মৈত্ৰেয উৱাচ
ইতি তে ৱৰ্ণিতঃ ক্ষত্তঃ কালাখ্যঃ পৰমাত্মনঃ ।
মহিমা ৱেদগৰ্ভোঽথ যথাস্ৰাক্ষীন্নিবোধ মে ॥ ১ ॥
ইতি তে ৱৰ্ণিতঃ ক্ষত্তঃ কালাখ্যঃ পৰমাত্মনঃ ।
মহিমা ৱেদগৰ্ভোঽথ যথাস্ৰাক্ষীন্নিবোধ মে ॥ ১ ॥
সসৰ্জাগ্ৰেঽন্ধতামিস্ৰমথ তামিস্ৰমাদিকৃত্ ।
মহামোহং চ মোহং চ তমশ্চাজ্ঞানৱৃত্তযঃ ॥ ২ ॥
মহামোহং চ মোহং চ তমশ্চাজ্ঞানৱৃত্তযঃ ॥ ২ ॥
দৃষ্ট্ৱা পাপীযসীং সৃষ্টিং নাত্মানং বহ্ৱমন্যত ।
ভগৱদ্ধ্যানপূতেন মনসান্যাং ততোঽসৃজত্ ॥ ৩ ॥
ভগৱদ্ধ্যানপূতেন মনসান্যাং ততোঽসৃজত্ ॥ ৩ ॥
সনকং চ সনন্দং চ সনাতনমথাত্মভূঃ ।
সনত্কুমাৰং চ মুনীন্নিষ্ক্ৰিযানূৰ্ধ্ৱৰেতসঃ ॥ ৪ ॥
সনত্কুমাৰং চ মুনীন্নিষ্ক্ৰিযানূৰ্ধ্ৱৰেতসঃ ॥ ৪ ॥
তান্ বভাষে স্ৱভূঃ পুত্ৰান্ প্ৰজাঃ সৃজত পুত্ৰকাঃ ।
তন্নৈচ্ছন্মোক্ষধৰ্মাণো ৱাসুদেৱপৰাযণাঃ ॥ ৫ ॥
তন্নৈচ্ছন্মোক্ষধৰ্মাণো ৱাসুদেৱপৰাযণাঃ ॥ ৫ ॥
সোঽৱধ্যাতঃ সুতৈৰেৱং প্ৰত্যাখ্যাতানুশাসনৈঃ ।
ক্ৰোধং দুৰ্ৱিষহং জাতং নিযন্তুমুপচক্ৰমে ॥ ৬ ॥
ক্ৰোধং দুৰ্ৱিষহং জাতং নিযন্তুমুপচক্ৰমে ॥ ৬ ॥
ধিযা নিগৃহ্যমাণোঽপি ভ্ৰুৱোৰ্মধ্যাত্প্ৰজাপতেঃ ।
সদ্যোঽজাযত তন্মন্যুঃ কুমাৰো নীললোহিতঃ ॥ ৭ ॥
সদ্যোঽজাযত তন্মন্যুঃ কুমাৰো নীললোহিতঃ ॥ ৭ ॥
স ৱৈ ৰুৰোদ দেৱানাং পূৰ্ৱজো ভগৱান্ ভৱঃ ।
নামানি কুৰু মে ধাতঃ স্থানানি চ জগদ্গুৰো ॥ ৮ ॥
নামানি কুৰু মে ধাতঃ স্থানানি চ জগদ্গুৰো ॥ ৮ ॥
ইতি তস্য ৱচঃ পাদ্মো ভগৱান্ পৰিপালযন্ ।
অভ্যধাদ্ভদ্ৰযা ৱাচা মা ৰোদীস্তত্কৰোমি তে ॥ ৯ ॥
অভ্যধাদ্ভদ্ৰযা ৱাচা মা ৰোদীস্তত্কৰোমি তে ॥ ৯ ॥
যদৰোদীঃ সুৰশ্ৰেষ্ঠ সোদ্ৱেগ ইৱ বালকঃ ।
ততস্ত্ৱামভিধাস্যন্তি নাম্না ৰুদ্ৰ ইতি প্ৰজাঃ ॥ ১০ ॥
ততস্ত্ৱামভিধাস্যন্তি নাম্না ৰুদ্ৰ ইতি প্ৰজাঃ ॥ ১০ ॥
হৃদিন্দ্ৰিযাণ্যসুৰ্ৱ্যোম ৱাযুৰগ্নিৰ্জলং মহী ।
সূৰ্যশ্চন্দ্ৰস্তপশ্চৈৱ স্থানান্যগ্ৰে কৃতানি তে ॥ ১১ ॥
সূৰ্যশ্চন্দ্ৰস্তপশ্চৈৱ স্থানান্যগ্ৰে কৃতানি তে ॥ ১১ ॥
মন্যুৰ্মনুৰ্মহিনসো মহাঞ্ছিৱ ঋতধ্ৱজঃ ।
উগ্ৰৰেতা ভৱঃ কালো ৱামদেৱো ধৃতৱ্ৰতঃ ॥ ১২ ॥
উগ্ৰৰেতা ভৱঃ কালো ৱামদেৱো ধৃতৱ্ৰতঃ ॥ ১২ ॥
ধীৰ্ধৃতিৰসলোমা চ নিযুত্সৰ্পিৰিলাম্বিকা ।
ইৰাৱতী স্ৱধা দীক্ষা ৰুদ্ৰাণ্যো ৰুদ্ৰ তে স্ত্ৰিযঃ ॥ ১৩ ॥
ইৰাৱতী স্ৱধা দীক্ষা ৰুদ্ৰাণ্যো ৰুদ্ৰ তে স্ত্ৰিযঃ ॥ ১৩ ॥
গৃহাণৈতানি নামানি স্থানানি চ সযোষণঃ ।
এভিঃ সৃজ প্ৰজা বহ্ৱীঃ প্ৰজানামসি যত্পতিঃ ॥ ১৪ ॥
এভিঃ সৃজ প্ৰজা বহ্ৱীঃ প্ৰজানামসি যত্পতিঃ ॥ ১৪ ॥
ইত্যাদিষ্টঃ স্ৱগুৰুণা ভগৱান্নীললোহিতঃ ।
সত্ত্ৱাকৃতিস্ৱভাৱেন সসৰ্জাত্মসমাঃ প্ৰজাঃ ॥ ১৫ ॥
সত্ত্ৱাকৃতিস্ৱভাৱেন সসৰ্জাত্মসমাঃ প্ৰজাঃ ॥ ১৫ ॥
ৰুদ্ৰাণাং ৰুদ্ৰসৃষ্টানাং সমন্তাদ্ গ্ৰসতাং জগত্ ।
নিশাম্যাসংখ্যশো যূথান্ প্ৰজাপতিৰশঙ্কত ॥ ১৬ ॥
নিশাম্যাসংখ্যশো যূথান্ প্ৰজাপতিৰশঙ্কত ॥ ১৬ ॥
অলং প্ৰজাভিঃ সৃষ্টাভিৰীদৃশীভিঃ সুৰোত্তম ।
মযা সহ দহন্তীভিৰ্দিশশ্চক্ষুৰ্ভিৰুল্বণৈঃ ॥ ১৭ ॥
মযা সহ দহন্তীভিৰ্দিশশ্চক্ষুৰ্ভিৰুল্বণৈঃ ॥ ১৭ ॥
তপ আতিষ্ঠ ভদ্ৰং তে সৰ্ৱভূতসুখাৱহম্ ।
তপসৈৱ যথাপূৰ্ৱ স্ৰষ্টা ৱিশ্ৱমিদং ভৱান্ ॥ ১৮ ॥
তপসৈৱ যথাপূৰ্ৱ স্ৰষ্টা ৱিশ্ৱমিদং ভৱান্ ॥ ১৮ ॥
তপসৈৱ পৰং জ্যোতিৰ্ভগৱন্তমধোক্ষজম্ ।
সৰ্ৱভূতগুহাৱাসমঞ্জসা ৱিন্দতে পুমান্ ॥ ১৯ ॥
সৰ্ৱভূতগুহাৱাসমঞ্জসা ৱিন্দতে পুমান্ ॥ ১৯ ॥
মৈত্ৰেয উৱাচ
এৱমাত্মভুৱাদিষ্টঃ পৰিক্ৰম্য গিৰাং পতিম্ ।
বাঢমিত্যমুমামন্ত্ৰ্য ৱিৱেশ তপসে ৱনম্ ॥ ২০ ॥
এৱমাত্মভুৱাদিষ্টঃ পৰিক্ৰম্য গিৰাং পতিম্ ।
বাঢমিত্যমুমামন্ত্ৰ্য ৱিৱেশ তপসে ৱনম্ ॥ ২০ ॥
অথাভিধ্যাযতঃ সৰ্গং দশ পুত্ৰাঃ প্ৰজজ্ঞিৰে ।
ভগৱচ্ছক্তিযুক্তস্য লোকসন্তানহেতৱঃ ॥ ২১ ॥
ভগৱচ্ছক্তিযুক্তস্য লোকসন্তানহেতৱঃ ॥ ২১ ॥
মৰীচিৰত্ৰ্যাঙ্গিৰসৌ পুলস্ত্যঃ পুলহঃ ক্ৰতুঃ ।
ভৃগুৰ্ৱসিষ্ঠো দক্ষশ্চ দশমস্তত্ৰ নাৰদঃ ॥ ২২ ॥
ভৃগুৰ্ৱসিষ্ঠো দক্ষশ্চ দশমস্তত্ৰ নাৰদঃ ॥ ২২ ॥
উত্সঙ্গান্নাৰদো জজ্ঞে দক্ষোঽঙ্গুষ্ঠাত্স্ৱযম্ভুৱঃ ।
প্ৰাণাদ্ৱসিষ্ঠঃ সঞ্জাতো ভৃগুস্ত্ৱচি কৰাত্ক্ৰতুঃ ॥ ২৩ ॥
প্ৰাণাদ্ৱসিষ্ঠঃ সঞ্জাতো ভৃগুস্ত্ৱচি কৰাত্ক্ৰতুঃ ॥ ২৩ ॥
পুলহো নাভিতো জজ্ঞে পুলস্ত্যঃ কৰ্ণযোঋৰ্ষিঃ ।
অঙ্গিৰা মুখতোঽক্ষ্ণোঽত্ৰিৰ্মৰীচিৰ্মনসোঽভৱত্ ॥ ২৪ ॥
অঙ্গিৰা মুখতোঽক্ষ্ণোঽত্ৰিৰ্মৰীচিৰ্মনসোঽভৱত্ ॥ ২৪ ॥
ধৰ্মঃ স্তনাদ্দক্ষিণতো যত্ৰ নাৰাযণঃ স্ৱযম্ ।
অধৰ্ম পৃষ্ঠতো যস্মান্মৃত্যুৰ্লোকভযঙ্কৰঃ ॥ ২৫ ॥
অধৰ্ম পৃষ্ঠতো যস্মান্মৃত্যুৰ্লোকভযঙ্কৰঃ ॥ ২৫ ॥
হৃদি কামো ভ্ৰুৱঃ ক্ৰোধো লোভশ্চাধৰদচ্ছদাত্ ।
আস্যাদ্ৱাক্সিন্ধৱো মেঢ্ৰান্নিঋৰ্তিঃ পাযোৰঘাশ্ৰযঃ ॥ ২৬ ॥
আস্যাদ্ৱাক্সিন্ধৱো মেঢ্ৰান্নিঋৰ্তিঃ পাযোৰঘাশ্ৰযঃ ॥ ২৬ ॥
ছাযাযাঃ কৰ্দমো জজ্ঞে দেৱহূত্যাঃ পতিঃ প্ৰভুঃ ।
মনসো দেহতশ্চেদং জজ্ঞে ৱিশ্ৱকৃতো জগত্ ॥ ২৭ ॥
মনসো দেহতশ্চেদং জজ্ঞে ৱিশ্ৱকৃতো জগত্ ॥ ২৭ ॥
ৱাচং দুহিতৰং তন্ৱীং স্ৱযম্ভূৰ্হৰতীং মনঃ ।
অকামাং চকমে ক্ষত্তঃ সকাম ইতি নঃ শ্ৰুতম্ ॥ ২৮ ॥
অকামাং চকমে ক্ষত্তঃ সকাম ইতি নঃ শ্ৰুতম্ ॥ ২৮ ॥
তমধৰ্মে কৃতমতিং ৱিলোক্য পিতৰং সুতাঃ ।
মৰীচিমুখ্যা মুনযো ৱিশ্ৰম্ভাত্প্ৰত্যবোধযন্ ॥ ২৯ ॥
মৰীচিমুখ্যা মুনযো ৱিশ্ৰম্ভাত্প্ৰত্যবোধযন্ ॥ ২৯ ॥
নৈতত্পূৰ্ৱৈঃ কৃতং ত্ৱদ্যে ন কৰিষ্যন্তি চাপৰে ।
যস্ত্ৱং দুহিতৰং গচ্ছেৰনিগৃহ্যাঙ্গজং প্ৰভুঃ ॥ ৩০ ॥
যস্ত্ৱং দুহিতৰং গচ্ছেৰনিগৃহ্যাঙ্গজং প্ৰভুঃ ॥ ৩০ ॥
তেজীযসামপি হ্যেতন্ন সুশ্লোক্যং জগদ্গুৰো ।
যদ্ৱৃত্তমনুতিষ্ঠন্ ৱৈ লোকঃ ক্ষেমায কল্পতে ॥ ৩১ ॥
যদ্ৱৃত্তমনুতিষ্ঠন্ ৱৈ লোকঃ ক্ষেমায কল্পতে ॥ ৩১ ॥
তস্মৈ নমো ভগৱতে য ইদং স্ৱেন ৰোচিষা ।
আত্মস্থং ৱ্যঞ্জযামাস স ধৰ্মং পাতুমৰ্হতি ॥ ৩২ ॥
আত্মস্থং ৱ্যঞ্জযামাস স ধৰ্মং পাতুমৰ্হতি ॥ ৩২ ॥
স ইত্থং গৃণতঃ পুত্ৰান্ পুৰো দৃষ্ট্ৱা প্ৰজাপতীন্ ।
প্ৰজাপতিপতিস্তন্ৱং তত্যাজ ৱ্ৰীডিতস্তদা ।
তাং দিশো জগৃহুৰ্ঘোৰাং নীহাৰং যদ্ৱিদুস্তমঃ ॥ ৩৩ ॥
প্ৰজাপতিপতিস্তন্ৱং তত্যাজ ৱ্ৰীডিতস্তদা ।
তাং দিশো জগৃহুৰ্ঘোৰাং নীহাৰং যদ্ৱিদুস্তমঃ ॥ ৩৩ ॥
কদাচিদ্ ধ্যাযতঃ স্ৰষ্টুৰ্ৱেদা আসংশ্চতুৰ্মুখাত্ ।
কথং স্ৰক্ষ্যাম্যহং লোকান্ সমৱেতান্ যথা পুৰা ॥ ৩৪ ॥
কথং স্ৰক্ষ্যাম্যহং লোকান্ সমৱেতান্ যথা পুৰা ॥ ৩৪ ॥
চাতুৰ্হোত্ৰং কৰ্মতন্ত্ৰমুপৱেদনযৈঃ সহ ।
ধৰ্মস্য পাদাশ্চত্ৱাৰস্তথৈৱাশ্ৰমৱৃত্তযঃ ॥ ৩৫ ॥
ধৰ্মস্য পাদাশ্চত্ৱাৰস্তথৈৱাশ্ৰমৱৃত্তযঃ ॥ ৩৫ ॥
ৱিদুৰ উৱাচ
স ৱৈ ৱিশ্ৱসৃজামীশো ৱেদাদীন্ মুখতোঽসৃজত্ ।
যদ্ যদ্ যেনাসৃজদ্ দেৱস্তন্মে ব্ৰূহি তপোধন ॥ ৩৬ ॥
স ৱৈ ৱিশ্ৱসৃজামীশো ৱেদাদীন্ মুখতোঽসৃজত্ ।
যদ্ যদ্ যেনাসৃজদ্ দেৱস্তন্মে ব্ৰূহি তপোধন ॥ ৩৬ ॥
মৈত্ৰেয উৱাচ
ঋগ্যজুঃসামাথৰ্ৱাখ্যান্ ৱেদান্ পূৰ্ৱাদিভিৰ্মুখৈঃ ।
শাস্ত্ৰমিজ্যাং স্তুতিস্তোমং প্ৰাযশ্চিত্তং ৱ্যধাত্ক্ৰমাত্ ॥ ৩৭ ॥
ঋগ্যজুঃসামাথৰ্ৱাখ্যান্ ৱেদান্ পূৰ্ৱাদিভিৰ্মুখৈঃ ।
শাস্ত্ৰমিজ্যাং স্তুতিস্তোমং প্ৰাযশ্চিত্তং ৱ্যধাত্ক্ৰমাত্ ॥ ৩৭ ॥
আযুৰ্ৱেদং ধনুৰ্ৱেদং গান্ধৰ্ৱং ৱেদমাত্মনঃ ।
স্থাপত্যং চাসৃজদ্ ৱেদং ক্ৰমাত্পূৰ্ৱাদিভিৰ্মুখৈঃ ॥ ৩৮ ॥
স্থাপত্যং চাসৃজদ্ ৱেদং ক্ৰমাত্পূৰ্ৱাদিভিৰ্মুখৈঃ ॥ ৩৮ ॥
ইতিহাসপুৰাণানি পঞ্চমং ৱেদমীশ্ৱৰঃ ।
সৰ্ৱেভ্য এৱ ৱক্ত্ৰেভ্যঃ সসৃজে সৰ্ৱদৰ্শনঃ ॥ ৩৯ ॥
সৰ্ৱেভ্য এৱ ৱক্ত্ৰেভ্যঃ সসৃজে সৰ্ৱদৰ্শনঃ ॥ ৩৯ ॥
ষোডশ্যুক্থৌ পূৰ্ৱৱক্ত্ৰাত্পুৰীষ্যগ্নিষ্টুতাৱথ ।
আপ্তোৰ্যামাতিৰাত্ৰৌ চ ৱাজপেযং সগোসৱম্ ॥ ৪০ ॥
আপ্তোৰ্যামাতিৰাত্ৰৌ চ ৱাজপেযং সগোসৱম্ ॥ ৪০ ॥
ৱিদ্যা দানং তপঃ সত্যং ধৰ্মস্যেতি পদানি চ ।
আশ্ৰমাংশ্চ যথাসংখ্যমসৃজত্সহ ৱৃত্তিভিঃ ॥ ৪১ ॥
আশ্ৰমাংশ্চ যথাসংখ্যমসৃজত্সহ ৱৃত্তিভিঃ ॥ ৪১ ॥
সাৱিত্ৰং প্ৰাজাপত্যং চ ব্ৰাহ্মং চাথ বৃহত্তথা ।
ৱাৰ্তাসঞ্চযশালীনশিলোঞ্ছ ইতি ৱৈ গৃহে ॥ ৪২ ॥
ৱাৰ্তাসঞ্চযশালীনশিলোঞ্ছ ইতি ৱৈ গৃহে ॥ ৪২ ॥
ৱৈখানসা ৱালখিল্যৌদুম্বৰাঃ ফেনপা ৱনে ।
ন্যাসে কুটীচকঃ পূৰ্ৱং বহ্ৱোদো হংসনিষ্ক্ৰিযৌ ॥ ৪৩ ॥
ন্যাসে কুটীচকঃ পূৰ্ৱং বহ্ৱোদো হংসনিষ্ক্ৰিযৌ ॥ ৪৩ ॥
আন্ৱীক্ষিকী ত্ৰযী ৱাৰ্তা দণ্ডনীতিস্তথৈৱ চ ।
এৱং ৱ্যাহৃতযশ্ৱাসন্ প্ৰণৱো হ্যস্য দহৃতঃ ॥ ৪৪ ॥
এৱং ৱ্যাহৃতযশ্ৱাসন্ প্ৰণৱো হ্যস্য দহৃতঃ ॥ ৪৪ ॥
তস্যোষ্ণিগাসীল্লোমভ্যো গাযত্ৰী চ ত্ৱচো ৱিভোঃ ।
ত্ৰিষ্টুম্মাংসাত্স্নুতোঽনুষ্টুব্জগত্যস্থ্নঃ প্ৰজাপতেঃ ॥ ৪৫ ॥
ত্ৰিষ্টুম্মাংসাত্স্নুতোঽনুষ্টুব্জগত্যস্থ্নঃ প্ৰজাপতেঃ ॥ ৪৫ ॥
মজ্জাযাঃ পঙ্ক্তিৰুত্পন্না বৃহতী প্ৰাণতোঽভৱত্ ॥ ৪৬ ॥
স্পৰ্শস্তস্যাভৱজ্জীৱঃ স্ৱৰো দেহ উদাহৃত ।
ঊষ্মাণমিন্দ্ৰিযাণ্যাহুৰন্তঃস্থা বলমাত্মনঃ ।
স্ৱৰাঃ সপ্ত ৱিহাৰেণ ভৱন্তি স্ম প্ৰজাপতেঃ ॥ ৪৭ ॥
ঊষ্মাণমিন্দ্ৰিযাণ্যাহুৰন্তঃস্থা বলমাত্মনঃ ।
স্ৱৰাঃ সপ্ত ৱিহাৰেণ ভৱন্তি স্ম প্ৰজাপতেঃ ॥ ৪৭ ॥
শব্দব্ৰহ্মাত্মনস্তস্য ৱ্যক্তাৱ্যক্তাত্মনঃ পৰঃ ।
ব্ৰহ্মাৱভাতি ৱিততো নানাশক্ত্যুপবৃংহিতঃ ॥ ৪৮ ॥
ব্ৰহ্মাৱভাতি ৱিততো নানাশক্ত্যুপবৃংহিতঃ ॥ ৪৮ ॥
ততোঽপৰামুপাদায স সৰ্গায মনো দধে ॥ ৪৯ ॥
ঋষীণাং ভূৰিৱীৰ্যাণামপি সৰ্গমৱিস্তৃতম্ ।
জ্ঞাত্ৱা তদ্ধৃদযে ভূযশ্চিন্তযামাস কৌৰৱ ॥ ৫০ ॥
জ্ঞাত্ৱা তদ্ধৃদযে ভূযশ্চিন্তযামাস কৌৰৱ ॥ ৫০ ॥
অহো অদ্ভুতমেতন্মে ৱ্যাপৃতস্যাপি নিত্যদা ।
ন হ্যেধন্তে প্ৰজা নূনং দৈৱমত্ৰ ৱিঘাতকম্ ॥ ৫১ ॥
ন হ্যেধন্তে প্ৰজা নূনং দৈৱমত্ৰ ৱিঘাতকম্ ॥ ৫১ ॥
এৱং যুক্তকৃতস্তস্য দৈৱঞ্চাৱেক্ষতস্তদা ।
কস্য ৰূপমভূদ্ দ্ৱেধা যত্কাযমভিচক্ষতে ॥ ৫২ ॥
কস্য ৰূপমভূদ্ দ্ৱেধা যত্কাযমভিচক্ষতে ॥ ৫২ ॥
তাভ্যাং ৰূপৱিভাগাভ্যাং মিথুনং সমপদ্যত ॥ ৫৩ ॥
যস্তু তত্ৰ পুমান্ সোঽভূন্মনুঃ স্ৱাযম্ভুৱঃ স্ৱৰাট্ ।
স্ত্ৰী যাঽসীচ্ছতৰূপাখ্যা মহিষ্যস্য মহাত্মনঃ ॥ ৫৪ ॥
স্ত্ৰী যাঽসীচ্ছতৰূপাখ্যা মহিষ্যস্য মহাত্মনঃ ॥ ৫৪ ॥
তদা মিথুনধৰ্মেণ প্ৰজা হ্যেধাম্বভূৱিৰে ॥ ৫৫ ॥
স চাপি শতৰূপাযাং পঞ্চাপত্যান্যজীজনত্ ।
প্ৰিযৱ্ৰতোত্তানপাদৌ তিস্ৰঃ কন্যাশ্চ ভাৰত ।
আকূতিৰ্দেৱহূতিশ্চ প্ৰসূতিৰিতি সত্তম ॥ ৫৬ ॥
প্ৰিযৱ্ৰতোত্তানপাদৌ তিস্ৰঃ কন্যাশ্চ ভাৰত ।
আকূতিৰ্দেৱহূতিশ্চ প্ৰসূতিৰিতি সত্তম ॥ ৫৬ ॥
আকূতিং ৰুচযে প্ৰাদাত্কৰ্দমায তু মধ্যমাম্ ।
দক্ষাযাদাত্প্ৰসূতিং চ যত আপূৰিতং জগত্ ॥ ৫৭ ॥
দক্ষাযাদাত্প্ৰসূতিং চ যত আপূৰিতং জগত্ ॥ ৫৭ ॥