ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ନିଶମ୍ଯ ଵାଚଂ ଵଦତୋ ମୁନେଃ ପୁଣ୍ଯତମାଂ ନୃପ ।
ଭୂଯଃ ପପ୍ରଚ୍ଛ କୌରଵ୍ଯୋ ଵାସୁଦେଵକଥାଦୃତଃ ॥ ୧ ॥
ନିଶମ୍ଯ ଵାଚଂ ଵଦତୋ ମୁନେଃ ପୁଣ୍ଯତମାଂ ନୃପ ।
ଭୂଯଃ ପପ୍ରଚ୍ଛ କୌରଵ୍ଯୋ ଵାସୁଦେଵକଥାଦୃତଃ ॥ ୧ ॥
ଵିଦୁର ଉଵାଚ
ସ ଵୈ ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵଃ ସମ୍ରାଟ୍ ପ୍ରିଯଃ ପୁତ୍ରଃ ସ୍ଵଯମ୍ଭୁଵଃ ।
ପ୍ରତିଲଭ୍ଯ ପ୍ରିଯାଂ ପତ୍ନୀଂ କିଂ ଚକାର ତତୋ ମୁନେ ॥ ୨ ॥
ସ ଵୈ ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵଃ ସମ୍ରାଟ୍ ପ୍ରିଯଃ ପୁତ୍ରଃ ସ୍ଵଯମ୍ଭୁଵଃ ।
ପ୍ରତିଲଭ୍ଯ ପ୍ରିଯାଂ ପତ୍ନୀଂ କିଂ ଚକାର ତତୋ ମୁନେ ॥ ୨ ॥
ଚରିତଂ ତସ୍ଯ ରାଜର୍ଷେରାଦିରାଜସ୍ଯ ସତ୍ତମ ।
ବ୍ରୂହି ମେ ଶ୍ରଦ୍ଦଧାନାଯ ଵିଷ୍ଵକ୍ସେନାଶ୍ରଯୋ ହ୍ଯସୌ ॥ ୩ ॥
ବ୍ରୂହି ମେ ଶ୍ରଦ୍ଦଧାନାଯ ଵିଷ୍ଵକ୍ସେନାଶ୍ରଯୋ ହ୍ଯସୌ ॥ ୩ ॥
ଶ୍ରୁତସ୍ଯ ପୁଂସାଂ ସୁଚିରଶ୍ରମସ୍ଯ
ନନ୍ଵଞ୍ଜସା ସୂରିଭିରୀଡିତୋଽର୍ଥଃ ।
ତତ୍ତଦ୍ଗୁଣାନୁଶ୍ରଵଣଂ ମୁକୁନ୍ଦ-
ପାଦାରଵିନ୍ଦ ହୃଦଯେଷୁ ଯେଷାମ୍ ॥ ୪ ॥
ନନ୍ଵଞ୍ଜସା ସୂରିଭିରୀଡିତୋଽର୍ଥଃ ।
ତତ୍ତଦ୍ଗୁଣାନୁଶ୍ରଵଣଂ ମୁକୁନ୍ଦ-
ପାଦାରଵିନ୍ଦ ହୃଦଯେଷୁ ଯେଷାମ୍ ॥ ୪ ॥
ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ଇତି ବ୍ରୁଵାଣଂ ଵିଦୁରଂ ଵିନୀତଂ
ସହସ୍ରଶୀର୍ଷ୍ଣଶ୍ଚରଣୋପଧାନମ୍ ।
ପ୍ରହୃଷ୍ଟରୋମା ଭଗଵତ୍କଥାଯାଂ
ପ୍ରଣୀଯମାନୋ ମୁନିରଭ୍ଯଚଷ୍ଟ ॥ ୫ ॥
ଇତି ବ୍ରୁଵାଣଂ ଵିଦୁରଂ ଵିନୀତଂ
ସହସ୍ରଶୀର୍ଷ୍ଣଶ୍ଚରଣୋପଧାନମ୍ ।
ପ୍ରହୃଷ୍ଟରୋମା ଭଗଵତ୍କଥାଯାଂ
ପ୍ରଣୀଯମାନୋ ମୁନିରଭ୍ଯଚଷ୍ଟ ॥ ୫ ॥
ମୈତ୍ରେଯ ଉଵାଚ
ଯଦା ସ୍ଵଭାର୍ଯଯା ସାର୍ଧଂ ଜାତଃ ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵୋ ମନୁଃ ।
ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଃ ପ୍ରଣତଶ୍ଚେଦଂ ଵେଦଗର୍ଭମଭାଷତ ॥ ୬ ॥
ଯଦା ସ୍ଵଭାର୍ଯଯା ସାର୍ଧଂ ଜାତଃ ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵୋ ମନୁଃ ।
ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଃ ପ୍ରଣତଶ୍ଚେଦଂ ଵେଦଗର୍ଭମଭାଷତ ॥ ୬ ॥
ତ୍ଵମେକଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଜନ୍ମକୃଦ୍ ଵୃତ୍ତିଦଃ ପିତା ।
ତଥାପି ନଃ ପ୍ରଜାନାଂ ତେ ଶୁଶ୍ରୂଷା କେନ ଵା ଭଵେତ୍ ॥ ୭ ॥
ତଥାପି ନଃ ପ୍ରଜାନାଂ ତେ ଶୁଶ୍ରୂଷା କେନ ଵା ଭଵେତ୍ ॥ ୭ ॥
ତଦ୍ଵିଧେହି ନମସ୍ତୁଭ୍ଯଂ କର୍ମସ୍ଵୀଡ୍ଯାତ୍ମଶକ୍ତିଷୁ ।
ଯତ୍କୃତ୍ଵେହ ଯଶୋ ଵିଷ୍ଵଗମୁତ୍ର ଚ ଭଵେଦ୍ଗତିଃ ॥ ୮ ॥
ଯତ୍କୃତ୍ଵେହ ଯଶୋ ଵିଷ୍ଵଗମୁତ୍ର ଚ ଭଵେଦ୍ଗତିଃ ॥ ୮ ॥
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ
ପ୍ରୀତସ୍ତୁଭ୍ଯମହଂ ତାତ ସ୍ଵସ୍ତି ସ୍ତାଦ୍ଵାଂ କ୍ଷିତୀଶ୍ଵର ।
ଯନ୍ନିର୍ଵ୍ଯଲୀକେନ ହୃଦା ଶାଧି ମେତ୍ଯାତ୍ମନାର୍ପିତମ୍ ॥ ୯ ॥
ପ୍ରୀତସ୍ତୁଭ୍ଯମହଂ ତାତ ସ୍ଵସ୍ତି ସ୍ତାଦ୍ଵାଂ କ୍ଷିତୀଶ୍ଵର ।
ଯନ୍ନିର୍ଵ୍ଯଲୀକେନ ହୃଦା ଶାଧି ମେତ୍ଯାତ୍ମନାର୍ପିତମ୍ ॥ ୯ ॥
ଏତାଵତ୍ଯାତ୍ମଜୈର୍ଵୀର କାର୍ଯା ହ୍ଯପଚିତିର୍ଗୁରୌ ।
ଶକ୍ତ୍ଯାପ୍ରମତ୍ତୈର୍ଗୃହ୍ଯେତ ସାଦରଂ ଗତମତ୍ସରୈଃ ॥ ୧୦ ॥
ଶକ୍ତ୍ଯାପ୍ରମତ୍ତୈର୍ଗୃହ୍ଯେତ ସାଦରଂ ଗତମତ୍ସରୈଃ ॥ ୧୦ ॥
ସ ତ୍ଵମସ୍ଯାମପତ୍ଯାନି ସଦୃଶାନ୍ଯାତ୍ମନୋ ଗୁଣୈଃ ।
ଉତ୍ପାଦ୍ଯ ଶାସ ଧର୍ମେଣ ଗାଂ ଯଜ୍ଞୈଃ ପୁରୁଷଂ ଯଜ ॥ ୧୧ ॥
ଉତ୍ପାଦ୍ଯ ଶାସ ଧର୍ମେଣ ଗାଂ ଯଜ୍ଞୈଃ ପୁରୁଷଂ ଯଜ ॥ ୧୧ ॥
ସ ତ୍ଵମସ୍ଯାମପତ୍ଯାନି ସଦୃଶାନ୍ଯାତ୍ମନୋ ଗୁଣୈଃ ।
ଉତ୍ପାଦ୍ଯ ଶାସ ଧର୍ମେଣ ଗାଂ ଯଜ୍ଞୈଃ ପୁରୁଷଂ ଯଜ ॥ ୧୨ ॥
ଉତ୍ପାଦ୍ଯ ଶାସ ଧର୍ମେଣ ଗାଂ ଯଜ୍ଞୈଃ ପୁରୁଷଂ ଯଜ ॥ ୧୨ ॥
ଯେଷାଂ ନ ତୁଷ୍ଟୋ ଭଗଵାନ୍ ଯଜ୍ଞଲିଙ୍ଗୋ ଜନାର୍ଦନଃ ।
ତେଷାଂ ଶ୍ରମୋ ହ୍ଯପାର୍ଥାଯ ଯଦାତ୍ମା ନାଦୃତଃ ସ୍ଵଯମ୍ ॥ ୧୩ ॥
ତେଷାଂ ଶ୍ରମୋ ହ୍ଯପାର୍ଥାଯ ଯଦାତ୍ମା ନାଦୃତଃ ସ୍ଵଯମ୍ ॥ ୧୩ ॥
ମନୁରୁଵାଚ
ଆଦେଶେଽହଂ ଭଗଵତୋ ଵର୍ତେଯାମୀଵସୂଦନ ।
ସ୍ଥାନଂ ତ୍ଵିହାନୁଜାନୀହି ପ୍ରଜାନାଂ ମମ ଚ ପ୍ରଭୋ ॥ ୧୪ ॥
ଆଦେଶେଽହଂ ଭଗଵତୋ ଵର୍ତେଯାମୀଵସୂଦନ ।
ସ୍ଥାନଂ ତ୍ଵିହାନୁଜାନୀହି ପ୍ରଜାନାଂ ମମ ଚ ପ୍ରଭୋ ॥ ୧୪ ॥
ଯଦୋକଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ମହୀ ମଗ୍ନା ମହାମ୍ଭସି ।
ଅସ୍ଯା ଉଦ୍ଧରଣେ ଯତ୍ନୋ ଦେଵ ଦେଵ୍ଯା ଵିଧୀଯତାମ୍ ॥ ୧୫ ॥
ଅସ୍ଯା ଉଦ୍ଧରଣେ ଯତ୍ନୋ ଦେଵ ଦେଵ୍ଯା ଵିଧୀଯତାମ୍ ॥ ୧୫ ॥
ମୈତ୍ରେଯ ଉଵାଚ
ପରମେଷ୍ଠୀ ତ୍ଵପାଂ ମଧ୍ଯେ ତଥା ସନ୍ନାମଵେକ୍ଷ୍ଯ ଗାମ୍ ।
କଥମେନାଂ ସମୁନ୍ନେଷ୍ଯ ଇତି ଦଧ୍ଯୌ ଧିଯା ଚିରମ୍ ॥ ୧୬ ॥
ପରମେଷ୍ଠୀ ତ୍ଵପାଂ ମଧ୍ଯେ ତଥା ସନ୍ନାମଵେକ୍ଷ୍ଯ ଗାମ୍ ।
କଥମେନାଂ ସମୁନ୍ନେଷ୍ଯ ଇତି ଦଧ୍ଯୌ ଧିଯା ଚିରମ୍ ॥ ୧୬ ॥
ସୃଜତୋ ମେ କ୍ଷିତିର୍ଵାର୍ଭିଃପ୍ଲାଵ୍ଯମାନା ରସାଂ ଗତା ।
ଅଥାତ୍ର କିମନୁଷ୍ଠେଯମସ୍ମାଭିଃ ସର୍ଗଯୋଜିତୈଃ ।
ଯସ୍ଯାହଂ ହୃଦଯାଦାସଂ ସ ଈଶୋ ଵିଦଧାତୁ ମେ ॥ ୧୭ ॥
ଅଥାତ୍ର କିମନୁଷ୍ଠେଯମସ୍ମାଭିଃ ସର୍ଗଯୋଜିତୈଃ ।
ଯସ୍ଯାହଂ ହୃଦଯାଦାସଂ ସ ଈଶୋ ଵିଦଧାତୁ ମେ ॥ ୧୭ ॥
ଇତ୍ଯଭିଧ୍ଯାଯତୋ ନାସାଵିଵରାତ୍ସହସାନଘ ।
ଵରାହତୋକୋ ନିରଗାଦଙ୍ଗୁଷ୍ଠପରିମାଣକଃ ॥ ୧୮ ॥
ଵରାହତୋକୋ ନିରଗାଦଙ୍ଗୁଷ୍ଠପରିମାଣକଃ ॥ ୧୮ ॥
ତସ୍ଯାଭିପଶ୍ଯତଃ ଖସ୍ଥଃ କ୍ଷଣେନ କିଲ ଭାରତ ।
ଗଜମାତ୍ରଃ ପ୍ରଵଵୃଧେ ତଦଦ୍ଭୁତମଭୂନ୍ମହତ୍ ॥ ୧୯ ॥
ଗଜମାତ୍ରଃ ପ୍ରଵଵୃଧେ ତଦଦ୍ଭୁତମଭୂନ୍ମହତ୍ ॥ ୧୯ ॥
ମରୀଚିପ୍ରମୁଖୈର୍ଵିପ୍ରୈଃ କୁମାରୈର୍ମନୁନା ସହ ।
ହୃଷ୍ଟ୍ଵା ତତ୍ସୌକରଂ ରୂପଂ ତର୍କଯାମାସ ଚିତ୍ରଧା ॥ ୨୦ ॥
ହୃଷ୍ଟ୍ଵା ତତ୍ସୌକରଂ ରୂପଂ ତର୍କଯାମାସ ଚିତ୍ରଧା ॥ ୨୦ ॥
କିମେତତ୍ସୂକରଵ୍ଯାଜଂ ସତ୍ତ୍ଵଂ ଦିଵ୍ଯମଵସ୍ଥିତମ୍ ।
ଅହୋ ବତାଶ୍ଚର୍ଯମିଦଂ ନାସାଯା ମେ ଵିନିଃସୃତମ୍ ॥ ୨୧ ॥
ଅହୋ ବତାଶ୍ଚର୍ଯମିଦଂ ନାସାଯା ମେ ଵିନିଃସୃତମ୍ ॥ ୨୧ ॥
ଦୃଷ୍ଟୋଽଙ୍ଗୁଷ୍ଠଶିରୋମାତ୍ରଃ କ୍ଷଣାଦ୍ଗଣ୍ଡଶିଲାସମଃ ।
ଅପି ସ୍ଵିଦ୍ଭଗଵାନେଷ ଯଜ୍ଞୋ ମେ ଖେଦଯନ୍ମନଃ ॥ ୨୨ ॥
ଅପି ସ୍ଵିଦ୍ଭଗଵାନେଷ ଯଜ୍ଞୋ ମେ ଖେଦଯନ୍ମନଃ ॥ ୨୨ ॥
ଇତି ମୀମାଂସତସ୍ତସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସହ ସୂନୁଭିଃ ।
ଭଗଵାନ୍ ଯଜ୍ଞପୁରୁଷୋ ଜଗର୍ଜାଗେନ୍ଦ୍ରସନ୍ନିଭଃ ॥ ୨୩ ॥
ଭଗଵାନ୍ ଯଜ୍ଞପୁରୁଷୋ ଜଗର୍ଜାଗେନ୍ଦ୍ରସନ୍ନିଭଃ ॥ ୨୩ ॥
ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ହର୍ଷଯାମାସ ହରିସ୍ତାଂଶ୍ଚ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାନ୍ ।
ସ୍ଵଗର୍ଜିତେନ କକୁଭଃ ପ୍ରତିସ୍ଵନଯତା ଵିଭୁଃ ॥ ୨୪ ॥
ସ୍ଵଗର୍ଜିତେନ କକୁଭଃ ପ୍ରତିସ୍ଵନଯତା ଵିଭୁଃ ॥ ୨୪ ॥
ନିଶମ୍ଯ ତେ ଘର୍ଘରିତଂ ସ୍ଵଖେଦ-
କ୍ଷଯିଷ୍ଣୁ ମାଯାମଯସୂକରସ୍ଯ ।
ଜନସ୍ତପଃସତ୍ଯନିଵାସିନସ୍ତେ
ତ୍ରିଭିଃ ପଵିତ୍ରୈର୍ମୁନଯୋଽଗୃଣନ୍ ସ୍ମ ॥ ୨୫ ॥
କ୍ଷଯିଷ୍ଣୁ ମାଯାମଯସୂକରସ୍ଯ ।
ଜନସ୍ତପଃସତ୍ଯନିଵାସିନସ୍ତେ
ତ୍ରିଭିଃ ପଵିତ୍ରୈର୍ମୁନଯୋଽଗୃଣନ୍ ସ୍ମ ॥ ୨୫ ॥
ତେଷାଂ ସତାଂ ଵେଦଵିତାନମୂର୍ତି-
ର୍ବ୍ରହ୍ମାଵଧାର୍ଯାତ୍ମଗୁଣାନୁଵାଦମ୍ ।
ଵିନଦ୍ଯ ଭୂଯୋ ଵିବୁଧୋଦଯାଯ
ଗଜେନ୍ଦ୍ରଲୀଲୋ ଜଲମାଵିଵେଶ ॥ ୨୬ ॥
ର୍ବ୍ରହ୍ମାଵଧାର୍ଯାତ୍ମଗୁଣାନୁଵାଦମ୍ ।
ଵିନଦ୍ଯ ଭୂଯୋ ଵିବୁଧୋଦଯାଯ
ଗଜେନ୍ଦ୍ରଲୀଲୋ ଜଲମାଵିଵେଶ ॥ ୨୬ ॥
ଉତ୍କ୍ଷିପ୍ତଵାଲଃ ଖଚରଃ କଠୋରଃ
ସଟା ଵିଧୁନ୍ଵନ୍ ଖରରୋମଶତ୍ଵକ୍ ।
ଖୁରାହତାଭ୍ରଃ ସିତଦଂଷ୍ଟ୍ର ଈକ୍ଷା-
ଜ୍ଯୋତିର୍ବଭାସେ ଭଗଵାନ୍ମହୀଧ୍ରଃ ॥ ୨୭ ॥
ସଟା ଵିଧୁନ୍ଵନ୍ ଖରରୋମଶତ୍ଵକ୍ ।
ଖୁରାହତାଭ୍ରଃ ସିତଦଂଷ୍ଟ୍ର ଈକ୍ଷା-
ଜ୍ଯୋତିର୍ବଭାସେ ଭଗଵାନ୍ମହୀଧ୍ରଃ ॥ ୨୭ ॥
ଘ୍ରାଣେନ ପୃଥ୍ଵ୍ଯାଃ ପଦଵୀଂ ଵିଜିଘ୍ରନ୍
କ୍ରୋଡାପଦେଶଃ ସ୍ଵଯମଧ୍ଵରାଙ୍ଗଃ ।
କରାଲଦଂଷ୍ଟ୍ରୋଽପ୍ଯକରାଲଦୃଗ୍ଭ୍ଯା-
ମୁଦ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଵିପ୍ରାନ୍ ଗୃଣତୋଽଵିଶତ୍କମ୍ ॥ ୨୮ ॥
କ୍ରୋଡାପଦେଶଃ ସ୍ଵଯମଧ୍ଵରାଙ୍ଗଃ ।
କରାଲଦଂଷ୍ଟ୍ରୋଽପ୍ଯକରାଲଦୃଗ୍ଭ୍ଯା-
ମୁଦ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଵିପ୍ରାନ୍ ଗୃଣତୋଽଵିଶତ୍କମ୍ ॥ ୨୮ ॥
ସ ଵଜ୍ରକୂଟାଙ୍ଗନିପାତଵେଗ-
ଵିଶୀର୍ଣକୁକ୍ଷିଃ ସ୍ତନଯନ୍ନୁଦନ୍ଵାନ୍ ।
ଉତ୍ସୃଷ୍ଟଦୀର୍ଘୋର୍ମିଭୁଜୈରିଵାର୍ତ-
ଶ୍ଚୁକ୍ରୋଶ ଯଜ୍ଞେଶ୍ଵର ପାହି ମେତି ॥ ୨୯ ॥
ଵିଶୀର୍ଣକୁକ୍ଷିଃ ସ୍ତନଯନ୍ନୁଦନ୍ଵାନ୍ ।
ଉତ୍ସୃଷ୍ଟଦୀର୍ଘୋର୍ମିଭୁଜୈରିଵାର୍ତ-
ଶ୍ଚୁକ୍ରୋଶ ଯଜ୍ଞେଶ୍ଵର ପାହି ମେତି ॥ ୨୯ ॥
ଖୁରୈଃ କ୍ଷୁରପ୍ରୈର୍ଦରଯଂସ୍ତଦାପ
ଉତ୍ପାରପାରଂ ତ୍ରିପରୂ ରସାଯାମ୍ ।
ଦଦର୍ଶ ଗାଂ ତତ୍ର ସୁଷୁପ୍ସୁରଗ୍ରେ
ଯାଂ ଜୀଵଧାନୀଂ ସ୍ଵଯମଭ୍ଯଧତ୍ତ ॥ ୩୦ ॥
ଉତ୍ପାରପାରଂ ତ୍ରିପରୂ ରସାଯାମ୍ ।
ଦଦର୍ଶ ଗାଂ ତତ୍ର ସୁଷୁପ୍ସୁରଗ୍ରେ
ଯାଂ ଜୀଵଧାନୀଂ ସ୍ଵଯମଭ୍ଯଧତ୍ତ ॥ ୩୦ ॥
ସ୍ଵଦଂଷ୍ଟ୍ରଯୋଦ୍ଧୃତ୍ଯ ମହୀଂ ନିମଗ୍ନାଂ
ସ ଉତ୍ଥିତଃ ସଂରୁରୁଚେ ରସାଯାଃ ।
ତତ୍ରାପି ଦୈତ୍ଯଂ ଗଦଯାପତନ୍ତଂ
ସୁନାଭସନ୍ଦୀପିତତୀଵ୍ରମନ୍ଯୁଃ ॥ ୩୧ ॥
ସ ଉତ୍ଥିତଃ ସଂରୁରୁଚେ ରସାଯାଃ ।
ତତ୍ରାପି ଦୈତ୍ଯଂ ଗଦଯାପତନ୍ତଂ
ସୁନାଭସନ୍ଦୀପିତତୀଵ୍ରମନ୍ଯୁଃ ॥ ୩୧ ॥
ଜଘାନ ରୁନ୍ଧାନମସହ୍ଯଵିକ୍ରମଂ
ସ ଲୀଲଯେଭଂ ମୃଗରାଡିଵାମ୍ଭସି ।
ତଦ୍ରକ୍ତପଙ୍କାଙ୍କିତଗଣ୍ଡତୁଣ୍ଡୋ
ଯଥା ଗଜେନ୍ଦ୍ରୋ ଜଗତୀଂ ଵିଭିନ୍ଦନ୍ ॥ ୩୨ ॥
ସ ଲୀଲଯେଭଂ ମୃଗରାଡିଵାମ୍ଭସି ।
ତଦ୍ରକ୍ତପଙ୍କାଙ୍କିତଗଣ୍ଡତୁଣ୍ଡୋ
ଯଥା ଗଜେନ୍ଦ୍ରୋ ଜଗତୀଂ ଵିଭିନ୍ଦନ୍ ॥ ୩୨ ॥
ତମାଲନୀଲଂ ସିତଦନ୍ତକୋଟ୍ଯା
କ୍ଷ୍ମାମୁତ୍କ୍ଷିପନ୍ତଂ ଗଜଲୀଲଯାଙ୍ଗ ।
ପ୍ରଜ୍ଞାଯ ବଦ୍ଧାଞ୍ଜଲଯୋଽନୁଵାକୈ-
ର୍ଵିରିଞ୍ଚିମୁଖ୍ଯା ଉପତସ୍ଥୁରୀଶମ୍ ॥ ୩୩ ॥
କ୍ଷ୍ମାମୁତ୍କ୍ଷିପନ୍ତଂ ଗଜଲୀଲଯାଙ୍ଗ ।
ପ୍ରଜ୍ଞାଯ ବଦ୍ଧାଞ୍ଜଲଯୋଽନୁଵାକୈ-
ର୍ଵିରିଞ୍ଚିମୁଖ୍ଯା ଉପତସ୍ଥୁରୀଶମ୍ ॥ ୩୩ ॥
ଋଷଯ ଊଚୁଃ
ଜିତଂ ଜିତଂ ତେଽଜିତ ଯଜ୍ଞଭାଵନ
ତ୍ରଯୀଂ ତନୁଂ ସ୍ଵାଂ ପରିଧୁନ୍ଵତେ ନମଃ ।
ଯଦ୍ରୋମଗର୍େଷୁ ନିଲିଲ୍ଯୁରଦ୍ଧଯ-
ସ୍ତସ୍ମୈ ନମଃ କାରଣସୂକରାଯ ତେ ॥ ୩୪ ॥
ଜିତଂ ଜିତଂ ତେଽଜିତ ଯଜ୍ଞଭାଵନ
ତ୍ରଯୀଂ ତନୁଂ ସ୍ଵାଂ ପରିଧୁନ୍ଵତେ ନମଃ ।
ଯଦ୍ରୋମଗର୍େଷୁ ନିଲିଲ୍ଯୁରଦ୍ଧଯ-
ସ୍ତସ୍ମୈ ନମଃ କାରଣସୂକରାଯ ତେ ॥ ୩୪ ॥
ରୂପଂ ତଵୈତନ୍ନନୁ ଦୁଷ୍କୃତାତ୍ମନାଂ
ଦୁର୍ଦର୍ଶନଂ ଦେଵ ଯଦଧ୍ଵରାତ୍ମକମ୍ ।
ଛନ୍ଦାଂସି ଯସ୍ଯ ତ୍ଵଚି ବର୍ହିରୋମ-
ସ୍ଵାଜ୍ଯଂ ଦୃଶି ତ୍ଵଙ୍ଘ୍ରି ଷୁ ଚାତୁର୍ହୋତ୍ରମ୍ ॥ ୩୫ ॥
ଦୁର୍ଦର୍ଶନଂ ଦେଵ ଯଦଧ୍ଵରାତ୍ମକମ୍ ।
ଛନ୍ଦାଂସି ଯସ୍ଯ ତ୍ଵଚି ବର୍ହିରୋମ-
ସ୍ଵାଜ୍ଯଂ ଦୃଶି ତ୍ଵଙ୍ଘ୍ରି ଷୁ ଚାତୁର୍ହୋତ୍ରମ୍ ॥ ୩୫ ॥
ସ୍ରକ୍ତୁଣ୍ଡ ଆସୀତ୍ସ୍ରୁଵ ଈଶ ନାସଯୋ-
ରିଡୋଦରେ ଚମସାଃ କର୍ଣରନ୍ଧ୍ରେ ।
ପ୍ରାଶିତ୍ରମାସ୍ଯେ ଗ୍ରସନେ ଗ୍ରହାସ୍ତୁ ତେ
ଯଚ୍ଚର୍ଵଣଂ ତେ ଭଗଵନ୍ନଗ୍ନିହୋତ୍ରମ୍ ॥ ୩୬ ॥
ରିଡୋଦରେ ଚମସାଃ କର୍ଣରନ୍ଧ୍ରେ ।
ପ୍ରାଶିତ୍ରମାସ୍ଯେ ଗ୍ରସନେ ଗ୍ରହାସ୍ତୁ ତେ
ଯଚ୍ଚର୍ଵଣଂ ତେ ଭଗଵନ୍ନଗ୍ନିହୋତ୍ରମ୍ ॥ ୩୬ ॥
ଦୀକ୍ଷାନୁଜନ୍ମୋପସଦଃ ଶିରୋଧରଂ
ତ୍ଵଂ ପ୍ରାଯଣୀଯୋଦଯନୀଯଦଂଷ୍ଟ୍ରଃ ।
ଜିହ୍ଵା ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯସ୍ତଵ ଶୀର୍ଷକଂ କ୍ରତୋଃ
ସତ୍ଯାଵସଥ୍ଯଂ ଚିତଯୋଽସଵୋ ହି ତେ ॥ ୩୭ ॥
ତ୍ଵଂ ପ୍ରାଯଣୀଯୋଦଯନୀଯଦଂଷ୍ଟ୍ରଃ ।
ଜିହ୍ଵା ପ୍ରଵର୍ଗ୍ଯସ୍ତଵ ଶୀର୍ଷକଂ କ୍ରତୋଃ
ସତ୍ଯାଵସଥ୍ଯଂ ଚିତଯୋଽସଵୋ ହି ତେ ॥ ୩୭ ॥
ସୋମସ୍ତୁ ରେତଃ ସଵନାନ୍ଯଵସ୍ଥିତିଃ
ସଂସ୍ଥାଵିଭେଦାସ୍ତଵ ଦେଵ ଧାତଵଃ ।
ସତ୍ରାଣି ସର୍ଵାଣି ଶରୀରସନ୍ଧି-
ସ୍ତ୍ଵଂ ସର୍ଵଯଜ୍ଞକ୍ରତୁରିଷ୍ଟିବନ୍ଧନଃ ॥ ୩୮ ॥
ସଂସ୍ଥାଵିଭେଦାସ୍ତଵ ଦେଵ ଧାତଵଃ ।
ସତ୍ରାଣି ସର୍ଵାଣି ଶରୀରସନ୍ଧି-
ସ୍ତ୍ଵଂ ସର୍ଵଯଜ୍ଞକ୍ରତୁରିଷ୍ଟିବନ୍ଧନଃ ॥ ୩୮ ॥
ନମୋ ନମସ୍ତେଽଖିଲମନ୍ତ୍ରଦେଵତା-
ଦ୍ରଵ୍ଯାଯ ସର୍ଵକ୍ରତଵେ କ୍ରିଯାତ୍ମନେ ।
ଵୈରାଗ୍ଯଭକ୍ତ୍ଯାତ୍ମଜଯାନୁଭାଵିତ-
ଜ୍ଞାନାଯ ଵିଦ୍ଯାଗୁରଵେ ନମୋ ନମଃ ॥ ୩୯ ॥
ଦ୍ରଵ୍ଯାଯ ସର୍ଵକ୍ରତଵେ କ୍ରିଯାତ୍ମନେ ।
ଵୈରାଗ୍ଯଭକ୍ତ୍ଯାତ୍ମଜଯାନୁଭାଵିତ-
ଜ୍ଞାନାଯ ଵିଦ୍ଯାଗୁରଵେ ନମୋ ନମଃ ॥ ୩୯ ॥
ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଗ୍ରକୋଟ୍ଯା ଭଗଵଂସ୍ତ୍ଵଯା ଧୃତା
ଵିରାଜତେ ଭୂଧର ଭୂଃ ସଭୂଧରା ।
ଯଥା ଵନାନ୍ନିଃସରତୋ ଦତା ଧୃତା
ମତଙ୍ଗଜେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ସପତ୍ରପଦ୍ମିନୀ ॥ ୪୦ ॥
ଵିରାଜତେ ଭୂଧର ଭୂଃ ସଭୂଧରା ।
ଯଥା ଵନାନ୍ନିଃସରତୋ ଦତା ଧୃତା
ମତଙ୍ଗଜେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ସପତ୍ରପଦ୍ମିନୀ ॥ ୪୦ ॥
ତ୍ରଯୀମଯଂ ରୂପମିଦଂ ଚ ସୌକରଂ
ଭୂମଣ୍ଡଲେନାଥ ଦତା ଧୃତେନ ତେ ।
ଚକାସ୍ତି ଶୃଙ୍ଗୋଢଘନେନ ଭୂଯସା
କୁଲାଚଲେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଯଥୈଵ ଵିଭ୍ରମଃ ॥ ୪୧ ॥
ଭୂମଣ୍ଡଲେନାଥ ଦତା ଧୃତେନ ତେ ।
ଚକାସ୍ତି ଶୃଙ୍ଗୋଢଘନେନ ଭୂଯସା
କୁଲାଚଲେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଯଥୈଵ ଵିଭ୍ରମଃ ॥ ୪୧ ॥
ସଂସ୍ଥାପଯୈନାଂ ଜଗତାଂ ସତସ୍ଥୁଷାଂ
ଲୋକାଯ ପତ୍ନୀମସି ମାତରଂ ପିତା ।
ଵିଧେମ ଚାସ୍ଯୈ ନମସା ସହ ତ୍ଵଯା
ଯସ୍ଯାଂ ସ୍ଵତେଜୋଽଗ୍ନିମିଵାରଣାଵଧାଃ ॥ ୪୨ ॥
ଲୋକାଯ ପତ୍ନୀମସି ମାତରଂ ପିତା ।
ଵିଧେମ ଚାସ୍ଯୈ ନମସା ସହ ତ୍ଵଯା
ଯସ୍ଯାଂ ସ୍ଵତେଜୋଽଗ୍ନିମିଵାରଣାଵଧାଃ ॥ ୪୨ ॥
କଃ ଶ୍ରଦ୍ଦଧୀତାନ୍ଯତମସ୍ତଵ ପ୍ରଭୋ
ରସାଂ ଗତାଯା ଭୁଵ ଉଦ୍ଵିବର୍ହଣମ୍ ।
ନ ଵିସ୍ମଯୋଽସୌ ତ୍ଵଯି ଵିଶ୍ଵଵିସ୍ମଯେ
ଯୋ ମାଯଯେଦଂ ସସୃଜେଽତିଵିସ୍ମଯମ୍ ॥ ୪୩ ॥
ରସାଂ ଗତାଯା ଭୁଵ ଉଦ୍ଵିବର୍ହଣମ୍ ।
ନ ଵିସ୍ମଯୋଽସୌ ତ୍ଵଯି ଵିଶ୍ଵଵିସ୍ମଯେ
ଯୋ ମାଯଯେଦଂ ସସୃଜେଽତିଵିସ୍ମଯମ୍ ॥ ୪୩ ॥
ଵିଧୁନ୍ଵତା ଵେଦମଯଂ ନିଜଂ ଵପୁ-
ର୍ଜନସ୍ତପଃସତ୍ଯନିଵାସିନୋ ଵଯମ୍ ।
ସଟାଶିଖୋଦ୍ଧୂତଶିଵାମ୍ବୁବିନ୍ଦୁଭି-
ର୍ଵିମୃଜ୍ଯମାନା ଭୃଶମୀଶ ପାଵିତାଃ ॥ ୪୪ ॥
ର୍ଜନସ୍ତପଃସତ୍ଯନିଵାସିନୋ ଵଯମ୍ ।
ସଟାଶିଖୋଦ୍ଧୂତଶିଵାମ୍ବୁବିନ୍ଦୁଭି-
ର୍ଵିମୃଜ୍ଯମାନା ଭୃଶମୀଶ ପାଵିତାଃ ॥ ୪୪ ॥
ସ ଵୈ ବତ ଭ୍ରଷ୍ଟମତିସ୍ତଵୈଷତେ
ଯଃ କର୍ମଣାଂ ପାରମପାରକର୍ମଣଃ ।
ଯଦ୍ଯୋଗମାଯାଗୁଣଯୋଗମୋହିତଂ
ଵିଶ୍ଵଂ ସମସ୍ତଂ ଭଗଵନ୍ ଵିଧେହି ଶମ୍ ॥ ୪୫ ॥
ଯଃ କର୍ମଣାଂ ପାରମପାରକର୍ମଣଃ ।
ଯଦ୍ଯୋଗମାଯାଗୁଣଯୋଗମୋହିତଂ
ଵିଶ୍ଵଂ ସମସ୍ତଂ ଭଗଵନ୍ ଵିଧେହି ଶମ୍ ॥ ୪୫ ॥
ମୈତ୍ରେଯ ଉଵାଚ
ଇତ୍ଯୁପସ୍ଥୀଯମାନୋଽସୌ ମୁନିଭିର୍ବ୍ରହ୍ମଵାଦିଭିଃ ।
ସଲିଲେ ସ୍ଵଖୁରାକ୍ରାନ୍ତ ଉପାଧତ୍ତାଵିତାଵନିମ୍ ॥ ୪୬ ॥
ଇତ୍ଯୁପସ୍ଥୀଯମାନୋଽସୌ ମୁନିଭିର୍ବ୍ରହ୍ମଵାଦିଭିଃ ।
ସଲିଲେ ସ୍ଵଖୁରାକ୍ରାନ୍ତ ଉପାଧତ୍ତାଵିତାଵନିମ୍ ॥ ୪୬ ॥
ସ ଇତ୍ଥଂ ଭଗଵାନୁର୍ଵୀଂ ଵିଷ୍ଵକ୍ସେନଃ ପ୍ରଜାପତିଃ ।
ରସାଯା ଲୀଲଯୋନ୍ନୀତାମପ୍ସୁ ନ୍ଯସ୍ଯ ଯଯୌ ହରିଃ ॥ ୪୭ ॥
ରସାଯା ଲୀଲଯୋନ୍ନୀତାମପ୍ସୁ ନ୍ଯସ୍ଯ ଯଯୌ ହରିଃ ॥ ୪୭ ॥
ଯ ଏଵମେତାଂ ହରିମେଧସୋ ହରେଃ ।
କଥାଂ ସୁଭଦ୍ରାଂ କଥନୀଯମାଯିନଃ ।
ଶୃଣ୍ଵୀତ ଭକ୍ତ୍ଯା ଶ୍ରଵଯେତ ଵୋଶତୀଂ
ଜନାର୍ଦନୋଽସ୍ଯାଶୁ ହୃଦି ପ୍ରସୀଦତି ॥ ୪୮ ॥
କଥାଂ ସୁଭଦ୍ରାଂ କଥନୀଯମାଯିନଃ ।
ଶୃଣ୍ଵୀତ ଭକ୍ତ୍ଯା ଶ୍ରଵଯେତ ଵୋଶତୀଂ
ଜନାର୍ଦନୋଽସ୍ଯାଶୁ ହୃଦି ପ୍ରସୀଦତି ॥ ୪୮ ॥
ତସ୍ମିନ୍ ପ୍ରସନ୍ନେ ସକଲାଶିଷାଂ ପ୍ରଭୌ
କିଂ ଦୁର୍ଲଭଂ ତାଭିରଲଂ ଲଵାତ୍ମଭିଃ ।
ଅନନ୍ଯଦୃଷ୍ଟଯା ଭଜତାଂ ଗୁହାଶଯଃ
ସ୍ଵଯଂ ଵିଧତ୍ତେ ସ୍ଵଗତିଂ ପରଃ ପରାମ୍ ॥ ୪୯ ॥
କିଂ ଦୁର୍ଲଭଂ ତାଭିରଲଂ ଲଵାତ୍ମଭିଃ ।
ଅନନ୍ଯଦୃଷ୍ଟଯା ଭଜତାଂ ଗୁହାଶଯଃ
ସ୍ଵଯଂ ଵିଧତ୍ତେ ସ୍ଵଗତିଂ ପରଃ ପରାମ୍ ॥ ୪୯ ॥
କୋ ନାମ ଲୋକେ ପୁରୁଷାର୍ଥସାରଵିତ୍
ପୁରାକଥାନାଂ ଭଗଵତ୍କଥାସୁଧାମ୍ ।
ଆପୀଯ କର୍ଣାଞ୍ଜଲିଭିର୍ଭଵାପହା-
ମହୋ ଵିରଜ୍ଯେତ ଵିନା ନରେତରମ୍ ॥ ୫୦ ॥
ପୁରାକଥାନାଂ ଭଗଵତ୍କଥାସୁଧାମ୍ ।
ଆପୀଯ କର୍ଣାଞ୍ଜଲିଭିର୍ଭଵାପହା-
ମହୋ ଵିରଜ୍ଯେତ ଵିନା ନରେତରମ୍ ॥ ୫୦ ॥