Lord Krishna

શ્રીમદ્ભાગવતમ્ ૪.૨૮

(Srimad Bhagavatam Canto 4, Chapter 28 — Purañjana's Death and His Unknown Friend in Gujarati)

Vyasa

Also known as sainika bhayanamno ye barhisman distakarina

Purañjana's Death and His Unknown Friend. Śrīmad Bhāgavatam Canto 4, Chapter 28 — 65 verses in Sanskrit with transliteration in 9 scripts.

#of 65
નારદ ઉવાચ
સૈનિકા ભયનામ્નો યે બર્હિષ્મન્ દિષ્ટકારિણઃ ।
પ્રજ્વારકાલકન્યાભ્યાં
વિચેરુરવનીમિમામ્ ॥ ૧ ॥
ત એકદા તુ રભસા પુરઞ્જનપુરીં નૃપ ।
રુરુધુર્ભૌમભોગાઢ્યાં
જરત્પન્નગપાલિતામ્ ॥ ૨ ॥
કાલકન્યાપિ બુભુજે પુરઞ્જનપુરં બલાત્ ।
યયાભિભૂતઃ પુરુષઃ સદ્યો નિઃસારતામિયાત્ ॥ ૩ ॥
તયોપભુજ્યમાનાં વૈ યવનાઃ સર્વતોદિશમ્ ।
દ્વાર્ભિઃ પ્રવિશ્ય સુભૃશં પ્રાર્દયન્ સકલાં પુરીમ્ ॥ ૪ ॥
તસ્યાં પ્રપીડ્યમાનાયામભિમાની પુરઞ્જનઃ ।
અવાપોરુવિધાંસ્તાપાન્ કુટુમ્બી મમતાકુલઃ ॥ ૫ ॥
કન્યોપગૂઢો નષ્ટશ્રીઃ કૃપણો વિષયાત્મકઃ ।
નષ્ટપ્રજ્ઞો હૃતૈશ્વર્યો ગન્ધર્વયવનૈર્બલાત્ ॥ ૬ ॥
વિશીર્ણાં સ્વપુરીં વીક્ષ્ય પ્રતિકૂલાનનાદૃતાન્ ।
પુત્રાન્ પૌત્રાનુગામાત્યાઞ્જાયાં ચ ગતસૌહૃદામ્ ॥ ૭ ॥
આત્માનં કન્યયા ગ્રસ્તં પઞ્ચાલાનરિદૂષિતાન્ ।
દુરન્તચિન્તામાપન્નો ન લેભે તત્પ્રતિક્રિયામ્ ॥ ૮ ॥
કામાનભિલષન્દીનો યાતયામાંશ્ચ કન્યયા ।
વિગતાત્મગતિસ્નેહઃ પુત્રદારાંશ્ચ લાલયન્ ॥ ૯ ॥
ગન્ધર્વયવનાક્રાન્તાં કાલકન્યોપમર્દિતામ્ ।
હાતું પ્રચક્રમે રાજા તાં પુરીમનિકામતઃ ॥ ૧૦ ॥
ભયનામ્નોઽગ્રજો ભ્રાતા પ્રજ્વારઃ પ્રત્યુપસ્થિતઃ ।
દદાહ તાં પુરીં કૃત્સ્નાં ભ્રાતુઃ પ્રિયચિકીર્ષયા ॥ ૧૧ ॥
તસ્યાં સન્દહ્યમાનાયાં સપૌરઃ સપરિચ્છદઃ ।
કૌટુમ્બિકઃ કુટુમ્બિન્યા ઉપાતપ્યત સાન્વયઃ ॥ ૧૨ ॥
યવનોપરુદ્ધાયતનો ગ્રસ્તાયાં કાલકન્યયા ।
પુર્યાં પ્રજ્વારસંસૃષ્ટઃ
પુરપાલોઽન્વતપ્યત ॥ ૧૩ ॥
ન શેકે સોઽવિતું તત્ર પુરુકૃચ્છ્રોરુવેપથુઃ ।
ગન્તુમૈચ્છત્તતો વૃક્ષકોટરાદિવ સાનલાત્ ॥ ૧૪ ॥
શિથિલાવયવો યર્હિ ગન્ધર્વૈર્હૃતપૌરુષઃ ।
યવનૈરરિભી રાજન્નુપરુદ્ધો રુરોદ હ ॥ ૧૫ ॥
દુહિતૃઃ પુત્રપૌત્રાંશ્ચ જામિજામાતૃપાર્ષદાન્ ।
સ્વત્વાવશિષ્ટં યત્કિઞ્ચિદ્ ગૃહકોશપરિચ્છદમ્ ॥ ૧૬ ॥
અહં મમેતિ સ્વીકૃત્ય ગૃહેષુ કુમતિર્ગૃહી ।
દધ્યૌ પ્રમદયા દીનો વિપ્રયોગ ઉપસ્થિતે ॥ ૧૭ ॥
લોકાન્તરં ગતવતિ મય્યનાથા કુટુમ્બિની ।
વર્તિષ્યતે કથં ત્વેષા બાલકાનનુશોચતી ॥ ૧૮ ॥
ન મય્યનાશિતે ભુઙ્ક્તે નાસ્નાતે સ્નાતિ મત્પરા ।
મયિ રુષ્ટે સુસન્ત્રસ્તા ભર્ત્સિતે યતવાગ્ભયાત્ ॥ ૧૯ ॥
પ્રબોધયતિ માવિજ્ઞં વ્યુષિતે શોકકર્શિતા ।
વર્ત્મૈતદ્ ગૃહમેધીયં વીરસૂરપિ નેષ્યતિ ॥ ૨૦ ॥
કથં નુ દારકા દીના દારકીર્વાપરાયણાઃ ।
વર્તિષ્યન્તે મયિ ગતે ભિન્નનાવ ઇવોદધૌ ॥ ૨૧ ॥
એવં કૃપણયા બુદ્ધ્યા શોચન્તમતદર્હણમ્ ।
ગ્રહીતું કૃતધીરેનં ભયનામાભ્યપદ્યત ॥ ૨૨ ॥
પશુવદ્યવનૈરેષ નીયમાનઃ સ્વકં ક્ષયમ્ ।
અન્વદ્રવન્નનુપથાઃ શોચન્તો ભૃશમાતુરાઃ ॥ ૨૩ ॥
પુરીં વિહાયોપગત ઉપરુદ્ધો ભુજઙ્ગમઃ ।
યદા તમેવાનુ પુરી વિશીર્ણા પ્રકૃતિં ગતા ॥ ૨૪ ॥
વિકૃષ્યમાણઃ પ્રસભં યવનેન બલીયસા ।
નાવિન્દત્તમસાવિષ્ટઃ સખાયં સુહૃદં પુરઃ ॥ ૨૫ ॥
તં યજ્ઞપશવોઽનેન સંજ્ઞપ્તા યેઽદયાલુના ।
કુઠારૈશ્ચિચ્છિદુઃ ક્રુદ્ધાઃ સ્મરન્તોઽમીવમસ્ય તત્ ॥ ૨૬ ॥
અનન્તપારે તમસિ મગ્નો નષ્ટસ્મૃતિઃ સમાઃ ।
શાશ્વતીરનુભૂયાર્તિં પ્રમદાસઙ્ગદૂષિતઃ ॥ ૨૭ ॥
તામેવ મનસા ગૃહ્ણન્ બભૂવ પ્રમદોત્તમા ।
અનન્તરં વિદર્ભસ્ય રાજસિંહસ્ય વેશ્મનિ ॥ ૨૮ ॥
ઉપયેમે વીર્યપણાં વૈદર્ભીં મલયધ્વજઃ ।
યુધિ નિર્જિત્ય રાજન્યાન્ પાણ્ડ્યઃ પરપુરઞ્જયઃ ॥ ૨૯ ॥
તસ્યાં સ જનયાં ચક્ર આત્મજામસિતેક્ષણામ્ ।
યવીયસઃ સપ્ત સુતાન્ સપ્ત દ્રવિડભૂભૃતઃ ॥ ૩૦ ॥
એકૈકસ્યાભવત્તેષાં રાજન્નર્બુદમર્બુદમ્ ।
ભોક્ષ્યતે યદ્વંશધરૈર્મહી મન્વન્તરં પરમ્ ॥ ૩૧ ॥
અગસ્ત્યઃ પ્રાગ્દુહિતરમુપયેમે ધૃતવ્રતામ્ ।
યસ્યાં દૃઢચ્યુતો જાત ઇધ્મવાહાત્મજો મુનિઃ ॥ ૩૨ ॥
વિભજ્ય તનયેભ્યઃ ક્ષ્માં રાજર્ષિર્મલયધ્વજઃ ।
આરિરાધયિષુઃ કૃષ્ણં સ જગામ કુલાચલમ્ ॥ ૩૩ ॥
હિત્વા ગૃહાન્ સુતાન્ ભોગાન્ વૈદર્ભી મદિરેક્ષણા ।
અન્વધાવત પાણ્ડ્યેશં જ્યોત્સ્નેવ રજનીકરમ્ ॥ ૩૪ ॥
તત્ર ચન્દ્રવસા નામ તામ્રપર્ણી વટોદકા ।
તત્પુણ્યસલિલૈર્નિત્યમુભયત્રાત્મનો મૃજન્ ॥ ૩૫ ॥
કન્દાષ્ટિભિર્મૂલફલૈઃ પુષ્પપર્ણૈસ્તૃણોદકૈઃ ।
વર્તમાનઃ શનૈર્ગાત્રકર્શનં તપ આસ્થિતઃ ॥ ૩૬ ॥
શીતોષ્ણવાતવર્ષાણિ ક્ષુત્પિપાસે પ્રિયાપ્રિયે ।
સુખદુઃખે ઇતિ દ્વન્દ્વાન્યજયત્સમદર્શનઃ ॥ ૩૭ ॥
તપસા વિદ્યયા પક્વકષાયો નિયમૈર્યમૈઃ ।
યુયુજે બ્રહ્મણ્યાત્માનં વિજિતાક્ષાનિલાશયઃ ॥ ૩૮ ॥
આસ્તે સ્થાણુરિવૈકત્ર દિવ્યં વર્ષશતં સ્થિરઃ ।
વાસુદેવે ભગવતિ નાન્યદ્વેદોદ્વહન્ રતિમ્ ॥ ૩૯ ॥
સ વ્યાપકતયાત્માનં વ્યતિરિક્તતયાત્મનિ ।
વિદ્વાન્ સ્વપ્ન ઇવામર્શસાક્ષિણં વિરરામ હ ॥ ૪૦ ॥
સાક્ષાદ્ભગવતોક્તેન ગુરુણા હરિણા નૃપ ।
વિશુદ્ધજ્ઞાનદીપેન સ્ફુરતા વિશ્વતોમુખમ્ ॥ ૪૧ ॥
પરે બ્રહ્મણિ ચાત્માનં પરં બ્રહ્મ તથાત્મનિ ।
વીક્ષમાણો
વિહાયેક્ષામસ્માદુપરરામ હ ॥ ૪૨ ॥
પતિં પરમધર્મજ્ઞં વૈદર્ભી મલયધ્વજમ્ ।
પ્રેમ્ણા પર્યચરદ્ધિત્વા ભોગાન્ સા
પતિદેવતા ॥ ૪૩ ॥
ચીરવાસા વ્રતક્ષામા વેણીભૂતશિરોરુહા ।
બભાવુપ પતિં શાન્તા શિખા શાન્તમિવાનલમ્ ॥ ૪૪ ॥
અજાનતી પ્રિયતમં યદોપરતમઙ્ગના ।
સુસ્થિરાસનમાસાદ્ય યથાપૂર્વમુપાચરત્ ॥ ૪૫ ॥
યદા નોપલભેતાઙ્ઘ્રાવૂષ્માણં પત્યુરર્ચતી ।
આસીત્સંવિગ્નહૃદયા યૂથભ્રષ્ટા મૃગી યથા ॥ ૪૬ ॥
આત્માનં શોચતી દીનમબન્ધું વિક્લવાશ્રુભિઃ ।
સ્તનાવાસિચ્ય વિપિને સુસ્વરં પ્રરુરોદ સા ॥ ૪૭ ॥
ઉત્તિષ્ઠોત્તિષ્ઠ રાજર્ષે ઇમામુદધિમેખલામ્ ।
દસ્યુભ્યઃ ક્ષત્રબન્ધુભ્યો બિભ્યતીં પાતુમર્હસિ ॥ ૪૮ ॥
એવં વિલપન્તી બાલા વિપિનેઽનુગતા પતિમ્ ।
પતિતા પાદયોર્ભર્તૂ રુદત્યશ્રૂણ્યવર્તયત્ ॥ ૪૯ ॥
ચિતિં દારુમયીં ચિત્વા તસ્યાં પત્યુઃ કલેવરમ્ ।
આદીપ્ય ચાનુમરણે વિલપન્તી મનો દધે ॥ ૫૦ ॥
તત્ર પૂર્વતરઃ કશ્ચિત્સખા બ્રાહ્મણ આત્મવાન્ ।
સાન્ત્વયન્ વલ્ગુના સામ્ના તામાહ રુદતીં પ્રભો ॥ ૫૧ ॥
બ્રાહ્મણ ઉવાચ
કા ત્વં કસ્યાસિ કો વાયં શયાનો યસ્ય શોચસિ ।
જાનાસિ કિં સખાયં માં યેનાગ્રે વિચચર્થ હ ॥ ૫૨ ॥
અપિ સ્મરસિ ચાત્માનમવિજ્ઞાતસખં સખે ।
હિત્વા માં પદમન્વિચ્છન્ ભૌમભોગરતો ગતઃ ॥ ૫૩ ॥
હંસાવહં ચ ત્વં ચાર્ય સખાયૌ માનસાયનૌ ।
અભૂતામન્તરા વૌકઃ સહસ્રપરિવત્સરાન્ ॥ ૫૪ ॥
સ ત્વં વિહાય માં બન્ધો ગતો ગ્રામ્યમતિર્મહીમ્ ।
વિચરન્ પદમદ્રાક્ષીઃ કયાચિન્નિર્મિતં સ્ત્રિયા ॥ ૫૫ ॥
પઞ્ચારામં નવદ્વારમેકપાલં ત્રિકોષ્ઠકમ્ ।
ષટ્કુલં પઞ્ચવિપણં પઞ્ચપ્રકૃતિ સ્ત્રીધવમ્ ॥ ૫૬ ॥
પઞ્ચેન્દ્રિયાર્થા આરામા દ્વારઃ પ્રાણા નવ પ્રભો ।
તેજોઽબન્નાનિ કોષ્ઠાનિ કુલમિન્દ્રિયસઙ્ગ્રહઃ ॥ ૫૭ ॥
વિપણસ્તુ ક્રિયાશક્તિર્ભૂતપ્રકૃતિરવ્યયા ।
શક્ત્યધીશઃ પુમાંસ્ત્વત્ર પ્રવિષ્ટો નાવબુધ્યતે ॥ ૫૮ ॥
તસ્મિંસ્ત્વં રામયા સ્પૃષ્ટો રમમાણોઽશ્રુતસ્મૃતિઃ ।
તત્સઙ્ગાદીદૃશીં પ્રાપ્તો દશાં પાપીયસીં પ્રભો ॥ ૫૯ ॥
ન ત્વં વિદર્ભદુહિતા નાયં વીરઃ સુહૃત્તવ ।
ન પતિસ્ત્વં પુરઞ્જન્યા રુદ્ધો નવમુખે યયા ॥ ૬૦ ॥
માયા હ્યેષા મયા સૃષ્ટા યત્પુમાંસં સ્ત્રિયં સતીમ્ ।
મન્યસે નોભયં યદ્વૈ હંસૌ પશ્યાવયોર્ગતિમ્ ॥ ૬૧ ॥
અહં ભવાન્ન ચાન્યસ્ત્વં ત્વમેવાહં વિચક્ષ્વ ભોઃ ।
ન નૌ પશ્યન્તિ કવયશ્છિદ્રં જાતુ મનાગપિ ॥ ૬૨ ॥
યથા પુરુષ આત્માનમેકમાદર્શચક્ષુષોઃ ।
દ્વિધાભૂતમવેક્ષેત તથૈવાન્તરમાવયોઃ ॥ ૬૩ ॥
એવં સ માનસો હંસો હંસેન પ્રતિબોધિતઃ ।
સ્વસ્થસ્તદ્વયભિચારેણ નષ્ટામાપ પુનઃ સ્મૃતિમ્ ॥ ૬૪ ॥
બર્હિષ્મન્નેતદધ્યાત્મં પારોક્ષ્યેણ પ્રદર્શિતમ્ ।
યત્પરોક્ષપ્રિયો દેવો ભગવાન્ વિશ્વભાવનઃ ॥ ૬૫ ॥

Explore More