విదుర ఉవాచ
భవే శీలవతాం శ్రేష్ఠే దక్షో దుహితృవత్సలః ।
విద్వేషమకరోత్కస్మాదనాదృత్యాత్మజాం సతీమ్ ॥ ౧ ॥
భవే శీలవతాం శ్రేష్ఠే దక్షో దుహితృవత్సలః ।
విద్వేషమకరోత్కస్మాదనాదృత్యాత్మజాం సతీమ్ ॥ ౧ ॥
కస్తం చరాచరగురుం నిర్వైరం శాన్తవిగ్రహమ్ ।
ఆత్మారామం కథం ద్వేష్టి జగతో దైవతం మహత్ ॥ ౨ ॥
ఆత్మారామం కథం ద్వేష్టి జగతో దైవతం మహత్ ॥ ౨ ॥
ఏతదాఖ్యాహి మే బ్రహ్మన్జామాతుః శ్వశురస్య చ ।
విద్వేషస్తు యతః ప్రాణాంస్తత్యజే దుస్త్యజాన్సతీ ॥ ౩ ॥
విద్వేషస్తు యతః ప్రాణాంస్తత్యజే దుస్త్యజాన్సతీ ॥ ౩ ॥
మైత్రేయ ఉవాచ
పురా విశ్వసృజాం సత్రే సమేతాః పరమర్షయః ।
తథామరగణాః సర్వే సానుగా మునయోఽగ్నయః ॥ ౪ ॥
పురా విశ్వసృజాం సత్రే సమేతాః పరమర్షయః ।
తథామరగణాః సర్వే సానుగా మునయోఽగ్నయః ॥ ౪ ॥
తత్ర ప్రవిష్టమృషయో దృష్ట్వార్కమివ రోచిషా ।
భ్రాజమానం వితిమిరం కుర్వన్తం తన్మహత్సదః ॥ ౫ ॥
భ్రాజమానం వితిమిరం కుర్వన్తం తన్మహత్సదః ॥ ౫ ॥
ఉదతిష్ఠన్సదస్యాస్తే స్వధిష్ణ్యేభ్యః సహాగ్నయః ।
ఋతే విరిఞ్చాం శర్వం చ తద్భాసాక్షిప్తచేతసః ॥ ౬ ॥
ఋతే విరిఞ్చాం శర్వం చ తద్భాసాక్షిప్తచేతసః ॥ ౬ ॥
సదసస్పతిభిర్దక్షో భగవాన్సాధు సత్కృతః ।
అజం లోకగురుం నత్వా నిషసాద తదాజ్ఞయా ॥ ౭ ॥
అజం లోకగురుం నత్వా నిషసాద తదాజ్ఞయా ॥ ౭ ॥
ప్రాఙ్నిషణ్ణం మృడం దృష్ట్వా నామృష్యత్తదనాదృతః ।
ఉవాచవామం చక్షుర్భ్యామభివీక్ష్య దహన్నివ ॥ ౮ ॥
ఉవాచవామం చక్షుర్భ్యామభివీక్ష్య దహన్నివ ॥ ౮ ॥
శ్రూయతాం బ్రహ్మర్షయో మే సహదేవాః సహాగ్నయః ।
సాధూనాం బ్రువతో వృత్తం నాజ్ఞానాన్న చ మత్సరాత్ ॥ ౯ ॥
సాధూనాం బ్రువతో వృత్తం నాజ్ఞానాన్న చ మత్సరాత్ ॥ ౯ ॥
అయం తు లోకపాలానాం యశోఘ్నో నిరపత్రపః ।
సద్భిరాచరితః పన్థా యేన స్తబ్ధేన దూషితః ॥ ౧౦ ॥
సద్భిరాచరితః పన్థా యేన స్తబ్ధేన దూషితః ॥ ౧౦ ॥
ఏష మే శిష్యతాం ప్రాప్తో యన్మే దుహితురగ్రహీత్ ।
పాణిం విప్రాగ్నిముఖతః సావిత్ర్యా ఇవ సాధువత్ ॥ ౧౧ ॥
పాణిం విప్రాగ్నిముఖతః సావిత్ర్యా ఇవ సాధువత్ ॥ ౧౧ ॥
గృహీత్వా మృగశావాక్ష్యాః పాణిం మర్కటలోచనః ।
ప్రత్యుత్థానాభివాదార్హే వాచాప్యకృత నోచితమ్ ॥ ౧౨ ॥
ప్రత్యుత్థానాభివాదార్హే వాచాప్యకృత నోచితమ్ ॥ ౧౨ ॥
లుప్తక్రియాయాశుచయే మానినే భిన్నసేతవే ।
అనిచ్ఛన్నప్యదాం బాలాం శూద్రాయేవోశతీం గిరమ్ ॥ ౧౩ ॥
అనిచ్ఛన్నప్యదాం బాలాం శూద్రాయేవోశతీం గిరమ్ ॥ ౧౩ ॥
ప్రేతావాసేషు ఘోరేషు ప్రేతైర్భూతగణైర్వృతః ।
అటత్యున్మత్తవన్నగ్నో వ్యుప్తకేశో హసన్ రుదన్ ॥ ౧౪ ॥
అటత్యున్మత్తవన్నగ్నో వ్యుప్తకేశో హసన్ రుదన్ ॥ ౧౪ ॥
చితాభస్మకృతస్నానః ప్రేతస్రఙ్న్రస్థిభూషణః ।
శివాపదేశో హ్యశివో మత్తో మత్తజనప్రియః ।
పతిః ప్రమథనాథానాం తమోమాత్రాత్మకాత్మనామ్ ॥ ౧౫ ॥
శివాపదేశో హ్యశివో మత్తో మత్తజనప్రియః ।
పతిః ప్రమథనాథానాం తమోమాత్రాత్మకాత్మనామ్ ॥ ౧౫ ॥
తస్మా ఉన్మాదనాథాయ నష్టశౌచాయ దుర్హృదే ।
దత్తా బత మయా సాధ్వీ చోదితే పరమేష్ఠినా ॥ ౧౬ ॥
దత్తా బత మయా సాధ్వీ చోదితే పరమేష్ఠినా ॥ ౧౬ ॥
మైత్రేయ ఉవాచ
వినిన్ద్యైవం స గిరిశమప్రతీపమవస్థితమ్ ।
దక్షోఽథాప ఉపస్పృశ్య క్రుద్ధః శప్తుం ప్రచక్రమే ॥ ౧౭ ॥
వినిన్ద్యైవం స గిరిశమప్రతీపమవస్థితమ్ ।
దక్షోఽథాప ఉపస్పృశ్య క్రుద్ధః శప్తుం ప్రచక్రమే ॥ ౧౭ ॥
అయం తు దేవయజన ఇన్ద్రోపేన్ద్రాదిభిర్భవః ।
సహ భాగం న లభతాం దేవైర్దేవగణాధమః ॥ ౧౮ ॥
సహ భాగం న లభతాం దేవైర్దేవగణాధమః ॥ ౧౮ ॥
నిషిధ్యమానః స సదస్యముఖ్యై-
ర్దక్షో గిరిత్రాయ విసృజ్య శాపమ్ ।
తస్మాద్వినిష్క్రమ్య వివృద్ధమన్యు-
ర్జగామ కౌరవ్య నిజం నికేతనమ్ ॥ ౧౯ ॥
ర్దక్షో గిరిత్రాయ విసృజ్య శాపమ్ ।
తస్మాద్వినిష్క్రమ్య వివృద్ధమన్యు-
ర్జగామ కౌరవ్య నిజం నికేతనమ్ ॥ ౧౯ ॥
విజ్ఞాయ శాపం గిరిశానుగాగ్రణీ-
ర్నన్దీశ్వరో రోషకషాయదూషితః ।
దక్షాయ శాపం విససర్జ దారుణం
యే చాన్వమోదంస్తదవాచ్యతాం ద్విజాః ॥ ౨౦ ॥
ర్నన్దీశ్వరో రోషకషాయదూషితః ।
దక్షాయ శాపం విససర్జ దారుణం
యే చాన్వమోదంస్తదవాచ్యతాం ద్విజాః ॥ ౨౦ ॥
య ఏతన్మర్త్యముద్దిశ్య భగవత్యప్రతిద్రుహి ।
ద్రుహ్యత్యజ్ఞః పృథగ్దృష్టిస్తత్త్వతో విముఖో భవేత్ ॥ ౨౧ ॥
ద్రుహ్యత్యజ్ఞః పృథగ్దృష్టిస్తత్త్వతో విముఖో భవేత్ ॥ ౨౧ ॥
గృహేషు కూటధర్మేషు సక్తో గ్రామ్యసుఖేచ్ఛయా ।
కర్మతన్త్రం వితనుతే వేదవాదవిపన్నధీః ॥ ౨౨ ॥
కర్మతన్త్రం వితనుతే వేదవాదవిపన్నధీః ॥ ౨౨ ॥
బుద్ధ్యా పరాభిధ్యాయిన్యా విస్మృతాత్మగతిః పశుః ।
స్త్రీకామః సోఽస్త్వతితరాం దక్షో బస్తముఖోఽచిరాత్ ॥ ౨౩ ॥
స్త్రీకామః సోఽస్త్వతితరాం దక్షో బస్తముఖోఽచిరాత్ ॥ ౨౩ ॥
విద్యాబుద్ధిరవిద్యాయాం కర్మమయ్యామసౌ జడః ।
సంసరన్త్విహ యే చాముమను శర్వావమానినమ్ ॥ ౨౪ ॥
సంసరన్త్విహ యే చాముమను శర్వావమానినమ్ ॥ ౨౪ ॥
గిరః శ్రుతాయాః పుష్పిణ్యా మధుగన్ధేన భూరిణా ।
మథ్నా చోన్మథితాత్మానః సమ్ముహ్యన్తు హరద్విషః ॥ ౨౫ ॥
మథ్నా చోన్మథితాత్మానః సమ్ముహ్యన్తు హరద్విషః ॥ ౨౫ ॥
సర్వభక్షా ద్విజా వృత్త్యై ధృతవిద్యాతపోవ్రతాః ।
విత్తదేహేన్ద్రియారామా యాచకా విచరన్త్విహ ॥ ౨౬ ॥
విత్తదేహేన్ద్రియారామా యాచకా విచరన్త్విహ ॥ ౨౬ ॥
తస్యైవం వదతః శాపం శ్రుత్వా ద్విజకులాయ వై ।
భృగుః ప్రత్యసృజచ్ఛాపం బ్రహ్మదణ్డం దురత్యయమ్ ॥ ౨౭ ॥
భృగుః ప్రత్యసృజచ్ఛాపం బ్రహ్మదణ్డం దురత్యయమ్ ॥ ౨౭ ॥
భవవ్రతధరా యే చ యే చ తాన్సమనువ్రతాః ।
పాషణ్డినస్తే భవన్తు సచ్ఛాస్త్రపరిపన్థినః ॥ ౨౮ ॥
పాషణ్డినస్తే భవన్తు సచ్ఛాస్త్రపరిపన్థినః ॥ ౨౮ ॥
నష్టశౌచా మూఢధియో జటాభస్మాస్థిధారిణః ।
విశన్తు శివదీక్షాయాం యత్ర దైవం సురాసవమ్ ॥ ౨౯ ॥
విశన్తు శివదీక్షాయాం యత్ర దైవం సురాసవమ్ ॥ ౨౯ ॥
బ్రహ్మ చ బ్రాహ్మణాంశ్చైవ యద్యూయం పరినిన్దథ ।
సేతుం విధారణం పుంసామతః పాషణ్డమాశ్రితాః ॥ ౩౦ ॥
సేతుం విధారణం పుంసామతః పాషణ్డమాశ్రితాః ॥ ౩౦ ॥
ఏష ఏవ హి లోకానాం శివః పన్థాః సనాతనః ।
యం పూర్వే చానుసన్తస్థుర్యత్ప్రమాణం జనార్దనః ॥ ౩౧ ॥
యం పూర్వే చానుసన్తస్థుర్యత్ప్రమాణం జనార్దనః ॥ ౩౧ ॥
తద్బ్రహ్మ పరమం శుద్ధం సతాం వర్త్మ సనాతనమ్ ।
విగర్హ్య యాత పాషణ్డం దైవం వో యత్ర భూతరాట్ ॥ ౩౨ ॥
విగర్హ్య యాత పాషణ్డం దైవం వో యత్ర భూతరాట్ ॥ ౩౨ ॥
మైత్రేయ ఉవాచ
తస్యైవం వదతః శాపం భృగోః స భగవాన్ భవః ।
నిశ్చక్రామ తతః కిఞ్చిద్విమనా ఇవ సానుగః ॥ ౩౩ ॥
తస్యైవం వదతః శాపం భృగోః స భగవాన్ భవః ।
నిశ్చక్రామ తతః కిఞ్చిద్విమనా ఇవ సానుగః ॥ ౩౩ ॥
తేఽపి విశ్వసృజః సత్రం సహస్రపరివత్సరాన్ ।
సంవిధాయ మహేష్వాస యత్రేజ్య ఋషభో హరిః ॥ ౩౪ ॥
సంవిధాయ మహేష్వాస యత్రేజ్య ఋషభో హరిః ॥ ౩౪ ॥
ఆప్లుత్యావభృథం యత్ర గఙ్గా యమునయాన్వితా ।
విరజేనాత్మనా సర్వే స్వం స్వం ధామ యయుస్తతః ॥ ౩౫ ॥
విరజేనాత్మనా సర్వే స్వం స్వం ధామ యయుస్తతః ॥ ౩౫ ॥