Lord Krishna

શ્રીમદ્ભાગવતમ્ ૩.૧૩

(Srimad Bhagavatam Canto 3, Chapter 13 — Varāha Lifts the Earth from the Waters in Gujarati)

Vyasa

Also known as nisamya vacam vadato mune punyatamam nrpa

Varāha Lifts the Earth from the Waters. Śrīmad Bhāgavatam Canto 3, Chapter 13 — 50 verses in Sanskrit with transliteration in 9 scripts.

શ્રીશુક ઉવાચ
નિશમ્ય વાચં વદતો મુનેઃ પુણ્યતમાં નૃપ ।
ભૂયઃ પપ્રચ્છ કૌરવ્યો વાસુદેવકથાદૃતઃ ॥ ૧ ॥
વિદુર ઉવાચ
સ વૈ સ્વાયમ્ભુવઃ સમ્રાટ્ પ્રિયઃ પુત્રઃ સ્વયમ્ભુવઃ ।
પ્રતિલભ્ય પ્રિયાં પત્નીં કિં ચકાર તતો મુને ॥ ૨ ॥
ચરિતં તસ્ય રાજર્ષેરાદિરાજસ્ય સત્તમ ।
બ્રૂહિ મે શ્રદ્દધાનાય વિષ્વક્સેનાશ્રયો હ્યસૌ ॥ ૩ ॥
શ્રુતસ્ય પુંસાં સુચિરશ્રમસ્ય
નન્વઞ્જસા સૂરિભિરીડિતોઽર્થઃ ।
તત્તદ્ગુણાનુશ્રવણં મુકુન્દ-
પાદારવિન્દ હૃદયેષુ યેષામ્ ॥ ૪ ॥
શ્રીશુક ઉવાચ
ઇતિ બ્રુવાણં વિદુરં વિનીતં
સહસ્રશીર્ષ્ણશ્ચરણોપધાનમ્ ।
પ્રહૃષ્ટરોમા ભગવત્કથાયાં
પ્રણીયમાનો મુનિરભ્યચષ્ટ ॥ ૫ ॥
મૈત્રેય ઉવાચ
યદા સ્વભાર્યયા સાર્ધં જાતઃ સ્વાયમ્ભુવો મનુઃ ।
પ્રાઞ્જલિઃ પ્રણતશ્ચેદં વેદગર્ભમભાષત ॥ ૬ ॥
ત્વમેકઃ સર્વભૂતાનાં જન્મકૃદ્ વૃત્તિદઃ પિતા ।
તથાપિ નઃ પ્રજાનાં તે શુશ્રૂષા કેન વા ભવેત્ ॥ ૭ ॥
તદ્વિધેહિ નમસ્તુભ્યં કર્મસ્વીડ્યાત્મશક્તિષુ ।
યત્કૃત્વેહ યશો વિષ્વગમુત્ર ચ ભવેદ્ગતિઃ ॥ ૮ ॥
બ્રહ્મોવાચ
પ્રીતસ્તુભ્યમહં તાત સ્વસ્તિ સ્તાદ્વાં ક્ષિતીશ્વર ।
યન્નિર્વ્યલીકેન હૃદા શાધિ મેત્યાત્મનાર્પિતમ્ ॥ ૯ ॥
એતાવત્યાત્મજૈર્વીર કાર્યા હ્યપચિતિર્ગુરૌ ।
શક્ત્યાપ્રમત્તૈર્ગૃહ્યેત સાદરં ગતમત્સરૈઃ ॥ ૧૦ ॥
સ ત્વમસ્યામપત્યાનિ સદૃશાન્યાત્મનો ગુણૈઃ ।
ઉત્પાદ્ય શાસ ધર્મેણ ગાં યજ્ઞૈઃ પુરુષં યજ ॥ ૧૧ ॥
સ ત્વમસ્યામપત્યાનિ સદૃશાન્યાત્મનો ગુણૈઃ ।
ઉત્પાદ્ય શાસ ધર્મેણ ગાં યજ્ઞૈઃ પુરુષં યજ ॥ ૧૨ ॥
યેષાં ન તુષ્ટો ભગવાન્ યજ્ઞલિઙ્ગો જનાર્દનઃ ।
તેષાં શ્રમો હ્યપાર્થાય યદાત્મા નાદૃતઃ સ્વયમ્ ॥ ૧૩ ॥
મનુરુવાચ
આદેશેઽહં ભગવતો વર્તેયામીવસૂદન ।
સ્થાનં ત્વિહાનુજાનીહિ પ્રજાનાં મમ ચ પ્રભો ॥ ૧૪ ॥
યદોકઃ સર્વભૂતાનાં મહી મગ્ના મહામ્ભસિ ।
અસ્યા ઉદ્ધરણે યત્નો દેવ દેવ્યા વિધીયતામ્ ॥ ૧૫ ॥
મૈત્રેય ઉવાચ
પરમેષ્ઠી ત્વપાં મધ્યે તથા સન્નામવેક્ષ્ય ગામ્ ।
કથમેનાં સમુન્નેષ્ય ઇતિ દધ્યૌ ધિયા ચિરમ્ ॥ ૧૬ ॥
સૃજતો મે ક્ષિતિર્વાર્ભિઃપ્લાવ્યમાના રસાં ગતા ।
અથાત્ર કિમનુષ્ઠેયમસ્માભિઃ સર્ગયોજિતૈઃ ।
યસ્યાહં હૃદયાદાસં સ ઈશો વિદધાતુ મે ॥ ૧૭ ॥
ઇત્યભિધ્યાયતો નાસાવિવરાત્સહસાનઘ ।
વરાહતોકો નિરગાદઙ્ગુષ્ઠપરિમાણકઃ ॥ ૧૮ ॥
તસ્યાભિપશ્યતઃ ખસ્થઃ ક્ષણેન કિલ ભારત ।
ગજમાત્રઃ પ્રવવૃધે તદદ્ભુતમભૂન્મહત્ ॥ ૧૯ ॥
મરીચિપ્રમુખૈર્વિપ્રૈઃ કુમારૈર્મનુના સહ ।
હૃષ્ટ્વા તત્સૌકરં રૂપં તર્કયામાસ ચિત્રધા ॥ ૨૦ ॥
કિમેતત્સૂકરવ્યાજં સત્ત્વં દિવ્યમવસ્થિતમ્ ।
અહો બતાશ્ચર્યમિદં નાસાયા મે વિનિઃસૃતમ્ ॥ ૨૧ ॥
દૃષ્ટોઽઙ્ગુષ્ઠશિરોમાત્રઃ ક્ષણાદ્ગણ્ડશિલાસમઃ ।
અપિ સ્વિદ્ભગવાનેષ યજ્ઞો મે ખેદયન્મનઃ ॥ ૨૨ ॥
ઇતિ મીમાંસતસ્તસ્ય બ્રહ્મણઃ સહ સૂનુભિઃ ।
ભગવાન્ યજ્ઞપુરુષો જગર્જાગેન્દ્રસન્નિભઃ ॥ ૨૩ ॥
બ્રહ્માણં હર્ષયામાસ હરિસ્તાંશ્ચ દ્વિજોત્તમાન્ ।
સ્વગર્જિતેન કકુભઃ પ્રતિસ્વનયતા વિભુઃ ॥ ૨૪ ॥
નિશમ્ય તે ઘર્ઘરિતં સ્વખેદ-
ક્ષયિષ્ણુ માયામયસૂકરસ્ય ।
જનસ્તપઃસત્યનિવાસિનસ્તે
ત્રિભિઃ પવિત્રૈર્મુનયોઽગૃણન્ સ્મ ॥ ૨૫ ॥
તેષાં સતાં વેદવિતાનમૂર્તિ-
ર્બ્રહ્માવધાર્યાત્મગુણાનુવાદમ્ ।
વિનદ્ય ભૂયો વિબુધોદયાય
ગજેન્દ્રલીલો જલમાવિવેશ ॥ ૨૬ ॥
ઉત્ક્ષિપ્તવાલઃ ખચરઃ કઠોરઃ
સટા વિધુન્વન્ ખરરોમશત્વક્ ।
ખુરાહતાભ્રઃ સિતદંષ્ટ્ર ઈક્ષા-
જ્યોતિર્બભાસે ભગવાન્મહીધ્રઃ ॥ ૨૭ ॥
ઘ્રાણેન પૃથ્વ્યાઃ પદવીં વિજિઘ્રન્
ક્રોડાપદેશઃ સ્વયમધ્વરાઙ્ગઃ ।
કરાલદંષ્ટ્રોઽપ્યકરાલદૃગ્ભ્યા-
મુદ્વીક્ષ્ય વિપ્રાન્ ગૃણતોઽવિશત્કમ્ ॥ ૨૮ ॥
સ વજ્રકૂટાઙ્ગનિપાતવેગ-
વિશીર્ણકુક્ષિઃ સ્તનયન્નુદન્વાન્ ।
ઉત્સૃષ્ટદીર્ઘોર્મિભુજૈરિવાર્ત-
શ્ચુક્રોશ યજ્ઞેશ્વર પાહિ મેતિ ॥ ૨૯ ॥
ખુરૈઃ ક્ષુરપ્રૈર્દરયંસ્તદાપ
ઉત્પારપારં ત્રિપરૂ રસાયામ્ ।
દદર્શ ગાં તત્ર સુષુપ્સુરગ્રે
યાં જીવધાનીં સ્વયમભ્યધત્ત ॥ ૩૦ ॥
સ્વદંષ્ટ્રયોદ્ધૃત્ય મહીં નિમગ્નાં
સ ઉત્થિતઃ સંરુરુચે રસાયાઃ ।
તત્રાપિ દૈત્યં ગદયાપતન્તં
સુનાભસન્દીપિતતીવ્રમન્યુઃ ॥ ૩૧ ॥
જઘાન રુન્ધાનમસહ્યવિક્રમં
સ લીલયેભં મૃગરાડિવામ્ભસિ ।
તદ્રક્તપઙ્કાઙ્કિતગણ્ડતુણ્ડો
યથા ગજેન્દ્રો જગતીં વિભિન્દન્ ॥ ૩૨ ॥
તમાલનીલં સિતદન્તકોટ્યા
ક્ષ્મામુત્ક્ષિપન્તં ગજલીલયાઙ્ગ ।
પ્રજ્ઞાય બદ્ધાઞ્જલયોઽનુવાકૈ-
ર્વિરિઞ્ચિમુખ્યા ઉપતસ્થુરીશમ્ ॥ ૩૩ ॥
ઋષય ઊચુઃ
જિતં જિતં તેઽજિત યજ્ઞભાવન
ત્રયીં તનું સ્વાં પરિધુન્વતે નમઃ ।
યદ્રોમગર્ેષુ નિલિલ્યુરદ્ધય-
સ્તસ્મૈ નમઃ કારણસૂકરાય તે ॥ ૩૪ ॥
રૂપં તવૈતન્નનુ દુષ્કૃતાત્મનાં
દુર્દર્શનં દેવ યદધ્વરાત્મકમ્ ।
છન્દાંસિ યસ્ય ત્વચિ બર્હિરોમ-
સ્વાજ્યં દૃશિ ત્વઙ્ઘ્રિ ષુ ચાતુર્હોત્રમ્ ॥ ૩૫ ॥
સ્રક્તુણ્ડ આસીત્સ્રુવ ઈશ નાસયો-
રિડોદરે ચમસાઃ કર્ણરન્ધ્રે ।
પ્રાશિત્રમાસ્યે ગ્રસને ગ્રહાસ્તુ તે
યચ્ચર્વણં તે ભગવન્નગ્નિહોત્રમ્ ॥ ૩૬ ॥
દીક્ષાનુજન્મોપસદઃ શિરોધરં
ત્વં પ્રાયણીયોદયનીયદંષ્ટ્રઃ ।
જિહ્વા પ્રવર્ગ્યસ્તવ શીર્ષકં ક્રતોઃ
સત્યાવસથ્યં ચિતયોઽસવો હિ તે ॥ ૩૭ ॥
સોમસ્તુ રેતઃ સવનાન્યવસ્થિતિઃ
સંસ્થાવિભેદાસ્તવ દેવ ધાતવઃ ।
સત્રાણિ સર્વાણિ શરીરસન્ધિ-
સ્ત્વં સર્વયજ્ઞક્રતુરિષ્ટિબન્ધનઃ ॥ ૩૮ ॥
નમો નમસ્તેઽખિલમન્ત્રદેવતા-
દ્રવ્યાય સર્વક્રતવે ક્રિયાત્મને ।
વૈરાગ્યભક્ત્યાત્મજયાનુભાવિત-
જ્ઞાનાય વિદ્યાગુરવે નમો નમઃ ॥ ૩૯ ॥
દંષ્ટ્રાગ્રકોટ્યા ભગવંસ્ત્વયા ધૃતા
વિરાજતે ભૂધર ભૂઃ સભૂધરા ।
યથા વનાન્નિઃસરતો દતા ધૃતા
મતઙ્ગજેન્દ્રસ્ય સપત્રપદ્મિની ॥ ૪૦ ॥
ત્રયીમયં રૂપમિદં ચ સૌકરં
ભૂમણ્ડલેનાથ દતા ધૃતેન તે ।
ચકાસ્તિ શૃઙ્ગોઢઘનેન ભૂયસા
કુલાચલેન્દ્રસ્ય યથૈવ વિભ્રમઃ ॥ ૪૧ ॥
સંસ્થાપયૈનાં જગતાં સતસ્થુષાં
લોકાય પત્નીમસિ માતરં પિતા ।
વિધેમ ચાસ્યૈ નમસા સહ ત્વયા
યસ્યાં સ્વતેજોઽગ્નિમિવારણાવધાઃ ॥ ૪૨ ॥
કઃ શ્રદ્દધીતાન્યતમસ્તવ પ્રભો
રસાં ગતાયા ભુવ ઉદ્વિબર્હણમ્ ।
ન વિસ્મયોઽસૌ ત્વયિ વિશ્વવિસ્મયે
યો માયયેદં સસૃજેઽતિવિસ્મયમ્ ॥ ૪૩ ॥
વિધુન્વતા વેદમયં નિજં વપુ-
ર્જનસ્તપઃસત્યનિવાસિનો વયમ્ ।
સટાશિખોદ્ધૂતશિવામ્બુબિન્દુભિ-
ર્વિમૃજ્યમાના ભૃશમીશ પાવિતાઃ ॥ ૪૪ ॥
સ વૈ બત ભ્રષ્ટમતિસ્તવૈષતે
યઃ કર્મણાં પારમપારકર્મણઃ ।
યદ્યોગમાયાગુણયોગમોહિતં
વિશ્વં સમસ્તં ભગવન્ વિધેહિ શમ્ ॥ ૪૫ ॥
મૈત્રેય ઉવાચ
ઇત્યુપસ્થીયમાનોઽસૌ મુનિભિર્બ્રહ્મવાદિભિઃ ।
સલિલે સ્વખુરાક્રાન્ત ઉપાધત્તાવિતાવનિમ્ ॥ ૪૬ ॥
સ ઇત્થં ભગવાનુર્વીં વિષ્વક્સેનઃ પ્રજાપતિઃ ।
રસાયા લીલયોન્નીતામપ્સુ ન્યસ્ય યયૌ હરિઃ ॥ ૪૭ ॥
ય એવમેતાં હરિમેધસો હરેઃ ।
કથાં સુભદ્રાં કથનીયમાયિનઃ ।
શૃણ્વીત ભક્ત્યા શ્રવયેત વોશતીં
જનાર્દનોઽસ્યાશુ હૃદિ પ્રસીદતિ ॥ ૪૮ ॥
તસ્મિન્ પ્રસન્ને સકલાશિષાં પ્રભૌ
કિં દુર્લભં તાભિરલં લવાત્મભિઃ ।
અનન્યદૃષ્ટયા ભજતાં ગુહાશયઃ
સ્વયં વિધત્તે સ્વગતિં પરઃ પરામ્ ॥ ૪૯ ॥
કો નામ લોકે પુરુષાર્થસારવિત્
પુરાકથાનાં ભગવત્કથાસુધામ્ ।
આપીય કર્ણાઞ્જલિભિર્ભવાપહા-
મહો વિરજ્યેત વિના નરેતરમ્ ॥ ૫૦ ॥

Explore More