నారద ఉవాచ
స ఏకదా మహేష్వాసో రథం పఞ్చాశ్వమాశుగమ్ ।
ద్వీషం ద్విచక్రమేకాక్షం త్రివేణుం పఞ్చబన్ధురమ్ ॥ ౧ ॥
స ఏకదా మహేష్వాసో రథం పఞ్చాశ్వమాశుగమ్ ।
ద్వీషం ద్విచక్రమేకాక్షం త్రివేణుం పఞ్చబన్ధురమ్ ॥ ౧ ॥
ఏకరశ్మ్యేకదమనమేకనీడం ద్వికూబరమ్ ।
పఞ్చప్రహరణం సప్తవరూథం పఞ్చవిక్రమమ్ ॥ ౨ ॥
పఞ్చప్రహరణం సప్తవరూథం పఞ్చవిక్రమమ్ ॥ ౨ ॥
హైమోపస్కరమారుహ్య స్వర్ణవర్మాక్షయేషుధిః ।
ఏకాదశచమూనాథః పఞ్చప్రస్థమగాద్వనమ్ ॥ ౩ ॥
ఏకాదశచమూనాథః పఞ్చప్రస్థమగాద్వనమ్ ॥ ౩ ॥
చచార మృగయాం తత్ర దృప్త ఆత్తేషుకార్ముకః ।
విహాయ జాయామతదర్హాం మృగవ్యసనలాలసః ॥ ౪ ॥
విహాయ జాయామతదర్హాం మృగవ్యసనలాలసః ॥ ౪ ॥
ఆసురీం వృత్తిమాశ్రిత్య ఘోరాత్మా నిరనుగ్రహః ।
న్యహనన్నిశితైర్బాణైర్వనేషు వనగోచరాన్ ॥ ౫ ॥
న్యహనన్నిశితైర్బాణైర్వనేషు వనగోచరాన్ ॥ ౫ ॥
తీర్థేషు ప్రతిదృష్టేషు రాజా మేధ్యాన్ పశూన్ వనే ।
యావదర్థమలం లుబ్ధో హన్యాదితి నియమ్యతే ॥ ౬ ॥
యావదర్థమలం లుబ్ధో హన్యాదితి నియమ్యతే ॥ ౬ ॥
య ఏవం కర్మ నియతం విద్వాన్ కుర్వీత మానవః ।
కర్మణా తేన రాజేన్ద్ర జ్ఞానేన న స లిప్యతే ॥ ౭ ॥
కర్మణా తేన రాజేన్ద్ర జ్ఞానేన న స లిప్యతే ॥ ౭ ॥
అన్యథా కర్మ కుర్వాణో మానారూఢో నిబధ్యతే ।
గుణప్రవాహపతితో నష్టప్రజ్ఞో వ్రజత్యధః ॥ ౮ ॥
గుణప్రవాహపతితో నష్టప్రజ్ఞో వ్రజత్యధః ॥ ౮ ॥
తత్ర నిర్భిన్నగాత్రాణాం చిత్రవాజైః శిలీముఖైః ।
విప్లవోఽభూద్దుఃఖితానాం దుఃసహః కరుణాత్మనామ్ ॥ ౯ ॥
విప్లవోఽభూద్దుఃఖితానాం దుఃసహః కరుణాత్మనామ్ ॥ ౯ ॥
శశాన్ వరాహాన్ మహిషాన్ గవయాన్ రురుశల్యకాన్ ।
మేధ్యానన్యాంశ్చ వివిధాన్ వినిఘ్నన్ శ్రమమధ్యగాత్ ॥ ౧౦ ॥
మేధ్యానన్యాంశ్చ వివిధాన్ వినిఘ్నన్ శ్రమమధ్యగాత్ ॥ ౧౦ ॥
తతః క్షుత్తృట్పరిశ్రాన్తో నివృత్తో గృహమేయివాన్ ।
కృతస్నానోచితాహారః సంవివేశ గతక్లమః ॥ ౧౧ ॥
కృతస్నానోచితాహారః సంవివేశ గతక్లమః ॥ ౧౧ ॥
ఆత్మానమర్హయాం చక్రే ధూపాలేపస్రగాదిభిః ।
సాధ్వలఙ్కృతసర్వాఙ్గో మహిష్యామాదధే మనః ॥ ౧౨ ॥
సాధ్వలఙ్కృతసర్వాఙ్గో మహిష్యామాదధే మనః ॥ ౧౨ ॥
తృప్తో హృష్టః సుదృప్తశ్చ కన్దర్పాకృష్టమానసః ।
న వ్యచష్ట వరారోహాం గృహిణీం గృహమేధినీమ్ ॥ ౧౩ ॥
న వ్యచష్ట వరారోహాం గృహిణీం గృహమేధినీమ్ ॥ ౧౩ ॥
అన్తఃపురస్త్రియోఽపృచ్ఛద్విమనా ఇవ వేదిషత్ ।
అపి వః కుశలం రామాః సేశ్వరీణాం యథా పురా ॥ ౧౪ ॥
అపి వః కుశలం రామాః సేశ్వరీణాం యథా పురా ॥ ౧౪ ॥
న తథైతర్హి రోచన్తే గృహేషు గృహసమ్పదః ।
యది న స్యాద్గృహే మాతా పత్నీ వా పతిదేవతా ।
వ్యఙ్గే రథ ఇవ ప్రాజ్ఞః కో నామాసీత దీనవత్ ॥ ౧౫ ॥
యది న స్యాద్గృహే మాతా పత్నీ వా పతిదేవతా ।
వ్యఙ్గే రథ ఇవ ప్రాజ్ఞః కో నామాసీత దీనవత్ ॥ ౧౫ ॥
క్వ వర్తతే సా లలనా మజ్జన్తం వ్యసనార్ణవే ।
యా మాముద్ధరతే ప్రజ్ఞాం దీపయన్తీ పదే పదే ॥ ౧౬ ॥
యా మాముద్ధరతే ప్రజ్ఞాం దీపయన్తీ పదే పదే ॥ ౧౬ ॥
రామా ఊచుః
నరనాథ న జానీమస్త్వత్ప్రియా యద్వయవస్యతి ।
భూతలే నిరవస్తారే శయానాం పశ్య శత్రుహన్ ॥ ౧౭ ॥
నరనాథ న జానీమస్త్వత్ప్రియా యద్వయవస్యతి ।
భూతలే నిరవస్తారే శయానాం పశ్య శత్రుహన్ ॥ ౧౭ ॥
నారద ఉవాచ
పురఞ్జనః స్వమహిషీం నిరీక్ష్యావధుతాం భువి ।
తత్సఙ్గోన్మథితజ్ఞానో వైక్లవ్యం పరమం యయౌ ॥ ౧౮ ॥
పురఞ్జనః స్వమహిషీం నిరీక్ష్యావధుతాం భువి ।
తత్సఙ్గోన్మథితజ్ఞానో వైక్లవ్యం పరమం యయౌ ॥ ౧౮ ॥
సాన్త్వయన్ శ్లక్ష్ణయా వాచా హృదయేన విదూయతా ।
ప్రేయస్యాః స్నేహసంరమ్భలిఙ్గమాత్మని నాభ్యగాత్ ॥ ౧౯ ॥
ప్రేయస్యాః స్నేహసంరమ్భలిఙ్గమాత్మని నాభ్యగాత్ ॥ ౧౯ ॥
అనునిన్యేఽథ శనకైర్వీరోఽనునయకోవిదః ।
పస్పర్శ పాదయుగలమాహ చోత్సఙ్గలాలితామ్ ॥ ౨౦ ॥
పస్పర్శ పాదయుగలమాహ చోత్సఙ్గలాలితామ్ ॥ ౨౦ ॥
పురఞ్జన ఉవాచ
నూనం త్వకృతపుణ్యాస్తే భృత్యా యేష్వీశ్వరాః శుభే ।
కృతాగఃస్వాత్మసాత్కృత్వా శిక్షాదణ్డం న యుఞ్జతే ॥ ౨౧ ॥
నూనం త్వకృతపుణ్యాస్తే భృత్యా యేష్వీశ్వరాః శుభే ।
కృతాగఃస్వాత్మసాత్కృత్వా శిక్షాదణ్డం న యుఞ్జతే ॥ ౨౧ ॥
పరమోఽనుగ్రహో దణ్డో భృత్యేషు ప్రభుణార్పితః ।
బాలో న వేద తత్తన్వి బన్ధుకృత్యమమర్షణః ॥ ౨౨ ॥
బాలో న వేద తత్తన్వి బన్ధుకృత్యమమర్షణః ॥ ౨౨ ॥
సా త్వం ముఖం సుదతి సుభ్ర్వనురాగభార
వ్రీడావిలమ్బవిలసద్ధసితావలోకమ్ ।
నీలాలకాలిభిరుపస్కృతమున్నసం నః
స్వానాం ప్రదర్శయ మనస్విని వల్గువాక్యమ్ ॥ ౨౩ ॥
వ్రీడావిలమ్బవిలసద్ధసితావలోకమ్ ।
నీలాలకాలిభిరుపస్కృతమున్నసం నః
స్వానాం ప్రదర్శయ మనస్విని వల్గువాక్యమ్ ॥ ౨౩ ॥
తస్మిన్దధే దమమహం తవ వీరపత్ని
యోఽన్యత్ర భూసురకులాత్కృతకిల్బిషస్తమ్ ।
పశ్యే న వీతభయమున్ముదితం త్రిలోక్యా-
మన్యత్ర వై మురరిపోరితరత్ర దాసాత్ ॥ ౨౪ ॥
యోఽన్యత్ర భూసురకులాత్కృతకిల్బిషస్తమ్ ।
పశ్యే న వీతభయమున్ముదితం త్రిలోక్యా-
మన్యత్ర వై మురరిపోరితరత్ర దాసాత్ ॥ ౨౪ ॥
వక్త్రం న తే వితిలకం మలినం విహర్షం
సంరమ్భభీమమవిమృష్టమపేతరాగమ్ ।
పశ్యే స్తనావపి శుచోపహతౌ సుజాతౌ
బిమ్బాధరం విగతకుఙ్కుమపఙ్కరాగమ్ ॥ ౨౫ ॥
సంరమ్భభీమమవిమృష్టమపేతరాగమ్ ।
పశ్యే స్తనావపి శుచోపహతౌ సుజాతౌ
బిమ్బాధరం విగతకుఙ్కుమపఙ్కరాగమ్ ॥ ౨౫ ॥
తన్మే ప్రసీద సుహృదః కృతకిల్బిషస్య
స్వైరం గతస్య మృగయాం వ్యసనాతురస్య ।
కా దేవరం వశగతం కుసుమాస్త్రవేగ
విస్రస్తపౌంస్నముశతీ న భజేత కృత్యే ॥ ౨౬ ॥
స్వైరం గతస్య మృగయాం వ్యసనాతురస్య ।
కా దేవరం వశగతం కుసుమాస్త్రవేగ
విస్రస్తపౌంస్నముశతీ న భజేత కృత్యే ॥ ౨౬ ॥