ব্ৰহ্মোৱাচ
ৱাচাং ৱহ্নেৰ্মুখং ক্ষেত্ৰং ছন্দসাং সপ্ত ধাতৱঃ ।
হৱ্যকৱ্যামৃতান্নানাং জিহ্ৱা সৰ্ৱৰসস্য চ ॥ ১ ॥
ৱাচাং ৱহ্নেৰ্মুখং ক্ষেত্ৰং ছন্দসাং সপ্ত ধাতৱঃ ।
হৱ্যকৱ্যামৃতান্নানাং জিহ্ৱা সৰ্ৱৰসস্য চ ॥ ১ ॥
সৰ্ৱাসূনাং চ ৱাযোশ্চ তন্নাসে পৰমাযণে ।
অশ্ৱিনোৰোষধীনাং চ ঘ্ৰাণো মোদপ্ৰমোদযোঃ ॥ ২ ॥
অশ্ৱিনোৰোষধীনাং চ ঘ্ৰাণো মোদপ্ৰমোদযোঃ ॥ ২ ॥
ৰূপাণাং তেজসাং চক্ষুৰ্দিৱঃ সূৰ্যস্য চাক্ষিণী ।
কৰ্ণৌ দিশাং চ তীৰ্থানাং শ্ৰোত্ৰমাকাশশব্দযোঃ ॥ ৩ ॥
কৰ্ণৌ দিশাং চ তীৰ্থানাং শ্ৰোত্ৰমাকাশশব্দযোঃ ॥ ৩ ॥
তদ্গাত্ৰং ৱস্তুসাৰাণাং সৌভগস্য চ ভাজনম্ ।
ত্ৱগস্য স্পৰ্শৱাযোশ্চ সৰ্ৱমেধস্য চৈৱ হি ॥ ৪ ॥
ত্ৱগস্য স্পৰ্শৱাযোশ্চ সৰ্ৱমেধস্য চৈৱ হি ॥ ৪ ॥
ৰোমাণ্যুদ্ভিজ্জজাতীনাং যৈৰ্ৱা যজ্ঞস্তু সম্ভৃতঃ ।
কেশশ্মশ্ৰুনখান্যস্য শিলালোহাভ্ৰৱিদ্যুতাম্ ॥ ৫ ॥
কেশশ্মশ্ৰুনখান্যস্য শিলালোহাভ্ৰৱিদ্যুতাম্ ॥ ৫ ॥
বাহৱো লোকপালানাং প্ৰাযশঃ ক্ষেমকৰ্মণাম্ ॥ ৬ ॥
ৱিক্ৰমো ভূৰ্ভুৱঃ স্ৱশ্চ ক্ষেমস্য শৰণস্য চ ।
সৰ্ৱকামৱৰস্যাপি হৰেশ্চৰণ আস্পদম্ ॥ ৭ ॥
সৰ্ৱকামৱৰস্যাপি হৰেশ্চৰণ আস্পদম্ ॥ ৭ ॥
অপাং ৱীৰ্যস্য সৰ্গস্য পৰ্জন্যস্য প্ৰজাপতেঃ ।
পুংসঃ শিশ্ন উপস্থস্তু প্ৰজাত্যানন্দনিৰ্ৱৃতেঃ ॥ ৮ ॥
পুংসঃ শিশ্ন উপস্থস্তু প্ৰজাত্যানন্দনিৰ্ৱৃতেঃ ॥ ৮ ॥
পাযুৰ্যমস্য মিত্ৰস্য পৰিমোক্ষস্য নাৰদ ।
হিংসাযা নিঋৰ্তেৰ্মৃত্যোৰ্নিৰযস্য গুদং স্মৃতঃ ॥ ৯ ॥
হিংসাযা নিঋৰ্তেৰ্মৃত্যোৰ্নিৰযস্য গুদং স্মৃতঃ ॥ ৯ ॥
পৰাভূতেৰধৰ্মস্য তমসশ্চাপি পশ্চিমঃ ।
নাড্যো নদনদীনাং চ গোত্ৰাণামস্থিসংহতিঃ ॥ ১০ ॥
নাড্যো নদনদীনাং চ গোত্ৰাণামস্থিসংহতিঃ ॥ ১০ ॥
অৱ্যক্তৰসসিন্ধূনাং ভূতানাং নিধনস্য চ ।
উদৰং ৱিদিতং পুংসো হৃদযং মনসঃ পদম্ ॥ ১১ ॥
উদৰং ৱিদিতং পুংসো হৃদযং মনসঃ পদম্ ॥ ১১ ॥
ধৰ্মস্য মম তুভ্যং চ কুমাৰাণাং ভৱস্য চ ।
ৱিজ্ঞানস্য চ সত্ত্ৱস্য পৰস্যাত্মা পৰাযণম্ ॥ ১২ ॥
ৱিজ্ঞানস্য চ সত্ত্ৱস্য পৰস্যাত্মা পৰাযণম্ ॥ ১২ ॥
অহং ভৱান্ ভৱশ্চৈৱ ত ইমে মুনযোঽগ্ৰজাঃ ।
সুৰাসুৰনৰা নাগাঃ খগা মৃগসৰীসৃপাঃ ॥ ১৩ ॥
সুৰাসুৰনৰা নাগাঃ খগা মৃগসৰীসৃপাঃ ॥ ১৩ ॥
গন্ধৰ্ৱাপ্সৰসো যক্ষা ৰক্ষোভূতগণোৰগাঃ ।
পশৱঃ পিতৰঃ সিদ্ধা ৱিদ্যাধ্ৰাশ্চাৰণা দ্ৰুমাঃ ॥ ১৪ ॥
পশৱঃ পিতৰঃ সিদ্ধা ৱিদ্যাধ্ৰাশ্চাৰণা দ্ৰুমাঃ ॥ ১৪ ॥
অন্যে চ ৱিৱিধা জীৱা জলস্থলনভৌকসঃ ।
গ্ৰহৰ্ক্ষকেতৱস্তাৰাস্তডিতঃ স্তনযিত্নৱঃ ॥ ১৫ ॥
গ্ৰহৰ্ক্ষকেতৱস্তাৰাস্তডিতঃ স্তনযিত্নৱঃ ॥ ১৫ ॥
সৰ্ৱং পুৰুষ এৱেদং ভূতং ভৱ্যং ভৱচ্চ যত্ ।
তেনেদমাৱৃতং ৱিশ্ৱং ৱিতস্তিমধিতিষ্ঠতি ॥ ১৬ ॥
তেনেদমাৱৃতং ৱিশ্ৱং ৱিতস্তিমধিতিষ্ঠতি ॥ ১৬ ॥
স্ৱধিষ্ণ্যং প্ৰতপন্ প্ৰাণো বহিশ্চ প্ৰতপত্যসৌ ।
এৱং ৱিৰাজং প্ৰতপংস্তপত্যন্তৰ্বহিঃ পুমান্ ॥ ১৭ ॥
এৱং ৱিৰাজং প্ৰতপংস্তপত্যন্তৰ্বহিঃ পুমান্ ॥ ১৭ ॥
সোঽমৃতস্যাভযস্যেশো মৰ্ত্যমন্নং যদত্যগাত্ ।
মহিমৈষ ততো ব্ৰহ্মন্ পুৰুষস্য দুৰত্যযঃ ॥ ১৮ ॥
মহিমৈষ ততো ব্ৰহ্মন্ পুৰুষস্য দুৰত্যযঃ ॥ ১৮ ॥
পাদেষু সৰ্ৱভূতানি পুংসঃ স্থিতিপদো ৱিদুঃ ।
অমৃতং ক্ষেমমভযং ত্ৰিমূৰ্ধ্নোঽধাযি মূৰ্ধসু ॥ ১৯ ॥
অমৃতং ক্ষেমমভযং ত্ৰিমূৰ্ধ্নোঽধাযি মূৰ্ধসু ॥ ১৯ ॥
পাদাস্ত্ৰযো বহিশ্চাসন্নপ্ৰজানাং য আশ্ৰমাঃ ।
অন্তস্ত্ৰিলোক্যাস্ত্ৱপৰো গৃহমেধোঽবৃহদ্ৱ্ৰতঃ ॥ ২০ ॥
অন্তস্ত্ৰিলোক্যাস্ত্ৱপৰো গৃহমেধোঽবৃহদ্ৱ্ৰতঃ ॥ ২০ ॥
সৃতী ৱিচক্ৰমে ৱিশ্ৱঙ্সাশনানশনে উভে ।
যদৱিদ্যা চ ৱিদ্যা চ পুৰুষস্তূভযাশ্ৰযঃ ॥ ২১ ॥
যদৱিদ্যা চ ৱিদ্যা চ পুৰুষস্তূভযাশ্ৰযঃ ॥ ২১ ॥
যস্মাদণ্ডং ৱিৰাড্ জজ্ঞে ভূতেন্দ্ৰিযগুণাত্মকঃ ।
তদ্ দ্ৰৱ্যমত্যগাদ্ ৱিশ্ৱং গোভিঃ সূৰ্য ইৱাতপন্ ॥ ২২ ॥
তদ্ দ্ৰৱ্যমত্যগাদ্ ৱিশ্ৱং গোভিঃ সূৰ্য ইৱাতপন্ ॥ ২২ ॥
যদাস্য নাভ্যান্নলিনাদহমাসং মহাত্মনঃ ।
নাৱিদং যজ্ঞসম্ভাৰান্ পুৰুষাৱযৱানৃতে ॥ ২৩ ॥
নাৱিদং যজ্ঞসম্ভাৰান্ পুৰুষাৱযৱানৃতে ॥ ২৩ ॥
তেষু যজ্ঞস্য পশৱঃ সৱনস্পতযঃ কুশাঃ ।
ইদং চ দেৱযজনং কালশ্চোৰুগুণান্ৱিতঃ ॥ ২৪ ॥
ইদং চ দেৱযজনং কালশ্চোৰুগুণান্ৱিতঃ ॥ ২৪ ॥
ৱস্তূন্যোষধযঃ স্নেহা ৰসলোহমৃদো জলম্ ।
ঋচো যজূংষি সামানি চাতুৰ্হোত্ৰং চ সত্তম ॥ ২৫ ॥
ঋচো যজূংষি সামানি চাতুৰ্হোত্ৰং চ সত্তম ॥ ২৫ ॥
নামধেযানি মন্ত্ৰাশ্চ দক্ষিণাশ্চ ৱ্ৰতানি চ ।
দেৱতানুক্ৰমঃ কল্পঃ সঙ্কল্পস্তন্ত্ৰমেৱ চ ॥ ২৬ ॥
দেৱতানুক্ৰমঃ কল্পঃ সঙ্কল্পস্তন্ত্ৰমেৱ চ ॥ ২৬ ॥
গতযো মতযশ্চৈৱ প্ৰাযশ্চিত্তং সমৰ্পণম্ ।
পুৰুষাৱযৱৈৰেতে সম্ভাৰাঃ সম্ভৃতা মযা ॥ ২৭ ॥
পুৰুষাৱযৱৈৰেতে সম্ভাৰাঃ সম্ভৃতা মযা ॥ ২৭ ॥
ইতি সম্ভৃতসম্ভাৰঃ পুৰুষাৱযৱৈৰহম্ ।
তমেৱ পুৰুষং যজ্ঞং তেনৈৱাযজমীশ্ৱৰম্ ॥ ২৮ ॥
তমেৱ পুৰুষং যজ্ঞং তেনৈৱাযজমীশ্ৱৰম্ ॥ ২৮ ॥
ততস্তে ভ্ৰাতৰ ইমে প্ৰজানাং পতযো নৱ । অযজন্ ৱ্যক্তমৱ্যক্তং পুৰুষং সুসমাহিতাঃ ॥ ২৯ ॥
ততশ্চ মনৱঃ কালে ঈজিৰে ঋষযোঽপৰে ।
পিতৰো ৱিবুধা দৈত্যা মনুষ্যাঃ ক্ৰতুভিৰ্ৱিভুম্ ॥ ৩০ ॥
পিতৰো ৱিবুধা দৈত্যা মনুষ্যাঃ ক্ৰতুভিৰ্ৱিভুম্ ॥ ৩০ ॥
নাৰাযণে ভগৱতি তদিদং ৱিশ্ৱমাহিতম্ ।
গৃহীতমাযোৰুগুণঃ সৰ্গাদাৱগুণঃ স্ৱতঃ ॥ ৩১ ॥
গৃহীতমাযোৰুগুণঃ সৰ্গাদাৱগুণঃ স্ৱতঃ ॥ ৩১ ॥
সৃজামি তন্নিযুক্তোঽহং হৰো হৰতি তদ্ৱশঃ ।
ৱিশ্ৱং পুৰুষৰূপেণ পৰিপাতি ত্ৰিশক্তিধৃক্ ॥ ৩২ ॥
ৱিশ্ৱং পুৰুষৰূপেণ পৰিপাতি ত্ৰিশক্তিধৃক্ ॥ ৩২ ॥
ইতি তেঽভিহিতং তাত যথেদমনুপৃচ্ছসি ।
নান্যদ্ভগৱতঃ কিংচিদ্ভাৱ্যং সদসদাত্মকম্ ॥ ৩৩ ॥
নান্যদ্ভগৱতঃ কিংচিদ্ভাৱ্যং সদসদাত্মকম্ ॥ ৩৩ ॥
ন ভাৰতী মেঽঙ্গ মৃষোপলক্ষ্যতে
ন ৱৈ ক্ৱচিন্মে মনসো মৃষা গতিঃ ।
ন মে হৃষীকাণি পতন্ত্যসত্পথে
যন্মে হৃদৌত্কণ্ঠ্যৱতা ধৃতো হৰিঃ ॥ ৩৪ ॥
ন ৱৈ ক্ৱচিন্মে মনসো মৃষা গতিঃ ।
ন মে হৃষীকাণি পতন্ত্যসত্পথে
যন্মে হৃদৌত্কণ্ঠ্যৱতা ধৃতো হৰিঃ ॥ ৩৪ ॥
সোঽহং সমাম্নাযমযস্তপোমযঃ
প্ৰজাপতীনামভিৱন্দিতঃ পতিঃ ।
আস্থায যোগং নিপুণং সমাহিত-
স্তং নাধ্যগচ্ছং যত আত্মসম্ভৱঃ ॥ ৩৫ ॥
প্ৰজাপতীনামভিৱন্দিতঃ পতিঃ ।
আস্থায যোগং নিপুণং সমাহিত-
স্তং নাধ্যগচ্ছং যত আত্মসম্ভৱঃ ॥ ৩৫ ॥
নতোঽস্ম্যহং তচ্চৰণং সমীযুষাং
ভৱচ্ছিদং স্ৱস্ত্যযনং সুমঙ্গলম্ ।
যো হ্যাত্মমাযাৱিভৱং স্ম পৰ্যগাদ্
যথা নভঃ স্ৱান্তমথাপৰে কুতঃ ॥ ৩৬ ॥
ভৱচ্ছিদং স্ৱস্ত্যযনং সুমঙ্গলম্ ।
যো হ্যাত্মমাযাৱিভৱং স্ম পৰ্যগাদ্
যথা নভঃ স্ৱান্তমথাপৰে কুতঃ ॥ ৩৬ ॥
নাহং ন যূযং যদৃতাং গতিং ৱিদু-
ৰ্ন ৱামদেৱঃ কিমুতাপৰে সুৰাঃ ।
তন্মাযযা মোহিতবুদ্ধযস্ত্ৱিদং
ৱিনিৰ্মিতং চাত্মসমং ৱিচক্ষ্মহে ॥ ৩৭ ॥
ৰ্ন ৱামদেৱঃ কিমুতাপৰে সুৰাঃ ।
তন্মাযযা মোহিতবুদ্ধযস্ত্ৱিদং
ৱিনিৰ্মিতং চাত্মসমং ৱিচক্ষ্মহে ॥ ৩৭ ॥
যস্যাৱতাৰকৰ্মাণি গাযন্তি হ্যস্মদাদযঃ ।
ন যং ৱিদন্তি তত্ত্ৱেন তস্মৈ ভগৱতে নমঃ ॥ ৩৮ ॥
ন যং ৱিদন্তি তত্ত্ৱেন তস্মৈ ভগৱতে নমঃ ॥ ৩৮ ॥
স এষ আদ্যঃ পুৰুষঃ কল্পে কল্পে সৃজত্যজঃ ।
আত্মাত্মন্যাত্মনাত্মানং স সংযচ্ছতি পাতি চ ॥ ৩৯ ॥
আত্মাত্মন্যাত্মনাত্মানং স সংযচ্ছতি পাতি চ ॥ ৩৯ ॥
ৱিশুদ্ধং কেৱলং জ্ঞানং প্ৰত্যক্ সম্যগৱস্থিতম্ ।
সত্যং পূৰ্ণমনাদ্যন্তং নিৰ্গুণং নিত্যমদ্ৱযম্ ॥ ৪০ ॥
সত্যং পূৰ্ণমনাদ্যন্তং নিৰ্গুণং নিত্যমদ্ৱযম্ ॥ ৪০ ॥
ঋষে ৱিদন্তি মুনযঃ প্ৰশান্তাত্মেন্দ্ৰিযাশযাঃ ।
যদা তদেৱাসত্তৰ্কৈস্তিৰোধীযেত ৱিপ্লুতম্ ॥ ৪১ ॥
যদা তদেৱাসত্তৰ্কৈস্তিৰোধীযেত ৱিপ্লুতম্ ॥ ৪১ ॥
আদ্যোঽৱতাৰঃ পুৰুষঃ পৰস্য
কালঃ স্ৱভাৱঃ সদসন্মনশ্চ ।
দ্ৰৱ্যং ৱিকাৰো গুণ ইন্দ্ৰিযাণি
ৱিৰাট্ স্ৱৰাট্ স্থাস্নু চৰিষ্ণু ভূম্নঃ ॥ ৪২ ॥
কালঃ স্ৱভাৱঃ সদসন্মনশ্চ ।
দ্ৰৱ্যং ৱিকাৰো গুণ ইন্দ্ৰিযাণি
ৱিৰাট্ স্ৱৰাট্ স্থাস্নু চৰিষ্ণু ভূম্নঃ ॥ ৪২ ॥
অহং ভৱো যজ্ঞ ইমে প্ৰজেশা
দক্ষাদযো যে ভৱদাদযশ্চ ।
স্ৱৰ্লোকপালাঃ খগলোকপালা
নৃলোকপালাস্তললোকপালাঃ ॥ ৪৩ ॥
দক্ষাদযো যে ভৱদাদযশ্চ ।
স্ৱৰ্লোকপালাঃ খগলোকপালা
নৃলোকপালাস্তললোকপালাঃ ॥ ৪৩ ॥
গন্ধৰ্ৱৱিদ্যাধৰচাৰণেশা
যে যক্ষৰক্ষোৰগনাগনাথাঃ ।
যে ৱা ঋষীণামৃষভাঃ পিতৃণাং
দৈত্যেন্দ্ৰসিদ্ধেশ্ৱৰদানৱেন্দ্ৰাঃ ।
অন্যে চ যে প্ৰেতপিশাচভূত-
কূষ্মাণ্ডযাদোমৃগপক্ষ্যধীশাঃ ॥ ৪৪ ॥
যে যক্ষৰক্ষোৰগনাগনাথাঃ ।
যে ৱা ঋষীণামৃষভাঃ পিতৃণাং
দৈত্যেন্দ্ৰসিদ্ধেশ্ৱৰদানৱেন্দ্ৰাঃ ।
অন্যে চ যে প্ৰেতপিশাচভূত-
কূষ্মাণ্ডযাদোমৃগপক্ষ্যধীশাঃ ॥ ৪৪ ॥
যত্কিংচ লোকে ভগৱন্মহস্ৱ-
দোজঃসহস্ৱদ্ বলৱত্ ক্ষমাৱত্ ।
শ্ৰীহ্ৰীৱিভূত্যাত্মৱদদ্ভুতাৰ্ণং
তত্ত্ৱং পৰং ৰূপৱদস্ৱৰূপম্ ॥ ৪৫ ॥
দোজঃসহস্ৱদ্ বলৱত্ ক্ষমাৱত্ ।
শ্ৰীহ্ৰীৱিভূত্যাত্মৱদদ্ভুতাৰ্ণং
তত্ত্ৱং পৰং ৰূপৱদস্ৱৰূপম্ ॥ ৪৫ ॥
প্ৰাধান্যতো যানৃষ আমনন্তি
লীলাৱতাৰান্ পুৰুষস্য ভূম্নঃ ।
আপীযতাং কৰ্ণকষাযশোষা-
ননুক্ৰমিষ্যে ত ইমান্ সুপেশান্ ॥ ৪৬ ॥
লীলাৱতাৰান্ পুৰুষস্য ভূম্নঃ ।
আপীযতাং কৰ্ণকষাযশোষা-
ননুক্ৰমিষ্যে ত ইমান্ সুপেশান্ ॥ ৪৬ ॥