మైత్రేయ ఉవాచ
ఇతి బ్రువాణం నృపతిం గాయకా మునిచోదితాః ।
తుష్టువుస్తుష్టమనసస్తద్వాగమృతసేవయా ॥ ౧ ॥
ఇతి బ్రువాణం నృపతిం గాయకా మునిచోదితాః ।
తుష్టువుస్తుష్టమనసస్తద్వాగమృతసేవయా ॥ ౧ ॥
నాలం వయం తే మహిమానువర్ణనే
యో దేవవర్యోఽవతతార మాయయా ।
వేనాఙ్గజాతస్య చ పౌరుషాణి తే
వాచస్పతీనామపి బభ్రముర్ధియః ॥ ౨ ॥
యో దేవవర్యోఽవతతార మాయయా ।
వేనాఙ్గజాతస్య చ పౌరుషాణి తే
వాచస్పతీనామపి బభ్రముర్ధియః ॥ ౨ ॥
అథాప్యుదారశ్రవసః పృథోర్హరేః
కలావతారస్య కథామృతాదృతాః ।
యథోపదేశం మునిభిః ప్రచోదితాః
శ్లాఘ్యాని కర్మాణి వయం వితన్మహి ॥ ౩ ॥
కలావతారస్య కథామృతాదృతాః ।
యథోపదేశం మునిభిః ప్రచోదితాః
శ్లాఘ్యాని కర్మాణి వయం వితన్మహి ॥ ౩ ॥
ఏష ధర్మభృతాం శ్రేష్ఠో లోకం ధర్మేఽనువర్తయన్ ।
గోప్తా చ ధర్మసేతూనాం శాస్తా తత్పరిపన్థినామ్ ॥ ౪ ॥
గోప్తా చ ధర్మసేతూనాం శాస్తా తత్పరిపన్థినామ్ ॥ ౪ ॥
ఏష వై లోకపాలానాం బిభర్త్యేకస్తనౌ తనూః ।
కాలే కాలే యథాభాగం లోకయోరుభయోర్హితమ్ ॥ ౫ ॥
కాలే కాలే యథాభాగం లోకయోరుభయోర్హితమ్ ॥ ౫ ॥
వసు కాల ఉపాదత్తే కాలే చాయం విముఞ్చతి ।
సమః సర్వేషు భూతేషు ప్రతపన్ సూర్యవద్విభుః ॥ ౬ ॥
సమః సర్వేషు భూతేషు ప్రతపన్ సూర్యవద్విభుః ॥ ౬ ॥
తితిక్షత్యక్రమం వైన్య ఉపర్యాక్రమతామపి ।
భూతానాం కరుణః శశ్వదార్తానాం క్షితివృత్తిమాన్ ॥ ౭ ॥
భూతానాం కరుణః శశ్వదార్తానాం క్షితివృత్తిమాన్ ॥ ౭ ॥
దేవేఽవర్షత్యసౌ దేవో నరదేవవపుర్హరిః ।
కృచ్ఛ్రప్రాణాః ప్రజా హ్యేష రక్షిష్యత్యఞ్జసేన్ద్రవత్ ॥ ౮ ॥
కృచ్ఛ్రప్రాణాః ప్రజా హ్యేష రక్షిష్యత్యఞ్జసేన్ద్రవత్ ॥ ౮ ॥
ఆప్యాయయత్యసౌ లోకం వదనామృతమూర్తినా ।
సానురాగావలోకేన విశదస్మితచారుణా ॥ ౯ ॥
సానురాగావలోకేన విశదస్మితచారుణా ॥ ౯ ॥
అవ్యక్తవర్త్మైష నిగూఢకార్యోగమ్భీరవేధా ఉపగుప్తవిత్తః । అనన్తమాహాత్మ్యగుణైకధామాపృథుః ప్రచేతా ఇవ సంవృతాత్మా ॥ ౧౦ ॥
దురాసదో దుర్విషహ ఆసన్నోఽపి విదూరవత్ । నైవాభిభవితుం శక్యో వేనారణ్యుత్థితోఽనలః ॥ ౧౧ ॥
అన్తర్బహిశ్చ భూతానాం పశ్యన్ కర్మాణి చారణైః । ఉదాసీన ఇవాధ్యక్షో వాయురాత్మేవ దేహినామ్ ॥ ౧౨ ॥
నాదణ్డ్యం దణ్డయత్యేష సుతమాత్మద్విషామపి ।
దణ్డయత్యాత్మజమపి దణ్డ్యం ధర్మపథే స్థితః ॥ ౧౩ ॥
దణ్డయత్యాత్మజమపి దణ్డ్యం ధర్మపథే స్థితః ॥ ౧౩ ॥
అస్యాప్రతిహతం చక్రం పృథోరామానసాచలాత్ । వర్తతే భగవానర్కో యావత్తపతి గోగణైః ॥ ౧౪ ॥
రఞ్జయిష్యతి యల్లోకమయమాత్మవిచేష్టితైః । అథాముమాహూ రాజానం మనోరఞ్జనకైః ప్రజాః ॥ ౧౫ ॥
దృఢవ్రతః సత్యసన్ధో బ్రహ్మణ్యో వృద్ధసేవకః । శరణ్యః సర్వభూతానాం మానదో దీనవత్సలః ॥ ౧౬ ॥
మాతృభక్తిః పరస్త్రీషు పత్న్యామర్ధ ఇవాత్మనః । ప్రజాసు పితృవత్స్నిగ్ధః కిఙ్కరో బ్రహ్మవాదినామ్ ॥ ౧౭ ॥
దేహినామాత్మవత్ప్రేష్ఠః సుహృదాం నన్దివర్ధనః । ముక్తసఙ్గప్రసఙ్గోఽయం దణ్డపాణిరసాధుషు ॥ ౧౮ ॥
అయం తు సాక్షాద్భగవాంస్త్ర్యధీశఃకూటస్థ ఆత్మా కలయావతీర్ణః । యస్మిన్నవిద్యారచితం నిరర్థకంపశ్యన్తి నానాత్వమపి ప్రతీతమ్ ॥ ౧౯ ॥
అయం భువో మణ్డలమోదయాద్రే-ర్గోప్తైకవీరో నరదేవనాథః । ఆస్థాయ జైత్రం రథమాత్తచాపఃపర్యస్యతే దక్షిణతో యథార్కః ॥ ౨౦ ॥
అస్మై నృపాలాః కిల తత్ర తత్రబలిం హరిష్యన్తి సలోకపాలాః । మంస్యన్త ఏషాం స్త్రియ ఆదిరాజంచక్రాయుధం తద్యశ ఉద్ధరన్త్యః ॥ ౨౧ ॥
అయం మహీం గాం దుదుహేఽధిరాజఃప్రజాపతిర్వృత్తికరః ప్రజానామ్ । యో లీలయాద్రీన్ స్వశరాసకోట్యాభిన్దన్ సమాం గామకరోద్యథేన్ద్రః ॥ ౨౨ ॥
విస్ఫూర్జయన్నాజగవం ధనుః స్వయంయదాచరత్క్ష్మామవిషహ్యమాజౌ । తదా నిలిల్యుర్దిశి దిశ్యసన్తోలాఙ్గూలముద్యమ్య యథా మృగేన్ద్రః ॥ ౨౩ ॥
ఏషోఽశ్వమేధాఞ్ శతమాజహారసరస్వతీ ప్రాదురభావి యత్ర । అహార్షీద్యస్య హయం పురన్దరఃశతక్రతుశ్చరమే వర్తమానే ॥ ౨౪ ॥
ఏష స్వసద్మోపవనే సమేత్యసనత్కుమారం భగవన్తమేకమ్ । ఆరాధ్య భక్త్యాలభతామలం తజ్జ్ఞానం యతో బ్రహ్మ పరం విదన్తి ॥ ౨౫ ॥
తత్ర తత్ర గిరస్తాస్తా ఇతి విశ్రుతవిక్రమః । శ్రోష్యత్యాత్మాశ్రితా గాథాః పృథుః పృథుపరాక్రమః ॥ ౨౬ ॥
దిశో విజిత్యాప్రతిరుద్ధచక్రఃస్వతేజసోత్పాటితలోకశల్యః । సురాసురేన్ద్రైరుపగీయమానమహానుభావో భవితా పతిర్భువః ॥ ౨౭ ॥