મૈત્રેય ઉવાચ
ઇતિ બ્રુવાણં નૃપતિં ગાયકા મુનિચોદિતાઃ ।
તુષ્ટુવુસ્તુષ્ટમનસસ્તદ્વાગમૃતસેવયા ॥ ૧ ॥
ઇતિ બ્રુવાણં નૃપતિં ગાયકા મુનિચોદિતાઃ ।
તુષ્ટુવુસ્તુષ્ટમનસસ્તદ્વાગમૃતસેવયા ॥ ૧ ॥
નાલં વયં તે મહિમાનુવર્ણને
યો દેવવર્યોઽવતતાર માયયા ।
વેનાઙ્ગજાતસ્ય ચ પૌરુષાણિ તે
વાચસ્પતીનામપિ બભ્રમુર્ધિયઃ ॥ ૨ ॥
યો દેવવર્યોઽવતતાર માયયા ।
વેનાઙ્ગજાતસ્ય ચ પૌરુષાણિ તે
વાચસ્પતીનામપિ બભ્રમુર્ધિયઃ ॥ ૨ ॥
અથાપ્યુદારશ્રવસઃ પૃથોર્હરેઃ
કલાવતારસ્ય કથામૃતાદૃતાઃ ।
યથોપદેશં મુનિભિઃ પ્રચોદિતાઃ
શ્લાઘ્યાનિ કર્માણિ વયં વિતન્મહિ ॥ ૩ ॥
કલાવતારસ્ય કથામૃતાદૃતાઃ ।
યથોપદેશં મુનિભિઃ પ્રચોદિતાઃ
શ્લાઘ્યાનિ કર્માણિ વયં વિતન્મહિ ॥ ૩ ॥
એષ ધર્મભૃતાં શ્રેષ્ઠો લોકં ધર્મેઽનુવર્તયન્ ।
ગોપ્તા ચ ધર્મસેતૂનાં શાસ્તા તત્પરિપન્થિનામ્ ॥ ૪ ॥
ગોપ્તા ચ ધર્મસેતૂનાં શાસ્તા તત્પરિપન્થિનામ્ ॥ ૪ ॥
એષ વૈ લોકપાલાનાં બિભર્ત્યેકસ્તનૌ તનૂઃ ।
કાલે કાલે યથાભાગં લોકયોરુભયોર્હિતમ્ ॥ ૫ ॥
કાલે કાલે યથાભાગં લોકયોરુભયોર્હિતમ્ ॥ ૫ ॥
વસુ કાલ ઉપાદત્તે કાલે ચાયં વિમુઞ્ચતિ ।
સમઃ સર્વેષુ ભૂતેષુ પ્રતપન્ સૂર્યવદ્વિભુઃ ॥ ૬ ॥
સમઃ સર્વેષુ ભૂતેષુ પ્રતપન્ સૂર્યવદ્વિભુઃ ॥ ૬ ॥
તિતિક્ષત્યક્રમં વૈન્ય ઉપર્યાક્રમતામપિ ।
ભૂતાનાં કરુણઃ શશ્વદાર્તાનાં ક્ષિતિવૃત્તિમાન્ ॥ ૭ ॥
ભૂતાનાં કરુણઃ શશ્વદાર્તાનાં ક્ષિતિવૃત્તિમાન્ ॥ ૭ ॥
દેવેઽવર્ષત્યસૌ દેવો નરદેવવપુર્હરિઃ ।
કૃચ્છ્રપ્રાણાઃ પ્રજા હ્યેષ રક્ષિષ્યત્યઞ્જસેન્દ્રવત્ ॥ ૮ ॥
કૃચ્છ્રપ્રાણાઃ પ્રજા હ્યેષ રક્ષિષ્યત્યઞ્જસેન્દ્રવત્ ॥ ૮ ॥
આપ્યાયયત્યસૌ લોકં વદનામૃતમૂર્તિના ।
સાનુરાગાવલોકેન વિશદસ્મિતચારુણા ॥ ૯ ॥
સાનુરાગાવલોકેન વિશદસ્મિતચારુણા ॥ ૯ ॥
અવ્યક્તવર્ત્મૈષ નિગૂઢકાર્યોગમ્ભીરવેધા ઉપગુપ્તવિત્તઃ । અનન્તમાહાત્મ્યગુણૈકધામાપૃથુઃ પ્રચેતા ઇવ સંવૃતાત્મા ॥ ૧૦ ॥
દુરાસદો દુર્વિષહ આસન્નોઽપિ વિદૂરવત્ । નૈવાભિભવિતું શક્યો વેનારણ્યુત્થિતોઽનલઃ ॥ ૧૧ ॥
અન્તર્બહિશ્ચ ભૂતાનાં પશ્યન્ કર્માણિ ચારણૈઃ । ઉદાસીન ઇવાધ્યક્ષો વાયુરાત્મેવ દેહિનામ્ ॥ ૧૨ ॥
નાદણ્ડ્યં દણ્ડયત્યેષ સુતમાત્મદ્વિષામપિ ।
દણ્ડયત્યાત્મજમપિ દણ્ડ્યં ધર્મપથે સ્થિતઃ ॥ ૧૩ ॥
દણ્ડયત્યાત્મજમપિ દણ્ડ્યં ધર્મપથે સ્થિતઃ ॥ ૧૩ ॥
અસ્યાપ્રતિહતં ચક્રં પૃથોરામાનસાચલાત્ । વર્તતે ભગવાનર્કો યાવત્તપતિ ગોગણૈઃ ॥ ૧૪ ॥
રઞ્જયિષ્યતિ યલ્લોકમયમાત્મવિચેષ્ટિતૈઃ । અથામુમાહૂ રાજાનં મનોરઞ્જનકૈઃ પ્રજાઃ ॥ ૧૫ ॥
દૃઢવ્રતઃ સત્યસન્ધો બ્રહ્મણ્યો વૃદ્ધસેવકઃ । શરણ્યઃ સર્વભૂતાનાં માનદો દીનવત્સલઃ ॥ ૧૬ ॥
માતૃભક્તિઃ પરસ્ત્રીષુ પત્ન્યામર્ધ ઇવાત્મનઃ । પ્રજાસુ પિતૃવત્સ્નિગ્ધઃ કિઙ્કરો બ્રહ્મવાદિનામ્ ॥ ૧૭ ॥
દેહિનામાત્મવત્પ્રેષ્ઠઃ સુહૃદાં નન્દિવર્ધનઃ । મુક્તસઙ્ગપ્રસઙ્ગોઽયં દણ્ડપાણિરસાધુષુ ॥ ૧૮ ॥
અયં તુ સાક્ષાદ્ભગવાંસ્ત્ર્યધીશઃકૂટસ્થ આત્મા કલયાવતીર્ણઃ । યસ્મિન્નવિદ્યારચિતં નિરર્થકંપશ્યન્તિ નાનાત્વમપિ પ્રતીતમ્ ॥ ૧૯ ॥
અયં ભુવો મણ્ડલમોદયાદ્રે-ર્ગોપ્તૈકવીરો નરદેવનાથઃ । આસ્થાય જૈત્રં રથમાત્તચાપઃપર્યસ્યતે દક્ષિણતો યથાર્કઃ ॥ ૨૦ ॥
અસ્મૈ નૃપાલાઃ કિલ તત્ર તત્રબલિં હરિષ્યન્તિ સલોકપાલાઃ । મંસ્યન્ત એષાં સ્ત્રિય આદિરાજંચક્રાયુધં તદ્યશ ઉદ્ધરન્ત્યઃ ॥ ૨૧ ॥
અયં મહીં ગાં દુદુહેઽધિરાજઃપ્રજાપતિર્વૃત્તિકરઃ પ્રજાનામ્ । યો લીલયાદ્રીન્ સ્વશરાસકોટ્યાભિન્દન્ સમાં ગામકરોદ્યથેન્દ્રઃ ॥ ૨૨ ॥
વિસ્ફૂર્જયન્નાજગવં ધનુઃ સ્વયંયદાચરત્ક્ષ્મામવિષહ્યમાજૌ । તદા નિલિલ્યુર્દિશિ દિશ્યસન્તોલાઙ્ગૂલમુદ્યમ્ય યથા મૃગેન્દ્રઃ ॥ ૨૩ ॥
એષોઽશ્વમેધાઞ્ શતમાજહારસરસ્વતી પ્રાદુરભાવિ યત્ર । અહાર્ષીદ્યસ્ય હયં પુરન્દરઃશતક્રતુશ્ચરમે વર્તમાને ॥ ૨૪ ॥
એષ સ્વસદ્મોપવને સમેત્યસનત્કુમારં ભગવન્તમેકમ્ । આરાધ્ય ભક્ત્યાલભતામલં તજ્જ્ઞાનં યતો બ્રહ્મ પરં વિદન્તિ ॥ ૨૫ ॥
તત્ર તત્ર ગિરસ્તાસ્તા ઇતિ વિશ્રુતવિક્રમઃ । શ્રોષ્યત્યાત્માશ્રિતા ગાથાઃ પૃથુઃ પૃથુપરાક્રમઃ ॥ ૨૬ ॥
દિશો વિજિત્યાપ્રતિરુદ્ધચક્રઃસ્વતેજસોત્પાટિતલોકશલ્યઃ । સુરાસુરેન્દ્રૈરુપગીયમાનમહાનુભાવો ભવિતા પતિર્ભુવઃ ॥ ૨૭ ॥