മൈത്രേയ ഉവാച
പ്രജാപത്യം തു തത്തേജഃ പരതേജോഹനം ദിതിഃ ।
ദധാര വര്ഷാണി ശതം ശങ്കമാനാ സുരാര്ദനാത് ॥ ൧ ॥
പ്രജാപത്യം തു തത്തേജഃ പരതേജോഹനം ദിതിഃ ।
ദധാര വര്ഷാണി ശതം ശങ്കമാനാ സുരാര്ദനാത് ॥ ൧ ॥
ലോകേ തേനാഹതാലോകേ ലോകപാലാ ഹതൌജസഃ ।
ന്യവേദയന് വിശ്വസൃജേ ധ്വാന്തവ്യതികരം ദിശാമ് ॥ ൨ ॥
ന്യവേദയന് വിശ്വസൃജേ ധ്വാന്തവ്യതികരം ദിശാമ് ॥ ൨ ॥
ദേവാ ഊചുഃ
തമ ഏതദ്വിഭോ വേത്ഥ സംവിഗ്നാ യദ്വയം ഭൃശമ് ।
ന ഹ്യവ്യക്തം ഭഗവതഃ കാലേനാസ്പൃഷ്ടവര്ത്മനഃ ॥ ൩ ॥
തമ ഏതദ്വിഭോ വേത്ഥ സംവിഗ്നാ യദ്വയം ഭൃശമ് ।
ന ഹ്യവ്യക്തം ഭഗവതഃ കാലേനാസ്പൃഷ്ടവര്ത്മനഃ ॥ ൩ ॥
ദേവദേവ ജഗദ്ധാതര്ലോകനാഥശിഖാമണേ ।
പരേഷാമപരേഷാം ത്വം ഭൂതാനാമസി ഭാവവിത് ॥ ൪ ॥
പരേഷാമപരേഷാം ത്വം ഭൂതാനാമസി ഭാവവിത് ॥ ൪ ॥
നമോ വിജ്ഞാനവീര്യായ മായയേദമുപേയുഷേ ।
ഗൃഹീതഗുണഭേദായ നമസ്തേഽവ്യക്തയോനയേ ॥ ൫ ॥
ഗൃഹീതഗുണഭേദായ നമസ്തേഽവ്യക്തയോനയേ ॥ ൫ ॥
യേ ത്വാനന്യേന ഭാവേന ഭാവയന്ത്യാത്മഭാവനമ് ।
ആത്മനി പ്രോതഭുവനം പരം സദസദാത്മകമ് ॥ ൬ ॥
ആത്മനി പ്രോതഭുവനം പരം സദസദാത്മകമ് ॥ ൬ ॥
തേഷാം സുപക്വയോഗാനാം ജിതശ്വാസേന്ദ്രിയാത്മനാമ് ।
ലബ്ധയുഷ്മത്പ്രസാദാനാം ന കുതശ്ചിത്പരാഭവഃ ॥ ൭ ॥
ലബ്ധയുഷ്മത്പ്രസാദാനാം ന കുതശ്ചിത്പരാഭവഃ ॥ ൭ ॥
യസ്യ വാചാ പ്രജാഃ സര്വാ ഗാവസ്തന്ത്യേവ യന്ത്രിതാഃ ।
ഹരന്തി ബലിമായത്താസ്തസ്മൈ മുഖ്യായ തേ നമഃ ॥ ൮ ॥
ഹരന്തി ബലിമായത്താസ്തസ്മൈ മുഖ്യായ തേ നമഃ ॥ ൮ ॥
സ ത്വം വിധത്സ്വ ശം ഭൂമംസ്തമസാ ലുപ്തകര്മണാമ് ।
അദഭ്രദയയാ ദൃഷ്ടയാ ആപന്നാനര്ഹസീക്ഷിതുമ് ॥ ൯ ॥
അദഭ്രദയയാ ദൃഷ്ടയാ ആപന്നാനര്ഹസീക്ഷിതുമ് ॥ ൯ ॥
ഏഷ ദേവ ദിതേര്ഗര്ഭ ഓജഃ കാശ്യപമര്പിതമ് ।
ദിശസ്തിമിരയന് സര്വാ വര്ധതേഽഗ്നിരിവൈധസി ॥ ൧൦ ॥
ദിശസ്തിമിരയന് സര്വാ വര്ധതേഽഗ്നിരിവൈധസി ॥ ൧൦ ॥
മൈത്രേയ ഉവാച
സ പ്രഹസ്യ മഹാബാഹോ ഭഗവാന് ശബ്ദഗോചരഃ ।
പ്രത്യാചഷ്ടാത്മഭൂര്ദേവാന് പ്രീണന് രുചിരയാ ഗിരാ ॥ ൧൧ ॥
സ പ്രഹസ്യ മഹാബാഹോ ഭഗവാന് ശബ്ദഗോചരഃ ।
പ്രത്യാചഷ്ടാത്മഭൂര്ദേവാന് പ്രീണന് രുചിരയാ ഗിരാ ॥ ൧൧ ॥
ബ്രഹ്മോവാച
മാനസാ മേ സുതാ യുഷ്മത്പൂര്വജാഃ സനകാദയഃ ।
ചേരുര്വിഹായസാ ലോകാല്ലോകേഷു വിഗതസ്പൃഹാഃ ॥ ൧൨ ॥
മാനസാ മേ സുതാ യുഷ്മത്പൂര്വജാഃ സനകാദയഃ ।
ചേരുര്വിഹായസാ ലോകാല്ലോകേഷു വിഗതസ്പൃഹാഃ ॥ ൧൨ ॥
ത ഏകദാ ഭഗവതോ വൈകുണ്ഠസ്യാമലാത്മനഃ ।
യയുര്വൈകുണ്ഠനിലയം സര്വലോകനമസ്കൃതമ് ॥ ൧൩ ॥
യയുര്വൈകുണ്ഠനിലയം സര്വലോകനമസ്കൃതമ് ॥ ൧൩ ॥
വസന്തി യത്ര പുരുഷാഃ സര്വേ വൈകുണ്ഠമൂര്തയഃ ।
യേഽനിമിത്തനിമിത്തേന ധര്മേണാരാധയന് ഹരിമ് ॥ ൧൪ ॥
യേഽനിമിത്തനിമിത്തേന ധര്മേണാരാധയന് ഹരിമ് ॥ ൧൪ ॥
യത്ര ചാദ്യഃ പുമാനാസ്തേ ഭഗവാന് ശബ്ദഗോചരഃ ।
സത്ത്വം വിഷ്ടഭ്യ വിരജം സ്വാനാം നോ മൃഡയന് വൃഷഃ ॥ ൧൫ ॥
സത്ത്വം വിഷ്ടഭ്യ വിരജം സ്വാനാം നോ മൃഡയന് വൃഷഃ ॥ ൧൫ ॥
യത്ര നൈഃശ്രേയസം നാമ വനം കാമദുഘൈര്ദ്രുമൈഃ ।
സര്വര്തുശ്രീഭിര്വിഭ്രാജത്കൈവല്യമിവ മൂര്തിമത് ॥ ൧൬ ॥
സര്വര്തുശ്രീഭിര്വിഭ്രാജത്കൈവല്യമിവ മൂര്തിമത് ॥ ൧൬ ॥
വൈമാനികാഃ സലലനാശ്ചരിതാനി ശശ്വദ്
ഗായന്തി യത്ര ശമലക്ഷപണാനി ഭര്തുഃ ।
അന്തര്ജലേഽനുവികസന്മധുമാധവീനാം
ഗന്ധേന ഖണ്ഡിതധിയോഽപ്യനിലം ക്ഷിപന്തഃ ॥ ൧൭ ॥
ഗായന്തി യത്ര ശമലക്ഷപണാനി ഭര്തുഃ ।
അന്തര്ജലേഽനുവികസന്മധുമാധവീനാം
ഗന്ധേന ഖണ്ഡിതധിയോഽപ്യനിലം ക്ഷിപന്തഃ ॥ ൧൭ ॥
പാരാവതാന്യഭൃതസാരസചക്രവാക-
ദാത്യൂഹഹംസശുകതിത്തിരിബര്ഹിണാം യഃ ।
കോലാഹലോ വിരമതേഽചിരമാത്രമുച്ചൈ
ര്ഭൃങ്ഗാധിപേ ഹരികഥാമിവ ഗായമാനേ ॥ ൧൮ ॥
ദാത്യൂഹഹംസശുകതിത്തിരിബര്ഹിണാം യഃ ।
കോലാഹലോ വിരമതേഽചിരമാത്രമുച്ചൈ
ര്ഭൃങ്ഗാധിപേ ഹരികഥാമിവ ഗായമാനേ ॥ ൧൮ ॥
മന്ദാരകുന്ദകുരബോത്പലചമ്പകാര്ണ-
പുന്നാഗനാഗബകുലാമ്ബുജപാരിജാതാഃ ।
ഗന്ധേഽര്ചിതേ തുലസികാഭരണേന തസ്യാ
യസ്മിംസ്തപഃ സുമനസോ ബഹു മാനയന്തി ॥ ൧൯ ॥
പുന്നാഗനാഗബകുലാമ്ബുജപാരിജാതാഃ ।
ഗന്ധേഽര്ചിതേ തുലസികാഭരണേന തസ്യാ
യസ്മിംസ്തപഃ സുമനസോ ബഹു മാനയന്തി ॥ ൧൯ ॥
യത്സംകുലം ഹരിപദാനതിമാത്രദൃഷ്ടൈ-
ര്വൈദൂര്യമാരകതഹേമമയൈര്വിമാനൈഃ ।
യേഷാം ബൃഹത്കടിതടാഃ സ്മിതശോഭിമുഖ്യഃ
കൃഷ്ണാത്മനാം ന രജ ആദധുരുത്സ്മയാദ്യൈഃ ॥ ൨൦ ॥
ര്വൈദൂര്യമാരകതഹേമമയൈര്വിമാനൈഃ ।
യേഷാം ബൃഹത്കടിതടാഃ സ്മിതശോഭിമുഖ്യഃ
കൃഷ്ണാത്മനാം ന രജ ആദധുരുത്സ്മയാദ്യൈഃ ॥ ൨൦ ॥
ശ്രീ രൂപിണീ ക്വണയതീ ചരണാരവിന്ദം
ലീലാമ്ബുജേന ഹരിസദ്മനി മുക്തദോഷാ ।
സംലക്ഷ്യതേ സ്ഫടികകുഡ്യ ഉപേതഹേമ്നി
സമ്മാര്ജതീവ യദനുഗ്രഹണേഽന്യയത്നഃ ॥ ൨൧ ॥
ലീലാമ്ബുജേന ഹരിസദ്മനി മുക്തദോഷാ ।
സംലക്ഷ്യതേ സ്ഫടികകുഡ്യ ഉപേതഹേമ്നി
സമ്മാര്ജതീവ യദനുഗ്രഹണേഽന്യയത്നഃ ॥ ൨൧ ॥
വാപീഷു വിദ്രുമതടാസ്വമലാമൃതാപ്സു
പ്രേഷ്യാന്വിതാ നിജവനേ തുലസീഭിരീശമ് ।
അഭ്യര്ചതീ സ്വലകമുന്നസമീക്ഷ്യ വക്ത്ര-
മുച്ഛേഷിതം ഭഗവതേത്യമതാങ്ഗ യച്ഛ്രീഃ ॥ ൨൨ ॥
പ്രേഷ്യാന്വിതാ നിജവനേ തുലസീഭിരീശമ് ।
അഭ്യര്ചതീ സ്വലകമുന്നസമീക്ഷ്യ വക്ത്ര-
മുച്ഛേഷിതം ഭഗവതേത്യമതാങ്ഗ യച്ഛ്രീഃ ॥ ൨൨ ॥
യന്ന വ്രജന്ത്യഘഭിദോ രചനാനുവാദാ-
ച്ഛൃണ്വന്തി യേഽന്യവിഷയാഃ കുകഥാ മതിഘ്നീഃ ।
യാസ്തു ശ്രുതാ ഹതഭഗൈര്നൃഭിരാത്തസാരാ-
സ്താംസ്താന് ക്ഷിപന്ത്യശരണേഷു തമഃസു ഹന്ത ॥ ൨൩ ॥
ച്ഛൃണ്വന്തി യേഽന്യവിഷയാഃ കുകഥാ മതിഘ്നീഃ ।
യാസ്തു ശ്രുതാ ഹതഭഗൈര്നൃഭിരാത്തസാരാ-
സ്താംസ്താന് ക്ഷിപന്ത്യശരണേഷു തമഃസു ഹന്ത ॥ ൨൩ ॥
യേഽഭ്യര്ഥിതാമപി ച തോ നൃഗതിം പ്രപന്നാ
ജ്ഞാനം ച തത്ത്വവിഷയം സഹധര്മം യത്ര ।
നാരാധനം ഭഗവതോ വിതരന്ത്യമുഷ്യ
സമ്മോഹിതാ വിതതയാ ബത മായയാ തേ ॥ ൨൪ ॥
ജ്ഞാനം ച തത്ത്വവിഷയം സഹധര്മം യത്ര ।
നാരാധനം ഭഗവതോ വിതരന്ത്യമുഷ്യ
സമ്മോഹിതാ വിതതയാ ബത മായയാ തേ ॥ ൨൪ ॥
യച്ച വ്രജന്ത്യനിമിഷാമൃഷഭാനുവൃത്ത്യാ
ദൂരേയമാ ഹ്യുപരി നഃ സ്പൃഹണീയശീലാഃ ।
ഭര്തുര്മിഥഃ സുയശസഃ കഥനാനുരാഗ-
വൈക്ലവ്യബാഷ്പകലയാ പുലകീകൃതാങ്ഗാഃ ॥ ൨൫ ॥
ദൂരേയമാ ഹ്യുപരി നഃ സ്പൃഹണീയശീലാഃ ।
ഭര്തുര്മിഥഃ സുയശസഃ കഥനാനുരാഗ-
വൈക്ലവ്യബാഷ്പകലയാ പുലകീകൃതാങ്ഗാഃ ॥ ൨൫ ॥
തദ്വിശ്വഗുര്വധികൃതം ഭുവനൈകവന്ദ്യം
ദിവ്യം വിചിത്രവിബുധാഗ്ര്യവിമാനശോചിഃ ।
ആപുഃ പരാം മുദമപൂര്വമുപേത്യ യോഗ-
മായാബലേന മുനയസ്തദഥോ വികുണ്ഠമ് ॥ ൨൬ ॥
ദിവ്യം വിചിത്രവിബുധാഗ്ര്യവിമാനശോചിഃ ।
ആപുഃ പരാം മുദമപൂര്വമുപേത്യ യോഗ-
മായാബലേന മുനയസ്തദഥോ വികുണ്ഠമ് ॥ ൨൬ ॥
തസ്മിന്നതീത്യ മുനയഃ ഷഡസജ്ജമാനാഃ
കക്ഷാഃ സമാനവയസാവഥ സപ്തമായാമ് ।
ദേവാവചക്ഷത ഗൃഹീതഗദൌ പരാര്ധ്യ-
കേയൂരകുണ്ഡലകിരീടവിടങ്കവേഷൌ ॥ ൨൭ ॥
കക്ഷാഃ സമാനവയസാവഥ സപ്തമായാമ് ।
ദേവാവചക്ഷത ഗൃഹീതഗദൌ പരാര്ധ്യ-
കേയൂരകുണ്ഡലകിരീടവിടങ്കവേഷൌ ॥ ൨൭ ॥
മത്തദ്വിരേഫവനമാലികയാ നിവീതൌ
വിന്യസ്തയാസിതചതുഷ്ടയബാഹുമധ്യേ ।
വക്ത്രം ഭ്രുവാ കുടിലയാ സ്ഫുടനിര്ഗമാഭ്യാം
രക്തേക്ഷണേന ച മനാഗ്രഭസം ദധാനൌ ॥ ൨൮ ॥
വിന്യസ്തയാസിതചതുഷ്ടയബാഹുമധ്യേ ।
വക്ത്രം ഭ്രുവാ കുടിലയാ സ്ഫുടനിര്ഗമാഭ്യാം
രക്തേക്ഷണേന ച മനാഗ്രഭസം ദധാനൌ ॥ ൨൮ ॥
ദ്വാര്യേതയോര്നിവിവിശുര്മിഷതോരപൃഷ്ട്വാ
പൂര്വാ യഥാ പുരടവജ്രകപാടികാ യാഃ ।
സര്വത്ര തേഽവിഷമയാ മുനയഃ സ്വദൃഷ്ടയാ
യേ സഞ്ചരന്ത്യവിഹതാ വിഗതാഭിശങ്കാഃ ॥ ൨൯ ॥
പൂര്വാ യഥാ പുരടവജ്രകപാടികാ യാഃ ।
സര്വത്ര തേഽവിഷമയാ മുനയഃ സ്വദൃഷ്ടയാ
യേ സഞ്ചരന്ത്യവിഹതാ വിഗതാഭിശങ്കാഃ ॥ ൨൯ ॥
താന് വീക്ഷ്യ വാതാരശനാംശ്ചതുരഃ കുമാരാന്
വൃദ്ധാന്ദശാര്ധവയസോ വിദിതാത്മതത്ത്വാന് ।
വേത്രേണ ചാസ്ഖലയതാമതദര്ഹണാംസ്തൌ
തേജോ വിഹസ്യ ഭഗവത്പ്രതികൂലശീലൌ ॥ ൩൦ ॥
വൃദ്ധാന്ദശാര്ധവയസോ വിദിതാത്മതത്ത്വാന് ।
വേത്രേണ ചാസ്ഖലയതാമതദര്ഹണാംസ്തൌ
തേജോ വിഹസ്യ ഭഗവത്പ്രതികൂലശീലൌ ॥ ൩൦ ॥
താഭ്യാം മിഷത്സ്വനിമിഷേഷു നിഷിധ്യമാനാഃ
സ്വര്ഹത്തമാ ഹ്യപി ഹരേഃ പ്രതിഹാരപാഭ്യാമ് ।
ഊചുഃ സുഹൃത്തമദിദൃക്ഷിതഭങ്ഗ ഈഷ-
ത്കാമാനുജേന സഹസാ ത ഉപപ്ലുതാക്ഷാഃ ॥ ൩൧ ॥
സ്വര്ഹത്തമാ ഹ്യപി ഹരേഃ പ്രതിഹാരപാഭ്യാമ് ।
ഊചുഃ സുഹൃത്തമദിദൃക്ഷിതഭങ്ഗ ഈഷ-
ത്കാമാനുജേന സഹസാ ത ഉപപ്ലുതാക്ഷാഃ ॥ ൩൧ ॥
മുനയ ഊചുഃ
കോ വാമിഹൈത്യ ഭഗവത്പരിചര്യയോച്ചൈ-
സ്തദ്ധര്മിണാം നിവസതാം വിഷമഃ സ്വഭാവഃ ।
തസ്മിന് പ്രശാന്തപുരുഷേ ഗതവിഗ്രഹേ വാം
കോ വാത്മവത്കുഹകയോഃ പരിശങ്കനീയഃ ॥ ൩൨ ॥
കോ വാമിഹൈത്യ ഭഗവത്പരിചര്യയോച്ചൈ-
സ്തദ്ധര്മിണാം നിവസതാം വിഷമഃ സ്വഭാവഃ ।
തസ്മിന് പ്രശാന്തപുരുഷേ ഗതവിഗ്രഹേ വാം
കോ വാത്മവത്കുഹകയോഃ പരിശങ്കനീയഃ ॥ ൩൨ ॥
ന ഹ്യന്തരം ഭഗവതീഹ സമസ്തകുക്ഷാ-
വാത്മാനമാത്മനി നഭോ നഭസീവ ധീരാഃ ।
പശ്യന്തി യത്ര യുവയോഃ സുരലിങ്ഗിനോഃ കിം
വ്യുത്പാദിതം ഹ്യുദരഭേദി ഭയം യതോഽസ്യ ॥ ൩൩ ॥
വാത്മാനമാത്മനി നഭോ നഭസീവ ധീരാഃ ।
പശ്യന്തി യത്ര യുവയോഃ സുരലിങ്ഗിനോഃ കിം
വ്യുത്പാദിതം ഹ്യുദരഭേദി ഭയം യതോഽസ്യ ॥ ൩൩ ॥
തദ്വാമമുഷ്യ പരമസ്യ വികുണ്ഠഭര്തുഃ
കര്തും പ്രകൃഷ്ടമിഹ ധീമഹി മന്ദധീഭ്യാമ് ।
ലോകാനിതോ വ്രജതമന്തരഭാവദൃഷ്ടയാ
പാപീയസസ്ത്രയ ഇമേ രിപവോഽസ്യ യത്ര ॥ ൩൪ ॥
കര്തും പ്രകൃഷ്ടമിഹ ധീമഹി മന്ദധീഭ്യാമ് ।
ലോകാനിതോ വ്രജതമന്തരഭാവദൃഷ്ടയാ
പാപീയസസ്ത്രയ ഇമേ രിപവോഽസ്യ യത്ര ॥ ൩൪ ॥
തേഷാമിതീരിതമുഭാവവധാര്യ ഘോരം
തം ബ്രഹ്മദണ്ഡമനിവാരണമസ്ത്രപൂഗൈഃ ।
സദ്യോ ഹരേരനുചരാവുരു ബിഭ്യതസ്തത്-
പാദഗ്രഹാവപതതാമതികാതരേണ ॥ ൩൫ ॥
തം ബ്രഹ്മദണ്ഡമനിവാരണമസ്ത്രപൂഗൈഃ ।
സദ്യോ ഹരേരനുചരാവുരു ബിഭ്യതസ്തത്-
പാദഗ്രഹാവപതതാമതികാതരേണ ॥ ൩൫ ॥
ഭൂയാദഘോനി ഭഗവദ്ഭിരകാരി ദണ്ഡോ
യോ നൌ ഹരേത സുരഹേലനമപ്യശേഷമ് ।
മാ വോഽനുതാപകലയാ ഭഗവത്സ്മൃതിഘ്നോ
മോഹോ ഭവേദിഹ തു നൌ വ്രജതോരധോഽധഃ ॥ ൩൬ ॥
യോ നൌ ഹരേത സുരഹേലനമപ്യശേഷമ് ।
മാ വോഽനുതാപകലയാ ഭഗവത്സ്മൃതിഘ്നോ
മോഹോ ഭവേദിഹ തു നൌ വ്രജതോരധോഽധഃ ॥ ൩൬ ॥
ഏവം തദൈവ ഭഗവാനരവിന്ദനാഭഃ
സ്വാനാം വിബുധ്യ സദതിക്രമമാര്യഹൃദ്യഃ ।
തസ്മിന് യയൌ പരമഹംസമഹാമുനീനാ-
മന്വേഷണീയചരണൌ ചലയന് സഹശ്രീഃ ॥ ൩൭ ॥
സ്വാനാം വിബുധ്യ സദതിക്രമമാര്യഹൃദ്യഃ ।
തസ്മിന് യയൌ പരമഹംസമഹാമുനീനാ-
മന്വേഷണീയചരണൌ ചലയന് സഹശ്രീഃ ॥ ൩൭ ॥
തം ത്വാഗതം പ്രതിഹൃതൌപയികം സ്വപുമ്ഭി-
സ്തേഽചക്ഷതാക്ഷവിഷയം സ്വസമാധിഭാഗ്യമ് ।
ഹംസശ്രിയോര്വ്യജനയോഃ ശിവവായുലോല-
ച്ഛുഭ്രാതപത്രശശികേസരശീകരാമ്ബുമ് ॥ ൩൮ ॥
സ്തേഽചക്ഷതാക്ഷവിഷയം സ്വസമാധിഭാഗ്യമ് ।
ഹംസശ്രിയോര്വ്യജനയോഃ ശിവവായുലോല-
ച്ഛുഭ്രാതപത്രശശികേസരശീകരാമ്ബുമ് ॥ ൩൮ ॥
കൃത്സ്നപ്രസാദസുമുഖം സ്പൃഹണീയധാമ
സ്നേഹാവലോകകലയാ ഹൃദി സംസ്പൃശന്തമ് ।
ശ്യാമേ പൃഥാവുരസി ശോഭിതയാ ശ്രിയാ സ്വ-
ശ്ചൂഡാമണിം സുഭഗയന്തമിവാത്മധിഷ്ണ്യമ് ॥ ൩൯ ॥
സ്നേഹാവലോകകലയാ ഹൃദി സംസ്പൃശന്തമ് ।
ശ്യാമേ പൃഥാവുരസി ശോഭിതയാ ശ്രിയാ സ്വ-
ശ്ചൂഡാമണിം സുഭഗയന്തമിവാത്മധിഷ്ണ്യമ് ॥ ൩൯ ॥
പീതാംശുകേ പൃഥുനിതമ്ബിനി വിസ്ഫുരന്ത്യാ
കാഞ്ച്യാലിഭിര്വിരുതയാ വനമാലയാ ച ।
വല്ഗുപ്രകോഷ്ഠവലയം വിനതാസുതാംസേ
വിന്യസ്തഹസ്തമിതരേണ ധുനാനമബ്ജമ് ॥ ൪൦ ॥
കാഞ്ച്യാലിഭിര്വിരുതയാ വനമാലയാ ച ।
വല്ഗുപ്രകോഷ്ഠവലയം വിനതാസുതാംസേ
വിന്യസ്തഹസ്തമിതരേണ ധുനാനമബ്ജമ് ॥ ൪൦ ॥
വിദ്യുത്ക്ഷിപന്മകരകുണ്ഡലമണ്ഡനാര്ഹ-
ഗണ്ഡസ്ഥലോന്നസമുഖം മണിമത്കിരീടമ് ।
ദോര്ദണ്ഡഷണ്ഡവിവരേ ഹരതാ പരാര്ധ്യ-
ഹാരേണ കന്ധരഗതേന ച കൌസ്തുഭേന ॥ ൪൧ ॥
ഗണ്ഡസ്ഥലോന്നസമുഖം മണിമത്കിരീടമ് ।
ദോര്ദണ്ഡഷണ്ഡവിവരേ ഹരതാ പരാര്ധ്യ-
ഹാരേണ കന്ധരഗതേന ച കൌസ്തുഭേന ॥ ൪൧ ॥
അത്രോപസൃഷ്ടമിതി ചോത്സ്മിതമിന്ദിരായാഃ
സ്വാനാം ധിയാ വിരചിതം ബഹുസൌഷ്ഠവാഢ്യമ് ।
മഹ്യം ഭവസ്യ ഭവതാം ച ഭജന്തമങ്ഗം
നേമുര്നിരീക്ഷ്യ നവിതൃപ്തദൃശോ മുദാ കൈഃ ॥ ൪൨ ॥
സ്വാനാം ധിയാ വിരചിതം ബഹുസൌഷ്ഠവാഢ്യമ് ।
മഹ്യം ഭവസ്യ ഭവതാം ച ഭജന്തമങ്ഗം
നേമുര്നിരീക്ഷ്യ നവിതൃപ്തദൃശോ മുദാ കൈഃ ॥ ൪൨ ॥
തസ്യാരവിന്ദനയനസ്യ പദാരവിന്ദ-
കിഞ്ജല്കമിശ്രതുലസീമകരന്ദവായുഃ ।
അന്തര്ഗതഃ സ്വവിവരേണ ചകാര തേഷാം
സങ്ക്ഷോഭമക്ഷരജുഷാമപി ചിത്തതന്വോഃ ॥ ൪൩ ॥
കിഞ്ജല്കമിശ്രതുലസീമകരന്ദവായുഃ ।
അന്തര്ഗതഃ സ്വവിവരേണ ചകാര തേഷാം
സങ്ക്ഷോഭമക്ഷരജുഷാമപി ചിത്തതന്വോഃ ॥ ൪൩ ॥
തേ വാ അമുഷ്യ വദനാസിതപദ്മകോശ-
മുദ്വീക്ഷ്യ സുന്ദരതരാധരകുന്ദഹാസമ് ।
ലബ്ധാശിഷഃ പുനരവേക്ഷ്യ തദീയമങ്ഘ്രി-
ദ്വന്ദ്വം നഖാരുണമണിശ്രയണം നിദധ്യുഃ ॥ ൪൪ ॥
മുദ്വീക്ഷ്യ സുന്ദരതരാധരകുന്ദഹാസമ് ।
ലബ്ധാശിഷഃ പുനരവേക്ഷ്യ തദീയമങ്ഘ്രി-
ദ്വന്ദ്വം നഖാരുണമണിശ്രയണം നിദധ്യുഃ ॥ ൪൪ ॥
പുംസാം ഗതിം മൃഗയതാമിഹ യോഗമാര്ഗൈ-
ര്ധ്യാനാസ്പദം ബഹു മതം നയനാഭിരാമമ് ।
പൌംസ്നം വപുര്ദര്ശയാനമനന്യസിദ്ധൈ-
രൌത്പത്തികൈഃ സമഗൃണന് യുതമഷ്ടഭോഗൈഃ ॥ ൪൫ ॥
ര്ധ്യാനാസ്പദം ബഹു മതം നയനാഭിരാമമ് ।
പൌംസ്നം വപുര്ദര്ശയാനമനന്യസിദ്ധൈ-
രൌത്പത്തികൈഃ സമഗൃണന് യുതമഷ്ടഭോഗൈഃ ॥ ൪൫ ॥
കുമാരാ ഊചുഃ
യോഽന്തര്ഹിതോ ഹൃദി ഗതോഽപി ദുരാത്മനാം ത്വം
സോഽദ്യൈവ നോ നയനമൂലമനന്ത രാദ്ധഃ ।
യര്ഹ്യേവ കര്ണവിവരേണ ഗുഹാം ഗതോ നഃ
പിത്രാനുവര്ണിതരഹാ ഭവദുദ്ഭവേന ॥ ൪൬ ॥
യോഽന്തര്ഹിതോ ഹൃദി ഗതോഽപി ദുരാത്മനാം ത്വം
സോഽദ്യൈവ നോ നയനമൂലമനന്ത രാദ്ധഃ ।
യര്ഹ്യേവ കര്ണവിവരേണ ഗുഹാം ഗതോ നഃ
പിത്രാനുവര്ണിതരഹാ ഭവദുദ്ഭവേന ॥ ൪൬ ॥
തം ത്വാം വിദാമ ഭഗവന് പരമാത്മതത്ത്വം
സത്ത്വേന സമ്പ്രതി രതിം രചയന്തമേഷാമ് ।
യത്തേഽനുതാപവിദിതൈര്ദൃഢഭക്തിയോഗൈ-
രുദ്ഗ്രന്ഥയോ ഹൃദി വിദുര്മുനയോ വിരാഗാഃ ॥ ൪൭ ॥
സത്ത്വേന സമ്പ്രതി രതിം രചയന്തമേഷാമ് ।
യത്തേഽനുതാപവിദിതൈര്ദൃഢഭക്തിയോഗൈ-
രുദ്ഗ്രന്ഥയോ ഹൃദി വിദുര്മുനയോ വിരാഗാഃ ॥ ൪൭ ॥
നാത്യന്തികം വിഗണയന്ത്യപി തേ പ്രസാദം
കിമ്വന്യദര്പിതഭയം ഭ്രുവ ഉന്നയൈസ്തേ ।
യേഽങ്ഗ ത്വദങ്ഘ്രി ശരണാ ഭവതഃ കഥായാഃ
കീര്തന്യതീര്ഥയശസഃ കുശലാ രസജ്ഞാഃ ॥ ൪൮ ॥
കിമ്വന്യദര്പിതഭയം ഭ്രുവ ഉന്നയൈസ്തേ ।
യേഽങ്ഗ ത്വദങ്ഘ്രി ശരണാ ഭവതഃ കഥായാഃ
കീര്തന്യതീര്ഥയശസഃ കുശലാ രസജ്ഞാഃ ॥ ൪൮ ॥
കാമം ഭവഃ സ്വവൃജിനൈര്നിരയേഷു നഃ സ്താ-
ച്ചേതോഽലിവദ്യദി നു തേ പദയോ രമേത ।
വാചശ്ച നസ്തുലസിവദ്യദി തേഽങ്ഘ്രി ശോഭാഃ
പൂര്യേത തേ ഗുണഗണൈര്യദി കര്ണരന്ധ്രഃ ॥ ൪൯ ॥
ച്ചേതോഽലിവദ്യദി നു തേ പദയോ രമേത ।
വാചശ്ച നസ്തുലസിവദ്യദി തേഽങ്ഘ്രി ശോഭാഃ
പൂര്യേത തേ ഗുണഗണൈര്യദി കര്ണരന്ധ്രഃ ॥ ൪൯ ॥
പ്രാദുശ്ചകര്ഥ യദിദം പുരുഹൂത രൂപം
തേനേശ നിര്വൃതിമവാപുരലം ദൃശോ നഃ ।
തസ്മാ ഇദം ഭഗവതേ നമ ഇദ്വിധേമ
യോഽനാത്മനാം ദുരുദയോ ഭഗവാന് പ്രതീതഃ ॥ ൫൦ ॥
തേനേശ നിര്വൃതിമവാപുരലം ദൃശോ നഃ ।
തസ്മാ ഇദം ഭഗവതേ നമ ഇദ്വിധേമ
യോഽനാത്മനാം ദുരുദയോ ഭഗവാന് പ്രതീതഃ ॥ ൫൦ ॥