ନାରଦ ଉଵାଚ
ସ ଏକଦା ମହେଷ୍ଵାସୋ ରଥଂ ପଞ୍ଚାଶ୍ଵମାଶୁଗମ୍ ।
ଦ୍ଵୀଷଂ ଦ୍ଵିଚକ୍ରମେକାକ୍ଷଂ ତ୍ରିଵେଣୁଂ ପଞ୍ଚବନ୍ଧୁରମ୍ ॥ ୧ ॥
ସ ଏକଦା ମହେଷ୍ଵାସୋ ରଥଂ ପଞ୍ଚାଶ୍ଵମାଶୁଗମ୍ ।
ଦ୍ଵୀଷଂ ଦ୍ଵିଚକ୍ରମେକାକ୍ଷଂ ତ୍ରିଵେଣୁଂ ପଞ୍ଚବନ୍ଧୁରମ୍ ॥ ୧ ॥
ଏକରଶ୍ମ୍ଯେକଦମନମେକନୀଡଂ ଦ୍ଵିକୂବରମ୍ ।
ପଞ୍ଚପ୍ରହରଣଂ ସପ୍ତଵରୂଥଂ ପଞ୍ଚଵିକ୍ରମମ୍ ॥ ୨ ॥
ପଞ୍ଚପ୍ରହରଣଂ ସପ୍ତଵରୂଥଂ ପଞ୍ଚଵିକ୍ରମମ୍ ॥ ୨ ॥
ହୈମୋପସ୍କରମାରୁହ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଣଵର୍ମାକ୍ଷଯେଷୁଧିଃ ।
ଏକାଦଶଚମୂନାଥଃ ପଞ୍ଚପ୍ରସ୍ଥମଗାଦ୍ଵନମ୍ ॥ ୩ ॥
ଏକାଦଶଚମୂନାଥଃ ପଞ୍ଚପ୍ରସ୍ଥମଗାଦ୍ଵନମ୍ ॥ ୩ ॥
ଚଚାର ମୃଗଯାଂ ତତ୍ର ଦୃପ୍ତ ଆତ୍ତେଷୁକାର୍ମୁକଃ ।
ଵିହାଯ ଜାଯାମତଦର୍ହାଂ ମୃଗଵ୍ଯସନଲାଲସଃ ॥ ୪ ॥
ଵିହାଯ ଜାଯାମତଦର୍ହାଂ ମୃଗଵ୍ଯସନଲାଲସଃ ॥ ୪ ॥
ଆସୁରୀଂ ଵୃତ୍ତିମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଘୋରାତ୍ମା ନିରନୁଗ୍ରହଃ ।
ନ୍ଯହନନ୍ନିଶିତୈର୍ବାଣୈର୍ଵନେଷୁ ଵନଗୋଚରାନ୍ ॥ ୫ ॥
ନ୍ଯହନନ୍ନିଶିତୈର୍ବାଣୈର୍ଵନେଷୁ ଵନଗୋଚରାନ୍ ॥ ୫ ॥
ତୀର୍ଥେଷୁ ପ୍ରତିଦୃଷ୍ଟେଷୁ ରାଜା ମେଧ୍ଯାନ୍ ପଶୂନ୍ ଵନେ ।
ଯାଵଦର୍ଥମଲଂ ଲୁବ୍ଧୋ ହନ୍ଯାଦିତି ନିଯମ୍ଯତେ ॥ ୬ ॥
ଯାଵଦର୍ଥମଲଂ ଲୁବ୍ଧୋ ହନ୍ଯାଦିତି ନିଯମ୍ଯତେ ॥ ୬ ॥
ଯ ଏଵଂ କର୍ମ ନିଯତଂ ଵିଦ୍ଵାନ୍ କୁର୍ଵୀତ ମାନଵଃ ।
କର୍ମଣା ତେନ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଜ୍ଞାନେନ ନ ସ ଲିପ୍ଯତେ ॥ ୭ ॥
କର୍ମଣା ତେନ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଜ୍ଞାନେନ ନ ସ ଲିପ୍ଯତେ ॥ ୭ ॥
ଅନ୍ଯଥା କର୍ମ କୁର୍ଵାଣୋ ମାନାରୂଢୋ ନିବଧ୍ଯତେ ।
ଗୁଣପ୍ରଵାହପତିତୋ ନଷ୍ଟପ୍ରଜ୍ଞୋ ଵ୍ରଜତ୍ଯଧଃ ॥ ୮ ॥
ଗୁଣପ୍ରଵାହପତିତୋ ନଷ୍ଟପ୍ରଜ୍ଞୋ ଵ୍ରଜତ୍ଯଧଃ ॥ ୮ ॥
ତତ୍ର ନିର୍ଭିନ୍ନଗାତ୍ରାଣାଂ ଚିତ୍ରଵାଜୈଃ ଶିଲୀମୁଖୈଃ ।
ଵିପ୍ଲଵୋଽଭୂଦ୍ଦୁଃଖିତାନାଂ ଦୁଃସହଃ କରୁଣାତ୍ମନାମ୍ ॥ ୯ ॥
ଵିପ୍ଲଵୋଽଭୂଦ୍ଦୁଃଖିତାନାଂ ଦୁଃସହଃ କରୁଣାତ୍ମନାମ୍ ॥ ୯ ॥
ଶଶାନ୍ ଵରାହାନ୍ ମହିଷାନ୍ ଗଵଯାନ୍ ରୁରୁଶଲ୍ଯକାନ୍ ।
ମେଧ୍ଯାନନ୍ଯାଂଶ୍ଚ ଵିଵିଧାନ୍ ଵିନିଘ୍ନନ୍ ଶ୍ରମମଧ୍ଯଗାତ୍ ॥ ୧୦ ॥
ମେଧ୍ଯାନନ୍ଯାଂଶ୍ଚ ଵିଵିଧାନ୍ ଵିନିଘ୍ନନ୍ ଶ୍ରମମଧ୍ଯଗାତ୍ ॥ ୧୦ ॥
ତତଃ କ୍ଷୁତ୍ତୃଟ୍ପରିଶ୍ରାନ୍ତୋ ନିଵୃତ୍ତୋ ଗୃହମେଯିଵାନ୍ ।
କୃତସ୍ନାନୋଚିତାହାରଃ ସଂଵିଵେଶ ଗତକ୍ଲମଃ ॥ ୧୧ ॥
କୃତସ୍ନାନୋଚିତାହାରଃ ସଂଵିଵେଶ ଗତକ୍ଲମଃ ॥ ୧୧ ॥
ଆତ୍ମାନମର୍ହଯାଂ ଚକ୍ରେ ଧୂପାଲେପସ୍ରଗାଦିଭିଃ ।
ସାଧ୍ଵଲଙ୍କୃତସର୍ଵାଙ୍ଗୋ ମହିଷ୍ଯାମାଦଧେ ମନଃ ॥ ୧୨ ॥
ସାଧ୍ଵଲଙ୍କୃତସର୍ଵାଙ୍ଗୋ ମହିଷ୍ଯାମାଦଧେ ମନଃ ॥ ୧୨ ॥
ତୃପ୍ତୋ ହୃଷ୍ଟଃ ସୁଦୃପ୍ତଶ୍ଚ କନ୍ଦର୍ପାକୃଷ୍ଟମାନସଃ ।
ନ ଵ୍ଯଚଷ୍ଟ ଵରାରୋହାଂ ଗୃହିଣୀଂ ଗୃହମେଧିନୀମ୍ ॥ ୧୩ ॥
ନ ଵ୍ଯଚଷ୍ଟ ଵରାରୋହାଂ ଗୃହିଣୀଂ ଗୃହମେଧିନୀମ୍ ॥ ୧୩ ॥
ଅନ୍ତଃପୁରସ୍ତ୍ରିଯୋଽପୃଚ୍ଛଦ୍ଵିମନା ଇଵ ଵେଦିଷତ୍ ।
ଅପି ଵଃ କୁଶଲଂ ରାମାଃ ସେଶ୍ଵରୀଣାଂ ଯଥା ପୁରା ॥ ୧୪ ॥
ଅପି ଵଃ କୁଶଲଂ ରାମାଃ ସେଶ୍ଵରୀଣାଂ ଯଥା ପୁରା ॥ ୧୪ ॥
ନ ତଥୈତର୍ହି ରୋଚନ୍ତେ ଗୃହେଷୁ ଗୃହସମ୍ପଦଃ ।
ଯଦି ନ ସ୍ଯାଦ୍ଗୃହେ ମାତା ପତ୍ନୀ ଵା ପତିଦେଵତା ।
ଵ୍ଯଙ୍ଗେ ରଥ ଇଵ ପ୍ରାଜ୍ଞଃ କୋ ନାମାସୀତ ଦୀନଵତ୍ ॥ ୧୫ ॥
ଯଦି ନ ସ୍ଯାଦ୍ଗୃହେ ମାତା ପତ୍ନୀ ଵା ପତିଦେଵତା ।
ଵ୍ଯଙ୍ଗେ ରଥ ଇଵ ପ୍ରାଜ୍ଞଃ କୋ ନାମାସୀତ ଦୀନଵତ୍ ॥ ୧୫ ॥
କ୍ଵ ଵର୍ତତେ ସା ଲଲନା ମଜ୍ଜନ୍ତଂ ଵ୍ଯସନାର୍ଣଵେ ।
ଯା ମାମୁଦ୍ଧରତେ ପ୍ରଜ୍ଞାଂ ଦୀପଯନ୍ତୀ ପଦେ ପଦେ ॥ ୧୬ ॥
ଯା ମାମୁଦ୍ଧରତେ ପ୍ରଜ୍ଞାଂ ଦୀପଯନ୍ତୀ ପଦେ ପଦେ ॥ ୧୬ ॥
ରାମା ଊଚୁଃ
ନରନାଥ ନ ଜାନୀମସ୍ତ୍ଵତ୍ପ୍ରିଯା ଯଦ୍ଵଯଵସ୍ଯତି ।
ଭୂତଲେ ନିରଵସ୍ତାରେ ଶଯାନାଂ ପଶ୍ଯ ଶତ୍ରୁହନ୍ ॥ ୧୭ ॥
ନରନାଥ ନ ଜାନୀମସ୍ତ୍ଵତ୍ପ୍ରିଯା ଯଦ୍ଵଯଵସ୍ଯତି ।
ଭୂତଲେ ନିରଵସ୍ତାରେ ଶଯାନାଂ ପଶ୍ଯ ଶତ୍ରୁହନ୍ ॥ ୧୭ ॥
ନାରଦ ଉଵାଚ
ପୁରଞ୍ଜନଃ ସ୍ଵମହିଷୀଂ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯାଵଧୁତାଂ ଭୁଵି ।
ତତ୍ସଙ୍ଗୋନ୍ମଥିତଜ୍ଞାନୋ ଵୈକ୍ଲଵ୍ଯଂ ପରମଂ ଯଯୌ ॥ ୧୮ ॥
ପୁରଞ୍ଜନଃ ସ୍ଵମହିଷୀଂ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯାଵଧୁତାଂ ଭୁଵି ।
ତତ୍ସଙ୍ଗୋନ୍ମଥିତଜ୍ଞାନୋ ଵୈକ୍ଲଵ୍ଯଂ ପରମଂ ଯଯୌ ॥ ୧୮ ॥
ସାନ୍ତ୍ଵଯନ୍ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଯା ଵାଚା ହୃଦଯେନ ଵିଦୂଯତା ।
ପ୍ରେଯସ୍ଯାଃ ସ୍ନେହସଂରମ୍ଭଲିଙ୍ଗମାତ୍ମନି ନାଭ୍ଯଗାତ୍ ॥ ୧୯ ॥
ପ୍ରେଯସ୍ଯାଃ ସ୍ନେହସଂରମ୍ଭଲିଙ୍ଗମାତ୍ମନି ନାଭ୍ଯଗାତ୍ ॥ ୧୯ ॥
ଅନୁନିନ୍ଯେଽଥ ଶନକୈର୍ଵୀରୋଽନୁନଯକୋଵିଦଃ ।
ପସ୍ପର୍ଶ ପାଦଯୁଗଲମାହ ଚୋତ୍ସଙ୍ଗଲାଲିତାମ୍ ॥ ୨୦ ॥
ପସ୍ପର୍ଶ ପାଦଯୁଗଲମାହ ଚୋତ୍ସଙ୍ଗଲାଲିତାମ୍ ॥ ୨୦ ॥
ପୁରଞ୍ଜନ ଉଵାଚ
ନୂନଂ ତ୍ଵକୃତପୁଣ୍ଯାସ୍ତେ ଭୃତ୍ଯା ଯେଷ୍ଵୀଶ୍ଵରାଃ ଶୁଭେ ।
କୃତାଗଃସ୍ଵାତ୍ମସାତ୍କୃତ୍ଵା ଶିକ୍ଷାଦଣ୍ଡଂ ନ ଯୁଞ୍ଜତେ ॥ ୨୧ ॥
ନୂନଂ ତ୍ଵକୃତପୁଣ୍ଯାସ୍ତେ ଭୃତ୍ଯା ଯେଷ୍ଵୀଶ୍ଵରାଃ ଶୁଭେ ।
କୃତାଗଃସ୍ଵାତ୍ମସାତ୍କୃତ୍ଵା ଶିକ୍ଷାଦଣ୍ଡଂ ନ ଯୁଞ୍ଜତେ ॥ ୨୧ ॥
ପରମୋଽନୁଗ୍ରହୋ ଦଣ୍ଡୋ ଭୃତ୍ଯେଷୁ ପ୍ରଭୁଣାର୍ପିତଃ ।
ବାଲୋ ନ ଵେଦ ତତ୍ତନ୍ଵି ବନ୍ଧୁକୃତ୍ଯମମର୍ଷଣଃ ॥ ୨୨ ॥
ବାଲୋ ନ ଵେଦ ତତ୍ତନ୍ଵି ବନ୍ଧୁକୃତ୍ଯମମର୍ଷଣଃ ॥ ୨୨ ॥
ସା ତ୍ଵଂ ମୁଖଂ ସୁଦତି ସୁଭ୍ର୍ଵନୁରାଗଭାର
ଵ୍ରୀଡାଵିଲମ୍ବଵିଲସଦ୍ଧସିତାଵଲୋକମ୍ ।
ନୀଲାଲକାଲିଭିରୁପସ୍କୃତମୁନ୍ନସଂ ନଃ
ସ୍ଵାନାଂ ପ୍ରଦର୍ଶଯ ମନସ୍ଵିନି ଵଲ୍ଗୁଵାକ୍ଯମ୍ ॥ ୨୩ ॥
ଵ୍ରୀଡାଵିଲମ୍ବଵିଲସଦ୍ଧସିତାଵଲୋକମ୍ ।
ନୀଲାଲକାଲିଭିରୁପସ୍କୃତମୁନ୍ନସଂ ନଃ
ସ୍ଵାନାଂ ପ୍ରଦର୍ଶଯ ମନସ୍ଵିନି ଵଲ୍ଗୁଵାକ୍ଯମ୍ ॥ ୨୩ ॥
ତସ୍ମିନ୍ଦଧେ ଦମମହଂ ତଵ ଵୀରପତ୍ନି
ଯୋଽନ୍ଯତ୍ର ଭୂସୁରକୁଲାତ୍କୃତକିଲ୍ବିଷସ୍ତମ୍ ।
ପଶ୍ଯେ ନ ଵୀତଭଯମୁନ୍ମୁଦିତଂ ତ୍ରିଲୋକ୍ଯା-
ମନ୍ଯତ୍ର ଵୈ ମୁରରିପୋରିତରତ୍ର ଦାସାତ୍ ॥ ୨୪ ॥
ଯୋଽନ୍ଯତ୍ର ଭୂସୁରକୁଲାତ୍କୃତକିଲ୍ବିଷସ୍ତମ୍ ।
ପଶ୍ଯେ ନ ଵୀତଭଯମୁନ୍ମୁଦିତଂ ତ୍ରିଲୋକ୍ଯା-
ମନ୍ଯତ୍ର ଵୈ ମୁରରିପୋରିତରତ୍ର ଦାସାତ୍ ॥ ୨୪ ॥
ଵକ୍ତ୍ରଂ ନ ତେ ଵିତିଲକଂ ମଲିନଂ ଵିହର୍ଷଂ
ସଂରମ୍ଭଭୀମମଵିମୃଷ୍ଟମପେତରାଗମ୍ ।
ପଶ୍ଯେ ସ୍ତନାଵପି ଶୁଚୋପହତୌ ସୁଜାତୌ
ବିମ୍ବାଧରଂ ଵିଗତକୁଙ୍କୁମପଙ୍କରାଗମ୍ ॥ ୨୫ ॥
ସଂରମ୍ଭଭୀମମଵିମୃଷ୍ଟମପେତରାଗମ୍ ।
ପଶ୍ଯେ ସ୍ତନାଵପି ଶୁଚୋପହତୌ ସୁଜାତୌ
ବିମ୍ବାଧରଂ ଵିଗତକୁଙ୍କୁମପଙ୍କରାଗମ୍ ॥ ୨୫ ॥
ତନ୍ମେ ପ୍ରସୀଦ ସୁହୃଦଃ କୃତକିଲ୍ବିଷସ୍ଯ
ସ୍ଵୈରଂ ଗତସ୍ଯ ମୃଗଯାଂ ଵ୍ଯସନାତୁରସ୍ଯ ।
କା ଦେଵରଂ ଵଶଗତଂ କୁସୁମାସ୍ତ୍ରଵେଗ
ଵିସ୍ରସ୍ତପୌଂସ୍ନମୁଶତୀ ନ ଭଜେତ କୃତ୍ଯେ ॥ ୨୬ ॥
ସ୍ଵୈରଂ ଗତସ୍ଯ ମୃଗଯାଂ ଵ୍ଯସନାତୁରସ୍ଯ ।
କା ଦେଵରଂ ଵଶଗତଂ କୁସୁମାସ୍ତ୍ରଵେଗ
ଵିସ୍ରସ୍ତପୌଂସ୍ନମୁଶତୀ ନ ଭଜେତ କୃତ୍ଯେ ॥ ୨୬ ॥