നാരദ ഉവാച
സ ഏകദാ മഹേഷ്വാസോ രഥം പഞ്ചാശ്വമാശുഗമ് ।
ദ്വീഷം ദ്വിചക്രമേകാക്ഷം ത്രിവേണും പഞ്ചബന്ധുരമ് ॥ ൧ ॥
സ ഏകദാ മഹേഷ്വാസോ രഥം പഞ്ചാശ്വമാശുഗമ് ।
ദ്വീഷം ദ്വിചക്രമേകാക്ഷം ത്രിവേണും പഞ്ചബന്ധുരമ് ॥ ൧ ॥
ഏകരശ്മ്യേകദമനമേകനീഡം ദ്വികൂബരമ് ।
പഞ്ചപ്രഹരണം സപ്തവരൂഥം പഞ്ചവിക്രമമ് ॥ ൨ ॥
പഞ്ചപ്രഹരണം സപ്തവരൂഥം പഞ്ചവിക്രമമ് ॥ ൨ ॥
ഹൈമോപസ്കരമാരുഹ്യ സ്വര്ണവര്മാക്ഷയേഷുധിഃ ।
ഏകാദശചമൂനാഥഃ പഞ്ചപ്രസ്ഥമഗാദ്വനമ് ॥ ൩ ॥
ഏകാദശചമൂനാഥഃ പഞ്ചപ്രസ്ഥമഗാദ്വനമ് ॥ ൩ ॥
ചചാര മൃഗയാം തത്ര ദൃപ്ത ആത്തേഷുകാര്മുകഃ ।
വിഹായ ജായാമതദര്ഹാം മൃഗവ്യസനലാലസഃ ॥ ൪ ॥
വിഹായ ജായാമതദര്ഹാം മൃഗവ്യസനലാലസഃ ॥ ൪ ॥
ആസുരീം വൃത്തിമാശ്രിത്യ ഘോരാത്മാ നിരനുഗ്രഹഃ ।
ന്യഹനന്നിശിതൈര്ബാണൈര്വനേഷു വനഗോചരാന് ॥ ൫ ॥
ന്യഹനന്നിശിതൈര്ബാണൈര്വനേഷു വനഗോചരാന് ॥ ൫ ॥
തീര്ഥേഷു പ്രതിദൃഷ്ടേഷു രാജാ മേധ്യാന് പശൂന് വനേ ।
യാവദര്ഥമലം ലുബ്ധോ ഹന്യാദിതി നിയമ്യതേ ॥ ൬ ॥
യാവദര്ഥമലം ലുബ്ധോ ഹന്യാദിതി നിയമ്യതേ ॥ ൬ ॥
യ ഏവം കര്മ നിയതം വിദ്വാന് കുര്വീത മാനവഃ ।
കര്മണാ തേന രാജേന്ദ്ര ജ്ഞാനേന ന സ ലിപ്യതേ ॥ ൭ ॥
കര്മണാ തേന രാജേന്ദ്ര ജ്ഞാനേന ന സ ലിപ്യതേ ॥ ൭ ॥
അന്യഥാ കര്മ കുര്വാണോ മാനാരൂഢോ നിബധ്യതേ ।
ഗുണപ്രവാഹപതിതോ നഷ്ടപ്രജ്ഞോ വ്രജത്യധഃ ॥ ൮ ॥
ഗുണപ്രവാഹപതിതോ നഷ്ടപ്രജ്ഞോ വ്രജത്യധഃ ॥ ൮ ॥
തത്ര നിര്ഭിന്നഗാത്രാണാം ചിത്രവാജൈഃ ശിലീമുഖൈഃ ।
വിപ്ലവോഽഭൂദ്ദുഃഖിതാനാം ദുഃസഹഃ കരുണാത്മനാമ് ॥ ൯ ॥
വിപ്ലവോഽഭൂദ്ദുഃഖിതാനാം ദുഃസഹഃ കരുണാത്മനാമ് ॥ ൯ ॥
ശശാന് വരാഹാന് മഹിഷാന് ഗവയാന് രുരുശല്യകാന് ।
മേധ്യാനന്യാംശ്ച വിവിധാന് വിനിഘ്നന് ശ്രമമധ്യഗാത് ॥ ൧൦ ॥
മേധ്യാനന്യാംശ്ച വിവിധാന് വിനിഘ്നന് ശ്രമമധ്യഗാത് ॥ ൧൦ ॥
തതഃ ക്ഷുത്തൃട്പരിശ്രാന്തോ നിവൃത്തോ ഗൃഹമേയിവാന് ।
കൃതസ്നാനോചിതാഹാരഃ സംവിവേശ ഗതക്ലമഃ ॥ ൧൧ ॥
കൃതസ്നാനോചിതാഹാരഃ സംവിവേശ ഗതക്ലമഃ ॥ ൧൧ ॥
ആത്മാനമര്ഹയാം ചക്രേ ധൂപാലേപസ്രഗാദിഭിഃ ।
സാധ്വലങ്കൃതസര്വാങ്ഗോ മഹിഷ്യാമാദധേ മനഃ ॥ ൧൨ ॥
സാധ്വലങ്കൃതസര്വാങ്ഗോ മഹിഷ്യാമാദധേ മനഃ ॥ ൧൨ ॥
തൃപ്തോ ഹൃഷ്ടഃ സുദൃപ്തശ്ച കന്ദര്പാകൃഷ്ടമാനസഃ ।
ന വ്യചഷ്ട വരാരോഹാം ഗൃഹിണീം ഗൃഹമേധിനീമ് ॥ ൧൩ ॥
ന വ്യചഷ്ട വരാരോഹാം ഗൃഹിണീം ഗൃഹമേധിനീമ് ॥ ൧൩ ॥
അന്തഃപുരസ്ത്രിയോഽപൃച്ഛദ്വിമനാ ഇവ വേദിഷത് ।
അപി വഃ കുശലം രാമാഃ സേശ്വരീണാം യഥാ പുരാ ॥ ൧൪ ॥
അപി വഃ കുശലം രാമാഃ സേശ്വരീണാം യഥാ പുരാ ॥ ൧൪ ॥
ന തഥൈതര്ഹി രോചന്തേ ഗൃഹേഷു ഗൃഹസമ്പദഃ ।
യദി ന സ്യാദ്ഗൃഹേ മാതാ പത്നീ വാ പതിദേവതാ ।
വ്യങ്ഗേ രഥ ഇവ പ്രാജ്ഞഃ കോ നാമാസീത ദീനവത് ॥ ൧൫ ॥
യദി ന സ്യാദ്ഗൃഹേ മാതാ പത്നീ വാ പതിദേവതാ ।
വ്യങ്ഗേ രഥ ഇവ പ്രാജ്ഞഃ കോ നാമാസീത ദീനവത് ॥ ൧൫ ॥
ക്വ വര്തതേ സാ ലലനാ മജ്ജന്തം വ്യസനാര്ണവേ ।
യാ മാമുദ്ധരതേ പ്രജ്ഞാം ദീപയന്തീ പദേ പദേ ॥ ൧൬ ॥
യാ മാമുദ്ധരതേ പ്രജ്ഞാം ദീപയന്തീ പദേ പദേ ॥ ൧൬ ॥
രാമാ ഊചുഃ
നരനാഥ ന ജാനീമസ്ത്വത്പ്രിയാ യദ്വയവസ്യതി ।
ഭൂതലേ നിരവസ്താരേ ശയാനാം പശ്യ ശത്രുഹന് ॥ ൧൭ ॥
നരനാഥ ന ജാനീമസ്ത്വത്പ്രിയാ യദ്വയവസ്യതി ।
ഭൂതലേ നിരവസ്താരേ ശയാനാം പശ്യ ശത്രുഹന് ॥ ൧൭ ॥
നാരദ ഉവാച
പുരഞ്ജനഃ സ്വമഹിഷീം നിരീക്ഷ്യാവധുതാം ഭുവി ।
തത്സങ്ഗോന്മഥിതജ്ഞാനോ വൈക്ലവ്യം പരമം യയൌ ॥ ൧൮ ॥
പുരഞ്ജനഃ സ്വമഹിഷീം നിരീക്ഷ്യാവധുതാം ഭുവി ।
തത്സങ്ഗോന്മഥിതജ്ഞാനോ വൈക്ലവ്യം പരമം യയൌ ॥ ൧൮ ॥
സാന്ത്വയന് ശ്ലക്ഷ്ണയാ വാചാ ഹൃദയേന വിദൂയതാ ।
പ്രേയസ്യാഃ സ്നേഹസംരമ്ഭലിങ്ഗമാത്മനി നാഭ്യഗാത് ॥ ൧൯ ॥
പ്രേയസ്യാഃ സ്നേഹസംരമ്ഭലിങ്ഗമാത്മനി നാഭ്യഗാത് ॥ ൧൯ ॥
അനുനിന്യേഽഥ ശനകൈര്വീരോഽനുനയകോവിദഃ ।
പസ്പര്ശ പാദയുഗലമാഹ ചോത്സങ്ഗലാലിതാമ് ॥ ൨൦ ॥
പസ്പര്ശ പാദയുഗലമാഹ ചോത്സങ്ഗലാലിതാമ് ॥ ൨൦ ॥
പുരഞ്ജന ഉവാച
നൂനം ത്വകൃതപുണ്യാസ്തേ ഭൃത്യാ യേഷ്വീശ്വരാഃ ശുഭേ ।
കൃതാഗഃസ്വാത്മസാത്കൃത്വാ ശിക്ഷാദണ്ഡം ന യുഞ്ജതേ ॥ ൨൧ ॥
നൂനം ത്വകൃതപുണ്യാസ്തേ ഭൃത്യാ യേഷ്വീശ്വരാഃ ശുഭേ ।
കൃതാഗഃസ്വാത്മസാത്കൃത്വാ ശിക്ഷാദണ്ഡം ന യുഞ്ജതേ ॥ ൨൧ ॥
പരമോഽനുഗ്രഹോ ദണ്ഡോ ഭൃത്യേഷു പ്രഭുണാര്പിതഃ ।
ബാലോ ന വേദ തത്തന്വി ബന്ധുകൃത്യമമര്ഷണഃ ॥ ൨൨ ॥
ബാലോ ന വേദ തത്തന്വി ബന്ധുകൃത്യമമര്ഷണഃ ॥ ൨൨ ॥
സാ ത്വം മുഖം സുദതി സുഭ്ര്വനുരാഗഭാര
വ്രീഡാവിലമ്ബവിലസദ്ധസിതാവലോകമ് ।
നീലാലകാലിഭിരുപസ്കൃതമുന്നസം നഃ
സ്വാനാം പ്രദര്ശയ മനസ്വിനി വല്ഗുവാക്യമ് ॥ ൨൩ ॥
വ്രീഡാവിലമ്ബവിലസദ്ധസിതാവലോകമ് ।
നീലാലകാലിഭിരുപസ്കൃതമുന്നസം നഃ
സ്വാനാം പ്രദര്ശയ മനസ്വിനി വല്ഗുവാക്യമ് ॥ ൨൩ ॥
തസ്മിന്ദധേ ദമമഹം തവ വീരപത്നി
യോഽന്യത്ര ഭൂസുരകുലാത്കൃതകില്ബിഷസ്തമ് ।
പശ്യേ ന വീതഭയമുന്മുദിതം ത്രിലോക്യാ-
മന്യത്ര വൈ മുരരിപോരിതരത്ര ദാസാത് ॥ ൨൪ ॥
യോഽന്യത്ര ഭൂസുരകുലാത്കൃതകില്ബിഷസ്തമ് ।
പശ്യേ ന വീതഭയമുന്മുദിതം ത്രിലോക്യാ-
മന്യത്ര വൈ മുരരിപോരിതരത്ര ദാസാത് ॥ ൨൪ ॥
വക്ത്രം ന തേ വിതിലകം മലിനം വിഹര്ഷം
സംരമ്ഭഭീമമവിമൃഷ്ടമപേതരാഗമ് ।
പശ്യേ സ്തനാവപി ശുചോപഹതൌ സുജാതൌ
ബിമ്ബാധരം വിഗതകുങ്കുമപങ്കരാഗമ് ॥ ൨൫ ॥
സംരമ്ഭഭീമമവിമൃഷ്ടമപേതരാഗമ് ।
പശ്യേ സ്തനാവപി ശുചോപഹതൌ സുജാതൌ
ബിമ്ബാധരം വിഗതകുങ്കുമപങ്കരാഗമ് ॥ ൨൫ ॥
തന്മേ പ്രസീദ സുഹൃദഃ കൃതകില്ബിഷസ്യ
സ്വൈരം ഗതസ്യ മൃഗയാം വ്യസനാതുരസ്യ ।
കാ ദേവരം വശഗതം കുസുമാസ്ത്രവേഗ
വിസ്രസ്തപൌംസ്നമുശതീ ന ഭജേത കൃത്യേ ॥ ൨൬ ॥
സ്വൈരം ഗതസ്യ മൃഗയാം വ്യസനാതുരസ്യ ।
കാ ദേവരം വശഗതം കുസുമാസ്ത്രവേഗ
വിസ്രസ്തപൌംസ്നമുശതീ ന ഭജേത കൃത്യേ ॥ ൨൬ ॥