మైత్రేయ ఉవాచ
ఇత్థం పృథుమభిష్టూయ రుషా ప్రస్ఫురితాధరమ్ ।
పునరాహావనిర్భీతా సంస్తభ్యాత్మానమాత్మనా ॥ ౧ ॥
ఇత్థం పృథుమభిష్టూయ రుషా ప్రస్ఫురితాధరమ్ ।
పునరాహావనిర్భీతా సంస్తభ్యాత్మానమాత్మనా ॥ ౧ ॥
సన్నియచ్ఛాభిభో మన్యుం నిబోధ శ్రావితం చ మే ।
సర్వతః సారమాదత్తే యథా మధుకరో బుధః ॥ ౨ ॥
సర్వతః సారమాదత్తే యథా మధుకరో బుధః ॥ ౨ ॥
అస్మిఁల్లోకేఽథవాముష్మిన్మునిభిస్తత్త్వదర్శిభిః ।
దృష్టా యోగాః ప్రయుక్తాశ్చ పుంసాం శ్రేయఃప్రసిద్ధయే ॥ ౩ ॥
దృష్టా యోగాః ప్రయుక్తాశ్చ పుంసాం శ్రేయఃప్రసిద్ధయే ॥ ౩ ॥
తానాతిష్ఠతి యః సమ్యగుపాయాన్ పూర్వదర్శితాన్ ।
అవరః శ్రద్ధయోపేత ఉపేయాన్ విన్దతేఽఞ్జసా ॥ ౪ ॥
అవరః శ్రద్ధయోపేత ఉపేయాన్ విన్దతేఽఞ్జసా ॥ ౪ ॥
తాననాదృత్య యోఽవిద్వానర్థానారభతే స్వయమ్ ।
తస్య వ్యభిచరన్త్యర్థా ఆరబ్ధాశ్చ పునః పునః ॥ ౫ ॥
తస్య వ్యభిచరన్త్యర్థా ఆరబ్ధాశ్చ పునః పునః ॥ ౫ ॥
పురా సృష్టా హ్యోషధయో బ్రహ్మణా యా విశామ్పతే ।
భుజ్యమానా మయా దృష్టా అసద్భిరధృతవ్రతైః ॥ ౬ ॥
భుజ్యమానా మయా దృష్టా అసద్భిరధృతవ్రతైః ॥ ౬ ॥
అపాలితానాదృతా చ భవద్భిర్లోకపాలకైః ।
చోరీభూతేఽథ లోకేఽహం యజ్ఞార్థేఽగ్రసమోషధీః ॥ ౭ ॥
చోరీభూతేఽథ లోకేఽహం యజ్ఞార్థేఽగ్రసమోషధీః ॥ ౭ ॥
నూనం తా వీరుధః క్షీణా మయి కాలేన భూయసా ।
తత్ర యోగేన దృష్టేన భవానాదాతుమర్హతి ॥ ౮ ॥
తత్ర యోగేన దృష్టేన భవానాదాతుమర్హతి ॥ ౮ ॥
వత్సం కల్పయ మే వీర యేనాహం వత్సలా తవ ।
ధోక్ష్యే క్షీరమయాన్కామాననురూపం చ దోహనమ్ ॥ ౯ ॥
ధోక్ష్యే క్షీరమయాన్కామాననురూపం చ దోహనమ్ ॥ ౯ ॥
దోగ్ధారం చ మహాబాహో భూతానాం భూతభావన ।
అన్నమీప్సితమూర్జస్వద్భగవాన్ వాఞ్ఛతే యది ॥ ౧౦ ॥
అన్నమీప్సితమూర్జస్వద్భగవాన్ వాఞ్ఛతే యది ॥ ౧౦ ॥
సమాం చ కురు మాం రాజన్దేవవృష్టం యథా పయః ।
అపర్తావపి భద్రం తే ఉపావర్తేత మే విభో ॥ ౧౧ ॥
అపర్తావపి భద్రం తే ఉపావర్తేత మే విభో ॥ ౧౧ ॥
ఇతి ప్రియం హితం వాక్యం భువ ఆదాయ భూపతిః ।
వత్సం కృత్వా మనుం పాణావదుహత్సకలౌషధీః ॥ ౧౨ ॥
వత్సం కృత్వా మనుం పాణావదుహత్సకలౌషధీః ॥ ౧౨ ॥
తథాపరే చ సర్వత్ర సారమాదదతే బుధాః ।
తతోఽన్యే చ యథాకామం దుదుహుః పృథుభావితామ్ ॥ ౧౩ ॥
తతోఽన్యే చ యథాకామం దుదుహుః పృథుభావితామ్ ॥ ౧౩ ॥
ఋషయో దుదుహుర్దేవీమిన్ద్రియేష్వథ సత్తమ ।
వత్సం బృహస్పతిం కృత్వా పయశ్ఛన్దోమయం శుచి ॥ ౧౪ ॥
వత్సం బృహస్పతిం కృత్వా పయశ్ఛన్దోమయం శుచి ॥ ౧౪ ॥
కృత్వా వత్సం సురగణా ఇన్ద్రం సోమమదూదుహన్ ।
హిరణ్మయేన పాత్రేణ వీర్యమోజో బలం పయః ॥ ౧౫ ॥
హిరణ్మయేన పాత్రేణ వీర్యమోజో బలం పయః ॥ ౧౫ ॥
దైతేయా దానవా వత్సం ప్రహ్లాదమసురర్షభమ్ ।
విధాయాదూదుహన్ క్షీరమయఃపాత్రే సురాసవమ్ ॥ ౧౬ ॥
విధాయాదూదుహన్ క్షీరమయఃపాత్రే సురాసవమ్ ॥ ౧౬ ॥
గన్ధర్వాప్సరసోఽధుక్షన్ పాత్రే పద్మమయే పయః ।
వత్సం విశ్వావసుం కృత్వా గాన్ధర్వం మధు సౌభగమ్ ॥ ౧౭ ॥
వత్సం విశ్వావసుం కృత్వా గాన్ధర్వం మధు సౌభగమ్ ॥ ౧౭ ॥
వత్సేన పితరోఽర్యమ్ణా కవ్యం క్షీరమధుక్షత ।
ఆమపాత్రే మహాభాగాః శ్రద్ధయా శ్రాద్ధదేవతాః ॥ ౧౮ ॥
ఆమపాత్రే మహాభాగాః శ్రద్ధయా శ్రాద్ధదేవతాః ॥ ౧౮ ॥
ప్రకల్ప్య వత్సం కపిలం సిద్ధాః సఙ్కల్పనామయీమ్ ।
సిద్ధిం నభసి విద్యాం చ యే చ విద్యాధరాదయః ॥ ౧౯ ॥
సిద్ధిం నభసి విద్యాం చ యే చ విద్యాధరాదయః ॥ ౧౯ ॥
అన్యే చ మాయినో మాయామన్తర్ధానాద్భుతాత్మనామ్ ।
మయం ప్రకల్ప్య వత్సం తే దుదుహుర్ధారణామయీమ్ ॥ ౨౦ ॥
మయం ప్రకల్ప్య వత్సం తే దుదుహుర్ధారణామయీమ్ ॥ ౨౦ ॥
యక్షరక్షాంసి భూతాని పిశాచాః పిశితాశనాః ।
భూతేశవత్సా దుదుహుః కపాలే క్షతజాసవమ్ ॥ ౨౧ ॥
భూతేశవత్సా దుదుహుః కపాలే క్షతజాసవమ్ ॥ ౨౧ ॥
తథాహయో దన్దశూకాః సర్పా నాగాశ్చ తక్షకమ్ ।
విధాయ వత్సం దుదుహుర్బిలపాత్రే విషం పయః ॥ ౨౨ ॥
విధాయ వత్సం దుదుహుర్బిలపాత్రే విషం పయః ॥ ౨౨ ॥
పశవో యవసం క్షీరం వత్సం కృత్వా చ గోవృషమ్ ।
అరణ్యపాత్రే చాధుక్షన్మృగేన్ద్రేణ చ దంష్ట్రిణః ॥ ౨౩ ॥
అరణ్యపాత్రే చాధుక్షన్మృగేన్ద్రేణ చ దంష్ట్రిణః ॥ ౨౩ ॥
క్రవ్యాదాః ప్రాణినః క్రవ్యం దుదుహుః స్వే కలేవరే ।
సుపర్ణవత్సా విహగాశ్చరం చాచరమేవ చ ॥ ౨౪ ॥
సుపర్ణవత్సా విహగాశ్చరం చాచరమేవ చ ॥ ౨౪ ॥
వటవత్సా వనస్పతయః పృథగ్రసమయం పయః ।
గిరయో హిమవద్వత్సా నానాధాతూన్ స్వసానుషు ॥ ౨౫ ॥
గిరయో హిమవద్వత్సా నానాధాతూన్ స్వసానుషు ॥ ౨౫ ॥
సర్వే స్వముఖ్యవత్సేన స్వే స్వే పాత్రే పృథక్ పయః ।
సర్వకామదుఘాం పృథ్వీం దుదుహుః పృథుభావితామ్ ॥ ౨౬ ॥
సర్వకామదుఘాం పృథ్వీం దుదుహుః పృథుభావితామ్ ॥ ౨౬ ॥
ఏవం పృథ్వాదయః పృథ్వీమన్నాదాః స్వన్నమాత్మనః ।
దోహవత్సాదిభేదేన క్షీరభేదం కురూద్వహ ॥ ౨౭ ॥
దోహవత్సాదిభేదేన క్షీరభేదం కురూద్వహ ॥ ౨౭ ॥
తతో మహీపతిః ప్రీతః సర్వకామదుఘాం పృథుః ।
దుహితృత్వే చకారేమాం ప్రేమ్ణా దుహితృవత్సలః ॥ ౨౮ ॥
దుహితృత్వే చకారేమాం ప్రేమ్ణా దుహితృవత్సలః ॥ ౨౮ ॥
చూర్ణయన్ స్వధనుష్కోట్యా గిరికూటాని రాజరాట్ ।
భూమణ్డలమిదం వైన్యః ప్రాయశ్చక్రే సమం విభుః ॥ ౨౯ ॥
భూమణ్డలమిదం వైన్యః ప్రాయశ్చక్రే సమం విభుః ॥ ౨౯ ॥
అథాస్మిన్ భగవాన్ వైన్యః ప్రజానాం వృత్తిదః పితా ।
నివాసాన్ కల్పయాం చక్రే తత్ర తత్ర యథార్హతః ॥ ౩౦ ॥
నివాసాన్ కల్పయాం చక్రే తత్ర తత్ర యథార్హతః ॥ ౩౦ ॥
గ్రామాన్ పురః పత్తనాని దుర్గాణి వివిధాని చ ।
ఘోషాన్ వ్రజాన్ సశిబిరానాకరాన్ ఖేటఖర్వటాన్ ॥ ౩౧ ॥
ఘోషాన్ వ్రజాన్ సశిబిరానాకరాన్ ఖేటఖర్వటాన్ ॥ ౩౧ ॥
ప్రాక్పృథోరిహ నైవైషా పురగ్రామాదికల్పనా ।
యథాసుఖం వసన్తి స్మ తత్ర తత్రాకుతోభయాః ॥ ౩౨ ॥
యథాసుఖం వసన్తి స్మ తత్ర తత్రాకుతోభయాః ॥ ౩౨ ॥