజ్జయేత్
ప్రాణాన్ నియచ్ఛేన్మనసా జితాసుః ॥ ౧౫ ॥
ర్యదా జిహాసురిమమఙ్గ లోకమ్ ।
కాలే చ దేశే చ మనో న సజ్జయేత్
ప్రాణాన్ నియచ్ఛేన్మనసా జితాసుః ॥ ౧౫ ॥
మనః స్వబుద్ధ్యామలయా నియమ్య
క్షేత్రజ్ఞ ఏతాం నినయేత్ తమాత్మని ।
ఆత్మానమాత్మన్యవరుధ్య ధీరో
లబ్ధోపశాన్తిర్విరమేత కృత్యాత్ ॥ ౧౬ ॥
క్షేత్రజ్ఞ ఏతాం నినయేత్ తమాత్మని ।
ఆత్మానమాత్మన్యవరుధ్య ధీరో
లబ్ధోపశాన్తిర్విరమేత కృత్యాత్ ॥ ౧౬ ॥
న యత్ర కాలోఽనిమిషాం పరః ప్రభుః
కుతో ను దేవా జగతాం య ఈశిరే ।
న యత్ర సత్త్వం న రజస్తమశ్చ
న వై వికారో న మహాన్ ప్రధానమ్ ॥ ౧౭ ॥
కుతో ను దేవా జగతాం య ఈశిరే ।
న యత్ర సత్త్వం న రజస్తమశ్చ
న వై వికారో న మహాన్ ప్రధానమ్ ॥ ౧౭ ॥
పరం పదం వైష్ణవమామనన్తి తద్
యన్నేతి నేతీత్యతదుత్సిసృక్షవః ।
విసృజ్య దౌరాత్మ్యమనన్యసౌహృదా
హృదోపగుహ్యార్హపదం పదే పదే ॥ ౧౮ ॥
యన్నేతి నేతీత్యతదుత్సిసృక్షవః ।
విసృజ్య దౌరాత్మ్యమనన్యసౌహృదా
హృదోపగుహ్యార్హపదం పదే పదే ॥ ౧౮ ॥
ఇత్థం మునిస్తూపరమేద్ వ్యవస్థితో
విజ్ఞానదృగ్వీర్యసురన్ధితాశయః ।
స్వపార్ష్ణినాపీడ్య గుదం తతోఽనిలం
స్థానేషు షట్సూన్నమయేజ్జితక్లమః ॥ ౧౯ ॥
విజ్ఞానదృగ్వీర్యసురన్ధితాశయః ।
స్వపార్ష్ణినాపీడ్య గుదం తతోఽనిలం
స్థానేషు షట్సూన్నమయేజ్జితక్లమః ॥ ౧౯ ॥
నాభ్యాం స్థితం హృద్యధిరోప్య తస్మా-
దుదానగత్యోరసి తం నయేన్మునిః ।
తతోఽనుసన్ధాయ ధియా మనస్వీ
స్వతాలుమూలం శనకైర్నయేత్ ॥ ౨౦ ॥
దుదానగత్యోరసి తం నయేన్మునిః ।
తతోఽనుసన్ధాయ ధియా మనస్వీ
స్వతాలుమూలం శనకైర్నయేత్ ॥ ౨౦ ॥
తస్మాద్ భ్రువోరన్తరమున్నయేత
నిరుద్ధసప్తాయతనోఽనపేక్షః ।
స్థిత్వా ముహూర్తార్ధమకుణ్ఠదృష్టి-
ర్నిర్భిద్య మూర్ధన్ విసృజేత్పరం గతః ॥ ౨౧ ॥
నిరుద్ధసప్తాయతనోఽనపేక్షః ।
స్థిత్వా ముహూర్తార్ధమకుణ్ఠదృష్టి-
ర్నిర్భిద్య మూర్ధన్ విసృజేత్పరం గతః ॥ ౨౧ ॥
యది ప్రయాస్యన్ నృప పారమేష్ఠ్యం
వైహాయసానాముత యద్ విహారమ్ ।
అష్టాధిపత్యం గుణసన్నివాయే
సహైవ గచ్ఛేన్మనసేన్ద్రియైశ్చ ॥ ౨౨ ॥
వైహాయసానాముత యద్ విహారమ్ ।
అష్టాధిపత్యం గుణసన్నివాయే
సహైవ గచ్ఛేన్మనసేన్ద్రియైశ్చ ॥ ౨౨ ॥
యోగేశ్వరాణాం గతిమాహురన్త-
ర్బహిస్త్రిలోక్యాః పవనాన్తరాత్మనామ్ ।
న కర్మభిస్తాం గతిమాప్నువన్తి
విద్యాతపోయోగసమాధిభాజామ్ ॥ ౨౩ ॥
ర్బహిస్త్రిలోక్యాః పవనాన్తరాత్మనామ్ ।
న కర్మభిస్తాం గతిమాప్నువన్తి
విద్యాతపోయోగసమాధిభాజామ్ ॥ ౨౩ ॥
వైశ్వానరం యాతి విహాయసా గతః
సుషుమ్ణయా బ్రహ్మపథేన శోచిషా ।
విధూతకల్కోఽథ హరేరుదస్తాత్
ప్రయాతి చక్రం నృప శైశుమారమ్ ॥ ౨౪ ॥
సుషుమ్ణయా బ్రహ్మపథేన శోచిషా ।
విధూతకల్కోఽథ హరేరుదస్తాత్
ప్రయాతి చక్రం నృప శైశుమారమ్ ॥ ౨౪ ॥
తద్ విశ్వనాభిం త్వతివర్త్య విష్ణో-
రణీయసా విరజేనాత్మనైకః ।
నమస్కృతం బ్రహ్మవిదాముపైతి
కల్పాయుషో యద్ విబుధా రమన్తే ॥ ౨౫ ॥
రణీయసా విరజేనాత్మనైకః ।
నమస్కృతం బ్రహ్మవిదాముపైతి
కల్పాయుషో యద్ విబుధా రమన్తే ॥ ౨౫ ॥
అథో అనన్తస్య ముఖానలేన
దన్దహ్యమానం స నిరీక్ష్య విశ్వమ్ ।
నిర్యాతి సిద్ధేశ్వరయుష్టధిష్ణ్యం
యద్ ద్వైపరార్ధ్యం తదు పారమేష్ఠ్యమ్ ॥ ౨౬ ॥
దన్దహ్యమానం స నిరీక్ష్య విశ్వమ్ ।
నిర్యాతి సిద్ధేశ్వరయుష్టధిష్ణ్యం
యద్ ద్వైపరార్ధ్యం తదు పారమేష్ఠ్యమ్ ॥ ౨౬ ॥
న యత్ర శోకో న జరా న మృత్యు-
ర్నార్తిర్న చోద్వేగ ఋతే కుతశ్చిత్ ।
యచ్చిత్తతోఽదః కృపయానిదంవిదాం
దురన్తదుఃఖప్రభవానుదర్శనాత్ ॥ ౨౭ ॥
ర్నార్తిర్న చోద్వేగ ఋతే కుతశ్చిత్ ।
యచ్చిత్తతోఽదః కృపయానిదంవిదాం
దురన్తదుఃఖప్రభవానుదర్శనాత్ ॥ ౨౭ ॥
తతో విశేషం ప్రతిపద్య నిర్భయ-
స్తేనాత్మనాపోఽనలమూర్తిరత్వరన్ ।
జ్యోతిర్మయో వాయుముపేత్య కాలే
వాయ్వాత్మనా ఖం బృహదాత్మలిఙ్గమ్ ॥ ౨౮ ॥
స్తేనాత్మనాపోఽనలమూర్తిరత్వరన్ ।
జ్యోతిర్మయో వాయుముపేత్య కాలే
వాయ్వాత్మనా ఖం బృహదాత్మలిఙ్గమ్ ॥ ౨౮ ॥
ఘ్రాణేన గన్ధం రసనేన వై రసం
రూపం చ దృష్టయా శ్వసనం త్వచైవ ।
శ్రోత్రేణ చోపేత్య నభోగుణత్వం
ప్రాణేన చాకూతిముపైతి యోగీ ॥ ౨౯ ॥
రూపం చ దృష్టయా శ్వసనం త్వచైవ ।
శ్రోత్రేణ చోపేత్య నభోగుణత్వం
ప్రాణేన చాకూతిముపైతి యోగీ ॥ ౨౯ ॥
స భూతసూక్ష్మేన్ద్రియసంనికర్షం
మనోమయం దేవమయం వికార్యమ్ ।
సంసాద్య గత్యా సహ తేన యాతి
విజ్ఞానతత్త్వం గుణసంనిరోధమ్ ॥ ౩౦ ॥
మనోమయం దేవమయం వికార్యమ్ ।
సంసాద్య గత్యా సహ తేన యాతి
విజ్ఞానతత్త్వం గుణసంనిరోధమ్ ॥ ౩౦ ॥
తేనాత్మనాత్మానముపైతి శాన్త-
మానన్దమానన్దమయోఽవసానే ।
ఏతాం గతిం భాగవతీం గతో యః
స వై పునర్నేహ విషజ్జతేఽఙ్గ ॥ ౩౧ ॥
మానన్దమానన్దమయోఽవసానే ।
ఏతాం గతిం భాగవతీం గతో యః
స వై పునర్నేహ విషజ్జతేఽఙ్గ ॥ ౩౧ ॥
ఏతే సృతీ తే నృప వేదగీతే
త్వయాభిపృష్టే చ సనాతనే చ ।
యే వై పురా బ్రహ్మణ ఆహ తుష్ట
ఆరాధితో భగవాన్ వాసుదేవః ॥ ౩౨ ॥
త్వయాభిపృష్టే చ సనాతనే చ ।
యే వై పురా బ్రహ్మణ ఆహ తుష్ట
ఆరాధితో భగవాన్ వాసుదేవః ॥ ౩౨ ॥
న హ్యతోఽన్యః శివః పన్థా విశతః సంసృతావిహ ।
వాసుదేవే భగవతి భక్తియోగో యతో భవేత్ ॥ ౩౩ ॥
వాసుదేవే భగవతి భక్తియోగో యతో భవేత్ ॥ ౩౩ ॥
భగవాన్ బ్రహ్మ కార్త్స్న్యేన త్రిరన్వీక్ష్య మనీషయా ।
తదధ్యవస్యత్ కూటస్థో రతిరాత్మన్ యతో భవేత్ ॥ ౩౪ ॥
తదధ్యవస్యత్ కూటస్థో రతిరాత్మన్ యతో భవేత్ ॥ ౩౪ ॥
భగవాన్ సర్వభూతేషు లక్షితః స్వాత్మనా హరిః ।
దృశ్యైర్బుద్ధ్యాదిభిర్ద్రష్టా లక్షణైరనుమాపకైః ॥ ౩౫ ॥
దృశ్యైర్బుద్ధ్యాదిభిర్ద్రష్టా లక్షణైరనుమాపకైః ॥ ౩౫ ॥
తస్మాత్ సర్వాత్మనా రాజన్ హరిః సర్వత్ర సర్వదా ।
శ్రోతవ్యః కీర్తితవ్యశ్చ స్మర్తవ్యో భగవాన్నృణామ్ ॥ ౩౬ ॥
శ్రోతవ్యః కీర్తితవ్యశ్చ స్మర్తవ్యో భగవాన్నృణామ్ ॥ ౩౬ ॥
పిబన్తి యే భగవత ఆత్మనః సతాం
కథామృతం శ్రవణపుటేషు సమ్భృతమ్ ।
పునన్తి తే విషయవిదూషితాశయం
వ్రజన్తి తచ్చరణసరోరుహాన్తికమ్ ॥ ౩౭ ॥
కథామృతం శ్రవణపుటేషు సమ్భృతమ్ ।
పునన్తి తే విషయవిదూషితాశయం
వ్రజన్తి తచ్చరణసరోరుహాన్తికమ్ ॥ ౩౭ ॥