മൈത്രേയ ഉവാച
ഇത്ഥം പൃഥുമഭിഷ്ടൂയ രുഷാ പ്രസ്ഫുരിതാധരമ് ।
പുനരാഹാവനിര്ഭീതാ സംസ്തഭ്യാത്മാനമാത്മനാ ॥ ൧ ॥
ഇത്ഥം പൃഥുമഭിഷ്ടൂയ രുഷാ പ്രസ്ഫുരിതാധരമ് ।
പുനരാഹാവനിര്ഭീതാ സംസ്തഭ്യാത്മാനമാത്മനാ ॥ ൧ ॥
സന്നിയച്ഛാഭിഭോ മന്യും നിബോധ ശ്രാവിതം ച മേ ।
സര്വതഃ സാരമാദത്തേ യഥാ മധുകരോ ബുധഃ ॥ ൨ ॥
സര്വതഃ സാരമാദത്തേ യഥാ മധുകരോ ബുധഃ ॥ ൨ ॥
അസ്മിഁല്ലോകേഽഥവാമുഷ്മിന്മുനിഭിസ്തത്ത്വദര്ശിഭിഃ ।
ദൃഷ്ടാ യോഗാഃ പ്രയുക്താശ്ച പുംസാം ശ്രേയഃപ്രസിദ്ധയേ ॥ ൩ ॥
ദൃഷ്ടാ യോഗാഃ പ്രയുക്താശ്ച പുംസാം ശ്രേയഃപ്രസിദ്ധയേ ॥ ൩ ॥
താനാതിഷ്ഠതി യഃ സമ്യഗുപായാന് പൂര്വദര്ശിതാന് ।
അവരഃ ശ്രദ്ധയോപേത ഉപേയാന് വിന്ദതേഽഞ്ജസാ ॥ ൪ ॥
അവരഃ ശ്രദ്ധയോപേത ഉപേയാന് വിന്ദതേഽഞ്ജസാ ॥ ൪ ॥
താനനാദൃത്യ യോഽവിദ്വാനര്ഥാനാരഭതേ സ്വയമ് ।
തസ്യ വ്യഭിചരന്ത്യര്ഥാ ആരബ്ധാശ്ച പുനഃ പുനഃ ॥ ൫ ॥
തസ്യ വ്യഭിചരന്ത്യര്ഥാ ആരബ്ധാശ്ച പുനഃ പുനഃ ॥ ൫ ॥
പുരാ സൃഷ്ടാ ഹ്യോഷധയോ ബ്രഹ്മണാ യാ വിശാമ്പതേ ।
ഭുജ്യമാനാ മയാ ദൃഷ്ടാ അസദ്ഭിരധൃതവ്രതൈഃ ॥ ൬ ॥
ഭുജ്യമാനാ മയാ ദൃഷ്ടാ അസദ്ഭിരധൃതവ്രതൈഃ ॥ ൬ ॥
അപാലിതാനാദൃതാ ച ഭവദ്ഭിര്ലോകപാലകൈഃ ।
ചോരീഭൂതേഽഥ ലോകേഽഹം യജ്ഞാര്ഥേഽഗ്രസമോഷധീഃ ॥ ൭ ॥
ചോരീഭൂതേഽഥ ലോകേഽഹം യജ്ഞാര്ഥേഽഗ്രസമോഷധീഃ ॥ ൭ ॥
നൂനം താ വീരുധഃ ക്ഷീണാ മയി കാലേന ഭൂയസാ ।
തത്ര യോഗേന ദൃഷ്ടേന ഭവാനാദാതുമര്ഹതി ॥ ൮ ॥
തത്ര യോഗേന ദൃഷ്ടേന ഭവാനാദാതുമര്ഹതി ॥ ൮ ॥
വത്സം കല്പയ മേ വീര യേനാഹം വത്സലാ തവ ।
ധോക്ഷ്യേ ക്ഷീരമയാന്കാമാനനുരൂപം ച ദോഹനമ് ॥ ൯ ॥
ധോക്ഷ്യേ ക്ഷീരമയാന്കാമാനനുരൂപം ച ദോഹനമ് ॥ ൯ ॥
ദോഗ്ധാരം ച മഹാബാഹോ ഭൂതാനാം ഭൂതഭാവന ।
അന്നമീപ്സിതമൂര്ജസ്വദ്ഭഗവാന് വാഞ്ഛതേ യദി ॥ ൧൦ ॥
അന്നമീപ്സിതമൂര്ജസ്വദ്ഭഗവാന് വാഞ്ഛതേ യദി ॥ ൧൦ ॥
സമാം ച കുരു മാം രാജന്ദേവവൃഷ്ടം യഥാ പയഃ ।
അപര്താവപി ഭദ്രം തേ ഉപാവര്തേത മേ വിഭോ ॥ ൧൧ ॥
അപര്താവപി ഭദ്രം തേ ഉപാവര്തേത മേ വിഭോ ॥ ൧൧ ॥
ഇതി പ്രിയം ഹിതം വാക്യം ഭുവ ആദായ ഭൂപതിഃ ।
വത്സം കൃത്വാ മനും പാണാവദുഹത്സകലൌഷധീഃ ॥ ൧൨ ॥
വത്സം കൃത്വാ മനും പാണാവദുഹത്സകലൌഷധീഃ ॥ ൧൨ ॥
തഥാപരേ ച സര്വത്ര സാരമാദദതേ ബുധാഃ ।
തതോഽന്യേ ച യഥാകാമം ദുദുഹുഃ പൃഥുഭാവിതാമ് ॥ ൧൩ ॥
തതോഽന്യേ ച യഥാകാമം ദുദുഹുഃ പൃഥുഭാവിതാമ് ॥ ൧൩ ॥
ഋഷയോ ദുദുഹുര്ദേവീമിന്ദ്രിയേഷ്വഥ സത്തമ ।
വത്സം ബൃഹസ്പതിം കൃത്വാ പയശ്ഛന്ദോമയം ശുചി ॥ ൧൪ ॥
വത്സം ബൃഹസ്പതിം കൃത്വാ പയശ്ഛന്ദോമയം ശുചി ॥ ൧൪ ॥
കൃത്വാ വത്സം സുരഗണാ ഇന്ദ്രം സോമമദൂദുഹന് ।
ഹിരണ്മയേന പാത്രേണ വീര്യമോജോ ബലം പയഃ ॥ ൧൫ ॥
ഹിരണ്മയേന പാത്രേണ വീര്യമോജോ ബലം പയഃ ॥ ൧൫ ॥
ദൈതേയാ ദാനവാ വത്സം പ്രഹ്ലാദമസുരര്ഷഭമ് ।
വിധായാദൂദുഹന് ക്ഷീരമയഃപാത്രേ സുരാസവമ് ॥ ൧൬ ॥
വിധായാദൂദുഹന് ക്ഷീരമയഃപാത്രേ സുരാസവമ് ॥ ൧൬ ॥
ഗന്ധര്വാപ്സരസോഽധുക്ഷന് പാത്രേ പദ്മമയേ പയഃ ।
വത്സം വിശ്വാവസും കൃത്വാ ഗാന്ധര്വം മധു സൌഭഗമ് ॥ ൧൭ ॥
വത്സം വിശ്വാവസും കൃത്വാ ഗാന്ധര്വം മധു സൌഭഗമ് ॥ ൧൭ ॥
വത്സേന പിതരോഽര്യമ്ണാ കവ്യം ക്ഷീരമധുക്ഷത ।
ആമപാത്രേ മഹാഭാഗാഃ ശ്രദ്ധയാ ശ്രാദ്ധദേവതാഃ ॥ ൧൮ ॥
ആമപാത്രേ മഹാഭാഗാഃ ശ്രദ്ധയാ ശ്രാദ്ധദേവതാഃ ॥ ൧൮ ॥
പ്രകല്പ്യ വത്സം കപിലം സിദ്ധാഃ സങ്കല്പനാമയീമ് ।
സിദ്ധിം നഭസി വിദ്യാം ച യേ ച വിദ്യാധരാദയഃ ॥ ൧൯ ॥
സിദ്ധിം നഭസി വിദ്യാം ച യേ ച വിദ്യാധരാദയഃ ॥ ൧൯ ॥
അന്യേ ച മായിനോ മായാമന്തര്ധാനാദ്ഭുതാത്മനാമ് ।
മയം പ്രകല്പ്യ വത്സം തേ ദുദുഹുര്ധാരണാമയീമ് ॥ ൨൦ ॥
മയം പ്രകല്പ്യ വത്സം തേ ദുദുഹുര്ധാരണാമയീമ് ॥ ൨൦ ॥
യക്ഷരക്ഷാംസി ഭൂതാനി പിശാചാഃ പിശിതാശനാഃ ।
ഭൂതേശവത്സാ ദുദുഹുഃ കപാലേ ക്ഷതജാസവമ് ॥ ൨൧ ॥
ഭൂതേശവത്സാ ദുദുഹുഃ കപാലേ ക്ഷതജാസവമ് ॥ ൨൧ ॥
തഥാഹയോ ദന്ദശൂകാഃ സര്പാ നാഗാശ്ച തക്ഷകമ് ।
വിധായ വത്സം ദുദുഹുര്ബിലപാത്രേ വിഷം പയഃ ॥ ൨൨ ॥
വിധായ വത്സം ദുദുഹുര്ബിലപാത്രേ വിഷം പയഃ ॥ ൨൨ ॥
പശവോ യവസം ക്ഷീരം വത്സം കൃത്വാ ച ഗോവൃഷമ് ।
അരണ്യപാത്രേ ചാധുക്ഷന്മൃഗേന്ദ്രേണ ച ദംഷ്ട്രിണഃ ॥ ൨൩ ॥
അരണ്യപാത്രേ ചാധുക്ഷന്മൃഗേന്ദ്രേണ ച ദംഷ്ട്രിണഃ ॥ ൨൩ ॥
ക്രവ്യാദാഃ പ്രാണിനഃ ക്രവ്യം ദുദുഹുഃ സ്വേ കലേവരേ ।
സുപര്ണവത്സാ വിഹഗാശ്ചരം ചാചരമേവ ച ॥ ൨൪ ॥
സുപര്ണവത്സാ വിഹഗാശ്ചരം ചാചരമേവ ച ॥ ൨൪ ॥
വടവത്സാ വനസ്പതയഃ പൃഥഗ്രസമയം പയഃ ।
ഗിരയോ ഹിമവദ്വത്സാ നാനാധാതൂന് സ്വസാനുഷു ॥ ൨൫ ॥
ഗിരയോ ഹിമവദ്വത്സാ നാനാധാതൂന് സ്വസാനുഷു ॥ ൨൫ ॥
സര്വേ സ്വമുഖ്യവത്സേന സ്വേ സ്വേ പാത്രേ പൃഥക് പയഃ ।
സര്വകാമദുഘാം പൃഥ്വീം ദുദുഹുഃ പൃഥുഭാവിതാമ് ॥ ൨൬ ॥
സര്വകാമദുഘാം പൃഥ്വീം ദുദുഹുഃ പൃഥുഭാവിതാമ് ॥ ൨൬ ॥
ഏവം പൃഥ്വാദയഃ പൃഥ്വീമന്നാദാഃ സ്വന്നമാത്മനഃ ।
ദോഹവത്സാദിഭേദേന ക്ഷീരഭേദം കുരൂദ്വഹ ॥ ൨൭ ॥
ദോഹവത്സാദിഭേദേന ക്ഷീരഭേദം കുരൂദ്വഹ ॥ ൨൭ ॥
തതോ മഹീപതിഃ പ്രീതഃ സര്വകാമദുഘാം പൃഥുഃ ।
ദുഹിതൃത്വേ ചകാരേമാം പ്രേമ്ണാ ദുഹിതൃവത്സലഃ ॥ ൨൮ ॥
ദുഹിതൃത്വേ ചകാരേമാം പ്രേമ്ണാ ദുഹിതൃവത്സലഃ ॥ ൨൮ ॥
ചൂര്ണയന് സ്വധനുഷ്കോട്യാ ഗിരികൂടാനി രാജരാട് ।
ഭൂമണ്ഡലമിദം വൈന്യഃ പ്രായശ്ചക്രേ സമം വിഭുഃ ॥ ൨൯ ॥
ഭൂമണ്ഡലമിദം വൈന്യഃ പ്രായശ്ചക്രേ സമം വിഭുഃ ॥ ൨൯ ॥
അഥാസ്മിന് ഭഗവാന് വൈന്യഃ പ്രജാനാം വൃത്തിദഃ പിതാ ।
നിവാസാന് കല്പയാം ചക്രേ തത്ര തത്ര യഥാര്ഹതഃ ॥ ൩൦ ॥
നിവാസാന് കല്പയാം ചക്രേ തത്ര തത്ര യഥാര്ഹതഃ ॥ ൩൦ ॥
ഗ്രാമാന് പുരഃ പത്തനാനി ദുര്ഗാണി വിവിധാനി ച ।
ഘോഷാന് വ്രജാന് സശിബിരാനാകരാന് ഖേടഖര്വടാന് ॥ ൩൧ ॥
ഘോഷാന് വ്രജാന് സശിബിരാനാകരാന് ഖേടഖര്വടാന് ॥ ൩൧ ॥
പ്രാക്പൃഥോരിഹ നൈവൈഷാ പുരഗ്രാമാദികല്പനാ ।
യഥാസുഖം വസന്തി സ്മ തത്ര തത്രാകുതോഭയാഃ ॥ ൩൨ ॥
യഥാസുഖം വസന്തി സ്മ തത്ര തത്രാകുതോഭയാഃ ॥ ൩൨ ॥