Lord Krishna

ശ്രീമദ്ഭാഗവതമ് ൪.൨൮

(Srimad Bhagavatam Canto 4, Chapter 28 — Purañjana's Death and His Unknown Friend in Malayalam)

Vyasa

Also known as sainika bhayanamno ye barhisman distakarina

Purañjana's Death and His Unknown Friend. Śrīmad Bhāgavatam Canto 4, Chapter 28 — 65 verses in Sanskrit with transliteration in 9 scripts.

#of 65
നാരദ ഉവാച
സൈനികാ ഭയനാമ്നോ യേ ബര്ഹിഷ്മന് ദിഷ്ടകാരിണഃ ।
പ്രജ്വാരകാലകന്യാഭ്യാം
വിചേരുരവനീമിമാമ് ॥ ൧ ॥
ത ഏകദാ തു രഭസാ പുരഞ്ജനപുരീം നൃപ ।
രുരുധുര്ഭൌമഭോഗാഢ്യാം
ജരത്പന്നഗപാലിതാമ് ॥ ൨ ॥
കാലകന്യാപി ബുഭുജേ പുരഞ്ജനപുരം ബലാത് ।
യയാഭിഭൂതഃ പുരുഷഃ സദ്യോ നിഃസാരതാമിയാത് ॥ ൩ ॥
തയോപഭുജ്യമാനാം വൈ യവനാഃ സര്വതോദിശമ് ।
ദ്വാര്ഭിഃ പ്രവിശ്യ സുഭൃശം പ്രാര്ദയന് സകലാം പുരീമ് ॥ ൪ ॥
തസ്യാം പ്രപീഡ്യമാനായാമഭിമാനീ പുരഞ്ജനഃ ।
അവാപോരുവിധാംസ്താപാന് കുടുമ്ബീ മമതാകുലഃ ॥ ൫ ॥
കന്യോപഗൂഢോ നഷ്ടശ്രീഃ കൃപണോ വിഷയാത്മകഃ ।
നഷ്ടപ്രജ്ഞോ ഹൃതൈശ്വര്യോ ഗന്ധര്വയവനൈര്ബലാത് ॥ ൬ ॥
വിശീര്ണാം സ്വപുരീം വീക്ഷ്യ പ്രതികൂലാനനാദൃതാന് ।
പുത്രാന് പൌത്രാനുഗാമാത്യാഞ്ജായാം ച ഗതസൌഹൃദാമ് ॥ ൭ ॥
ആത്മാനം കന്യയാ ഗ്രസ്തം പഞ്ചാലാനരിദൂഷിതാന് ।
ദുരന്തചിന്താമാപന്നോ ന ലേഭേ തത്പ്രതിക്രിയാമ് ॥ ൮ ॥
കാമാനഭിലഷന്ദീനോ യാതയാമാംശ്ച കന്യയാ ।
വിഗതാത്മഗതിസ്നേഹഃ പുത്രദാരാംശ്ച ലാലയന് ॥ ൯ ॥
ഗന്ധര്വയവനാക്രാന്താം കാലകന്യോപമര്ദിതാമ് ।
ഹാതും പ്രചക്രമേ രാജാ താം പുരീമനികാമതഃ ॥ ൧൦ ॥
ഭയനാമ്നോഽഗ്രജോ ഭ്രാതാ പ്രജ്വാരഃ പ്രത്യുപസ്ഥിതഃ ।
ദദാഹ താം പുരീം കൃത്സ്നാം ഭ്രാതുഃ പ്രിയചികീര്ഷയാ ॥ ൧൧ ॥
തസ്യാം സന്ദഹ്യമാനായാം സപൌരഃ സപരിച്ഛദഃ ।
കൌടുമ്ബികഃ കുടുമ്ബിന്യാ ഉപാതപ്യത സാന്വയഃ ॥ ൧൨ ॥
യവനോപരുദ്ധായതനോ ഗ്രസ്തായാം കാലകന്യയാ ।
പുര്യാം പ്രജ്വാരസംസൃഷ്ടഃ
പുരപാലോഽന്വതപ്യത ॥ ൧൩ ॥
ന ശേകേ സോഽവിതും തത്ര പുരുകൃച്ഛ്രോരുവേപഥുഃ ।
ഗന്തുമൈച്ഛത്തതോ വൃക്ഷകോടരാദിവ സാനലാത് ॥ ൧൪ ॥
ശിഥിലാവയവോ യര്ഹി ഗന്ധര്വൈര്ഹൃതപൌരുഷഃ ।
യവനൈരരിഭീ രാജന്നുപരുദ്ധോ രുരോദ ഹ ॥ ൧൫ ॥
ദുഹിതൃഃ പുത്രപൌത്രാംശ്ച ജാമിജാമാതൃപാര്ഷദാന് ।
സ്വത്വാവശിഷ്ടം യത്കിഞ്ചിദ് ഗൃഹകോശപരിച്ഛദമ് ॥ ൧൬ ॥
അഹം മമേതി സ്വീകൃത്യ ഗൃഹേഷു കുമതിര്ഗൃഹീ ।
ദധ്യൌ പ്രമദയാ ദീനോ വിപ്രയോഗ ഉപസ്ഥിതേ ॥ ൧൭ ॥
ലോകാന്തരം ഗതവതി മയ്യനാഥാ കുടുമ്ബിനീ ।
വര്തിഷ്യതേ കഥം ത്വേഷാ ബാലകാനനുശോചതീ ॥ ൧൮ ॥
ന മയ്യനാശിതേ ഭുങ്ക്തേ നാസ്നാതേ സ്നാതി മത്പരാ ।
മയി രുഷ്ടേ സുസന്ത്രസ്താ ഭര്ത്സിതേ യതവാഗ്ഭയാത് ॥ ൧൯ ॥
പ്രബോധയതി മാവിജ്ഞം വ്യുഷിതേ ശോകകര്ശിതാ ।
വര്ത്മൈതദ് ഗൃഹമേധീയം വീരസൂരപി നേഷ്യതി ॥ ൨൦ ॥
കഥം നു ദാരകാ ദീനാ ദാരകീര്വാപരായണാഃ ।
വര്തിഷ്യന്തേ മയി ഗതേ ഭിന്നനാവ ഇവോദധൌ ॥ ൨൧ ॥
ഏവം കൃപണയാ ബുദ്ധ്യാ ശോചന്തമതദര്ഹണമ് ।
ഗ്രഹീതും കൃതധീരേനം ഭയനാമാഭ്യപദ്യത ॥ ൨൨ ॥
പശുവദ്യവനൈരേഷ നീയമാനഃ സ്വകം ക്ഷയമ് ।
അന്വദ്രവന്നനുപഥാഃ ശോചന്തോ ഭൃശമാതുരാഃ ॥ ൨൩ ॥
പുരീം വിഹായോപഗത ഉപരുദ്ധോ ഭുജങ്ഗമഃ ।
യദാ തമേവാനു പുരീ വിശീര്ണാ പ്രകൃതിം ഗതാ ॥ ൨൪ ॥
വികൃഷ്യമാണഃ പ്രസഭം യവനേന ബലീയസാ ।
നാവിന്ദത്തമസാവിഷ്ടഃ സഖായം സുഹൃദം പുരഃ ॥ ൨൫ ॥
തം യജ്ഞപശവോഽനേന സംജ്ഞപ്താ യേഽദയാലുനാ ।
കുഠാരൈശ്ചിച്ഛിദുഃ ക്രുദ്ധാഃ സ്മരന്തോഽമീവമസ്യ തത് ॥ ൨൬ ॥
അനന്തപാരേ തമസി മഗ്നോ നഷ്ടസ്മൃതിഃ സമാഃ ।
ശാശ്വതീരനുഭൂയാര്തിം പ്രമദാസങ്ഗദൂഷിതഃ ॥ ൨൭ ॥
താമേവ മനസാ ഗൃഹ്ണന് ബഭൂവ പ്രമദോത്തമാ ।
അനന്തരം വിദര്ഭസ്യ രാജസിംഹസ്യ വേശ്മനി ॥ ൨൮ ॥
ഉപയേമേ വീര്യപണാം വൈദര്ഭീം മലയധ്വജഃ ।
യുധി നിര്ജിത്യ രാജന്യാന് പാണ്ഡ്യഃ പരപുരഞ്ജയഃ ॥ ൨൯ ॥
തസ്യാം സ ജനയാം ചക്ര ആത്മജാമസിതേക്ഷണാമ് ।
യവീയസഃ സപ്ത സുതാന് സപ്ത ദ്രവിഡഭൂഭൃതഃ ॥ ൩൦ ॥
ഏകൈകസ്യാഭവത്തേഷാം രാജന്നര്ബുദമര്ബുദമ് ।
ഭോക്ഷ്യതേ യദ്വംശധരൈര്മഹീ മന്വന്തരം പരമ് ॥ ൩൧ ॥
അഗസ്ത്യഃ പ്രാഗ്ദുഹിതരമുപയേമേ ധൃതവ്രതാമ് ।
യസ്യാം ദൃഢച്യുതോ ജാത ഇധ്മവാഹാത്മജോ മുനിഃ ॥ ൩൨ ॥
വിഭജ്യ തനയേഭ്യഃ ക്ഷ്മാം രാജര്ഷിര്മലയധ്വജഃ ।
ആരിരാധയിഷുഃ കൃഷ്ണം സ ജഗാമ കുലാചലമ് ॥ ൩൩ ॥
ഹിത്വാ ഗൃഹാന് സുതാന് ഭോഗാന് വൈദര്ഭീ മദിരേക്ഷണാ ।
അന്വധാവത പാണ്ഡ്യേശം ജ്യോത്സ്നേവ രജനീകരമ് ॥ ൩൪ ॥
തത്ര ചന്ദ്രവസാ നാമ താമ്രപര്ണീ വടോദകാ ।
തത്പുണ്യസലിലൈര്നിത്യമുഭയത്രാത്മനോ മൃജന് ॥ ൩൫ ॥
കന്ദാഷ്ടിഭിര്മൂലഫലൈഃ പുഷ്പപര്ണൈസ്തൃണോദകൈഃ ।
വര്തമാനഃ ശനൈര്ഗാത്രകര്ശനം തപ ആസ്ഥിതഃ ॥ ൩൬ ॥
ശീതോഷ്ണവാതവര്ഷാണി ക്ഷുത്പിപാസേ പ്രിയാപ്രിയേ ।
സുഖദുഃഖേ ഇതി ദ്വന്ദ്വാന്യജയത്സമദര്ശനഃ ॥ ൩൭ ॥
തപസാ വിദ്യയാ പക്വകഷായോ നിയമൈര്യമൈഃ ।
യുയുജേ ബ്രഹ്മണ്യാത്മാനം വിജിതാക്ഷാനിലാശയഃ ॥ ൩൮ ॥
ആസ്തേ സ്ഥാണുരിവൈകത്ര ദിവ്യം വര്ഷശതം സ്ഥിരഃ ।
വാസുദേവേ ഭഗവതി നാന്യദ്വേദോദ്വഹന് രതിമ് ॥ ൩൯ ॥
സ വ്യാപകതയാത്മാനം വ്യതിരിക്തതയാത്മനി ।
വിദ്വാന് സ്വപ്ന ഇവാമര്ശസാക്ഷിണം വിരരാമ ഹ ॥ ൪൦ ॥
സാക്ഷാദ്ഭഗവതോക്തേന ഗുരുണാ ഹരിണാ നൃപ ।
വിശുദ്ധജ്ഞാനദീപേന സ്ഫുരതാ വിശ്വതോമുഖമ് ॥ ൪൧ ॥
പരേ ബ്രഹ്മണി ചാത്മാനം പരം ബ്രഹ്മ തഥാത്മനി ।
വീക്ഷമാണോ
വിഹായേക്ഷാമസ്മാദുപരരാമ ഹ ॥ ൪൨ ॥
പതിം പരമധര്മജ്ഞം വൈദര്ഭീ മലയധ്വജമ് ।
പ്രേമ്ണാ പര്യചരദ്ധിത്വാ ഭോഗാന് സാ
പതിദേവതാ ॥ ൪൩ ॥
ചീരവാസാ വ്രതക്ഷാമാ വേണീഭൂതശിരോരുഹാ ।
ബഭാവുപ പതിം ശാന്താ ശിഖാ ശാന്തമിവാനലമ് ॥ ൪൪ ॥
അജാനതീ പ്രിയതമം യദോപരതമങ്ഗനാ ।
സുസ്ഥിരാസനമാസാദ്യ യഥാപൂര്വമുപാചരത് ॥ ൪൫ ॥
യദാ നോപലഭേതാങ്ഘ്രാവൂഷ്മാണം പത്യുരര്ചതീ ।
ആസീത്സംവിഗ്നഹൃദയാ യൂഥഭ്രഷ്ടാ മൃഗീ യഥാ ॥ ൪൬ ॥
ആത്മാനം ശോചതീ ദീനമബന്ധും വിക്ലവാശ്രുഭിഃ ।
സ്തനാവാസിച്യ വിപിനേ സുസ്വരം പ്രരുരോദ സാ ॥ ൪൭ ॥
ഉത്തിഷ്ഠോത്തിഷ്ഠ രാജര്ഷേ ഇമാമുദധിമേഖലാമ് ।
ദസ്യുഭ്യഃ ക്ഷത്രബന്ധുഭ്യോ ബിഭ്യതീം പാതുമര്ഹസി ॥ ൪൮ ॥
ഏവം വിലപന്തീ ബാലാ വിപിനേഽനുഗതാ പതിമ് ।
പതിതാ പാദയോര്ഭര്തൂ രുദത്യശ്രൂണ്യവര്തയത് ॥ ൪൯ ॥
ചിതിം ദാരുമയീം ചിത്വാ തസ്യാം പത്യുഃ കലേവരമ് ।
ആദീപ്യ ചാനുമരണേ വിലപന്തീ മനോ ദധേ ॥ ൫൦ ॥
തത്ര പൂര്വതരഃ കശ്ചിത്സഖാ ബ്രാഹ്മണ ആത്മവാന് ।
സാന്ത്വയന് വല്ഗുനാ സാമ്നാ താമാഹ രുദതീം പ്രഭോ ॥ ൫൧ ॥
ബ്രാഹ്മണ ഉവാച
കാ ത്വം കസ്യാസി കോ വായം ശയാനോ യസ്യ ശോചസി ।
ജാനാസി കിം സഖായം മാം യേനാഗ്രേ വിചചര്ഥ ഹ ॥ ൫൨ ॥
അപി സ്മരസി ചാത്മാനമവിജ്ഞാതസഖം സഖേ ।
ഹിത്വാ മാം പദമന്വിച്ഛന് ഭൌമഭോഗരതോ ഗതഃ ॥ ൫൩ ॥
ഹംസാവഹം ച ത്വം ചാര്യ സഖായൌ മാനസായനൌ ।
അഭൂതാമന്തരാ വൌകഃ സഹസ്രപരിവത്സരാന് ॥ ൫൪ ॥
സ ത്വം വിഹായ മാം ബന്ധോ ഗതോ ഗ്രാമ്യമതിര്മഹീമ് ।
വിചരന് പദമദ്രാക്ഷീഃ കയാചിന്നിര്മിതം സ്ത്രിയാ ॥ ൫൫ ॥
പഞ്ചാരാമം നവദ്വാരമേകപാലം ത്രികോഷ്ഠകമ് ।
ഷട്കുലം പഞ്ചവിപണം പഞ്ചപ്രകൃതി സ്ത്രീധവമ് ॥ ൫൬ ॥
പഞ്ചേന്ദ്രിയാര്ഥാ ആരാമാ ദ്വാരഃ പ്രാണാ നവ പ്രഭോ ।
തേജോഽബന്നാനി കോഷ്ഠാനി കുലമിന്ദ്രിയസങ്ഗ്രഹഃ ॥ ൫൭ ॥
വിപണസ്തു ക്രിയാശക്തിര്ഭൂതപ്രകൃതിരവ്യയാ ।
ശക്ത്യധീശഃ പുമാംസ്ത്വത്ര പ്രവിഷ്ടോ നാവബുധ്യതേ ॥ ൫൮ ॥
തസ്മിംസ്ത്വം രാമയാ സ്പൃഷ്ടോ രമമാണോഽശ്രുതസ്മൃതിഃ ।
തത്സങ്ഗാദീദൃശീം പ്രാപ്തോ ദശാം പാപീയസീം പ്രഭോ ॥ ൫൯ ॥
ന ത്വം വിദര്ഭദുഹിതാ നായം വീരഃ സുഹൃത്തവ ।
ന പതിസ്ത്വം പുരഞ്ജന്യാ രുദ്ധോ നവമുഖേ യയാ ॥ ൬൦ ॥
മായാ ഹ്യേഷാ മയാ സൃഷ്ടാ യത്പുമാംസം സ്ത്രിയം സതീമ് ।
മന്യസേ നോഭയം യദ്വൈ ഹംസൌ പശ്യാവയോര്ഗതിമ് ॥ ൬൧ ॥
അഹം ഭവാന്ന ചാന്യസ്ത്വം ത്വമേവാഹം വിചക്ഷ്വ ഭോഃ ।
ന നൌ പശ്യന്തി കവയശ്ഛിദ്രം ജാതു മനാഗപി ॥ ൬൨ ॥
യഥാ പുരുഷ ആത്മാനമേകമാദര്ശചക്ഷുഷോഃ ।
ദ്വിധാഭൂതമവേക്ഷേത തഥൈവാന്തരമാവയോഃ ॥ ൬൩ ॥
ഏവം സ മാനസോ ഹംസോ ഹംസേന പ്രതിബോധിതഃ ।
സ്വസ്ഥസ്തദ്വയഭിചാരേണ നഷ്ടാമാപ പുനഃ സ്മൃതിമ് ॥ ൬൪ ॥
ബര്ഹിഷ്മന്നേതദധ്യാത്മം പാരോക്ഷ്യേണ പ്രദര്ശിതമ് ।
യത്പരോക്ഷപ്രിയോ ദേവോ ഭഗവാന് വിശ്വഭാവനഃ ॥ ൬൫ ॥

Explore More