মৈত্ৰেয উৱাচ
তদেৱমাকৰ্ণ্য জলেশভাষিতং
মহামনাস্তদ্ৱিগণয্য দুৰ্মদঃ ।
হৰেৰ্ৱিদিত্ৱা গতিমঙ্গ নাৰদাদ্
ৰসাতলং নিৰ্ৱিৱিশে ত্ৱৰান্ৱিতঃ ॥ ১ ॥
তদেৱমাকৰ্ণ্য জলেশভাষিতং
মহামনাস্তদ্ৱিগণয্য দুৰ্মদঃ ।
হৰেৰ্ৱিদিত্ৱা গতিমঙ্গ নাৰদাদ্
ৰসাতলং নিৰ্ৱিৱিশে ত্ৱৰান্ৱিতঃ ॥ ১ ॥
দদৰ্শ তত্ৰাভিজিতং ধৰাধৰং
প্ৰোন্নীযমানাৱনিমগ্ৰদংষ্ট্ৰযা ।
মুষ্ণন্তমক্ষ্ণা স্ৱৰুচোঽৰুণশ্ৰিযা
জহাস চাহো ৱনগোচৰো মৃগঃ ॥ ২ ॥
প্ৰোন্নীযমানাৱনিমগ্ৰদংষ্ট্ৰযা ।
মুষ্ণন্তমক্ষ্ণা স্ৱৰুচোঽৰুণশ্ৰিযা
জহাস চাহো ৱনগোচৰো মৃগঃ ॥ ২ ॥
আহৈনমেহ্যজ্ঞ মহীং ৱিমুঞ্চ নো
ৰসৌকসাং ৱিশ্ৱসৃজেযমৰ্পিতা ।
ন স্ৱস্তি যাস্যস্যনযা মমেক্ষতঃ
সুৰাধমাসাদিতসূকৰাকৃতে ॥ ৩ ॥
ৰসৌকসাং ৱিশ্ৱসৃজেযমৰ্পিতা ।
ন স্ৱস্তি যাস্যস্যনযা মমেক্ষতঃ
সুৰাধমাসাদিতসূকৰাকৃতে ॥ ৩ ॥
ত্ৱং নঃ সপত্নৈৰভৱায কিং ভৃতো
যো মাযযা হন্ত্যসুৰান্ পৰোক্ষজিত্ ।
ত্ৱাং যোগমাযাবলমল্পপৌৰুষং
সংস্থাপ্য মূঢ প্ৰমৃজে সুহৃচ্ছুচঃ ॥ ৪ ॥
যো মাযযা হন্ত্যসুৰান্ পৰোক্ষজিত্ ।
ত্ৱাং যোগমাযাবলমল্পপৌৰুষং
সংস্থাপ্য মূঢ প্ৰমৃজে সুহৃচ্ছুচঃ ॥ ৪ ॥
ত্ৱযি সংস্থিতে গদযা শীৰ্ণশীৰ্ষ-
ণ্যস্মদ্ভুজচ্যুতযা যে চ তুভ্যম্ ।
বলিং হৰন্ত্যৃষযো যে চ দেৱাঃ
স্ৱযং সৰ্ৱে ন ভৱিষ্যন্ত্যমূলাঃ ॥ ৫ ॥
ণ্যস্মদ্ভুজচ্যুতযা যে চ তুভ্যম্ ।
বলিং হৰন্ত্যৃষযো যে চ দেৱাঃ
স্ৱযং সৰ্ৱে ন ভৱিষ্যন্ত্যমূলাঃ ॥ ৫ ॥
স তুদ্যমানোঽৰিদুৰুক্ততোমৰৈ-
ৰ্দংষ্ট্ৰাগ্ৰগাং গামুপলক্ষ্য ভীতাম্ ।
তোদং মৃষন্নিৰগাদম্বুমধ্যাদ্
গ্ৰাহাহতঃ সকৰেণুৰ্যথেভঃ ॥ ৬ ॥
ৰ্দংষ্ট্ৰাগ্ৰগাং গামুপলক্ষ্য ভীতাম্ ।
তোদং মৃষন্নিৰগাদম্বুমধ্যাদ্
গ্ৰাহাহতঃ সকৰেণুৰ্যথেভঃ ॥ ৬ ॥
তং নিঃসৰন্তং সলিলাদনুদ্ৰুতো
হিৰণ্যকেশো দ্ৱিৰদং যথা ঝষঃ ।
কৰালদংষ্ট্ৰোঽশনিনিস্ৱনোঽব্ৰৱীদ্
গতহ্ৰিযাং কিং ত্ৱসতাং ৱিগৰ্হিতম্ ॥ ৭ ॥
হিৰণ্যকেশো দ্ৱিৰদং যথা ঝষঃ ।
কৰালদংষ্ট্ৰোঽশনিনিস্ৱনোঽব্ৰৱীদ্
গতহ্ৰিযাং কিং ত্ৱসতাং ৱিগৰ্হিতম্ ॥ ৭ ॥
স গামুদস্তাত্সলিলস্য গোচৰে
ৱিন্যস্য তস্যামদধাত্স্ৱসত্ত্ৱম্ ।
অভিষ্টুতো ৱিশ্ৱসৃজা প্ৰসূনৈ-
ৰাপূৰ্যমাণো ৱিবুধৈঃ পশ্যতোঽৰেঃ ॥ ৮ ॥
ৱিন্যস্য তস্যামদধাত্স্ৱসত্ত্ৱম্ ।
অভিষ্টুতো ৱিশ্ৱসৃজা প্ৰসূনৈ-
ৰাপূৰ্যমাণো ৱিবুধৈঃ পশ্যতোঽৰেঃ ॥ ৮ ॥
পৰানুষক্তং তপনীযোপকল্পং
মহাগদং কাঞ্চনচিত্ৰদংশম্ ।
মৰ্মাণ্যভীক্ষ্ণং প্ৰতুদন্তং দুৰুক্তৈঃ
প্ৰচণ্ডমন্যুঃ প্ৰহসংস্তং বভাষে ॥ ৯ ॥
মহাগদং কাঞ্চনচিত্ৰদংশম্ ।
মৰ্মাণ্যভীক্ষ্ণং প্ৰতুদন্তং দুৰুক্তৈঃ
প্ৰচণ্ডমন্যুঃ প্ৰহসংস্তং বভাষে ॥ ৯ ॥
শ্ৰীভগৱানুৱাচ
সত্যং ৱযং ভো ৱনগোচৰা মৃগা
যুষ্মদ্ৱিধান্মৃগযে গ্ৰামসিংহান্ ।
ন মৃত্যুপাশৈঃ প্ৰতিমুক্তস্য ৱীৰা
ৱিকত্থনং তৱ গৃহ্ণন্ত্যভদ্ৰ ॥ ১০ ॥
সত্যং ৱযং ভো ৱনগোচৰা মৃগা
যুষ্মদ্ৱিধান্মৃগযে গ্ৰামসিংহান্ ।
ন মৃত্যুপাশৈঃ প্ৰতিমুক্তস্য ৱীৰা
ৱিকত্থনং তৱ গৃহ্ণন্ত্যভদ্ৰ ॥ ১০ ॥
এতে ৱযং ন্যাসহৰা ৰসৌকসাং
গতহ্ৰিযো গদযা দ্ৰাৱিতাস্তে ।
তিষ্ঠামহেঽথাপি কথঞ্চিদাজৌ
স্থেযং ক্ৱ যামো বলিনোত্পাদ্য ৱৈৰম্ ॥ ১১ ॥
গতহ্ৰিযো গদযা দ্ৰাৱিতাস্তে ।
তিষ্ঠামহেঽথাপি কথঞ্চিদাজৌ
স্থেযং ক্ৱ যামো বলিনোত্পাদ্য ৱৈৰম্ ॥ ১১ ॥
ত্ৱং পদ্ৰথানাং কিল যূথপাধিপো
ঘটস্ৱ নোঽস্ৱস্তয আশ্ৱনূহঃ ।
সংস্থাপ্য চাস্মান্ প্ৰমৃজাশ্ৰুস্ৱকানাং
যঃ স্ৱাং প্ৰতিজ্ঞাং নাতিপিপৰ্ত্যসভ্যঃ ॥ ১২ ॥
ঘটস্ৱ নোঽস্ৱস্তয আশ্ৱনূহঃ ।
সংস্থাপ্য চাস্মান্ প্ৰমৃজাশ্ৰুস্ৱকানাং
যঃ স্ৱাং প্ৰতিজ্ঞাং নাতিপিপৰ্ত্যসভ্যঃ ॥ ১২ ॥
মৈত্ৰেয উৱাচসোঽধিক্ষিপ্তো ভগৱতা প্ৰলব্ধশ্চ ৰুষা ভৃশম্ ।
আজহাৰোল্বণং ক্ৰোধং ক্ৰীড্যমানোঽহিৰাডিৱ ॥ ১৩ ॥
আজহাৰোল্বণং ক্ৰোধং ক্ৰীড্যমানোঽহিৰাডিৱ ॥ ১৩ ॥
সৃজন্নমৰ্ষিতঃ শ্ৱাসান্মন্যুপ্ৰচলিতেন্দ্ৰিযঃ ।
আসাদ্য তৰসা দৈত্যো গদযান্যহনদ্ধৰিম্ ॥ ১৪ ॥
আসাদ্য তৰসা দৈত্যো গদযান্যহনদ্ধৰিম্ ॥ ১৪ ॥
ভগৱাংস্তু গদাৱেগং ৱিসৃষ্টং ৰিপুণোৰসি ।
অৱঞ্চযত্তিৰশ্চীনো যোগাৰূঢ ইৱান্তকম্ ॥ ১৫ ॥
অৱঞ্চযত্তিৰশ্চীনো যোগাৰূঢ ইৱান্তকম্ ॥ ১৫ ॥
পুনৰ্গদাং স্ৱামাদায ভ্ৰামযন্তমভীক্ষ্ণশঃ ।
অভ্যধাৱদ্ধৰিঃ ক্ৰুদ্ধঃ সংৰম্ভাদ্দষ্টদচ্ছদম্ ॥ ১৬ ॥
অভ্যধাৱদ্ধৰিঃ ক্ৰুদ্ধঃ সংৰম্ভাদ্দষ্টদচ্ছদম্ ॥ ১৬ ॥
ততশ্চ গদযাৰাতিং দক্ষিণস্যাং ভ্ৰুৱি প্ৰভুঃ ।
আজঘ্নে স তু তাং সৌম্য গদযা কোৱিদোঽহনত্ ॥ ১৭ ॥
আজঘ্নে স তু তাং সৌম্য গদযা কোৱিদোঽহনত্ ॥ ১৭ ॥
এৱং গদাভ্যাং গুৰ্ৱীভ্যাং হৰ্যক্ষো হৰিৰেৱ চ ।
জিগীষযা সুসংৰব্ধাৱন্যোন্যমভিজঘ্নতুঃ ॥ ১৮ ॥
জিগীষযা সুসংৰব্ধাৱন্যোন্যমভিজঘ্নতুঃ ॥ ১৮ ॥
তযোঃ স্পৃধোস্তিগ্মগদাহতাঙ্গযোঃ
ক্ষতাস্ৰৱঘ্ৰাণৱিৱৃদ্ধমন্য্ৱোঃ ।
ৱিচিত্ৰমাৰ্গাংশ্চৰতোৰ্জিগীষযা
ৱ্যভাদিলাযামিৱ শুষ্মিণোৰ্মৃধঃ ॥ ১৯ ॥
ক্ষতাস্ৰৱঘ্ৰাণৱিৱৃদ্ধমন্য্ৱোঃ ।
ৱিচিত্ৰমাৰ্গাংশ্চৰতোৰ্জিগীষযা
ৱ্যভাদিলাযামিৱ শুষ্মিণোৰ্মৃধঃ ॥ ১৯ ॥
দৈত্যস্য যজ্ঞাৱযৱস্য মাযা-
গৃহীতৱাৰাহতনোৰ্মহাত্মনঃ ।
কৌৰৱ্য মহ্যাং দ্ৱিষতোৰ্ৱিমৰ্দনং
দিদৃক্ষুৰাগাদৃষিভিৰ্ৱৃতঃ স্ৱৰাট্ ॥ ২০ ॥
গৃহীতৱাৰাহতনোৰ্মহাত্মনঃ ।
কৌৰৱ্য মহ্যাং দ্ৱিষতোৰ্ৱিমৰ্দনং
দিদৃক্ষুৰাগাদৃষিভিৰ্ৱৃতঃ স্ৱৰাট্ ॥ ২০ ॥
আসন্নশৌণ্ডীৰমপেতসাধ্ৱসং
কৃতপ্ৰতীকাৰমহাৰ্যৱিক্ৰমম্ ।
ৱিলক্ষ্য দৈত্যং ভগৱান্ সহস্ৰণী-
ৰ্জগাদ নাৰাযণমাদিসূকৰম্ ॥ ২১ ॥
কৃতপ্ৰতীকাৰমহাৰ্যৱিক্ৰমম্ ।
ৱিলক্ষ্য দৈত্যং ভগৱান্ সহস্ৰণী-
ৰ্জগাদ নাৰাযণমাদিসূকৰম্ ॥ ২১ ॥
ব্ৰহ্মোৱাচ
এষ তে দেৱ দেৱানামঙ্ঘ্ৰিমূলমুপেযুষাম্ ।
ৱিপ্ৰাণাং সৌৰভেযীণাং ভূতানামপ্যনাগসাম্ ॥ ২২ ॥
এষ তে দেৱ দেৱানামঙ্ঘ্ৰিমূলমুপেযুষাম্ ।
ৱিপ্ৰাণাং সৌৰভেযীণাং ভূতানামপ্যনাগসাম্ ॥ ২২ ॥
আগস্কৃদ্ভযকৃদ্দুষ্কৃদস্মদ্ৰাদ্ধৱৰোঽসুৰঃ ।
অন্ৱেষন্নপ্ৰতিৰথো লোকানটতি কণ্টকঃ ॥ ২৩ ॥
অন্ৱেষন্নপ্ৰতিৰথো লোকানটতি কণ্টকঃ ॥ ২৩ ॥
মৈনং মাযাৱিনং দৃপ্তং নিৰঙ্কুশমসত্তমম্ ।
আক্ৰীড বালৱদ্দেৱ যথাশীৱিষমুত্থিতম্ ॥ ২৪ ॥
আক্ৰীড বালৱদ্দেৱ যথাশীৱিষমুত্থিতম্ ॥ ২৪ ॥
ন যাৱদেষ ৱৰ্ধেত স্ৱাং ৱেলাং প্ৰাপ্য দাৰুণঃ ।
স্ৱাং দেৱ মাযামাস্থায তাৱজ্জহ্যঘমচ্যুত ॥ ২৫ ॥
স্ৱাং দেৱ মাযামাস্থায তাৱজ্জহ্যঘমচ্যুত ॥ ২৫ ॥
এষা ঘোৰতমা সন্ধ্যা লোকচ্ছম্বট্কৰী প্ৰভো ।
উপসৰ্পতি সৰ্ৱাত্মন্ সুৰাণাং জযমাৱহ ॥ ২৬ ॥
উপসৰ্পতি সৰ্ৱাত্মন্ সুৰাণাং জযমাৱহ ॥ ২৬ ॥
অধুনৈষোঽভিজিন্নাম যোগো মৌহূৰ্তিকো হ্যগাত্ ।
শিৱায নস্ত্ৱং সুহৃদামাশু নিস্তৰ দুস্তৰম্ ॥ ২৭ ॥
শিৱায নস্ত্ৱং সুহৃদামাশু নিস্তৰ দুস্তৰম্ ॥ ২৭ ॥
দিষ্টযা ত্ৱাং ৱিহিতং মৃত্যুসমযমাসাদিতঃ স্ৱযম্ ।
ৱিক্ৰম্যৈনং মৃধে হত্ৱা লোকানাধেহি শৰ্মণি ॥ ২৮ ॥
ৱিক্ৰম্যৈনং মৃধে হত্ৱা লোকানাধেহি শৰ্মণি ॥ ২৮ ॥