ମୈତ୍ରେଯ ଉଵାଚ
ଇତ୍ଥଂ ପୃଥୁମଭିଷ୍ଟୂଯ ରୁଷା ପ୍ରସ୍ଫୁରିତାଧରମ୍ ।
ପୁନରାହାଵନିର୍ଭୀତା ସଂସ୍ତଭ୍ଯାତ୍ମାନମାତ୍ମନା ॥ ୧ ॥
ଇତ୍ଥଂ ପୃଥୁମଭିଷ୍ଟୂଯ ରୁଷା ପ୍ରସ୍ଫୁରିତାଧରମ୍ ।
ପୁନରାହାଵନିର୍ଭୀତା ସଂସ୍ତଭ୍ଯାତ୍ମାନମାତ୍ମନା ॥ ୧ ॥
ସନ୍ନିଯଚ୍ଛାଭିଭୋ ମନ୍ଯୁଂ ନିବୋଧ ଶ୍ରାଵିତଂ ଚ ମେ ।
ସର୍ଵତଃ ସାରମାଦତ୍ତେ ଯଥା ମଧୁକରୋ ବୁଧଃ ॥ ୨ ॥
ସର୍ଵତଃ ସାରମାଦତ୍ତେ ଯଥା ମଧୁକରୋ ବୁଧଃ ॥ ୨ ॥
ଅସ୍ମିଁଲ୍ଲୋକେଽଥଵାମୁଷ୍ମିନ୍ମୁନିଭିସ୍ତତ୍ତ୍ଵଦର୍ଶିଭିଃ ।
ଦୃଷ୍ଟା ଯୋଗାଃ ପ୍ରଯୁକ୍ତାଶ୍ଚ ପୁଂସାଂ ଶ୍ରେଯଃପ୍ରସିଦ୍ଧଯେ ॥ ୩ ॥
ଦୃଷ୍ଟା ଯୋଗାଃ ପ୍ରଯୁକ୍ତାଶ୍ଚ ପୁଂସାଂ ଶ୍ରେଯଃପ୍ରସିଦ୍ଧଯେ ॥ ୩ ॥
ତାନାତିଷ୍ଠତି ଯଃ ସମ୍ଯଗୁପାଯାନ୍ ପୂର୍ଵଦର୍ଶିତାନ୍ ।
ଅଵରଃ ଶ୍ରଦ୍ଧଯୋପେତ ଉପେଯାନ୍ ଵିନ୍ଦତେଽଞ୍ଜସା ॥ ୪ ॥
ଅଵରଃ ଶ୍ରଦ୍ଧଯୋପେତ ଉପେଯାନ୍ ଵିନ୍ଦତେଽଞ୍ଜସା ॥ ୪ ॥
ତାନନାଦୃତ୍ଯ ଯୋଽଵିଦ୍ଵାନର୍ଥାନାରଭତେ ସ୍ଵଯମ୍ ।
ତସ୍ଯ ଵ୍ଯଭିଚରନ୍ତ୍ଯର୍ଥା ଆରବ୍ଧାଶ୍ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ ॥ ୫ ॥
ତସ୍ଯ ଵ୍ଯଭିଚରନ୍ତ୍ଯର୍ଥା ଆରବ୍ଧାଶ୍ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ ॥ ୫ ॥
ପୁରା ସୃଷ୍ଟା ହ୍ଯୋଷଧଯୋ ବ୍ରହ୍ମଣା ଯା ଵିଶାମ୍ପତେ ।
ଭୁଜ୍ଯମାନା ମଯା ଦୃଷ୍ଟା ଅସଦ୍ଭିରଧୃତଵ୍ରତୈଃ ॥ ୬ ॥
ଭୁଜ୍ଯମାନା ମଯା ଦୃଷ୍ଟା ଅସଦ୍ଭିରଧୃତଵ୍ରତୈଃ ॥ ୬ ॥
ଅପାଲିତାନାଦୃତା ଚ ଭଵଦ୍ଭିର୍ଲୋକପାଲକୈଃ ।
ଚୋରୀଭୂତେଽଥ ଲୋକେଽହଂ ଯଜ୍ଞାର୍ଥେଽଗ୍ରସମୋଷଧୀଃ ॥ ୭ ॥
ଚୋରୀଭୂତେଽଥ ଲୋକେଽହଂ ଯଜ୍ଞାର୍ଥେଽଗ୍ରସମୋଷଧୀଃ ॥ ୭ ॥
ନୂନଂ ତା ଵୀରୁଧଃ କ୍ଷୀଣା ମଯି କାଲେନ ଭୂଯସା ।
ତତ୍ର ଯୋଗେନ ଦୃଷ୍ଟେନ ଭଵାନାଦାତୁମର୍ହତି ॥ ୮ ॥
ତତ୍ର ଯୋଗେନ ଦୃଷ୍ଟେନ ଭଵାନାଦାତୁମର୍ହତି ॥ ୮ ॥
ଵତ୍ସଂ କଲ୍ପଯ ମେ ଵୀର ଯେନାହଂ ଵତ୍ସଲା ତଵ ।
ଧୋକ୍ଷ୍ଯେ କ୍ଷୀରମଯାନ୍କାମାନନୁରୂପଂ ଚ ଦୋହନମ୍ ॥ ୯ ॥
ଧୋକ୍ଷ୍ଯେ କ୍ଷୀରମଯାନ୍କାମାନନୁରୂପଂ ଚ ଦୋହନମ୍ ॥ ୯ ॥
ଦୋଗ୍ଧାରଂ ଚ ମହାବାହୋ ଭୂତାନାଂ ଭୂତଭାଵନ ।
ଅନ୍ନମୀପ୍ସିତମୂର୍ଜସ୍ଵଦ୍ଭଗଵାନ୍ ଵାଞ୍ଛତେ ଯଦି ॥ ୧୦ ॥
ଅନ୍ନମୀପ୍ସିତମୂର୍ଜସ୍ଵଦ୍ଭଗଵାନ୍ ଵାଞ୍ଛତେ ଯଦି ॥ ୧୦ ॥
ସମାଂ ଚ କୁରୁ ମାଂ ରାଜନ୍ଦେଵଵୃଷ୍ଟଂ ଯଥା ପଯଃ ।
ଅପର୍ତାଵପି ଭଦ୍ରଂ ତେ ଉପାଵର୍ତେତ ମେ ଵିଭୋ ॥ ୧୧ ॥
ଅପର୍ତାଵପି ଭଦ୍ରଂ ତେ ଉପାଵର୍ତେତ ମେ ଵିଭୋ ॥ ୧୧ ॥
ଇତି ପ୍ରିଯଂ ହିତଂ ଵାକ୍ଯଂ ଭୁଵ ଆଦାଯ ଭୂପତିଃ ।
ଵତ୍ସଂ କୃତ୍ଵା ମନୁଂ ପାଣାଵଦୁହତ୍ସକଲୌଷଧୀଃ ॥ ୧୨ ॥
ଵତ୍ସଂ କୃତ୍ଵା ମନୁଂ ପାଣାଵଦୁହତ୍ସକଲୌଷଧୀଃ ॥ ୧୨ ॥
ତଥାପରେ ଚ ସର୍ଵତ୍ର ସାରମାଦଦତେ ବୁଧାଃ ।
ତତୋଽନ୍ଯେ ଚ ଯଥାକାମଂ ଦୁଦୁହୁଃ ପୃଥୁଭାଵିତାମ୍ ॥ ୧୩ ॥
ତତୋଽନ୍ଯେ ଚ ଯଥାକାମଂ ଦୁଦୁହୁଃ ପୃଥୁଭାଵିତାମ୍ ॥ ୧୩ ॥
ଋଷଯୋ ଦୁଦୁହୁର୍ଦେଵୀମିନ୍ଦ୍ରିଯେଷ୍ଵଥ ସତ୍ତମ ।
ଵତ୍ସଂ ବୃହସ୍ପତିଂ କୃତ୍ଵା ପଯଶ୍ଛନ୍ଦୋମଯଂ ଶୁଚି ॥ ୧୪ ॥
ଵତ୍ସଂ ବୃହସ୍ପତିଂ କୃତ୍ଵା ପଯଶ୍ଛନ୍ଦୋମଯଂ ଶୁଚି ॥ ୧୪ ॥
କୃତ୍ଵା ଵତ୍ସଂ ସୁରଗଣା ଇନ୍ଦ୍ରଂ ସୋମମଦୂଦୁହନ୍ ।
ହିରଣ୍ମଯେନ ପାତ୍ରେଣ ଵୀର୍ଯମୋଜୋ ବଲଂ ପଯଃ ॥ ୧୫ ॥
ହିରଣ୍ମଯେନ ପାତ୍ରେଣ ଵୀର୍ଯମୋଜୋ ବଲଂ ପଯଃ ॥ ୧୫ ॥
ଦୈତେଯା ଦାନଵା ଵତ୍ସଂ ପ୍ରହ୍ଲାଦମସୁରର୍ଷଭମ୍ ।
ଵିଧାଯାଦୂଦୁହନ୍ କ୍ଷୀରମଯଃପାତ୍ରେ ସୁରାସଵମ୍ ॥ ୧୬ ॥
ଵିଧାଯାଦୂଦୁହନ୍ କ୍ଷୀରମଯଃପାତ୍ରେ ସୁରାସଵମ୍ ॥ ୧୬ ॥
ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସୋଽଧୁକ୍ଷନ୍ ପାତ୍ରେ ପଦ୍ମମଯେ ପଯଃ ।
ଵତ୍ସଂ ଵିଶ୍ଵାଵସୁଂ କୃତ୍ଵା ଗାନ୍ଧର୍ଵଂ ମଧୁ ସୌଭଗମ୍ ॥ ୧୭ ॥
ଵତ୍ସଂ ଵିଶ୍ଵାଵସୁଂ କୃତ୍ଵା ଗାନ୍ଧର୍ଵଂ ମଧୁ ସୌଭଗମ୍ ॥ ୧୭ ॥
ଵତ୍ସେନ ପିତରୋଽର୍ଯମ୍ଣା କଵ୍ଯଂ କ୍ଷୀରମଧୁକ୍ଷତ ।
ଆମପାତ୍ରେ ମହାଭାଗାଃ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ଶ୍ରାଦ୍ଧଦେଵତାଃ ॥ ୧୮ ॥
ଆମପାତ୍ରେ ମହାଭାଗାଃ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ଶ୍ରାଦ୍ଧଦେଵତାଃ ॥ ୧୮ ॥
ପ୍ରକଲ୍ପ୍ଯ ଵତ୍ସଂ କପିଲଂ ସିଦ୍ଧାଃ ସଙ୍କଲ୍ପନାମଯୀମ୍ ।
ସିଦ୍ଧିଂ ନଭସି ଵିଦ୍ଯାଂ ଚ ଯେ ଚ ଵିଦ୍ଯାଧରାଦଯଃ ॥ ୧୯ ॥
ସିଦ୍ଧିଂ ନଭସି ଵିଦ୍ଯାଂ ଚ ଯେ ଚ ଵିଦ୍ଯାଧରାଦଯଃ ॥ ୧୯ ॥
ଅନ୍ଯେ ଚ ମାଯିନୋ ମାଯାମନ୍ତର୍ଧାନାଦ୍ଭୁତାତ୍ମନାମ୍ ।
ମଯଂ ପ୍ରକଲ୍ପ୍ଯ ଵତ୍ସଂ ତେ ଦୁଦୁହୁର୍ଧାରଣାମଯୀମ୍ ॥ ୨୦ ॥
ମଯଂ ପ୍ରକଲ୍ପ୍ଯ ଵତ୍ସଂ ତେ ଦୁଦୁହୁର୍ଧାରଣାମଯୀମ୍ ॥ ୨୦ ॥
ଯକ୍ଷରକ୍ଷାଂସି ଭୂତାନି ପିଶାଚାଃ ପିଶିତାଶନାଃ ।
ଭୂତେଶଵତ୍ସା ଦୁଦୁହୁଃ କପାଲେ କ୍ଷତଜାସଵମ୍ ॥ ୨୧ ॥
ଭୂତେଶଵତ୍ସା ଦୁଦୁହୁଃ କପାଲେ କ୍ଷତଜାସଵମ୍ ॥ ୨୧ ॥
ତଥାହଯୋ ଦନ୍ଦଶୂକାଃ ସର୍ପା ନାଗାଶ୍ଚ ତକ୍ଷକମ୍ ।
ଵିଧାଯ ଵତ୍ସଂ ଦୁଦୁହୁର୍ବିଲପାତ୍ରେ ଵିଷଂ ପଯଃ ॥ ୨୨ ॥
ଵିଧାଯ ଵତ୍ସଂ ଦୁଦୁହୁର୍ବିଲପାତ୍ରେ ଵିଷଂ ପଯଃ ॥ ୨୨ ॥
ପଶଵୋ ଯଵସଂ କ୍ଷୀରଂ ଵତ୍ସଂ କୃତ୍ଵା ଚ ଗୋଵୃଷମ୍ ।
ଅରଣ୍ଯପାତ୍ରେ ଚାଧୁକ୍ଷନ୍ମୃଗେନ୍ଦ୍ରେଣ ଚ ଦଂଷ୍ଟ୍ରିଣଃ ॥ ୨୩ ॥
ଅରଣ୍ଯପାତ୍ରେ ଚାଧୁକ୍ଷନ୍ମୃଗେନ୍ଦ୍ରେଣ ଚ ଦଂଷ୍ଟ୍ରିଣଃ ॥ ୨୩ ॥
କ୍ରଵ୍ଯାଦାଃ ପ୍ରାଣିନଃ କ୍ରଵ୍ଯଂ ଦୁଦୁହୁଃ ସ୍ଵେ କଲେଵରେ ।
ସୁପର୍ଣଵତ୍ସା ଵିହଗାଶ୍ଚରଂ ଚାଚରମେଵ ଚ ॥ ୨୪ ॥
ସୁପର୍ଣଵତ୍ସା ଵିହଗାଶ୍ଚରଂ ଚାଚରମେଵ ଚ ॥ ୨୪ ॥
ଵଟଵତ୍ସା ଵନସ୍ପତଯଃ ପୃଥଗ୍ରସମଯଂ ପଯଃ ।
ଗିରଯୋ ହିମଵଦ୍ଵତ୍ସା ନାନାଧାତୂନ୍ ସ୍ଵସାନୁଷୁ ॥ ୨୫ ॥
ଗିରଯୋ ହିମଵଦ୍ଵତ୍ସା ନାନାଧାତୂନ୍ ସ୍ଵସାନୁଷୁ ॥ ୨୫ ॥
ସର୍ଵେ ସ୍ଵମୁଖ୍ଯଵତ୍ସେନ ସ୍ଵେ ସ୍ଵେ ପାତ୍ରେ ପୃଥକ୍ ପଯଃ ।
ସର୍ଵକାମଦୁଘାଂ ପୃଥ୍ଵୀଂ ଦୁଦୁହୁଃ ପୃଥୁଭାଵିତାମ୍ ॥ ୨୬ ॥
ସର୍ଵକାମଦୁଘାଂ ପୃଥ୍ଵୀଂ ଦୁଦୁହୁଃ ପୃଥୁଭାଵିତାମ୍ ॥ ୨୬ ॥
ଏଵଂ ପୃଥ୍ଵାଦଯଃ ପୃଥ୍ଵୀମନ୍ନାଦାଃ ସ୍ଵନ୍ନମାତ୍ମନଃ ।
ଦୋହଵତ୍ସାଦିଭେଦେନ କ୍ଷୀରଭେଦଂ କୁରୂଦ୍ଵହ ॥ ୨୭ ॥
ଦୋହଵତ୍ସାଦିଭେଦେନ କ୍ଷୀରଭେଦଂ କୁରୂଦ୍ଵହ ॥ ୨୭ ॥
ତତୋ ମହୀପତିଃ ପ୍ରୀତଃ ସର୍ଵକାମଦୁଘାଂ ପୃଥୁଃ ।
ଦୁହିତୃତ୍ଵେ ଚକାରେମାଂ ପ୍ରେମ୍ଣା ଦୁହିତୃଵତ୍ସଲଃ ॥ ୨୮ ॥
ଦୁହିତୃତ୍ଵେ ଚକାରେମାଂ ପ୍ରେମ୍ଣା ଦୁହିତୃଵତ୍ସଲଃ ॥ ୨୮ ॥
ଚୂର୍ଣଯନ୍ ସ୍ଵଧନୁଷ୍କୋଟ୍ଯା ଗିରିକୂଟାନି ରାଜରାଟ୍ ।
ଭୂମଣ୍ଡଲମିଦଂ ଵୈନ୍ଯଃ ପ୍ରାଯଶ୍ଚକ୍ରେ ସମଂ ଵିଭୁଃ ॥ ୨୯ ॥
ଭୂମଣ୍ଡଲମିଦଂ ଵୈନ୍ଯଃ ପ୍ରାଯଶ୍ଚକ୍ରେ ସମଂ ଵିଭୁଃ ॥ ୨୯ ॥
ଅଥାସ୍ମିନ୍ ଭଗଵାନ୍ ଵୈନ୍ଯଃ ପ୍ରଜାନାଂ ଵୃତ୍ତିଦଃ ପିତା ।
ନିଵାସାନ୍ କଲ୍ପଯାଂ ଚକ୍ରେ ତତ୍ର ତତ୍ର ଯଥାର୍ହତଃ ॥ ୩୦ ॥
ନିଵାସାନ୍ କଲ୍ପଯାଂ ଚକ୍ରେ ତତ୍ର ତତ୍ର ଯଥାର୍ହତଃ ॥ ୩୦ ॥
ଗ୍ରାମାନ୍ ପୁରଃ ପତ୍ତନାନି ଦୁର୍ଗାଣି ଵିଵିଧାନି ଚ ।
ଘୋଷାନ୍ ଵ୍ରଜାନ୍ ସଶିବିରାନାକରାନ୍ ଖେଟଖର୍ଵଟାନ୍ ॥ ୩୧ ॥
ଘୋଷାନ୍ ଵ୍ରଜାନ୍ ସଶିବିରାନାକରାନ୍ ଖେଟଖର୍ଵଟାନ୍ ॥ ୩୧ ॥
ପ୍ରାକ୍ପୃଥୋରିହ ନୈଵୈଷା ପୁରଗ୍ରାମାଦିକଲ୍ପନା ।
ଯଥାସୁଖଂ ଵସନ୍ତି ସ୍ମ ତତ୍ର ତତ୍ରାକୁତୋଭଯାଃ ॥ ୩୨ ॥
ଯଥାସୁଖଂ ଵସନ୍ତି ସ୍ମ ତତ୍ର ତତ୍ରାକୁତୋଭଯାଃ ॥ ୩୨ ॥