മൈത്രേയ ഉവാച
ഇതി ബ്രുവാണം നൃപതിം ഗായകാ മുനിചോദിതാഃ ।
തുഷ്ടുവുസ്തുഷ്ടമനസസ്തദ്വാഗമൃതസേവയാ ॥ ൧ ॥
ഇതി ബ്രുവാണം നൃപതിം ഗായകാ മുനിചോദിതാഃ ।
തുഷ്ടുവുസ്തുഷ്ടമനസസ്തദ്വാഗമൃതസേവയാ ॥ ൧ ॥
നാലം വയം തേ മഹിമാനുവര്ണനേ
യോ ദേവവര്യോഽവതതാര മായയാ ।
വേനാങ്ഗജാതസ്യ ച പൌരുഷാണി തേ
വാചസ്പതീനാമപി ബഭ്രമുര്ധിയഃ ॥ ൨ ॥
യോ ദേവവര്യോഽവതതാര മായയാ ।
വേനാങ്ഗജാതസ്യ ച പൌരുഷാണി തേ
വാചസ്പതീനാമപി ബഭ്രമുര്ധിയഃ ॥ ൨ ॥
അഥാപ്യുദാരശ്രവസഃ പൃഥോര്ഹരേഃ
കലാവതാരസ്യ കഥാമൃതാദൃതാഃ ।
യഥോപദേശം മുനിഭിഃ പ്രചോദിതാഃ
ശ്ലാഘ്യാനി കര്മാണി വയം വിതന്മഹി ॥ ൩ ॥
കലാവതാരസ്യ കഥാമൃതാദൃതാഃ ।
യഥോപദേശം മുനിഭിഃ പ്രചോദിതാഃ
ശ്ലാഘ്യാനി കര്മാണി വയം വിതന്മഹി ॥ ൩ ॥
ഏഷ ധര്മഭൃതാം ശ്രേഷ്ഠോ ലോകം ധര്മേഽനുവര്തയന് ।
ഗോപ്താ ച ധര്മസേതൂനാം ശാസ്താ തത്പരിപന്ഥിനാമ് ॥ ൪ ॥
ഗോപ്താ ച ധര്മസേതൂനാം ശാസ്താ തത്പരിപന്ഥിനാമ് ॥ ൪ ॥
ഏഷ വൈ ലോകപാലാനാം ബിഭര്ത്യേകസ്തനൌ തനൂഃ ।
കാലേ കാലേ യഥാഭാഗം ലോകയോരുഭയോര്ഹിതമ് ॥ ൫ ॥
കാലേ കാലേ യഥാഭാഗം ലോകയോരുഭയോര്ഹിതമ് ॥ ൫ ॥
വസു കാല ഉപാദത്തേ കാലേ ചായം വിമുഞ്ചതി ।
സമഃ സര്വേഷു ഭൂതേഷു പ്രതപന് സൂര്യവദ്വിഭുഃ ॥ ൬ ॥
സമഃ സര്വേഷു ഭൂതേഷു പ്രതപന് സൂര്യവദ്വിഭുഃ ॥ ൬ ॥
തിതിക്ഷത്യക്രമം വൈന്യ ഉപര്യാക്രമതാമപി ।
ഭൂതാനാം കരുണഃ ശശ്വദാര്താനാം ക്ഷിതിവൃത്തിമാന് ॥ ൭ ॥
ഭൂതാനാം കരുണഃ ശശ്വദാര്താനാം ക്ഷിതിവൃത്തിമാന് ॥ ൭ ॥
ദേവേഽവര്ഷത്യസൌ ദേവോ നരദേവവപുര്ഹരിഃ ।
കൃച്ഛ്രപ്രാണാഃ പ്രജാ ഹ്യേഷ രക്ഷിഷ്യത്യഞ്ജസേന്ദ്രവത് ॥ ൮ ॥
കൃച്ഛ്രപ്രാണാഃ പ്രജാ ഹ്യേഷ രക്ഷിഷ്യത്യഞ്ജസേന്ദ്രവത് ॥ ൮ ॥
ആപ്യായയത്യസൌ ലോകം വദനാമൃതമൂര്തിനാ ।
സാനുരാഗാവലോകേന വിശദസ്മിതചാരുണാ ॥ ൯ ॥
സാനുരാഗാവലോകേന വിശദസ്മിതചാരുണാ ॥ ൯ ॥
അവ്യക്തവര്ത്മൈഷ നിഗൂഢകാര്യോഗമ്ഭീരവേധാ ഉപഗുപ്തവിത്തഃ । അനന്തമാഹാത്മ്യഗുണൈകധാമാപൃഥുഃ പ്രചേതാ ഇവ സംവൃതാത്മാ ॥ ൧൦ ॥
ദുരാസദോ ദുര്വിഷഹ ആസന്നോഽപി വിദൂരവത് । നൈവാഭിഭവിതും ശക്യോ വേനാരണ്യുത്ഥിതോഽനലഃ ॥ ൧൧ ॥
അന്തര്ബഹിശ്ച ഭൂതാനാം പശ്യന് കര്മാണി ചാരണൈഃ । ഉദാസീന ഇവാധ്യക്ഷോ വായുരാത്മേവ ദേഹിനാമ് ॥ ൧൨ ॥
നാദണ്ഡ്യം ദണ്ഡയത്യേഷ സുതമാത്മദ്വിഷാമപി ।
ദണ്ഡയത്യാത്മജമപി ദണ്ഡ്യം ധര്മപഥേ സ്ഥിതഃ ॥ ൧൩ ॥
ദണ്ഡയത്യാത്മജമപി ദണ്ഡ്യം ധര്മപഥേ സ്ഥിതഃ ॥ ൧൩ ॥
അസ്യാപ്രതിഹതം ചക്രം പൃഥോരാമാനസാചലാത് । വര്തതേ ഭഗവാനര്കോ യാവത്തപതി ഗോഗണൈഃ ॥ ൧൪ ॥
രഞ്ജയിഷ്യതി യല്ലോകമയമാത്മവിചേഷ്ടിതൈഃ । അഥാമുമാഹൂ രാജാനം മനോരഞ്ജനകൈഃ പ്രജാഃ ॥ ൧൫ ॥
ദൃഢവ്രതഃ സത്യസന്ധോ ബ്രഹ്മണ്യോ വൃദ്ധസേവകഃ । ശരണ്യഃ സര്വഭൂതാനാം മാനദോ ദീനവത്സലഃ ॥ ൧൬ ॥
മാതൃഭക്തിഃ പരസ്ത്രീഷു പത്ന്യാമര്ധ ഇവാത്മനഃ । പ്രജാസു പിതൃവത്സ്നിഗ്ധഃ കിങ്കരോ ബ്രഹ്മവാദിനാമ് ॥ ൧൭ ॥
ദേഹിനാമാത്മവത്പ്രേഷ്ഠഃ സുഹൃദാം നന്ദിവര്ധനഃ । മുക്തസങ്ഗപ്രസങ്ഗോഽയം ദണ്ഡപാണിരസാധുഷു ॥ ൧൮ ॥
അയം തു സാക്ഷാദ്ഭഗവാംസ്ത്ര്യധീശഃകൂടസ്ഥ ആത്മാ കലയാവതീര്ണഃ । യസ്മിന്നവിദ്യാരചിതം നിരര്ഥകംപശ്യന്തി നാനാത്വമപി പ്രതീതമ് ॥ ൧൯ ॥
അയം ഭുവോ മണ്ഡലമോദയാദ്രേ-ര്ഗോപ്തൈകവീരോ നരദേവനാഥഃ । ആസ്ഥായ ജൈത്രം രഥമാത്തചാപഃപര്യസ്യതേ ദക്ഷിണതോ യഥാര്കഃ ॥ ൨൦ ॥
അസ്മൈ നൃപാലാഃ കില തത്ര തത്രബലിം ഹരിഷ്യന്തി സലോകപാലാഃ । മംസ്യന്ത ഏഷാം സ്ത്രിയ ആദിരാജംചക്രായുധം തദ്യശ ഉദ്ധരന്ത്യഃ ॥ ൨൧ ॥
അയം മഹീം ഗാം ദുദുഹേഽധിരാജഃപ്രജാപതിര്വൃത്തികരഃ പ്രജാനാമ് । യോ ലീലയാദ്രീന് സ്വശരാസകോട്യാഭിന്ദന് സമാം ഗാമകരോദ്യഥേന്ദ്രഃ ॥ ൨൨ ॥
വിസ്ഫൂര്ജയന്നാജഗവം ധനുഃ സ്വയംയദാചരത്ക്ഷ്മാമവിഷഹ്യമാജൌ । തദാ നിലില്യുര്ദിശി ദിശ്യസന്തോലാങ്ഗൂലമുദ്യമ്യ യഥാ മൃഗേന്ദ്രഃ ॥ ൨൩ ॥
ഏഷോഽശ്വമേധാഞ് ശതമാജഹാരസരസ്വതീ പ്രാദുരഭാവി യത്ര । അഹാര്ഷീദ്യസ്യ ഹയം പുരന്ദരഃശതക്രതുശ്ചരമേ വര്തമാനേ ॥ ൨൪ ॥
ഏഷ സ്വസദ്മോപവനേ സമേത്യസനത്കുമാരം ഭഗവന്തമേകമ് । ആരാധ്യ ഭക്ത്യാലഭതാമലം തജ്ജ്ഞാനം യതോ ബ്രഹ്മ പരം വിദന്തി ॥ ൨൫ ॥
തത്ര തത്ര ഗിരസ്താസ്താ ഇതി വിശ്രുതവിക്രമഃ । ശ്രോഷ്യത്യാത്മാശ്രിതാ ഗാഥാഃ പൃഥുഃ പൃഥുപരാക്രമഃ ॥ ൨൬ ॥
ദിശോ വിജിത്യാപ്രതിരുദ്ധചക്രഃസ്വതേജസോത്പാടിതലോകശല്യഃ । സുരാസുരേന്ദ്രൈരുപഗീയമാനമഹാനുഭാവോ ഭവിതാ പതിര്ഭുവഃ ॥ ൨൭ ॥