ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ
ଵାଚାଂ ଵହ୍ନେର୍ମୁଖଂ କ୍ଷେତ୍ରଂ ଛନ୍ଦସାଂ ସପ୍ତ ଧାତଵଃ ।
ହଵ୍ଯକଵ୍ଯାମୃତାନ୍ନାନାଂ ଜିହ୍ଵା ସର୍ଵରସସ୍ଯ ଚ ॥ ୧ ॥
ଵାଚାଂ ଵହ୍ନେର୍ମୁଖଂ କ୍ଷେତ୍ରଂ ଛନ୍ଦସାଂ ସପ୍ତ ଧାତଵଃ ।
ହଵ୍ଯକଵ୍ଯାମୃତାନ୍ନାନାଂ ଜିହ୍ଵା ସର୍ଵରସସ୍ଯ ଚ ॥ ୧ ॥
ସର୍ଵାସୂନାଂ ଚ ଵାଯୋଶ୍ଚ ତନ୍ନାସେ ପରମାଯଣେ ।
ଅଶ୍ଵିନୋରୋଷଧୀନାଂ ଚ ଘ୍ରାଣୋ ମୋଦପ୍ରମୋଦଯୋଃ ॥ ୨ ॥
ଅଶ୍ଵିନୋରୋଷଧୀନାଂ ଚ ଘ୍ରାଣୋ ମୋଦପ୍ରମୋଦଯୋଃ ॥ ୨ ॥
ରୂପାଣାଂ ତେଜସାଂ ଚକ୍ଷୁର୍ଦିଵଃ ସୂର୍ଯସ୍ଯ ଚାକ୍ଷିଣୀ ।
କର୍ଣୌ ଦିଶାଂ ଚ ତୀର୍ଥାନାଂ ଶ୍ରୋତ୍ରମାକାଶଶବ୍ଦଯୋଃ ॥ ୩ ॥
କର୍ଣୌ ଦିଶାଂ ଚ ତୀର୍ଥାନାଂ ଶ୍ରୋତ୍ରମାକାଶଶବ୍ଦଯୋଃ ॥ ୩ ॥
ତଦ୍ଗାତ୍ରଂ ଵସ୍ତୁସାରାଣାଂ ସୌଭଗସ୍ଯ ଚ ଭାଜନମ୍ ।
ତ୍ଵଗସ୍ଯ ସ୍ପର୍ଶଵାଯୋଶ୍ଚ ସର୍ଵମେଧସ୍ଯ ଚୈଵ ହି ॥ ୪ ॥
ତ୍ଵଗସ୍ଯ ସ୍ପର୍ଶଵାଯୋଶ୍ଚ ସର୍ଵମେଧସ୍ଯ ଚୈଵ ହି ॥ ୪ ॥
ରୋମାଣ୍ଯୁଦ୍ଭିଜ୍ଜଜାତୀନାଂ ଯୈର୍ଵା ଯଜ୍ଞସ୍ତୁ ସମ୍ଭୃତଃ ।
କେଶଶ୍ମଶ୍ରୁନଖାନ୍ଯସ୍ଯ ଶିଲାଲୋହାଭ୍ରଵିଦ୍ଯୁତାମ୍ ॥ ୫ ॥
କେଶଶ୍ମଶ୍ରୁନଖାନ୍ଯସ୍ଯ ଶିଲାଲୋହାଭ୍ରଵିଦ୍ଯୁତାମ୍ ॥ ୫ ॥
ବାହଵୋ ଲୋକପାଲାନାଂ ପ୍ରାଯଶଃ କ୍ଷେମକର୍ମଣାମ୍ ॥ ୬ ॥
ଵିକ୍ରମୋ ଭୂର୍ଭୁଵଃ ସ୍ଵଶ୍ଚ କ୍ଷେମସ୍ଯ ଶରଣସ୍ଯ ଚ ।
ସର୍ଵକାମଵରସ୍ଯାପି ହରେଶ୍ଚରଣ ଆସ୍ପଦମ୍ ॥ ୭ ॥
ସର୍ଵକାମଵରସ୍ଯାପି ହରେଶ୍ଚରଣ ଆସ୍ପଦମ୍ ॥ ୭ ॥
ଅପାଂ ଵୀର୍ଯସ୍ଯ ସର୍ଗସ୍ଯ ପର୍ଜନ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରଜାପତେଃ ।
ପୁଂସଃ ଶିଶ୍ନ ଉପସ୍ଥସ୍ତୁ ପ୍ରଜାତ୍ଯାନନ୍ଦନିର୍ଵୃତେଃ ॥ ୮ ॥
ପୁଂସଃ ଶିଶ୍ନ ଉପସ୍ଥସ୍ତୁ ପ୍ରଜାତ୍ଯାନନ୍ଦନିର୍ଵୃତେଃ ॥ ୮ ॥
ପାଯୁର୍ଯମସ୍ଯ ମିତ୍ରସ୍ଯ ପରିମୋକ୍ଷସ୍ଯ ନାରଦ ।
ହିଂସାଯା ନିଋର୍ତେର୍ମୃତ୍ଯୋର୍ନିରଯସ୍ଯ ଗୁଦଂ ସ୍ମୃତଃ ॥ ୯ ॥
ହିଂସାଯା ନିଋର୍ତେର୍ମୃତ୍ଯୋର୍ନିରଯସ୍ଯ ଗୁଦଂ ସ୍ମୃତଃ ॥ ୯ ॥
ପରାଭୂତେରଧର୍ମସ୍ଯ ତମସଶ୍ଚାପି ପଶ୍ଚିମଃ ।
ନାଡ୍ଯୋ ନଦନଦୀନାଂ ଚ ଗୋତ୍ରାଣାମସ୍ଥିସଂହତିଃ ॥ ୧୦ ॥
ନାଡ୍ଯୋ ନଦନଦୀନାଂ ଚ ଗୋତ୍ରାଣାମସ୍ଥିସଂହତିଃ ॥ ୧୦ ॥
ଅଵ୍ଯକ୍ତରସସିନ୍ଧୂନାଂ ଭୂତାନାଂ ନିଧନସ୍ଯ ଚ ।
ଉଦରଂ ଵିଦିତଂ ପୁଂସୋ ହୃଦଯଂ ମନସଃ ପଦମ୍ ॥ ୧୧ ॥
ଉଦରଂ ଵିଦିତଂ ପୁଂସୋ ହୃଦଯଂ ମନସଃ ପଦମ୍ ॥ ୧୧ ॥
ଧର୍ମସ୍ଯ ମମ ତୁଭ୍ଯଂ ଚ କୁମାରାଣାଂ ଭଵସ୍ଯ ଚ ।
ଵିଜ୍ଞାନସ୍ଯ ଚ ସତ୍ତ୍ଵସ୍ଯ ପରସ୍ଯାତ୍ମା ପରାଯଣମ୍ ॥ ୧୨ ॥
ଵିଜ୍ଞାନସ୍ଯ ଚ ସତ୍ତ୍ଵସ୍ଯ ପରସ୍ଯାତ୍ମା ପରାଯଣମ୍ ॥ ୧୨ ॥
ଅହଂ ଭଵାନ୍ ଭଵଶ୍ଚୈଵ ତ ଇମେ ମୁନଯୋଽଗ୍ରଜାଃ ।
ସୁରାସୁରନରା ନାଗାଃ ଖଗା ମୃଗସରୀସୃପାଃ ॥ ୧୩ ॥
ସୁରାସୁରନରା ନାଗାଃ ଖଗା ମୃଗସରୀସୃପାଃ ॥ ୧୩ ॥
ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସୋ ଯକ୍ଷା ରକ୍ଷୋଭୂତଗଣୋରଗାଃ ।
ପଶଵଃ ପିତରଃ ସିଦ୍ଧା ଵିଦ୍ଯାଧ୍ରାଶ୍ଚାରଣା ଦ୍ରୁମାଃ ॥ ୧୪ ॥
ପଶଵଃ ପିତରଃ ସିଦ୍ଧା ଵିଦ୍ଯାଧ୍ରାଶ୍ଚାରଣା ଦ୍ରୁମାଃ ॥ ୧୪ ॥
ଅନ୍ଯେ ଚ ଵିଵିଧା ଜୀଵା ଜଲସ୍ଥଲନଭୌକସଃ ।
ଗ୍ରହର୍କ୍ଷକେତଵସ୍ତାରାସ୍ତଡିତଃ ସ୍ତନଯିତ୍ନଵଃ ॥ ୧୫ ॥
ଗ୍ରହର୍କ୍ଷକେତଵସ୍ତାରାସ୍ତଡିତଃ ସ୍ତନଯିତ୍ନଵଃ ॥ ୧୫ ॥
ସର୍ଵଂ ପୁରୁଷ ଏଵେଦଂ ଭୂତଂ ଭଵ୍ଯଂ ଭଵଚ୍ଚ ଯତ୍ ।
ତେନେଦମାଵୃତଂ ଵିଶ୍ଵଂ ଵିତସ୍ତିମଧିତିଷ୍ଠତି ॥ ୧୬ ॥
ତେନେଦମାଵୃତଂ ଵିଶ୍ଵଂ ଵିତସ୍ତିମଧିତିଷ୍ଠତି ॥ ୧୬ ॥
ସ୍ଵଧିଷ୍ଣ୍ଯଂ ପ୍ରତପନ୍ ପ୍ରାଣୋ ବହିଶ୍ଚ ପ୍ରତପତ୍ଯସୌ ।
ଏଵଂ ଵିରାଜଂ ପ୍ରତପଂସ୍ତପତ୍ଯନ୍ତର୍ବହିଃ ପୁମାନ୍ ॥ ୧୭ ॥
ଏଵଂ ଵିରାଜଂ ପ୍ରତପଂସ୍ତପତ୍ଯନ୍ତର୍ବହିଃ ପୁମାନ୍ ॥ ୧୭ ॥
ସୋଽମୃତସ୍ଯାଭଯସ୍ଯେଶୋ ମର୍ତ୍ଯମନ୍ନଂ ଯଦତ୍ଯଗାତ୍ ।
ମହିମୈଷ ତତୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ପୁରୁଷସ୍ଯ ଦୁରତ୍ଯଯଃ ॥ ୧୮ ॥
ମହିମୈଷ ତତୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ପୁରୁଷସ୍ଯ ଦୁରତ୍ଯଯଃ ॥ ୧୮ ॥
ପାଦେଷୁ ସର୍ଵଭୂତାନି ପୁଂସଃ ସ୍ଥିତିପଦୋ ଵିଦୁଃ ।
ଅମୃତଂ କ୍ଷେମମଭଯଂ ତ୍ରିମୂର୍ଧ୍ନୋଽଧାଯି ମୂର୍ଧସୁ ॥ ୧୯ ॥
ଅମୃତଂ କ୍ଷେମମଭଯଂ ତ୍ରିମୂର୍ଧ୍ନୋଽଧାଯି ମୂର୍ଧସୁ ॥ ୧୯ ॥
ପାଦାସ୍ତ୍ରଯୋ ବହିଶ୍ଚାସନ୍ନପ୍ରଜାନାଂ ଯ ଆଶ୍ରମାଃ ।
ଅନ୍ତସ୍ତ୍ରିଲୋକ୍ଯାସ୍ତ୍ଵପରୋ ଗୃହମେଧୋଽବୃହଦ୍ଵ୍ରତଃ ॥ ୨୦ ॥
ଅନ୍ତସ୍ତ୍ରିଲୋକ୍ଯାସ୍ତ୍ଵପରୋ ଗୃହମେଧୋଽବୃହଦ୍ଵ୍ରତଃ ॥ ୨୦ ॥
ସୃତୀ ଵିଚକ୍ରମେ ଵିଶ୍ଵଙ୍ସାଶନାନଶନେ ଉଭେ ।
ଯଦଵିଦ୍ଯା ଚ ଵିଦ୍ଯା ଚ ପୁରୁଷସ୍ତୂଭଯାଶ୍ରଯଃ ॥ ୨୧ ॥
ଯଦଵିଦ୍ଯା ଚ ଵିଦ୍ଯା ଚ ପୁରୁଷସ୍ତୂଭଯାଶ୍ରଯଃ ॥ ୨୧ ॥
ଯସ୍ମାଦଣ୍ଡଂ ଵିରାଡ୍ ଜଜ୍ଞେ ଭୂତେନ୍ଦ୍ରିଯଗୁଣାତ୍ମକଃ ।
ତଦ୍ ଦ୍ରଵ୍ଯମତ୍ଯଗାଦ୍ ଵିଶ୍ଵଂ ଗୋଭିଃ ସୂର୍ଯ ଇଵାତପନ୍ ॥ ୨୨ ॥
ତଦ୍ ଦ୍ରଵ୍ଯମତ୍ଯଗାଦ୍ ଵିଶ୍ଵଂ ଗୋଭିଃ ସୂର୍ଯ ଇଵାତପନ୍ ॥ ୨୨ ॥
ଯଦାସ୍ଯ ନାଭ୍ଯାନ୍ନଲିନାଦହମାସଂ ମହାତ୍ମନଃ ।
ନାଵିଦଂ ଯଜ୍ଞସମ୍ଭାରାନ୍ ପୁରୁଷାଵଯଵାନୃତେ ॥ ୨୩ ॥
ନାଵିଦଂ ଯଜ୍ଞସମ୍ଭାରାନ୍ ପୁରୁଷାଵଯଵାନୃତେ ॥ ୨୩ ॥
ତେଷୁ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ପଶଵଃ ସଵନସ୍ପତଯଃ କୁଶାଃ ।
ଇଦଂ ଚ ଦେଵଯଜନଂ କାଲଶ୍ଚୋରୁଗୁଣାନ୍ଵିତଃ ॥ ୨୪ ॥
ଇଦଂ ଚ ଦେଵଯଜନଂ କାଲଶ୍ଚୋରୁଗୁଣାନ୍ଵିତଃ ॥ ୨୪ ॥
ଵସ୍ତୂନ୍ଯୋଷଧଯଃ ସ୍ନେହା ରସଲୋହମୃଦୋ ଜଲମ୍ ।
ଋଚୋ ଯଜୂଂଷି ସାମାନି ଚାତୁର୍ହୋତ୍ରଂ ଚ ସତ୍ତମ ॥ ୨୫ ॥
ଋଚୋ ଯଜୂଂଷି ସାମାନି ଚାତୁର୍ହୋତ୍ରଂ ଚ ସତ୍ତମ ॥ ୨୫ ॥
ନାମଧେଯାନି ମନ୍ତ୍ରାଶ୍ଚ ଦକ୍ଷିଣାଶ୍ଚ ଵ୍ରତାନି ଚ ।
ଦେଵତାନୁକ୍ରମଃ କଲ୍ପଃ ସଙ୍କଲ୍ପସ୍ତନ୍ତ୍ରମେଵ ଚ ॥ ୨୬ ॥
ଦେଵତାନୁକ୍ରମଃ କଲ୍ପଃ ସଙ୍କଲ୍ପସ୍ତନ୍ତ୍ରମେଵ ଚ ॥ ୨୬ ॥
ଗତଯୋ ମତଯଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ସମର୍ପଣମ୍ ।
ପୁରୁଷାଵଯଵୈରେତେ ସମ୍ଭାରାଃ ସମ୍ଭୃତା ମଯା ॥ ୨୭ ॥
ପୁରୁଷାଵଯଵୈରେତେ ସମ୍ଭାରାଃ ସମ୍ଭୃତା ମଯା ॥ ୨୭ ॥
ଇତି ସମ୍ଭୃତସମ୍ଭାରଃ ପୁରୁଷାଵଯଵୈରହମ୍ ।
ତମେଵ ପୁରୁଷଂ ଯଜ୍ଞଂ ତେନୈଵାଯଜମୀଶ୍ଵରମ୍ ॥ ୨୮ ॥
ତମେଵ ପୁରୁଷଂ ଯଜ୍ଞଂ ତେନୈଵାଯଜମୀଶ୍ଵରମ୍ ॥ ୨୮ ॥
ତତସ୍ତେ ଭ୍ରାତର ଇମେ ପ୍ରଜାନାଂ ପତଯୋ ନଵ । ଅଯଜନ୍ ଵ୍ଯକ୍ତମଵ୍ଯକ୍ତଂ ପୁରୁଷଂ ସୁସମାହିତାଃ ॥ ୨୯ ॥
ତତଶ୍ଚ ମନଵଃ କାଲେ ଈଜିରେ ଋଷଯୋଽପରେ ।
ପିତରୋ ଵିବୁଧା ଦୈତ୍ଯା ମନୁଷ୍ଯାଃ କ୍ରତୁଭିର୍ଵିଭୁମ୍ ॥ ୩୦ ॥
ପିତରୋ ଵିବୁଧା ଦୈତ୍ଯା ମନୁଷ୍ଯାଃ କ୍ରତୁଭିର୍ଵିଭୁମ୍ ॥ ୩୦ ॥
ନାରାଯଣେ ଭଗଵତି ତଦିଦଂ ଵିଶ୍ଵମାହିତମ୍ ।
ଗୃହୀତମାଯୋରୁଗୁଣଃ ସର୍ଗାଦାଵଗୁଣଃ ସ୍ଵତଃ ॥ ୩୧ ॥
ଗୃହୀତମାଯୋରୁଗୁଣଃ ସର୍ଗାଦାଵଗୁଣଃ ସ୍ଵତଃ ॥ ୩୧ ॥
ସୃଜାମି ତନ୍ନିଯୁକ୍ତୋଽହଂ ହରୋ ହରତି ତଦ୍ଵଶଃ ।
ଵିଶ୍ଵଂ ପୁରୁଷରୂପେଣ ପରିପାତି ତ୍ରିଶକ୍ତିଧୃକ୍ ॥ ୩୨ ॥
ଵିଶ୍ଵଂ ପୁରୁଷରୂପେଣ ପରିପାତି ତ୍ରିଶକ୍ତିଧୃକ୍ ॥ ୩୨ ॥
ଇତି ତେଽଭିହିତଂ ତାତ ଯଥେଦମନୁପୃଚ୍ଛସି ।
ନାନ୍ଯଦ୍ଭଗଵତଃ କିଂଚିଦ୍ଭାଵ୍ଯଂ ସଦସଦାତ୍ମକମ୍ ॥ ୩୩ ॥
ନାନ୍ଯଦ୍ଭଗଵତଃ କିଂଚିଦ୍ଭାଵ୍ଯଂ ସଦସଦାତ୍ମକମ୍ ॥ ୩୩ ॥
ନ ଭାରତୀ ମେଽଙ୍ଗ ମୃଷୋପଲକ୍ଷ୍ଯତେ
ନ ଵୈ କ୍ଵଚିନ୍ମେ ମନସୋ ମୃଷା ଗତିଃ ।
ନ ମେ ହୃଷୀକାଣି ପତନ୍ତ୍ଯସତ୍ପଥେ
ଯନ୍ମେ ହୃଦୌତ୍କଣ୍ଠ୍ଯଵତା ଧୃତୋ ହରିଃ ॥ ୩୪ ॥
ନ ଵୈ କ୍ଵଚିନ୍ମେ ମନସୋ ମୃଷା ଗତିଃ ।
ନ ମେ ହୃଷୀକାଣି ପତନ୍ତ୍ଯସତ୍ପଥେ
ଯନ୍ମେ ହୃଦୌତ୍କଣ୍ଠ୍ଯଵତା ଧୃତୋ ହରିଃ ॥ ୩୪ ॥
ସୋଽହଂ ସମାମ୍ନାଯମଯସ୍ତପୋମଯଃ
ପ୍ରଜାପତୀନାମଭିଵନ୍ଦିତଃ ପତିଃ ।
ଆସ୍ଥାଯ ଯୋଗଂ ନିପୁଣଂ ସମାହିତ-
ସ୍ତଂ ନାଧ୍ଯଗଚ୍ଛଂ ଯତ ଆତ୍ମସମ୍ଭଵଃ ॥ ୩୫ ॥
ପ୍ରଜାପତୀନାମଭିଵନ୍ଦିତଃ ପତିଃ ।
ଆସ୍ଥାଯ ଯୋଗଂ ନିପୁଣଂ ସମାହିତ-
ସ୍ତଂ ନାଧ୍ଯଗଚ୍ଛଂ ଯତ ଆତ୍ମସମ୍ଭଵଃ ॥ ୩୫ ॥
ନତୋଽସ୍ମ୍ଯହଂ ତଚ୍ଚରଣଂ ସମୀଯୁଷାଂ
ଭଵଚ୍ଛିଦଂ ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନଂ ସୁମଙ୍ଗଲମ୍ ।
ଯୋ ହ୍ଯାତ୍ମମାଯାଵିଭଵଂ ସ୍ମ ପର୍ଯଗାଦ୍
ଯଥା ନଭଃ ସ୍ଵାନ୍ତମଥାପରେ କୁତଃ ॥ ୩୬ ॥
ଭଵଚ୍ଛିଦଂ ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନଂ ସୁମଙ୍ଗଲମ୍ ।
ଯୋ ହ୍ଯାତ୍ମମାଯାଵିଭଵଂ ସ୍ମ ପର୍ଯଗାଦ୍
ଯଥା ନଭଃ ସ୍ଵାନ୍ତମଥାପରେ କୁତଃ ॥ ୩୬ ॥
ନାହଂ ନ ଯୂଯଂ ଯଦୃତାଂ ଗତିଂ ଵିଦୁ-
ର୍ନ ଵାମଦେଵଃ କିମୁତାପରେ ସୁରାଃ ।
ତନ୍ମାଯଯା ମୋହିତବୁଦ୍ଧଯସ୍ତ୍ଵିଦଂ
ଵିନିର୍ମିତଂ ଚାତ୍ମସମଂ ଵିଚକ୍ଷ୍ମହେ ॥ ୩୭ ॥
ର୍ନ ଵାମଦେଵଃ କିମୁତାପରେ ସୁରାଃ ।
ତନ୍ମାଯଯା ମୋହିତବୁଦ୍ଧଯସ୍ତ୍ଵିଦଂ
ଵିନିର୍ମିତଂ ଚାତ୍ମସମଂ ଵିଚକ୍ଷ୍ମହେ ॥ ୩୭ ॥
ଯସ୍ଯାଵତାରକର୍ମାଣି ଗାଯନ୍ତି ହ୍ଯସ୍ମଦାଦଯଃ ।
ନ ଯଂ ଵିଦନ୍ତି ତତ୍ତ୍ଵେନ ତସ୍ମୈ ଭଗଵତେ ନମଃ ॥ ୩୮ ॥
ନ ଯଂ ଵିଦନ୍ତି ତତ୍ତ୍ଵେନ ତସ୍ମୈ ଭଗଵତେ ନମଃ ॥ ୩୮ ॥
ସ ଏଷ ଆଦ୍ଯଃ ପୁରୁଷଃ କଲ୍ପେ କଲ୍ପେ ସୃଜତ୍ଯଜଃ ।
ଆତ୍ମାତ୍ମନ୍ଯାତ୍ମନାତ୍ମାନଂ ସ ସଂଯଚ୍ଛତି ପାତି ଚ ॥ ୩୯ ॥
ଆତ୍ମାତ୍ମନ୍ଯାତ୍ମନାତ୍ମାନଂ ସ ସଂଯଚ୍ଛତି ପାତି ଚ ॥ ୩୯ ॥
ଵିଶୁଦ୍ଧଂ କେଵଲଂ ଜ୍ଞାନଂ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ ସମ୍ଯଗଵସ୍ଥିତମ୍ ।
ସତ୍ଯଂ ପୂର୍ଣମନାଦ୍ଯନ୍ତଂ ନିର୍ଗୁଣଂ ନିତ୍ଯମଦ୍ଵଯମ୍ ॥ ୪୦ ॥
ସତ୍ଯଂ ପୂର୍ଣମନାଦ୍ଯନ୍ତଂ ନିର୍ଗୁଣଂ ନିତ୍ଯମଦ୍ଵଯମ୍ ॥ ୪୦ ॥
ଋଷେ ଵିଦନ୍ତି ମୁନଯଃ ପ୍ରଶାନ୍ତାତ୍ମେନ୍ଦ୍ରିଯାଶଯାଃ ।
ଯଦା ତଦେଵାସତ୍ତର୍କୈସ୍ତିରୋଧୀଯେତ ଵିପ୍ଲୁତମ୍ ॥ ୪୧ ॥
ଯଦା ତଦେଵାସତ୍ତର୍କୈସ୍ତିରୋଧୀଯେତ ଵିପ୍ଲୁତମ୍ ॥ ୪୧ ॥
ଆଦ୍ଯୋଽଵତାରଃ ପୁରୁଷଃ ପରସ୍ଯ
କାଲଃ ସ୍ଵଭାଵଃ ସଦସନ୍ମନଶ୍ଚ ।
ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ଵିକାରୋ ଗୁଣ ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣି
ଵିରାଟ୍ ସ୍ଵରାଟ୍ ସ୍ଥାସ୍ନୁ ଚରିଷ୍ଣୁ ଭୂମ୍ନଃ ॥ ୪୨ ॥
କାଲଃ ସ୍ଵଭାଵଃ ସଦସନ୍ମନଶ୍ଚ ।
ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ଵିକାରୋ ଗୁଣ ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣି
ଵିରାଟ୍ ସ୍ଵରାଟ୍ ସ୍ଥାସ୍ନୁ ଚରିଷ୍ଣୁ ଭୂମ୍ନଃ ॥ ୪୨ ॥
ଅହଂ ଭଵୋ ଯଜ୍ଞ ଇମେ ପ୍ରଜେଶା
ଦକ୍ଷାଦଯୋ ଯେ ଭଵଦାଦଯଶ୍ଚ ।
ସ୍ଵର୍ଲୋକପାଲାଃ ଖଗଲୋକପାଲା
ନୃଲୋକପାଲାସ୍ତଲଲୋକପାଲାଃ ॥ ୪୩ ॥
ଦକ୍ଷାଦଯୋ ଯେ ଭଵଦାଦଯଶ୍ଚ ।
ସ୍ଵର୍ଲୋକପାଲାଃ ଖଗଲୋକପାଲା
ନୃଲୋକପାଲାସ୍ତଲଲୋକପାଲାଃ ॥ ୪୩ ॥
ଗନ୍ଧର୍ଵଵିଦ୍ଯାଧରଚାରଣେଶା
ଯେ ଯକ୍ଷରକ୍ଷୋରଗନାଗନାଥାଃ ।
ଯେ ଵା ଋଷୀଣାମୃଷଭାଃ ପିତୃଣାଂ
ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରସିଦ୍ଧେଶ୍ଵରଦାନଵେନ୍ଦ୍ରାଃ ।
ଅନ୍ଯେ ଚ ଯେ ପ୍ରେତପିଶାଚଭୂତ-
କୂଷ୍ମାଣ୍ଡଯାଦୋମୃଗପକ୍ଷ୍ଯଧୀଶାଃ ॥ ୪୪ ॥
ଯେ ଯକ୍ଷରକ୍ଷୋରଗନାଗନାଥାଃ ।
ଯେ ଵା ଋଷୀଣାମୃଷଭାଃ ପିତୃଣାଂ
ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରସିଦ୍ଧେଶ୍ଵରଦାନଵେନ୍ଦ୍ରାଃ ।
ଅନ୍ଯେ ଚ ଯେ ପ୍ରେତପିଶାଚଭୂତ-
କୂଷ୍ମାଣ୍ଡଯାଦୋମୃଗପକ୍ଷ୍ଯଧୀଶାଃ ॥ ୪୪ ॥
ଯତ୍କିଂଚ ଲୋକେ ଭଗଵନ୍ମହସ୍ଵ-
ଦୋଜଃସହସ୍ଵଦ୍ ବଲଵତ୍ କ୍ଷମାଵତ୍ ।
ଶ୍ରୀହ୍ରୀଵିଭୂତ୍ଯାତ୍ମଵଦଦ୍ଭୁତାର୍ଣଂ
ତତ୍ତ୍ଵଂ ପରଂ ରୂପଵଦସ୍ଵରୂପମ୍ ॥ ୪୫ ॥
ଦୋଜଃସହସ୍ଵଦ୍ ବଲଵତ୍ କ୍ଷମାଵତ୍ ।
ଶ୍ରୀହ୍ରୀଵିଭୂତ୍ଯାତ୍ମଵଦଦ୍ଭୁତାର୍ଣଂ
ତତ୍ତ୍ଵଂ ପରଂ ରୂପଵଦସ୍ଵରୂପମ୍ ॥ ୪୫ ॥
ପ୍ରାଧାନ୍ଯତୋ ଯାନୃଷ ଆମନନ୍ତି
ଲୀଲାଵତାରାନ୍ ପୁରୁଷସ୍ଯ ଭୂମ୍ନଃ ।
ଆପୀଯତାଂ କର୍ଣକଷାଯଶୋଷା-
ନନୁକ୍ରମିଷ୍ଯେ ତ ଇମାନ୍ ସୁପେଶାନ୍ ॥ ୪୬ ॥
ଲୀଲାଵତାରାନ୍ ପୁରୁଷସ୍ଯ ଭୂମ୍ନଃ ।
ଆପୀଯତାଂ କର୍ଣକଷାଯଶୋଷା-
ନନୁକ୍ରମିଷ୍ଯେ ତ ଇମାନ୍ ସୁପେଶାନ୍ ॥ ୪୬ ॥