ମୈତ୍ରେଯ ଉଵାଚ
ପ୍ରଜାପତ୍ଯଂ ତୁ ତତ୍ତେଜଃ ପରତେଜୋହନଂ ଦିତିଃ ।
ଦଧାର ଵର୍ଷାଣି ଶତଂ ଶଙ୍କମାନା ସୁରାର୍ଦନାତ୍ ॥ ୧ ॥
ପ୍ରଜାପତ୍ଯଂ ତୁ ତତ୍ତେଜଃ ପରତେଜୋହନଂ ଦିତିଃ ।
ଦଧାର ଵର୍ଷାଣି ଶତଂ ଶଙ୍କମାନା ସୁରାର୍ଦନାତ୍ ॥ ୧ ॥
ଲୋକେ ତେନାହତାଲୋକେ ଲୋକପାଲା ହତୌଜସଃ ।
ନ୍ଯଵେଦଯନ୍ ଵିଶ୍ଵସୃଜେ ଧ୍ଵାନ୍ତଵ୍ଯତିକରଂ ଦିଶାମ୍ ॥ ୨ ॥
ନ୍ଯଵେଦଯନ୍ ଵିଶ୍ଵସୃଜେ ଧ୍ଵାନ୍ତଵ୍ଯତିକରଂ ଦିଶାମ୍ ॥ ୨ ॥
ଦେଵା ଊଚୁଃ
ତମ ଏତଦ୍ଵିଭୋ ଵେତ୍ଥ ସଂଵିଗ୍ନା ଯଦ୍ଵଯଂ ଭୃଶମ୍ ।
ନ ହ୍ଯଵ୍ଯକ୍ତଂ ଭଗଵତଃ କାଲେନାସ୍ପୃଷ୍ଟଵର୍ତ୍ମନଃ ॥ ୩ ॥
ତମ ଏତଦ୍ଵିଭୋ ଵେତ୍ଥ ସଂଵିଗ୍ନା ଯଦ୍ଵଯଂ ଭୃଶମ୍ ।
ନ ହ୍ଯଵ୍ଯକ୍ତଂ ଭଗଵତଃ କାଲେନାସ୍ପୃଷ୍ଟଵର୍ତ୍ମନଃ ॥ ୩ ॥
ଦେଵଦେଵ ଜଗଦ୍ଧାତର୍ଲୋକନାଥଶିଖାମଣେ ।
ପରେଷାମପରେଷାଂ ତ୍ଵଂ ଭୂତାନାମସି ଭାଵଵିତ୍ ॥ ୪ ॥
ପରେଷାମପରେଷାଂ ତ୍ଵଂ ଭୂତାନାମସି ଭାଵଵିତ୍ ॥ ୪ ॥
ନମୋ ଵିଜ୍ଞାନଵୀର୍ଯାଯ ମାଯଯେଦମୁପେଯୁଷେ ।
ଗୃହୀତଗୁଣଭେଦାଯ ନମସ୍ତେଽଵ୍ଯକ୍ତଯୋନଯେ ॥ ୫ ॥
ଗୃହୀତଗୁଣଭେଦାଯ ନମସ୍ତେଽଵ୍ଯକ୍ତଯୋନଯେ ॥ ୫ ॥
ଯେ ତ୍ଵାନନ୍ଯେନ ଭାଵେନ ଭାଵଯନ୍ତ୍ଯାତ୍ମଭାଵନମ୍ ।
ଆତ୍ମନି ପ୍ରୋତଭୁଵନଂ ପରଂ ସଦସଦାତ୍ମକମ୍ ॥ ୬ ॥
ଆତ୍ମନି ପ୍ରୋତଭୁଵନଂ ପରଂ ସଦସଦାତ୍ମକମ୍ ॥ ୬ ॥
ତେଷାଂ ସୁପକ୍ଵଯୋଗାନାଂ ଜିତଶ୍ଵାସେନ୍ଦ୍ରିଯାତ୍ମନାମ୍ ।
ଲବ୍ଧଯୁଷ୍ମତ୍ପ୍ରସାଦାନାଂ ନ କୁତଶ୍ଚିତ୍ପରାଭଵଃ ॥ ୭ ॥
ଲବ୍ଧଯୁଷ୍ମତ୍ପ୍ରସାଦାନାଂ ନ କୁତଶ୍ଚିତ୍ପରାଭଵଃ ॥ ୭ ॥
ଯସ୍ଯ ଵାଚା ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵା ଗାଵସ୍ତନ୍ତ୍ଯେଵ ଯନ୍ତ୍ରିତାଃ ।
ହରନ୍ତି ବଲିମାଯତ୍ତାସ୍ତସ୍ମୈ ମୁଖ୍ଯାଯ ତେ ନମଃ ॥ ୮ ॥
ହରନ୍ତି ବଲିମାଯତ୍ତାସ୍ତସ୍ମୈ ମୁଖ୍ଯାଯ ତେ ନମଃ ॥ ୮ ॥
ସ ତ୍ଵଂ ଵିଧତ୍ସ୍ଵ ଶଂ ଭୂମଂସ୍ତମସା ଲୁପ୍ତକର୍ମଣାମ୍ ।
ଅଦଭ୍ରଦଯଯା ଦୃଷ୍ଟଯା ଆପନ୍ନାନର୍ହସୀକ୍ଷିତୁମ୍ ॥ ୯ ॥
ଅଦଭ୍ରଦଯଯା ଦୃଷ୍ଟଯା ଆପନ୍ନାନର୍ହସୀକ୍ଷିତୁମ୍ ॥ ୯ ॥
ଏଷ ଦେଵ ଦିତେର୍ଗର୍ଭ ଓଜଃ କାଶ୍ଯପମର୍ପିତମ୍ ।
ଦିଶସ୍ତିମିରଯନ୍ ସର୍ଵା ଵର୍ଧତେଽଗ୍ନିରିଵୈଧସି ॥ ୧୦ ॥
ଦିଶସ୍ତିମିରଯନ୍ ସର୍ଵା ଵର୍ଧତେଽଗ୍ନିରିଵୈଧସି ॥ ୧୦ ॥
ମୈତ୍ରେଯ ଉଵାଚ
ସ ପ୍ରହସ୍ଯ ମହାବାହୋ ଭଗଵାନ୍ ଶବ୍ଦଗୋଚରଃ ।
ପ୍ରତ୍ଯାଚଷ୍ଟାତ୍ମଭୂର୍ଦେଵାନ୍ ପ୍ରୀଣନ୍ ରୁଚିରଯା ଗିରା ॥ ୧୧ ॥
ସ ପ୍ରହସ୍ଯ ମହାବାହୋ ଭଗଵାନ୍ ଶବ୍ଦଗୋଚରଃ ।
ପ୍ରତ୍ଯାଚଷ୍ଟାତ୍ମଭୂର୍ଦେଵାନ୍ ପ୍ରୀଣନ୍ ରୁଚିରଯା ଗିରା ॥ ୧୧ ॥
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ
ମାନସା ମେ ସୁତା ଯୁଷ୍ମତ୍ପୂର୍ଵଜାଃ ସନକାଦଯଃ ।
ଚେରୁର୍ଵିହାଯସା ଲୋକାଲ୍ଲୋକେଷୁ ଵିଗତସ୍ପୃହାଃ ॥ ୧୨ ॥
ମାନସା ମେ ସୁତା ଯୁଷ୍ମତ୍ପୂର୍ଵଜାଃ ସନକାଦଯଃ ।
ଚେରୁର୍ଵିହାଯସା ଲୋକାଲ୍ଲୋକେଷୁ ଵିଗତସ୍ପୃହାଃ ॥ ୧୨ ॥
ତ ଏକଦା ଭଗଵତୋ ଵୈକୁଣ୍ଠସ୍ଯାମଲାତ୍ମନଃ ।
ଯଯୁର୍ଵୈକୁଣ୍ଠନିଲଯଂ ସର୍ଵଲୋକନମସ୍କୃତମ୍ ॥ ୧୩ ॥
ଯଯୁର୍ଵୈକୁଣ୍ଠନିଲଯଂ ସର୍ଵଲୋକନମସ୍କୃତମ୍ ॥ ୧୩ ॥
ଵସନ୍ତି ଯତ୍ର ପୁରୁଷାଃ ସର୍ଵେ ଵୈକୁଣ୍ଠମୂର୍ତଯଃ ।
ଯେଽନିମିତ୍ତନିମିତ୍ତେନ ଧର୍ମେଣାରାଧଯନ୍ ହରିମ୍ ॥ ୧୪ ॥
ଯେଽନିମିତ୍ତନିମିତ୍ତେନ ଧର୍ମେଣାରାଧଯନ୍ ହରିମ୍ ॥ ୧୪ ॥
ଯତ୍ର ଚାଦ୍ଯଃ ପୁମାନାସ୍ତେ ଭଗଵାନ୍ ଶବ୍ଦଗୋଚରଃ ।
ସତ୍ତ୍ଵଂ ଵିଷ୍ଟଭ୍ଯ ଵିରଜଂ ସ୍ଵାନାଂ ନୋ ମୃଡଯନ୍ ଵୃଷଃ ॥ ୧୫ ॥
ସତ୍ତ୍ଵଂ ଵିଷ୍ଟଭ୍ଯ ଵିରଜଂ ସ୍ଵାନାଂ ନୋ ମୃଡଯନ୍ ଵୃଷଃ ॥ ୧୫ ॥
ଯତ୍ର ନୈଃଶ୍ରେଯସଂ ନାମ ଵନଂ କାମଦୁଘୈର୍ଦ୍ରୁମୈଃ ।
ସର୍ଵର୍ତୁଶ୍ରୀଭିର୍ଵିଭ୍ରାଜତ୍କୈଵଲ୍ଯମିଵ ମୂର୍ତିମତ୍ ॥ ୧୬ ॥
ସର୍ଵର୍ତୁଶ୍ରୀଭିର୍ଵିଭ୍ରାଜତ୍କୈଵଲ୍ଯମିଵ ମୂର୍ତିମତ୍ ॥ ୧୬ ॥
ଵୈମାନିକାଃ ସଲଲନାଶ୍ଚରିତାନି ଶଶ୍ଵଦ୍
ଗାଯନ୍ତି ଯତ୍ର ଶମଲକ୍ଷପଣାନି ଭର୍ତୁଃ ।
ଅନ୍ତର୍ଜଲେଽନୁଵିକସନ୍ମଧୁମାଧଵୀନାଂ
ଗନ୍ଧେନ ଖଣ୍ଡିତଧିଯୋଽପ୍ଯନିଲଂ କ୍ଷିପନ୍ତଃ ॥ ୧୭ ॥
ଗାଯନ୍ତି ଯତ୍ର ଶମଲକ୍ଷପଣାନି ଭର୍ତୁଃ ।
ଅନ୍ତର୍ଜଲେଽନୁଵିକସନ୍ମଧୁମାଧଵୀନାଂ
ଗନ୍ଧେନ ଖଣ୍ଡିତଧିଯୋଽପ୍ଯନିଲଂ କ୍ଷିପନ୍ତଃ ॥ ୧୭ ॥
ପାରାଵତାନ୍ଯଭୃତସାରସଚକ୍ରଵାକ-
ଦାତ୍ଯୂହହଂସଶୁକତିତ୍ତିରିବର୍ହିଣାଂ ଯଃ ।
କୋଲାହଲୋ ଵିରମତେଽଚିରମାତ୍ରମୁଚ୍ଚୈ
ର୍ଭୃଙ୍ଗାଧିପେ ହରିକଥାମିଵ ଗାଯମାନେ ॥ ୧୮ ॥
ଦାତ୍ଯୂହହଂସଶୁକତିତ୍ତିରିବର୍ହିଣାଂ ଯଃ ।
କୋଲାହଲୋ ଵିରମତେଽଚିରମାତ୍ରମୁଚ୍ଚୈ
ର୍ଭୃଙ୍ଗାଧିପେ ହରିକଥାମିଵ ଗାଯମାନେ ॥ ୧୮ ॥
ମନ୍ଦାରକୁନ୍ଦକୁରବୋତ୍ପଲଚମ୍ପକାର୍ଣ-
ପୁନ୍ନାଗନାଗବକୁଲାମ୍ବୁଜପାରିଜାତାଃ ।
ଗନ୍ଧେଽର୍ଚିତେ ତୁଲସିକାଭରଣେନ ତସ୍ଯା
ଯସ୍ମିଂସ୍ତପଃ ସୁମନସୋ ବହୁ ମାନଯନ୍ତି ॥ ୧୯ ॥
ପୁନ୍ନାଗନାଗବକୁଲାମ୍ବୁଜପାରିଜାତାଃ ।
ଗନ୍ଧେଽର୍ଚିତେ ତୁଲସିକାଭରଣେନ ତସ୍ଯା
ଯସ୍ମିଂସ୍ତପଃ ସୁମନସୋ ବହୁ ମାନଯନ୍ତି ॥ ୧୯ ॥
ଯତ୍ସଂକୁଲଂ ହରିପଦାନତିମାତ୍ରଦୃଷ୍ଟୈ-
ର୍ଵୈଦୂର୍ଯମାରକତହେମମଯୈର୍ଵିମାନୈଃ ।
ଯେଷାଂ ବୃହତ୍କଟିତଟାଃ ସ୍ମିତଶୋଭିମୁଖ୍ଯଃ
କୃଷ୍ଣାତ୍ମନାଂ ନ ରଜ ଆଦଧୁରୁତ୍ସ୍ମଯାଦ୍ଯୈଃ ॥ ୨୦ ॥
ର୍ଵୈଦୂର୍ଯମାରକତହେମମଯୈର୍ଵିମାନୈଃ ।
ଯେଷାଂ ବୃହତ୍କଟିତଟାଃ ସ୍ମିତଶୋଭିମୁଖ୍ଯଃ
କୃଷ୍ଣାତ୍ମନାଂ ନ ରଜ ଆଦଧୁରୁତ୍ସ୍ମଯାଦ୍ଯୈଃ ॥ ୨୦ ॥
ଶ୍ରୀ ରୂପିଣୀ କ୍ଵଣଯତୀ ଚରଣାରଵିନ୍ଦଂ
ଲୀଲାମ୍ବୁଜେନ ହରିସଦ୍ମନି ମୁକ୍ତଦୋଷା ।
ସଂଲକ୍ଷ୍ଯତେ ସ୍ଫଟିକକୁଡ୍ଯ ଉପେତହେମ୍ନି
ସମ୍ମାର୍ଜତୀଵ ଯଦନୁଗ୍ରହଣେଽନ୍ଯଯତ୍ନଃ ॥ ୨୧ ॥
ଲୀଲାମ୍ବୁଜେନ ହରିସଦ୍ମନି ମୁକ୍ତଦୋଷା ।
ସଂଲକ୍ଷ୍ଯତେ ସ୍ଫଟିକକୁଡ୍ଯ ଉପେତହେମ୍ନି
ସମ୍ମାର୍ଜତୀଵ ଯଦନୁଗ୍ରହଣେଽନ୍ଯଯତ୍ନଃ ॥ ୨୧ ॥
ଵାପୀଷୁ ଵିଦ୍ରୁମତଟାସ୍ଵମଲାମୃତାପ୍ସୁ
ପ୍ରେଷ୍ଯାନ୍ଵିତା ନିଜଵନେ ତୁଲସୀଭିରୀଶମ୍ ।
ଅଭ୍ଯର୍ଚତୀ ସ୍ଵଲକମୁନ୍ନସମୀକ୍ଷ୍ଯ ଵକ୍ତ୍ର-
ମୁଚ୍ଛେଷିତଂ ଭଗଵତେତ୍ଯମତାଙ୍ଗ ଯଚ୍ଛ୍ରୀଃ ॥ ୨୨ ॥
ପ୍ରେଷ୍ଯାନ୍ଵିତା ନିଜଵନେ ତୁଲସୀଭିରୀଶମ୍ ।
ଅଭ୍ଯର୍ଚତୀ ସ୍ଵଲକମୁନ୍ନସମୀକ୍ଷ୍ଯ ଵକ୍ତ୍ର-
ମୁଚ୍ଛେଷିତଂ ଭଗଵତେତ୍ଯମତାଙ୍ଗ ଯଚ୍ଛ୍ରୀଃ ॥ ୨୨ ॥
ଯନ୍ନ ଵ୍ରଜନ୍ତ୍ଯଘଭିଦୋ ରଚନାନୁଵାଦା-
ଚ୍ଛୃଣ୍ଵନ୍ତି ଯେଽନ୍ଯଵିଷଯାଃ କୁକଥା ମତିଘ୍ନୀଃ ।
ଯାସ୍ତୁ ଶ୍ରୁତା ହତଭଗୈର୍ନୃଭିରାତ୍ତସାରା-
ସ୍ତାଂସ୍ତାନ୍ କ୍ଷିପନ୍ତ୍ଯଶରଣେଷୁ ତମଃସୁ ହନ୍ତ ॥ ୨୩ ॥
ଚ୍ଛୃଣ୍ଵନ୍ତି ଯେଽନ୍ଯଵିଷଯାଃ କୁକଥା ମତିଘ୍ନୀଃ ।
ଯାସ୍ତୁ ଶ୍ରୁତା ହତଭଗୈର୍ନୃଭିରାତ୍ତସାରା-
ସ୍ତାଂସ୍ତାନ୍ କ୍ଷିପନ୍ତ୍ଯଶରଣେଷୁ ତମଃସୁ ହନ୍ତ ॥ ୨୩ ॥
ଯେଽଭ୍ଯର୍ଥିତାମପି ଚ ତୋ ନୃଗତିଂ ପ୍ରପନ୍ନା
ଜ୍ଞାନଂ ଚ ତତ୍ତ୍ଵଵିଷଯଂ ସହଧର୍ମଂ ଯତ୍ର ।
ନାରାଧନଂ ଭଗଵତୋ ଵିତରନ୍ତ୍ଯମୁଷ୍ଯ
ସମ୍ମୋହିତା ଵିତତଯା ବତ ମାଯଯା ତେ ॥ ୨୪ ॥
ଜ୍ଞାନଂ ଚ ତତ୍ତ୍ଵଵିଷଯଂ ସହଧର୍ମଂ ଯତ୍ର ।
ନାରାଧନଂ ଭଗଵତୋ ଵିତରନ୍ତ୍ଯମୁଷ୍ଯ
ସମ୍ମୋହିତା ଵିତତଯା ବତ ମାଯଯା ତେ ॥ ୨୪ ॥
ଯଚ୍ଚ ଵ୍ରଜନ୍ତ୍ଯନିମିଷାମୃଷଭାନୁଵୃତ୍ତ୍ଯା
ଦୂରେଯମା ହ୍ଯୁପରି ନଃ ସ୍ପୃହଣୀଯଶୀଲାଃ ।
ଭର୍ତୁର୍ମିଥଃ ସୁଯଶସଃ କଥନାନୁରାଗ-
ଵୈକ୍ଲଵ୍ଯବାଷ୍ପକଲଯା ପୁଲକୀକୃତାଙ୍ଗାଃ ॥ ୨୫ ॥
ଦୂରେଯମା ହ୍ଯୁପରି ନଃ ସ୍ପୃହଣୀଯଶୀଲାଃ ।
ଭର୍ତୁର୍ମିଥଃ ସୁଯଶସଃ କଥନାନୁରାଗ-
ଵୈକ୍ଲଵ୍ଯବାଷ୍ପକଲଯା ପୁଲକୀକୃତାଙ୍ଗାଃ ॥ ୨୫ ॥
ତଦ୍ଵିଶ୍ଵଗୁର୍ଵଧିକୃତଂ ଭୁଵନୈକଵନ୍ଦ୍ଯଂ
ଦିଵ୍ଯଂ ଵିଚିତ୍ରଵିବୁଧାଗ୍ର୍ଯଵିମାନଶୋଚିଃ ।
ଆପୁଃ ପରାଂ ମୁଦମପୂର୍ଵମୁପେତ୍ଯ ଯୋଗ-
ମାଯାବଲେନ ମୁନଯସ୍ତଦଥୋ ଵିକୁଣ୍ଠମ୍ ॥ ୨୬ ॥
ଦିଵ୍ଯଂ ଵିଚିତ୍ରଵିବୁଧାଗ୍ର୍ଯଵିମାନଶୋଚିଃ ।
ଆପୁଃ ପରାଂ ମୁଦମପୂର୍ଵମୁପେତ୍ଯ ଯୋଗ-
ମାଯାବଲେନ ମୁନଯସ୍ତଦଥୋ ଵିକୁଣ୍ଠମ୍ ॥ ୨୬ ॥
ତସ୍ମିନ୍ନତୀତ୍ଯ ମୁନଯଃ ଷଡସଜ୍ଜମାନାଃ
କକ୍ଷାଃ ସମାନଵଯସାଵଥ ସପ୍ତମାଯାମ୍ ।
ଦେଵାଵଚକ୍ଷତ ଗୃହୀତଗଦୌ ପରାର୍ଧ୍ଯ-
କେଯୂରକୁଣ୍ଡଲକିରୀଟଵିଟଙ୍କଵେଷୌ ॥ ୨୭ ॥
କକ୍ଷାଃ ସମାନଵଯସାଵଥ ସପ୍ତମାଯାମ୍ ।
ଦେଵାଵଚକ୍ଷତ ଗୃହୀତଗଦୌ ପରାର୍ଧ୍ଯ-
କେଯୂରକୁଣ୍ଡଲକିରୀଟଵିଟଙ୍କଵେଷୌ ॥ ୨୭ ॥
ମତ୍ତଦ୍ଵିରେଫଵନମାଲିକଯା ନିଵୀତୌ
ଵିନ୍ଯସ୍ତଯାସିତଚତୁଷ୍ଟଯବାହୁମଧ୍ଯେ ।
ଵକ୍ତ୍ରଂ ଭ୍ରୁଵା କୁଟିଲଯା ସ୍ଫୁଟନିର୍ଗମାଭ୍ଯାଂ
ରକ୍ତେକ୍ଷଣେନ ଚ ମନାଗ୍ରଭସଂ ଦଧାନୌ ॥ ୨୮ ॥
ଵିନ୍ଯସ୍ତଯାସିତଚତୁଷ୍ଟଯବାହୁମଧ୍ଯେ ।
ଵକ୍ତ୍ରଂ ଭ୍ରୁଵା କୁଟିଲଯା ସ୍ଫୁଟନିର୍ଗମାଭ୍ଯାଂ
ରକ୍ତେକ୍ଷଣେନ ଚ ମନାଗ୍ରଭସଂ ଦଧାନୌ ॥ ୨୮ ॥
ଦ୍ଵାର୍ଯେତଯୋର୍ନିଵିଵିଶୁର୍ମିଷତୋରପୃଷ୍ଟ୍ଵା
ପୂର୍ଵା ଯଥା ପୁରଟଵଜ୍ରକପାଟିକା ଯାଃ ।
ସର୍ଵତ୍ର ତେଽଵିଷମଯା ମୁନଯଃ ସ୍ଵଦୃଷ୍ଟଯା
ଯେ ସଞ୍ଚରନ୍ତ୍ଯଵିହତା ଵିଗତାଭିଶଙ୍କାଃ ॥ ୨୯ ॥
ପୂର୍ଵା ଯଥା ପୁରଟଵଜ୍ରକପାଟିକା ଯାଃ ।
ସର୍ଵତ୍ର ତେଽଵିଷମଯା ମୁନଯଃ ସ୍ଵଦୃଷ୍ଟଯା
ଯେ ସଞ୍ଚରନ୍ତ୍ଯଵିହତା ଵିଗତାଭିଶଙ୍କାଃ ॥ ୨୯ ॥
ତାନ୍ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଵାତାରଶନାଂଶ୍ଚତୁରଃ କୁମାରାନ୍
ଵୃଦ୍ଧାନ୍ଦଶାର୍ଧଵଯସୋ ଵିଦିତାତ୍ମତତ୍ତ୍ଵାନ୍ ।
ଵେତ୍ରେଣ ଚାସ୍ଖଲଯତାମତଦର୍ହଣାଂସ୍ତୌ
ତେଜୋ ଵିହସ୍ଯ ଭଗଵତ୍ପ୍ରତିକୂଲଶୀଲୌ ॥ ୩୦ ॥
ଵୃଦ୍ଧାନ୍ଦଶାର୍ଧଵଯସୋ ଵିଦିତାତ୍ମତତ୍ତ୍ଵାନ୍ ।
ଵେତ୍ରେଣ ଚାସ୍ଖଲଯତାମତଦର୍ହଣାଂସ୍ତୌ
ତେଜୋ ଵିହସ୍ଯ ଭଗଵତ୍ପ୍ରତିକୂଲଶୀଲୌ ॥ ୩୦ ॥
ତାଭ୍ଯାଂ ମିଷତ୍ସ୍ଵନିମିଷେଷୁ ନିଷିଧ୍ଯମାନାଃ
ସ୍ଵର୍ହତ୍ତମା ହ୍ଯପି ହରେଃ ପ୍ରତିହାରପାଭ୍ଯାମ୍ ।
ଊଚୁଃ ସୁହୃତ୍ତମଦିଦୃକ୍ଷିତଭଙ୍ଗ ଈଷ-
ତ୍କାମାନୁଜେନ ସହସା ତ ଉପପ୍ଲୁତାକ୍ଷାଃ ॥ ୩୧ ॥
ସ୍ଵର୍ହତ୍ତମା ହ୍ଯପି ହରେଃ ପ୍ରତିହାରପାଭ୍ଯାମ୍ ।
ଊଚୁଃ ସୁହୃତ୍ତମଦିଦୃକ୍ଷିତଭଙ୍ଗ ଈଷ-
ତ୍କାମାନୁଜେନ ସହସା ତ ଉପପ୍ଲୁତାକ୍ଷାଃ ॥ ୩୧ ॥
ମୁନଯ ଊଚୁଃ
କୋ ଵାମିହୈତ୍ଯ ଭଗଵତ୍ପରିଚର୍ଯଯୋଚ୍ଚୈ-
ସ୍ତଦ୍ଧର୍ମିଣାଂ ନିଵସତାଂ ଵିଷମଃ ସ୍ଵଭାଵଃ ।
ତସ୍ମିନ୍ ପ୍ରଶାନ୍ତପୁରୁଷେ ଗତଵିଗ୍ରହେ ଵାଂ
କୋ ଵାତ୍ମଵତ୍କୁହକଯୋଃ ପରିଶଙ୍କନୀଯଃ ॥ ୩୨ ॥
କୋ ଵାମିହୈତ୍ଯ ଭଗଵତ୍ପରିଚର୍ଯଯୋଚ୍ଚୈ-
ସ୍ତଦ୍ଧର୍ମିଣାଂ ନିଵସତାଂ ଵିଷମଃ ସ୍ଵଭାଵଃ ।
ତସ୍ମିନ୍ ପ୍ରଶାନ୍ତପୁରୁଷେ ଗତଵିଗ୍ରହେ ଵାଂ
କୋ ଵାତ୍ମଵତ୍କୁହକଯୋଃ ପରିଶଙ୍କନୀଯଃ ॥ ୩୨ ॥
ନ ହ୍ଯନ୍ତରଂ ଭଗଵତୀହ ସମସ୍ତକୁକ୍ଷା-
ଵାତ୍ମାନମାତ୍ମନି ନଭୋ ନଭସୀଵ ଧୀରାଃ ।
ପଶ୍ଯନ୍ତି ଯତ୍ର ଯୁଵଯୋଃ ସୁରଲିଙ୍ଗିନୋଃ କିଂ
ଵ୍ଯୁତ୍ପାଦିତଂ ହ୍ଯୁଦରଭେଦି ଭଯଂ ଯତୋଽସ୍ଯ ॥ ୩୩ ॥
ଵାତ୍ମାନମାତ୍ମନି ନଭୋ ନଭସୀଵ ଧୀରାଃ ।
ପଶ୍ଯନ୍ତି ଯତ୍ର ଯୁଵଯୋଃ ସୁରଲିଙ୍ଗିନୋଃ କିଂ
ଵ୍ଯୁତ୍ପାଦିତଂ ହ୍ଯୁଦରଭେଦି ଭଯଂ ଯତୋଽସ୍ଯ ॥ ୩୩ ॥
ତଦ୍ଵାମମୁଷ୍ଯ ପରମସ୍ଯ ଵିକୁଣ୍ଠଭର୍ତୁଃ
କର୍ତୁଂ ପ୍ରକୃଷ୍ଟମିହ ଧୀମହି ମନ୍ଦଧୀଭ୍ଯାମ୍ ।
ଲୋକାନିତୋ ଵ୍ରଜତମନ୍ତରଭାଵଦୃଷ୍ଟଯା
ପାପୀଯସସ୍ତ୍ରଯ ଇମେ ରିପଵୋଽସ୍ଯ ଯତ୍ର ॥ ୩୪ ॥
କର୍ତୁଂ ପ୍ରକୃଷ୍ଟମିହ ଧୀମହି ମନ୍ଦଧୀଭ୍ଯାମ୍ ।
ଲୋକାନିତୋ ଵ୍ରଜତମନ୍ତରଭାଵଦୃଷ୍ଟଯା
ପାପୀଯସସ୍ତ୍ରଯ ଇମେ ରିପଵୋଽସ୍ଯ ଯତ୍ର ॥ ୩୪ ॥
ତେଷାମିତୀରିତମୁଭାଵଵଧାର୍ଯ ଘୋରଂ
ତଂ ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡମନିଵାରଣମସ୍ତ୍ରପୂଗୈଃ ।
ସଦ୍ଯୋ ହରେରନୁଚରାଵୁରୁ ବିଭ୍ଯତସ୍ତତ୍-
ପାଦଗ୍ରହାଵପତତାମତିକାତରେଣ ॥ ୩୫ ॥
ତଂ ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡମନିଵାରଣମସ୍ତ୍ରପୂଗୈଃ ।
ସଦ୍ଯୋ ହରେରନୁଚରାଵୁରୁ ବିଭ୍ଯତସ୍ତତ୍-
ପାଦଗ୍ରହାଵପତତାମତିକାତରେଣ ॥ ୩୫ ॥
ଭୂଯାଦଘୋନି ଭଗଵଦ୍ଭିରକାରି ଦଣ୍ଡୋ
ଯୋ ନୌ ହରେତ ସୁରହେଲନମପ୍ଯଶେଷମ୍ ।
ମା ଵୋଽନୁତାପକଲଯା ଭଗଵତ୍ସ୍ମୃତିଘ୍ନୋ
ମୋହୋ ଭଵେଦିହ ତୁ ନୌ ଵ୍ରଜତୋରଧୋଽଧଃ ॥ ୩୬ ॥
ଯୋ ନୌ ହରେତ ସୁରହେଲନମପ୍ଯଶେଷମ୍ ।
ମା ଵୋଽନୁତାପକଲଯା ଭଗଵତ୍ସ୍ମୃତିଘ୍ନୋ
ମୋହୋ ଭଵେଦିହ ତୁ ନୌ ଵ୍ରଜତୋରଧୋଽଧଃ ॥ ୩୬ ॥
ଏଵଂ ତଦୈଵ ଭଗଵାନରଵିନ୍ଦନାଭଃ
ସ୍ଵାନାଂ ଵିବୁଧ୍ଯ ସଦତିକ୍ରମମାର୍ଯହୃଦ୍ଯଃ ।
ତସ୍ମିନ୍ ଯଯୌ ପରମହଂସମହାମୁନୀନା-
ମନ୍ଵେଷଣୀଯଚରଣୌ ଚଲଯନ୍ ସହଶ୍ରୀଃ ॥ ୩୭ ॥
ସ୍ଵାନାଂ ଵିବୁଧ୍ଯ ସଦତିକ୍ରମମାର୍ଯହୃଦ୍ଯଃ ।
ତସ୍ମିନ୍ ଯଯୌ ପରମହଂସମହାମୁନୀନା-
ମନ୍ଵେଷଣୀଯଚରଣୌ ଚଲଯନ୍ ସହଶ୍ରୀଃ ॥ ୩୭ ॥
ତଂ ତ୍ଵାଗତଂ ପ୍ରତିହୃତୌପଯିକଂ ସ୍ଵପୁମ୍ଭି-
ସ୍ତେଽଚକ୍ଷତାକ୍ଷଵିଷଯଂ ସ୍ଵସମାଧିଭାଗ୍ଯମ୍ ।
ହଂସଶ୍ରିଯୋର୍ଵ୍ଯଜନଯୋଃ ଶିଵଵାଯୁଲୋଲ-
ଚ୍ଛୁଭ୍ରାତପତ୍ରଶଶିକେସରଶୀକରାମ୍ବୁମ୍ ॥ ୩୮ ॥
ସ୍ତେଽଚକ୍ଷତାକ୍ଷଵିଷଯଂ ସ୍ଵସମାଧିଭାଗ୍ଯମ୍ ।
ହଂସଶ୍ରିଯୋର୍ଵ୍ଯଜନଯୋଃ ଶିଵଵାଯୁଲୋଲ-
ଚ୍ଛୁଭ୍ରାତପତ୍ରଶଶିକେସରଶୀକରାମ୍ବୁମ୍ ॥ ୩୮ ॥
କୃତ୍ସ୍ନପ୍ରସାଦସୁମୁଖଂ ସ୍ପୃହଣୀଯଧାମ
ସ୍ନେହାଵଲୋକକଲଯା ହୃଦି ସଂସ୍ପୃଶନ୍ତମ୍ ।
ଶ୍ଯାମେ ପୃଥାଵୁରସି ଶୋଭିତଯା ଶ୍ରିଯା ସ୍ଵ-
ଶ୍ଚୂଡାମଣିଂ ସୁଭଗଯନ୍ତମିଵାତ୍ମଧିଷ୍ଣ୍ଯମ୍ ॥ ୩୯ ॥
ସ୍ନେହାଵଲୋକକଲଯା ହୃଦି ସଂସ୍ପୃଶନ୍ତମ୍ ।
ଶ୍ଯାମେ ପୃଥାଵୁରସି ଶୋଭିତଯା ଶ୍ରିଯା ସ୍ଵ-
ଶ୍ଚୂଡାମଣିଂ ସୁଭଗଯନ୍ତମିଵାତ୍ମଧିଷ୍ଣ୍ଯମ୍ ॥ ୩୯ ॥
ପୀତାଂଶୁକେ ପୃଥୁନିତମ୍ବିନି ଵିସ୍ଫୁରନ୍ତ୍ଯା
କାଞ୍ଚ୍ଯାଲିଭିର୍ଵିରୁତଯା ଵନମାଲଯା ଚ ।
ଵଲ୍ଗୁପ୍ରକୋଷ୍ଠଵଲଯଂ ଵିନତାସୁତାଂସେ
ଵିନ୍ଯସ୍ତହସ୍ତମିତରେଣ ଧୁନାନମବ୍ଜମ୍ ॥ ୪୦ ॥
କାଞ୍ଚ୍ଯାଲିଭିର୍ଵିରୁତଯା ଵନମାଲଯା ଚ ।
ଵଲ୍ଗୁପ୍ରକୋଷ୍ଠଵଲଯଂ ଵିନତାସୁତାଂସେ
ଵିନ୍ଯସ୍ତହସ୍ତମିତରେଣ ଧୁନାନମବ୍ଜମ୍ ॥ ୪୦ ॥
ଵିଦ୍ଯୁତ୍କ୍ଷିପନ୍ମକରକୁଣ୍ଡଲମଣ୍ଡନାର୍ହ-
ଗଣ୍ଡସ୍ଥଲୋନ୍ନସମୁଖଂ ମଣିମତ୍କିରୀଟମ୍ ।
ଦୋର୍ଦଣ୍ଡଷଣ୍ଡଵିଵରେ ହରତା ପରାର୍ଧ୍ଯ-
ହାରେଣ କନ୍ଧରଗତେନ ଚ କୌସ୍ତୁଭେନ ॥ ୪୧ ॥
ଗଣ୍ଡସ୍ଥଲୋନ୍ନସମୁଖଂ ମଣିମତ୍କିରୀଟମ୍ ।
ଦୋର୍ଦଣ୍ଡଷଣ୍ଡଵିଵରେ ହରତା ପରାର୍ଧ୍ଯ-
ହାରେଣ କନ୍ଧରଗତେନ ଚ କୌସ୍ତୁଭେନ ॥ ୪୧ ॥
ଅତ୍ରୋପସୃଷ୍ଟମିତି ଚୋତ୍ସ୍ମିତମିନ୍ଦିରାଯାଃ
ସ୍ଵାନାଂ ଧିଯା ଵିରଚିତଂ ବହୁସୌଷ୍ଠଵାଢ୍ଯମ୍ ।
ମହ୍ଯଂ ଭଵସ୍ଯ ଭଵତାଂ ଚ ଭଜନ୍ତମଙ୍ଗଂ
ନେମୁର୍ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ନଵିତୃପ୍ତଦୃଶୋ ମୁଦା କୈଃ ॥ ୪୨ ॥
ସ୍ଵାନାଂ ଧିଯା ଵିରଚିତଂ ବହୁସୌଷ୍ଠଵାଢ୍ଯମ୍ ।
ମହ୍ଯଂ ଭଵସ୍ଯ ଭଵତାଂ ଚ ଭଜନ୍ତମଙ୍ଗଂ
ନେମୁର୍ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ନଵିତୃପ୍ତଦୃଶୋ ମୁଦା କୈଃ ॥ ୪୨ ॥
ତସ୍ଯାରଵିନ୍ଦନଯନସ୍ଯ ପଦାରଵିନ୍ଦ-
କିଞ୍ଜଲ୍କମିଶ୍ରତୁଲସୀମକରନ୍ଦଵାଯୁଃ ।
ଅନ୍ତର୍ଗତଃ ସ୍ଵଵିଵରେଣ ଚକାର ତେଷାଂ
ସଙ୍କ୍ଷୋଭମକ୍ଷରଜୁଷାମପି ଚିତ୍ତତନ୍ଵୋଃ ॥ ୪୩ ॥
କିଞ୍ଜଲ୍କମିଶ୍ରତୁଲସୀମକରନ୍ଦଵାଯୁଃ ।
ଅନ୍ତର୍ଗତଃ ସ୍ଵଵିଵରେଣ ଚକାର ତେଷାଂ
ସଙ୍କ୍ଷୋଭମକ୍ଷରଜୁଷାମପି ଚିତ୍ତତନ୍ଵୋଃ ॥ ୪୩ ॥
ତେ ଵା ଅମୁଷ୍ଯ ଵଦନାସିତପଦ୍ମକୋଶ-
ମୁଦ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ସୁନ୍ଦରତରାଧରକୁନ୍ଦହାସମ୍ ।
ଲବ୍ଧାଶିଷଃ ପୁନରଵେକ୍ଷ୍ଯ ତଦୀଯମଙ୍ଘ୍ରି-
ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵଂ ନଖାରୁଣମଣିଶ୍ରଯଣଂ ନିଦଧ୍ଯୁଃ ॥ ୪୪ ॥
ମୁଦ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ସୁନ୍ଦରତରାଧରକୁନ୍ଦହାସମ୍ ।
ଲବ୍ଧାଶିଷଃ ପୁନରଵେକ୍ଷ୍ଯ ତଦୀଯମଙ୍ଘ୍ରି-
ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵଂ ନଖାରୁଣମଣିଶ୍ରଯଣଂ ନିଦଧ୍ଯୁଃ ॥ ୪୪ ॥
ପୁଂସାଂ ଗତିଂ ମୃଗଯତାମିହ ଯୋଗମାର୍ଗୈ-
ର୍ଧ୍ଯାନାସ୍ପଦଂ ବହୁ ମତଂ ନଯନାଭିରାମମ୍ ।
ପୌଂସ୍ନଂ ଵପୁର୍ଦର୍ଶଯାନମନନ୍ଯସିଦ୍ଧୈ-
ରୌତ୍ପତ୍ତିକୈଃ ସମଗୃଣନ୍ ଯୁତମଷ୍ଟଭୋଗୈଃ ॥ ୪୫ ॥
ର୍ଧ୍ଯାନାସ୍ପଦଂ ବହୁ ମତଂ ନଯନାଭିରାମମ୍ ।
ପୌଂସ୍ନଂ ଵପୁର୍ଦର୍ଶଯାନମନନ୍ଯସିଦ୍ଧୈ-
ରୌତ୍ପତ୍ତିକୈଃ ସମଗୃଣନ୍ ଯୁତମଷ୍ଟଭୋଗୈଃ ॥ ୪୫ ॥
କୁମାରା ଊଚୁଃ
ଯୋଽନ୍ତର୍ହିତୋ ହୃଦି ଗତୋଽପି ଦୁରାତ୍ମନାଂ ତ୍ଵଂ
ସୋଽଦ୍ଯୈଵ ନୋ ନଯନମୂଲମନନ୍ତ ରାଦ୍ଧଃ ।
ଯର୍ହ୍ଯେଵ କର୍ଣଵିଵରେଣ ଗୁହାଂ ଗତୋ ନଃ
ପିତ୍ରାନୁଵର୍ଣିତରହା ଭଵଦୁଦ୍ଭଵେନ ॥ ୪୬ ॥
ଯୋଽନ୍ତର୍ହିତୋ ହୃଦି ଗତୋଽପି ଦୁରାତ୍ମନାଂ ତ୍ଵଂ
ସୋଽଦ୍ଯୈଵ ନୋ ନଯନମୂଲମନନ୍ତ ରାଦ୍ଧଃ ।
ଯର୍ହ୍ଯେଵ କର୍ଣଵିଵରେଣ ଗୁହାଂ ଗତୋ ନଃ
ପିତ୍ରାନୁଵର୍ଣିତରହା ଭଵଦୁଦ୍ଭଵେନ ॥ ୪୬ ॥
ତଂ ତ୍ଵାଂ ଵିଦାମ ଭଗଵନ୍ ପରମାତ୍ମତତ୍ତ୍ଵଂ
ସତ୍ତ୍ଵେନ ସମ୍ପ୍ରତି ରତିଂ ରଚଯନ୍ତମେଷାମ୍ ।
ଯତ୍ତେଽନୁତାପଵିଦିତୈର୍ଦୃଢଭକ୍ତିଯୋଗୈ-
ରୁଦ୍ଗ୍ରନ୍ଥଯୋ ହୃଦି ଵିଦୁର୍ମୁନଯୋ ଵିରାଗାଃ ॥ ୪୭ ॥
ସତ୍ତ୍ଵେନ ସମ୍ପ୍ରତି ରତିଂ ରଚଯନ୍ତମେଷାମ୍ ।
ଯତ୍ତେଽନୁତାପଵିଦିତୈର୍ଦୃଢଭକ୍ତିଯୋଗୈ-
ରୁଦ୍ଗ୍ରନ୍ଥଯୋ ହୃଦି ଵିଦୁର୍ମୁନଯୋ ଵିରାଗାଃ ॥ ୪୭ ॥
ନାତ୍ଯନ୍ତିକଂ ଵିଗଣଯନ୍ତ୍ଯପି ତେ ପ୍ରସାଦଂ
କିମ୍ଵନ୍ଯଦର୍ପିତଭଯଂ ଭ୍ରୁଵ ଉନ୍ନଯୈସ୍ତେ ।
ଯେଽଙ୍ଗ ତ୍ଵଦଙ୍ଘ୍ରି ଶରଣା ଭଵତଃ କଥାଯାଃ
କୀର୍ତନ୍ଯତୀର୍ଥଯଶସଃ କୁଶଲା ରସଜ୍ଞାଃ ॥ ୪୮ ॥
କିମ୍ଵନ୍ଯଦର୍ପିତଭଯଂ ଭ୍ରୁଵ ଉନ୍ନଯୈସ୍ତେ ।
ଯେଽଙ୍ଗ ତ୍ଵଦଙ୍ଘ୍ରି ଶରଣା ଭଵତଃ କଥାଯାଃ
କୀର୍ତନ୍ଯତୀର୍ଥଯଶସଃ କୁଶଲା ରସଜ୍ଞାଃ ॥ ୪୮ ॥
କାମଂ ଭଵଃ ସ୍ଵଵୃଜିନୈର୍ନିରଯେଷୁ ନଃ ସ୍ତା-
ଚ୍ଚେତୋଽଲିଵଦ୍ଯଦି ନୁ ତେ ପଦଯୋ ରମେତ ।
ଵାଚଶ୍ଚ ନସ୍ତୁଲସିଵଦ୍ଯଦି ତେଽଙ୍ଘ୍ରି ଶୋଭାଃ
ପୂର୍ଯେତ ତେ ଗୁଣଗଣୈର୍ଯଦି କର୍ଣରନ୍ଧ୍ରଃ ॥ ୪୯ ॥
ଚ୍ଚେତୋଽଲିଵଦ୍ଯଦି ନୁ ତେ ପଦଯୋ ରମେତ ।
ଵାଚଶ୍ଚ ନସ୍ତୁଲସିଵଦ୍ଯଦି ତେଽଙ୍ଘ୍ରି ଶୋଭାଃ
ପୂର୍ଯେତ ତେ ଗୁଣଗଣୈର୍ଯଦି କର୍ଣରନ୍ଧ୍ରଃ ॥ ୪୯ ॥
ପ୍ରାଦୁଶ୍ଚକର୍ଥ ଯଦିଦଂ ପୁରୁହୂତ ରୂପଂ
ତେନେଶ ନିର୍ଵୃତିମଵାପୁରଲଂ ଦୃଶୋ ନଃ ।
ତସ୍ମା ଇଦଂ ଭଗଵତେ ନମ ଇଦ୍ଵିଧେମ
ଯୋଽନାତ୍ମନାଂ ଦୁରୁଦଯୋ ଭଗଵାନ୍ ପ୍ରତୀତଃ ॥ ୫୦ ॥
ତେନେଶ ନିର୍ଵୃତିମଵାପୁରଲଂ ଦୃଶୋ ନଃ ।
ତସ୍ମା ଇଦଂ ଭଗଵତେ ନମ ଇଦ୍ଵିଧେମ
ଯୋଽନାତ୍ମନାଂ ଦୁରୁଦଯୋ ଭଗଵାନ୍ ପ୍ରତୀତଃ ॥ ୫୦ ॥