ମୈତ୍ରେଯ ଉଵାଚ
ଇତି ବ୍ରୁଵାଣଂ ନୃପତିଂ ଗାଯକା ମୁନିଚୋଦିତାଃ ।
ତୁଷ୍ଟୁଵୁସ୍ତୁଷ୍ଟମନସସ୍ତଦ୍ଵାଗମୃତସେଵଯା ॥ ୧ ॥
ଇତି ବ୍ରୁଵାଣଂ ନୃପତିଂ ଗାଯକା ମୁନିଚୋଦିତାଃ ।
ତୁଷ୍ଟୁଵୁସ୍ତୁଷ୍ଟମନସସ୍ତଦ୍ଵାଗମୃତସେଵଯା ॥ ୧ ॥
ନାଲଂ ଵଯଂ ତେ ମହିମାନୁଵର୍ଣନେ
ଯୋ ଦେଵଵର୍ଯୋଽଵତତାର ମାଯଯା ।
ଵେନାଙ୍ଗଜାତସ୍ଯ ଚ ପୌରୁଷାଣି ତେ
ଵାଚସ୍ପତୀନାମପି ବଭ୍ରମୁର୍ଧିଯଃ ॥ ୨ ॥
ଯୋ ଦେଵଵର୍ଯୋଽଵତତାର ମାଯଯା ।
ଵେନାଙ୍ଗଜାତସ୍ଯ ଚ ପୌରୁଷାଣି ତେ
ଵାଚସ୍ପତୀନାମପି ବଭ୍ରମୁର୍ଧିଯଃ ॥ ୨ ॥
ଅଥାପ୍ଯୁଦାରଶ୍ରଵସଃ ପୃଥୋର୍ହରେଃ
କଲାଵତାରସ୍ଯ କଥାମୃତାଦୃତାଃ ।
ଯଥୋପଦେଶଂ ମୁନିଭିଃ ପ୍ରଚୋଦିତାଃ
ଶ୍ଲାଘ୍ଯାନି କର୍ମାଣି ଵଯଂ ଵିତନ୍ମହି ॥ ୩ ॥
କଲାଵତାରସ୍ଯ କଥାମୃତାଦୃତାଃ ।
ଯଥୋପଦେଶଂ ମୁନିଭିଃ ପ୍ରଚୋଦିତାଃ
ଶ୍ଲାଘ୍ଯାନି କର୍ମାଣି ଵଯଂ ଵିତନ୍ମହି ॥ ୩ ॥
ଏଷ ଧର୍ମଭୃତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଲୋକଂ ଧର୍ମେଽନୁଵର୍ତଯନ୍ ।
ଗୋପ୍ତା ଚ ଧର୍ମସେତୂନାଂ ଶାସ୍ତା ତତ୍ପରିପନ୍ଥିନାମ୍ ॥ ୪ ॥
ଗୋପ୍ତା ଚ ଧର୍ମସେତୂନାଂ ଶାସ୍ତା ତତ୍ପରିପନ୍ଥିନାମ୍ ॥ ୪ ॥
ଏଷ ଵୈ ଲୋକପାଲାନାଂ ବିଭର୍ତ୍ଯେକସ୍ତନୌ ତନୂଃ ।
କାଲେ କାଲେ ଯଥାଭାଗଂ ଲୋକଯୋରୁଭଯୋର୍ହିତମ୍ ॥ ୫ ॥
କାଲେ କାଲେ ଯଥାଭାଗଂ ଲୋକଯୋରୁଭଯୋର୍ହିତମ୍ ॥ ୫ ॥
ଵସୁ କାଲ ଉପାଦତ୍ତେ କାଲେ ଚାଯଂ ଵିମୁଞ୍ଚତି ।
ସମଃ ସର୍ଵେଷୁ ଭୂତେଷୁ ପ୍ରତପନ୍ ସୂର୍ଯଵଦ୍ଵିଭୁଃ ॥ ୬ ॥
ସମଃ ସର୍ଵେଷୁ ଭୂତେଷୁ ପ୍ରତପନ୍ ସୂର୍ଯଵଦ୍ଵିଭୁଃ ॥ ୬ ॥
ତିତିକ୍ଷତ୍ଯକ୍ରମଂ ଵୈନ୍ଯ ଉପର୍ଯାକ୍ରମତାମପି ।
ଭୂତାନାଂ କରୁଣଃ ଶଶ୍ଵଦାର୍ତାନାଂ କ୍ଷିତିଵୃତ୍ତିମାନ୍ ॥ ୭ ॥
ଭୂତାନାଂ କରୁଣଃ ଶଶ୍ଵଦାର୍ତାନାଂ କ୍ଷିତିଵୃତ୍ତିମାନ୍ ॥ ୭ ॥
ଦେଵେଽଵର୍ଷତ୍ଯସୌ ଦେଵୋ ନରଦେଵଵପୁର୍ହରିଃ ।
କୃଚ୍ଛ୍ରପ୍ରାଣାଃ ପ୍ରଜା ହ୍ଯେଷ ରକ୍ଷିଷ୍ଯତ୍ଯଞ୍ଜସେନ୍ଦ୍ରଵତ୍ ॥ ୮ ॥
କୃଚ୍ଛ୍ରପ୍ରାଣାଃ ପ୍ରଜା ହ୍ଯେଷ ରକ୍ଷିଷ୍ଯତ୍ଯଞ୍ଜସେନ୍ଦ୍ରଵତ୍ ॥ ୮ ॥
ଆପ୍ଯାଯଯତ୍ଯସୌ ଲୋକଂ ଵଦନାମୃତମୂର୍ତିନା ।
ସାନୁରାଗାଵଲୋକେନ ଵିଶଦସ୍ମିତଚାରୁଣା ॥ ୯ ॥
ସାନୁରାଗାଵଲୋକେନ ଵିଶଦସ୍ମିତଚାରୁଣା ॥ ୯ ॥
ଅଵ୍ଯକ୍ତଵର୍ତ୍ମୈଷ ନିଗୂଢକାର୍ଯୋଗମ୍ଭୀରଵେଧା ଉପଗୁପ୍ତଵିତ୍ତଃ । ଅନନ୍ତମାହାତ୍ମ୍ଯଗୁଣୈକଧାମାପୃଥୁଃ ପ୍ରଚେତା ଇଵ ସଂଵୃତାତ୍ମା ॥ ୧୦ ॥
ଦୁରାସଦୋ ଦୁର୍ଵିଷହ ଆସନ୍ନୋଽପି ଵିଦୂରଵତ୍ । ନୈଵାଭିଭଵିତୁଂ ଶକ୍ଯୋ ଵେନାରଣ୍ଯୁତ୍ଥିତୋଽନଲଃ ॥ ୧୧ ॥
ଅନ୍ତର୍ବହିଶ୍ଚ ଭୂତାନାଂ ପଶ୍ଯନ୍ କର୍ମାଣି ଚାରଣୈଃ । ଉଦାସୀନ ଇଵାଧ୍ଯକ୍ଷୋ ଵାଯୁରାତ୍ମେଵ ଦେହିନାମ୍ ॥ ୧୨ ॥
ନାଦଣ୍ଡ୍ଯଂ ଦଣ୍ଡଯତ୍ଯେଷ ସୁତମାତ୍ମଦ୍ଵିଷାମପି ।
ଦଣ୍ଡଯତ୍ଯାତ୍ମଜମପି ଦଣ୍ଡ୍ଯଂ ଧର୍ମପଥେ ସ୍ଥିତଃ ॥ ୧୩ ॥
ଦଣ୍ଡଯତ୍ଯାତ୍ମଜମପି ଦଣ୍ଡ୍ଯଂ ଧର୍ମପଥେ ସ୍ଥିତଃ ॥ ୧୩ ॥
ଅସ୍ଯାପ୍ରତିହତଂ ଚକ୍ରଂ ପୃଥୋରାମାନସାଚଲାତ୍ । ଵର୍ତତେ ଭଗଵାନର୍କୋ ଯାଵତ୍ତପତି ଗୋଗଣୈଃ ॥ ୧୪ ॥
ରଞ୍ଜଯିଷ୍ଯତି ଯଲ୍ଲୋକମଯମାତ୍ମଵିଚେଷ୍ଟିତୈଃ । ଅଥାମୁମାହୂ ରାଜାନଂ ମନୋରଞ୍ଜନକୈଃ ପ୍ରଜାଃ ॥ ୧୫ ॥
ଦୃଢଵ୍ରତଃ ସତ୍ଯସନ୍ଧୋ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯୋ ଵୃଦ୍ଧସେଵକଃ । ଶରଣ୍ଯଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ମାନଦୋ ଦୀନଵତ୍ସଲଃ ॥ ୧୬ ॥
ମାତୃଭକ୍ତିଃ ପରସ୍ତ୍ରୀଷୁ ପତ୍ନ୍ଯାମର୍ଧ ଇଵାତ୍ମନଃ । ପ୍ରଜାସୁ ପିତୃଵତ୍ସ୍ନିଗ୍ଧଃ କିଙ୍କରୋ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନାମ୍ ॥ ୧୭ ॥
ଦେହିନାମାତ୍ମଵତ୍ପ୍ରେଷ୍ଠଃ ସୁହୃଦାଂ ନନ୍ଦିଵର୍ଧନଃ । ମୁକ୍ତସଙ୍ଗପ୍ରସଙ୍ଗୋଽଯଂ ଦଣ୍ଡପାଣିରସାଧୁଷୁ ॥ ୧୮ ॥
ଅଯଂ ତୁ ସାକ୍ଷାଦ୍ଭଗଵାଂସ୍ତ୍ର୍ଯଧୀଶଃକୂଟସ୍ଥ ଆତ୍ମା କଲଯାଵତୀର୍ଣଃ । ଯସ୍ମିନ୍ନଵିଦ୍ଯାରଚିତଂ ନିରର୍ଥକଂପଶ୍ଯନ୍ତି ନାନାତ୍ଵମପି ପ୍ରତୀତମ୍ ॥ ୧୯ ॥
ଅଯଂ ଭୁଵୋ ମଣ୍ଡଲମୋଦଯାଦ୍ରେ-ର୍ଗୋପ୍ତୈକଵୀରୋ ନରଦେଵନାଥଃ । ଆସ୍ଥାଯ ଜୈତ୍ରଂ ରଥମାତ୍ତଚାପଃପର୍ଯସ୍ଯତେ ଦକ୍ଷିଣତୋ ଯଥାର୍କଃ ॥ ୨୦ ॥
ଅସ୍ମୈ ନୃପାଲାଃ କିଲ ତତ୍ର ତତ୍ରବଲିଂ ହରିଷ୍ଯନ୍ତି ସଲୋକପାଲାଃ । ମଂସ୍ଯନ୍ତ ଏଷାଂ ସ୍ତ୍ରିଯ ଆଦିରାଜଂଚକ୍ରାଯୁଧଂ ତଦ୍ଯଶ ଉଦ୍ଧରନ୍ତ୍ଯଃ ॥ ୨୧ ॥
ଅଯଂ ମହୀଂ ଗାଂ ଦୁଦୁହେଽଧିରାଜଃପ୍ରଜାପତିର୍ଵୃତ୍ତିକରଃ ପ୍ରଜାନାମ୍ । ଯୋ ଲୀଲଯାଦ୍ରୀନ୍ ସ୍ଵଶରାସକୋଟ୍ଯାଭିନ୍ଦନ୍ ସମାଂ ଗାମକରୋଦ୍ଯଥେନ୍ଦ୍ରଃ ॥ ୨୨ ॥
ଵିସ୍ଫୂର୍ଜଯନ୍ନାଜଗଵଂ ଧନୁଃ ସ୍ଵଯଂଯଦାଚରତ୍କ୍ଷ୍ମାମଵିଷହ୍ଯମାଜୌ । ତଦା ନିଲିଲ୍ଯୁର୍ଦିଶି ଦିଶ୍ଯସନ୍ତୋଲାଙ୍ଗୂଲମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ଯଥା ମୃଗେନ୍ଦ୍ରଃ ॥ ୨୩ ॥
ଏଷୋଽଶ୍ଵମେଧାଞ୍ ଶତମାଜହାରସରସ୍ଵତୀ ପ୍ରାଦୁରଭାଵି ଯତ୍ର । ଅହାର୍ଷୀଦ୍ଯସ୍ଯ ହଯଂ ପୁରନ୍ଦରଃଶତକ୍ରତୁଶ୍ଚରମେ ଵର୍ତମାନେ ॥ ୨୪ ॥
ଏଷ ସ୍ଵସଦ୍ମୋପଵନେ ସମେତ୍ଯସନତ୍କୁମାରଂ ଭଗଵନ୍ତମେକମ୍ । ଆରାଧ୍ଯ ଭକ୍ତ୍ଯାଲଭତାମଲଂ ତଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ଯତୋ ବ୍ରହ୍ମ ପରଂ ଵିଦନ୍ତି ॥ ୨୫ ॥
ତତ୍ର ତତ୍ର ଗିରସ୍ତାସ୍ତା ଇତି ଵିଶ୍ରୁତଵିକ୍ରମଃ । ଶ୍ରୋଷ୍ଯତ୍ଯାତ୍ମାଶ୍ରିତା ଗାଥାଃ ପୃଥୁଃ ପୃଥୁପରାକ୍ରମଃ ॥ ୨୬ ॥
ଦିଶୋ ଵିଜିତ୍ଯାପ୍ରତିରୁଦ୍ଧଚକ୍ରଃସ୍ଵତେଜସୋତ୍ପାଟିତଲୋକଶଲ୍ଯଃ । ସୁରାସୁରେନ୍ଦ୍ରୈରୁପଗୀଯମାନମହାନୁଭାଵୋ ଭଵିତା ପତିର୍ଭୁଵଃ ॥ ୨୭ ॥