മൈത്രേയ ഉവാച
തദേവമാകര്ണ്യ ജലേശഭാഷിതം
മഹാമനാസ്തദ്വിഗണയ്യ ദുര്മദഃ ।
ഹരേര്വിദിത്വാ ഗതിമങ്ഗ നാരദാദ്
രസാതലം നിര്വിവിശേ ത്വരാന്വിതഃ ॥ ൧ ॥
തദേവമാകര്ണ്യ ജലേശഭാഷിതം
മഹാമനാസ്തദ്വിഗണയ്യ ദുര്മദഃ ।
ഹരേര്വിദിത്വാ ഗതിമങ്ഗ നാരദാദ്
രസാതലം നിര്വിവിശേ ത്വരാന്വിതഃ ॥ ൧ ॥
ദദര്ശ തത്രാഭിജിതം ധരാധരം
പ്രോന്നീയമാനാവനിമഗ്രദംഷ്ട്രയാ ।
മുഷ്ണന്തമക്ഷ്ണാ സ്വരുചോഽരുണശ്രിയാ
ജഹാസ ചാഹോ വനഗോചരോ മൃഗഃ ॥ ൨ ॥
പ്രോന്നീയമാനാവനിമഗ്രദംഷ്ട്രയാ ।
മുഷ്ണന്തമക്ഷ്ണാ സ്വരുചോഽരുണശ്രിയാ
ജഹാസ ചാഹോ വനഗോചരോ മൃഗഃ ॥ ൨ ॥
ആഹൈനമേഹ്യജ്ഞ മഹീം വിമുഞ്ച നോ
രസൌകസാം വിശ്വസൃജേയമര്പിതാ ।
ന സ്വസ്തി യാസ്യസ്യനയാ മമേക്ഷതഃ
സുരാധമാസാദിതസൂകരാകൃതേ ॥ ൩ ॥
രസൌകസാം വിശ്വസൃജേയമര്പിതാ ।
ന സ്വസ്തി യാസ്യസ്യനയാ മമേക്ഷതഃ
സുരാധമാസാദിതസൂകരാകൃതേ ॥ ൩ ॥
ത്വം നഃ സപത്നൈരഭവായ കിം ഭൃതോ
യോ മായയാ ഹന്ത്യസുരാന് പരോക്ഷജിത് ।
ത്വാം യോഗമായാബലമല്പപൌരുഷം
സംസ്ഥാപ്യ മൂഢ പ്രമൃജേ സുഹൃച്ഛുചഃ ॥ ൪ ॥
യോ മായയാ ഹന്ത്യസുരാന് പരോക്ഷജിത് ।
ത്വാം യോഗമായാബലമല്പപൌരുഷം
സംസ്ഥാപ്യ മൂഢ പ്രമൃജേ സുഹൃച്ഛുചഃ ॥ ൪ ॥
ത്വയി സംസ്ഥിതേ ഗദയാ ശീര്ണശീര്ഷ-
ണ്യസ്മദ്ഭുജച്യുതയാ യേ ച തുഭ്യമ് ।
ബലിം ഹരന്ത്യൃഷയോ യേ ച ദേവാഃ
സ്വയം സര്വേ ന ഭവിഷ്യന്ത്യമൂലാഃ ॥ ൫ ॥
ണ്യസ്മദ്ഭുജച്യുതയാ യേ ച തുഭ്യമ് ।
ബലിം ഹരന്ത്യൃഷയോ യേ ച ദേവാഃ
സ്വയം സര്വേ ന ഭവിഷ്യന്ത്യമൂലാഃ ॥ ൫ ॥
സ തുദ്യമാനോഽരിദുരുക്തതോമരൈ-
ര്ദംഷ്ട്രാഗ്രഗാം ഗാമുപലക്ഷ്യ ഭീതാമ് ।
തോദം മൃഷന്നിരഗാദമ്ബുമധ്യാദ്
ഗ്രാഹാഹതഃ സകരേണുര്യഥേഭഃ ॥ ൬ ॥
ര്ദംഷ്ട്രാഗ്രഗാം ഗാമുപലക്ഷ്യ ഭീതാമ് ।
തോദം മൃഷന്നിരഗാദമ്ബുമധ്യാദ്
ഗ്രാഹാഹതഃ സകരേണുര്യഥേഭഃ ॥ ൬ ॥
തം നിഃസരന്തം സലിലാദനുദ്രുതോ
ഹിരണ്യകേശോ ദ്വിരദം യഥാ ഝഷഃ ।
കരാലദംഷ്ട്രോഽശനിനിസ്വനോഽബ്രവീദ്
ഗതഹ്രിയാം കിം ത്വസതാം വിഗര്ഹിതമ് ॥ ൭ ॥
ഹിരണ്യകേശോ ദ്വിരദം യഥാ ഝഷഃ ।
കരാലദംഷ്ട്രോഽശനിനിസ്വനോഽബ്രവീദ്
ഗതഹ്രിയാം കിം ത്വസതാം വിഗര്ഹിതമ് ॥ ൭ ॥
സ ഗാമുദസ്താത്സലിലസ്യ ഗോചരേ
വിന്യസ്യ തസ്യാമദധാത്സ്വസത്ത്വമ് ।
അഭിഷ്ടുതോ വിശ്വസൃജാ പ്രസൂനൈ-
രാപൂര്യമാണോ വിബുധൈഃ പശ്യതോഽരേഃ ॥ ൮ ॥
വിന്യസ്യ തസ്യാമദധാത്സ്വസത്ത്വമ് ।
അഭിഷ്ടുതോ വിശ്വസൃജാ പ്രസൂനൈ-
രാപൂര്യമാണോ വിബുധൈഃ പശ്യതോഽരേഃ ॥ ൮ ॥
പരാനുഷക്തം തപനീയോപകല്പം
മഹാഗദം കാഞ്ചനചിത്രദംശമ് ।
മര്മാണ്യഭീക്ഷ്ണം പ്രതുദന്തം ദുരുക്തൈഃ
പ്രചണ്ഡമന്യുഃ പ്രഹസംസ്തം ബഭാഷേ ॥ ൯ ॥
മഹാഗദം കാഞ്ചനചിത്രദംശമ് ।
മര്മാണ്യഭീക്ഷ്ണം പ്രതുദന്തം ദുരുക്തൈഃ
പ്രചണ്ഡമന്യുഃ പ്രഹസംസ്തം ബഭാഷേ ॥ ൯ ॥
ശ്രീഭഗവാനുവാച
സത്യം വയം ഭോ വനഗോചരാ മൃഗാ
യുഷ്മദ്വിധാന്മൃഗയേ ഗ്രാമസിംഹാന് ।
ന മൃത്യുപാശൈഃ പ്രതിമുക്തസ്യ വീരാ
വികത്ഥനം തവ ഗൃഹ്ണന്ത്യഭദ്ര ॥ ൧൦ ॥
സത്യം വയം ഭോ വനഗോചരാ മൃഗാ
യുഷ്മദ്വിധാന്മൃഗയേ ഗ്രാമസിംഹാന് ।
ന മൃത്യുപാശൈഃ പ്രതിമുക്തസ്യ വീരാ
വികത്ഥനം തവ ഗൃഹ്ണന്ത്യഭദ്ര ॥ ൧൦ ॥
ഏതേ വയം ന്യാസഹരാ രസൌകസാം
ഗതഹ്രിയോ ഗദയാ ദ്രാവിതാസ്തേ ।
തിഷ്ഠാമഹേഽഥാപി കഥഞ്ചിദാജൌ
സ്ഥേയം ക്വ യാമോ ബലിനോത്പാദ്യ വൈരമ് ॥ ൧൧ ॥
ഗതഹ്രിയോ ഗദയാ ദ്രാവിതാസ്തേ ।
തിഷ്ഠാമഹേഽഥാപി കഥഞ്ചിദാജൌ
സ്ഥേയം ക്വ യാമോ ബലിനോത്പാദ്യ വൈരമ് ॥ ൧൧ ॥
ത്വം പദ്രഥാനാം കില യൂഥപാധിപോ
ഘടസ്വ നോഽസ്വസ്തയ ആശ്വനൂഹഃ ।
സംസ്ഥാപ്യ ചാസ്മാന് പ്രമൃജാശ്രുസ്വകാനാം
യഃ സ്വാം പ്രതിജ്ഞാം നാതിപിപര്ത്യസഭ്യഃ ॥ ൧൨ ॥
ഘടസ്വ നോഽസ്വസ്തയ ആശ്വനൂഹഃ ।
സംസ്ഥാപ്യ ചാസ്മാന് പ്രമൃജാശ്രുസ്വകാനാം
യഃ സ്വാം പ്രതിജ്ഞാം നാതിപിപര്ത്യസഭ്യഃ ॥ ൧൨ ॥
മൈത്രേയ ഉവാചസോഽധിക്ഷിപ്തോ ഭഗവതാ പ്രലബ്ധശ്ച രുഷാ ഭൃശമ് ।
ആജഹാരോല്ബണം ക്രോധം ക്രീഡ്യമാനോഽഹിരാഡിവ ॥ ൧൩ ॥
ആജഹാരോല്ബണം ക്രോധം ക്രീഡ്യമാനോഽഹിരാഡിവ ॥ ൧൩ ॥
സൃജന്നമര്ഷിതഃ ശ്വാസാന്മന്യുപ്രചലിതേന്ദ്രിയഃ ।
ആസാദ്യ തരസാ ദൈത്യോ ഗദയാന്യഹനദ്ധരിമ് ॥ ൧൪ ॥
ആസാദ്യ തരസാ ദൈത്യോ ഗദയാന്യഹനദ്ധരിമ് ॥ ൧൪ ॥
ഭഗവാംസ്തു ഗദാവേഗം വിസൃഷ്ടം രിപുണോരസി ।
അവഞ്ചയത്തിരശ്ചീനോ യോഗാരൂഢ ഇവാന്തകമ് ॥ ൧൫ ॥
അവഞ്ചയത്തിരശ്ചീനോ യോഗാരൂഢ ഇവാന്തകമ് ॥ ൧൫ ॥
പുനര്ഗദാം സ്വാമാദായ ഭ്രാമയന്തമഭീക്ഷ്ണശഃ ।
അഭ്യധാവദ്ധരിഃ ക്രുദ്ധഃ സംരമ്ഭാദ്ദഷ്ടദച്ഛദമ് ॥ ൧൬ ॥
അഭ്യധാവദ്ധരിഃ ക്രുദ്ധഃ സംരമ്ഭാദ്ദഷ്ടദച്ഛദമ് ॥ ൧൬ ॥
തതശ്ച ഗദയാരാതിം ദക്ഷിണസ്യാം ഭ്രുവി പ്രഭുഃ ।
ആജഘ്നേ സ തു താം സൌമ്യ ഗദയാ കോവിദോഽഹനത് ॥ ൧൭ ॥
ആജഘ്നേ സ തു താം സൌമ്യ ഗദയാ കോവിദോഽഹനത് ॥ ൧൭ ॥
ഏവം ഗദാഭ്യാം ഗുര്വീഭ്യാം ഹര്യക്ഷോ ഹരിരേവ ച ।
ജിഗീഷയാ സുസംരബ്ധാവന്യോന്യമഭിജഘ്നതുഃ ॥ ൧൮ ॥
ജിഗീഷയാ സുസംരബ്ധാവന്യോന്യമഭിജഘ്നതുഃ ॥ ൧൮ ॥
തയോഃ സ്പൃധോസ്തിഗ്മഗദാഹതാങ്ഗയോഃ
ക്ഷതാസ്രവഘ്രാണവിവൃദ്ധമന്യ്വോഃ ।
വിചിത്രമാര്ഗാംശ്ചരതോര്ജിഗീഷയാ
വ്യഭാദിലായാമിവ ശുഷ്മിണോര്മൃധഃ ॥ ൧൯ ॥
ക്ഷതാസ്രവഘ്രാണവിവൃദ്ധമന്യ്വോഃ ।
വിചിത്രമാര്ഗാംശ്ചരതോര്ജിഗീഷയാ
വ്യഭാദിലായാമിവ ശുഷ്മിണോര്മൃധഃ ॥ ൧൯ ॥
ദൈത്യസ്യ യജ്ഞാവയവസ്യ മായാ-
ഗൃഹീതവാരാഹതനോര്മഹാത്മനഃ ।
കൌരവ്യ മഹ്യാം ദ്വിഷതോര്വിമര്ദനം
ദിദൃക്ഷുരാഗാദൃഷിഭിര്വൃതഃ സ്വരാട് ॥ ൨൦ ॥
ഗൃഹീതവാരാഹതനോര്മഹാത്മനഃ ।
കൌരവ്യ മഹ്യാം ദ്വിഷതോര്വിമര്ദനം
ദിദൃക്ഷുരാഗാദൃഷിഭിര്വൃതഃ സ്വരാട് ॥ ൨൦ ॥
ആസന്നശൌണ്ഡീരമപേതസാധ്വസം
കൃതപ്രതീകാരമഹാര്യവിക്രമമ് ।
വിലക്ഷ്യ ദൈത്യം ഭഗവാന് സഹസ്രണീ-
ര്ജഗാദ നാരായണമാദിസൂകരമ് ॥ ൨൧ ॥
കൃതപ്രതീകാരമഹാര്യവിക്രമമ് ।
വിലക്ഷ്യ ദൈത്യം ഭഗവാന് സഹസ്രണീ-
ര്ജഗാദ നാരായണമാദിസൂകരമ് ॥ ൨൧ ॥
ബ്രഹ്മോവാച
ഏഷ തേ ദേവ ദേവാനാമങ്ഘ്രിമൂലമുപേയുഷാമ് ।
വിപ്രാണാം സൌരഭേയീണാം ഭൂതാനാമപ്യനാഗസാമ് ॥ ൨൨ ॥
ഏഷ തേ ദേവ ദേവാനാമങ്ഘ്രിമൂലമുപേയുഷാമ് ।
വിപ്രാണാം സൌരഭേയീണാം ഭൂതാനാമപ്യനാഗസാമ് ॥ ൨൨ ॥
ആഗസ്കൃദ്ഭയകൃദ്ദുഷ്കൃദസ്മദ്രാദ്ധവരോഽസുരഃ ।
അന്വേഷന്നപ്രതിരഥോ ലോകാനടതി കണ്ടകഃ ॥ ൨൩ ॥
അന്വേഷന്നപ്രതിരഥോ ലോകാനടതി കണ്ടകഃ ॥ ൨൩ ॥
മൈനം മായാവിനം ദൃപ്തം നിരങ്കുശമസത്തമമ് ।
ആക്രീഡ ബാലവദ്ദേവ യഥാശീവിഷമുത്ഥിതമ് ॥ ൨൪ ॥
ആക്രീഡ ബാലവദ്ദേവ യഥാശീവിഷമുത്ഥിതമ് ॥ ൨൪ ॥
ന യാവദേഷ വര്ധേത സ്വാം വേലാം പ്രാപ്യ ദാരുണഃ ।
സ്വാം ദേവ മായാമാസ്ഥായ താവജ്ജഹ്യഘമച്യുത ॥ ൨൫ ॥
സ്വാം ദേവ മായാമാസ്ഥായ താവജ്ജഹ്യഘമച്യുത ॥ ൨൫ ॥
ഏഷാ ഘോരതമാ സന്ധ്യാ ലോകച്ഛമ്ബട്കരീ പ്രഭോ ।
ഉപസര്പതി സര്വാത്മന് സുരാണാം ജയമാവഹ ॥ ൨൬ ॥
ഉപസര്പതി സര്വാത്മന് സുരാണാം ജയമാവഹ ॥ ൨൬ ॥
അധുനൈഷോഽഭിജിന്നാമ യോഗോ മൌഹൂര്തികോ ഹ്യഗാത് ।
ശിവായ നസ്ത്വം സുഹൃദാമാശു നിസ്തര ദുസ്തരമ് ॥ ൨൭ ॥
ശിവായ നസ്ത്വം സുഹൃദാമാശു നിസ്തര ദുസ്തരമ് ॥ ൨൭ ॥
ദിഷ്ടയാ ത്വാം വിഹിതം മൃത്യുസമയമാസാദിതഃ സ്വയമ് ।
വിക്രമ്യൈനം മൃധേ ഹത്വാ ലോകാനാധേഹി ശര്മണി ॥ ൨൮ ॥
വിക്രമ്യൈനം മൃധേ ഹത്വാ ലോകാനാധേഹി ശര്മണി ॥ ൨൮ ॥