మైత్రేయ ఉవాచ
తదేవమాకర్ణ్య జలేశభాషితం
మహామనాస్తద్విగణయ్య దుర్మదః ।
హరేర్విదిత్వా గతిమఙ్గ నారదాద్
రసాతలం నిర్వివిశే త్వరాన్వితః ॥ ౧ ॥
తదేవమాకర్ణ్య జలేశభాషితం
మహామనాస్తద్విగణయ్య దుర్మదః ।
హరేర్విదిత్వా గతిమఙ్గ నారదాద్
రసాతలం నిర్వివిశే త్వరాన్వితః ॥ ౧ ॥
దదర్శ తత్రాభిజితం ధరాధరం
ప్రోన్నీయమానావనిమగ్రదంష్ట్రయా ।
ముష్ణన్తమక్ష్ణా స్వరుచోఽరుణశ్రియా
జహాస చాహో వనగోచరో మృగః ॥ ౨ ॥
ప్రోన్నీయమానావనిమగ్రదంష్ట్రయా ।
ముష్ణన్తమక్ష్ణా స్వరుచోఽరుణశ్రియా
జహాస చాహో వనగోచరో మృగః ॥ ౨ ॥
ఆహైనమేహ్యజ్ఞ మహీం విముఞ్చ నో
రసౌకసాం విశ్వసృజేయమర్పితా ।
న స్వస్తి యాస్యస్యనయా మమేక్షతః
సురాధమాసాదితసూకరాకృతే ॥ ౩ ॥
రసౌకసాం విశ్వసృజేయమర్పితా ।
న స్వస్తి యాస్యస్యనయా మమేక్షతః
సురాధమాసాదితసూకరాకృతే ॥ ౩ ॥
త్వం నః సపత్నైరభవాయ కిం భృతో
యో మాయయా హన్త్యసురాన్ పరోక్షజిత్ ।
త్వాం యోగమాయాబలమల్పపౌరుషం
సంస్థాప్య మూఢ ప్రమృజే సుహృచ్ఛుచః ॥ ౪ ॥
యో మాయయా హన్త్యసురాన్ పరోక్షజిత్ ।
త్వాం యోగమాయాబలమల్పపౌరుషం
సంస్థాప్య మూఢ ప్రమృజే సుహృచ్ఛుచః ॥ ౪ ॥
త్వయి సంస్థితే గదయా శీర్ణశీర్ష-
ణ్యస్మద్భుజచ్యుతయా యే చ తుభ్యమ్ ।
బలిం హరన్త్యృషయో యే చ దేవాః
స్వయం సర్వే న భవిష్యన్త్యమూలాః ॥ ౫ ॥
ణ్యస్మద్భుజచ్యుతయా యే చ తుభ్యమ్ ।
బలిం హరన్త్యృషయో యే చ దేవాః
స్వయం సర్వే న భవిష్యన్త్యమూలాః ॥ ౫ ॥
స తుద్యమానోఽరిదురుక్తతోమరై-
ర్దంష్ట్రాగ్రగాం గాముపలక్ష్య భీతామ్ ।
తోదం మృషన్నిరగాదమ్బుమధ్యాద్
గ్రాహాహతః సకరేణుర్యథేభః ॥ ౬ ॥
ర్దంష్ట్రాగ్రగాం గాముపలక్ష్య భీతామ్ ।
తోదం మృషన్నిరగాదమ్బుమధ్యాద్
గ్రాహాహతః సకరేణుర్యథేభః ॥ ౬ ॥
తం నిఃసరన్తం సలిలాదనుద్రుతో
హిరణ్యకేశో ద్విరదం యథా ఝషః ।
కరాలదంష్ట్రోఽశనినిస్వనోఽబ్రవీద్
గతహ్రియాం కిం త్వసతాం విగర్హితమ్ ॥ ౭ ॥
హిరణ్యకేశో ద్విరదం యథా ఝషః ।
కరాలదంష్ట్రోఽశనినిస్వనోఽబ్రవీద్
గతహ్రియాం కిం త్వసతాం విగర్హితమ్ ॥ ౭ ॥
స గాముదస్తాత్సలిలస్య గోచరే
విన్యస్య తస్యామదధాత్స్వసత్త్వమ్ ।
అభిష్టుతో విశ్వసృజా ప్రసూనై-
రాపూర్యమాణో విబుధైః పశ్యతోఽరేః ॥ ౮ ॥
విన్యస్య తస్యామదధాత్స్వసత్త్వమ్ ।
అభిష్టుతో విశ్వసృజా ప్రసూనై-
రాపూర్యమాణో విబుధైః పశ్యతోఽరేః ॥ ౮ ॥
పరానుషక్తం తపనీయోపకల్పం
మహాగదం కాఞ్చనచిత్రదంశమ్ ।
మర్మాణ్యభీక్ష్ణం ప్రతుదన్తం దురుక్తైః
ప్రచణ్డమన్యుః ప్రహసంస్తం బభాషే ॥ ౯ ॥
మహాగదం కాఞ్చనచిత్రదంశమ్ ।
మర్మాణ్యభీక్ష్ణం ప్రతుదన్తం దురుక్తైః
ప్రచణ్డమన్యుః ప్రహసంస్తం బభాషే ॥ ౯ ॥
శ్రీభగవానువాచ
సత్యం వయం భో వనగోచరా మృగా
యుష్మద్విధాన్మృగయే గ్రామసింహాన్ ।
న మృత్యుపాశైః ప్రతిముక్తస్య వీరా
వికత్థనం తవ గృహ్ణన్త్యభద్ర ॥ ౧౦ ॥
సత్యం వయం భో వనగోచరా మృగా
యుష్మద్విధాన్మృగయే గ్రామసింహాన్ ।
న మృత్యుపాశైః ప్రతిముక్తస్య వీరా
వికత్థనం తవ గృహ్ణన్త్యభద్ర ॥ ౧౦ ॥
ఏతే వయం న్యాసహరా రసౌకసాం
గతహ్రియో గదయా ద్రావితాస్తే ।
తిష్ఠామహేఽథాపి కథఞ్చిదాజౌ
స్థేయం క్వ యామో బలినోత్పాద్య వైరమ్ ॥ ౧౧ ॥
గతహ్రియో గదయా ద్రావితాస్తే ।
తిష్ఠామహేఽథాపి కథఞ్చిదాజౌ
స్థేయం క్వ యామో బలినోత్పాద్య వైరమ్ ॥ ౧౧ ॥
త్వం పద్రథానాం కిల యూథపాధిపో
ఘటస్వ నోఽస్వస్తయ ఆశ్వనూహః ।
సంస్థాప్య చాస్మాన్ ప్రమృజాశ్రుస్వకానాం
యః స్వాం ప్రతిజ్ఞాం నాతిపిపర్త్యసభ్యః ॥ ౧౨ ॥
ఘటస్వ నోఽస్వస్తయ ఆశ్వనూహః ।
సంస్థాప్య చాస్మాన్ ప్రమృజాశ్రుస్వకానాం
యః స్వాం ప్రతిజ్ఞాం నాతిపిపర్త్యసభ్యః ॥ ౧౨ ॥
మైత్రేయ ఉవాచసోఽధిక్షిప్తో భగవతా ప్రలబ్ధశ్చ రుషా భృశమ్ ।
ఆజహారోల్బణం క్రోధం క్రీడ్యమానోఽహిరాడివ ॥ ౧౩ ॥
ఆజహారోల్బణం క్రోధం క్రీడ్యమానోఽహిరాడివ ॥ ౧౩ ॥
సృజన్నమర్షితః శ్వాసాన్మన్యుప్రచలితేన్ద్రియః ।
ఆసాద్య తరసా దైత్యో గదయాన్యహనద్ధరిమ్ ॥ ౧౪ ॥
ఆసాద్య తరసా దైత్యో గదయాన్యహనద్ధరిమ్ ॥ ౧౪ ॥
భగవాంస్తు గదావేగం విసృష్టం రిపుణోరసి ।
అవఞ్చయత్తిరశ్చీనో యోగారూఢ ఇవాన్తకమ్ ॥ ౧౫ ॥
అవఞ్చయత్తిరశ్చీనో యోగారూఢ ఇవాన్తకమ్ ॥ ౧౫ ॥
పునర్గదాం స్వామాదాయ భ్రామయన్తమభీక్ష్ణశః ।
అభ్యధావద్ధరిః క్రుద్ధః సంరమ్భాద్దష్టదచ్ఛదమ్ ॥ ౧౬ ॥
అభ్యధావద్ధరిః క్రుద్ధః సంరమ్భాద్దష్టదచ్ఛదమ్ ॥ ౧౬ ॥
తతశ్చ గదయారాతిం దక్షిణస్యాం భ్రువి ప్రభుః ।
ఆజఘ్నే స తు తాం సౌమ్య గదయా కోవిదోఽహనత్ ॥ ౧౭ ॥
ఆజఘ్నే స తు తాం సౌమ్య గదయా కోవిదోఽహనత్ ॥ ౧౭ ॥
ఏవం గదాభ్యాం గుర్వీభ్యాం హర్యక్షో హరిరేవ చ ।
జిగీషయా సుసంరబ్ధావన్యోన్యమభిజఘ్నతుః ॥ ౧౮ ॥
జిగీషయా సుసంరబ్ధావన్యోన్యమభిజఘ్నతుః ॥ ౧౮ ॥
తయోః స్పృధోస్తిగ్మగదాహతాఙ్గయోః
క్షతాస్రవఘ్రాణవివృద్ధమన్య్వోః ।
విచిత్రమార్గాంశ్చరతోర్జిగీషయా
వ్యభాదిలాయామివ శుష్మిణోర్మృధః ॥ ౧౯ ॥
క్షతాస్రవఘ్రాణవివృద్ధమన్య్వోః ।
విచిత్రమార్గాంశ్చరతోర్జిగీషయా
వ్యభాదిలాయామివ శుష్మిణోర్మృధః ॥ ౧౯ ॥
దైత్యస్య యజ్ఞావయవస్య మాయా-
గృహీతవారాహతనోర్మహాత్మనః ।
కౌరవ్య మహ్యాం ద్విషతోర్విమర్దనం
దిదృక్షురాగాదృషిభిర్వృతః స్వరాట్ ॥ ౨౦ ॥
గృహీతవారాహతనోర్మహాత్మనః ।
కౌరవ్య మహ్యాం ద్విషతోర్విమర్దనం
దిదృక్షురాగాదృషిభిర్వృతః స్వరాట్ ॥ ౨౦ ॥
ఆసన్నశౌణ్డీరమపేతసాధ్వసం
కృతప్రతీకారమహార్యవిక్రమమ్ ।
విలక్ష్య దైత్యం భగవాన్ సహస్రణీ-
ర్జగాద నారాయణమాదిసూకరమ్ ॥ ౨౧ ॥
కృతప్రతీకారమహార్యవిక్రమమ్ ।
విలక్ష్య దైత్యం భగవాన్ సహస్రణీ-
ర్జగాద నారాయణమాదిసూకరమ్ ॥ ౨౧ ॥
బ్రహ్మోవాచ
ఏష తే దేవ దేవానామఙ్ఘ్రిమూలముపేయుషామ్ ।
విప్రాణాం సౌరభేయీణాం భూతానామప్యనాగసామ్ ॥ ౨౨ ॥
ఏష తే దేవ దేవానామఙ్ఘ్రిమూలముపేయుషామ్ ।
విప్రాణాం సౌరభేయీణాం భూతానామప్యనాగసామ్ ॥ ౨౨ ॥
ఆగస్కృద్భయకృద్దుష్కృదస్మద్రాద్ధవరోఽసురః ।
అన్వేషన్నప్రతిరథో లోకానటతి కణ్టకః ॥ ౨౩ ॥
అన్వేషన్నప్రతిరథో లోకానటతి కణ్టకః ॥ ౨౩ ॥
మైనం మాయావినం దృప్తం నిరఙ్కుశమసత్తమమ్ ।
ఆక్రీడ బాలవద్దేవ యథాశీవిషముత్థితమ్ ॥ ౨౪ ॥
ఆక్రీడ బాలవద్దేవ యథాశీవిషముత్థితమ్ ॥ ౨౪ ॥
న యావదేష వర్ధేత స్వాం వేలాం ప్రాప్య దారుణః ।
స్వాం దేవ మాయామాస్థాయ తావజ్జహ్యఘమచ్యుత ॥ ౨౫ ॥
స్వాం దేవ మాయామాస్థాయ తావజ్జహ్యఘమచ్యుత ॥ ౨౫ ॥
ఏషా ఘోరతమా సన్ధ్యా లోకచ్ఛమ్బట్కరీ ప్రభో ।
ఉపసర్పతి సర్వాత్మన్ సురాణాం జయమావహ ॥ ౨౬ ॥
ఉపసర్పతి సర్వాత్మన్ సురాణాం జయమావహ ॥ ౨౬ ॥
అధునైషోఽభిజిన్నామ యోగో మౌహూర్తికో హ్యగాత్ ।
శివాయ నస్త్వం సుహృదామాశు నిస్తర దుస్తరమ్ ॥ ౨౭ ॥
శివాయ నస్త్వం సుహృదామాశు నిస్తర దుస్తరమ్ ॥ ౨౭ ॥
దిష్టయా త్వాం విహితం మృత్యుసమయమాసాదితః స్వయమ్ ।
విక్రమ్యైనం మృధే హత్వా లోకానాధేహి శర్మణి ॥ ౨౮ ॥
విక్రమ్యైనం మృధే హత్వా లోకానాధేహి శర్మణి ॥ ౨౮ ॥