మైత్రేయ ఉవాచ
సదా విద్విషతోరేవం కాలో వై ధ్రియమాణయోః ।
జామాతుః శ్వశురస్యాపి సుమహానతిచక్రమే ॥ ౧ ॥
సదా విద్విషతోరేవం కాలో వై ధ్రియమాణయోః ।
జామాతుః శ్వశురస్యాపి సుమహానతిచక్రమే ॥ ౧ ॥
యదాభిషిక్తో దక్షస్తు బ్రహ్మణా పరమేష్ఠినా ।
ప్రజాపతీనాం సర్వేషామాధిపత్యే స్మయోఽభవత్ ॥ ౨ ॥
ప్రజాపతీనాం సర్వేషామాధిపత్యే స్మయోఽభవత్ ॥ ౨ ॥
ఇష్ట్వా స వాజపేయేన బ్రహ్మిష్ఠానభిభూయ చ ।
బృహస్పతిసవం నామ సమారేభే క్రతూత్తమమ్ ॥ ౩ ॥
బృహస్పతిసవం నామ సమారేభే క్రతూత్తమమ్ ॥ ౩ ॥
తస్మిన్బ్రహ్మర్షయః సర్వే దేవర్షిపితృదేవతాః ।
ఆసన్ కృతస్వస్త్యయనాస్తత్పత్న్యశ్చ సభర్తృకాః ॥ ౪ ॥
ఆసన్ కృతస్వస్త్యయనాస్తత్పత్న్యశ్చ సభర్తృకాః ॥ ౪ ॥
తదుపశ్రుత్య నభసి ఖేచరాణాం ప్రజల్పతామ్ ।
సతీ దాక్షాయణీ దేవీ పితృయజ్ఞమహోత్సవమ్ ॥ ౫ ॥
సతీ దాక్షాయణీ దేవీ పితృయజ్ఞమహోత్సవమ్ ॥ ౫ ॥
వ్రజన్తీః సర్వతో దిగ్భ్య ఉపదేవవరస్త్రియః ।
విమానయానాః సప్రేష్ఠా నిష్కకణ్ఠీః సువాససః ॥ ౬ ॥
విమానయానాః సప్రేష్ఠా నిష్కకణ్ఠీః సువాససః ॥ ౬ ॥
దృష్ట్వా స్వనిలయాభ్యాశే లోలాక్షీర్మృష్టకుణ్డలాః ।
పతిం భూతపతిం దేవమౌత్సుక్యాదభ్యభాషత ॥ ౭ ॥
పతిం భూతపతిం దేవమౌత్సుక్యాదభ్యభాషత ॥ ౭ ॥
సత్యువాచ
ప్రజాపతేస్తే శ్వశురస్య సామ్ప్రతం
నిర్యాపితో యజ్ఞమహోత్సవః కిల ।
వయం చ తత్రాభిసరామ వామ తే
యద్యర్థితామీ విబుధా వ్రజన్తి హి ॥ ౮ ॥
ప్రజాపతేస్తే శ్వశురస్య సామ్ప్రతం
నిర్యాపితో యజ్ఞమహోత్సవః కిల ।
వయం చ తత్రాభిసరామ వామ తే
యద్యర్థితామీ విబుధా వ్రజన్తి హి ॥ ౮ ॥
తస్మిన్భగిన్యో మమ భర్తృభిః స్వకై-
ర్ధ్రువం గమిష్యన్తి సుహృద్దిదృక్షవః ।
అహం చ తస్మిన్భవతాభికామయే
సహోపనీతం పరిబర్హమర్హితుమ్ ॥ ౯ ॥
ర్ధ్రువం గమిష్యన్తి సుహృద్దిదృక్షవః ।
అహం చ తస్మిన్భవతాభికామయే
సహోపనీతం పరిబర్హమర్హితుమ్ ॥ ౯ ॥
తత్ర స్వసృర్మే నను భర్తృసమ్మితా
మాతృష్వసృః క్లిన్నధియం చ మాతరమ్ ।
ద్రక్ష్యే చిరోత్కణ్ఠమనా మహర్షిభి-
రున్నీయమానం చ మృడాధ్వరధ్వజమ్ ॥ ౧౦ ॥
మాతృష్వసృః క్లిన్నధియం చ మాతరమ్ ।
ద్రక్ష్యే చిరోత్కణ్ఠమనా మహర్షిభి-
రున్నీయమానం చ మృడాధ్వరధ్వజమ్ ॥ ౧౦ ॥
త్వయ్యేతదాశ్చర్యమజాత్మమాయయా
వినిర్మితం భాతి గుణత్రయాత్మకమ్ ।
తథాప్యహం యోషిదతత్త్వవిచ్చ తే
దీనా దిదృక్షే భవ మే భవక్షితిమ్ ॥ ౧౧ ॥
వినిర్మితం భాతి గుణత్రయాత్మకమ్ ।
తథాప్యహం యోషిదతత్త్వవిచ్చ తే
దీనా దిదృక్షే భవ మే భవక్షితిమ్ ॥ ౧౧ ॥
పశ్య ప్రయాన్తీరభవాన్యయోషితో
ఽప్యలడ్కృతాః కాన్తసఖా వరూథశః ।
యాసాం వ్రజద్భిః శితికణ్ఠ మణ్డితం
నభో విమానైః కలహంసపాణ్డుభిః ॥ ౧౨ ॥
ఽప్యలడ్కృతాః కాన్తసఖా వరూథశః ।
యాసాం వ్రజద్భిః శితికణ్ఠ మణ్డితం
నభో విమానైః కలహంసపాణ్డుభిః ॥ ౧౨ ॥
కథం సుతాయాః పితృగేహకౌతుకం
నిశమ్య దేహః సురవర్య నేఙ్గతే ।
అనాహుతా అప్యభియన్తి సౌహృదం
భర్తుర్గురోర్దేహకృతశ్చ కేతనమ్ ॥ ౧౩ ॥
నిశమ్య దేహః సురవర్య నేఙ్గతే ।
అనాహుతా అప్యభియన్తి సౌహృదం
భర్తుర్గురోర్దేహకృతశ్చ కేతనమ్ ॥ ౧౩ ॥
తన్మే ప్రసీదేదమమర్త్య వాఞ్ఛితం
కర్తుం భవాన్కారుణికో బతార్హతి ।
త్వయాత్మనోఽర్ధేఽహమదభ్రచక్షుషా
నిరూపితా మానుగృహాణ యాచితః ॥ ౧౪ ॥
కర్తుం భవాన్కారుణికో బతార్హతి ।
త్వయాత్మనోఽర్ధేఽహమదభ్రచక్షుషా
నిరూపితా మానుగృహాణ యాచితః ॥ ౧౪ ॥
ఋషిరువాచ
ఏవం గిరిత్రః ప్రియయాభిభాషితః
ప్రత్యభ్యధత్త ప్రహసన్ సుహృత్ప్రియః ।
సంస్మారితో మర్మభిదః కువాగిషూన్
యానాహ కో విశ్వసృజాం సమక్షతః ॥ ౧౫ ॥
ఏవం గిరిత్రః ప్రియయాభిభాషితః
ప్రత్యభ్యధత్త ప్రహసన్ సుహృత్ప్రియః ।
సంస్మారితో మర్మభిదః కువాగిషూన్
యానాహ కో విశ్వసృజాం సమక్షతః ॥ ౧౫ ॥
శ్రీభగవానువాచ
త్వయోదితం శోభనమేవ శోభనే
అనాహుతా అప్యభియన్తి బన్ధుషు ।
తే యద్యనుత్పాదితదోషదృష్టయో
బలీయసానాత్మ్యమదేన మన్యునా ॥ ౧౬ ॥
త్వయోదితం శోభనమేవ శోభనే
అనాహుతా అప్యభియన్తి బన్ధుషు ।
తే యద్యనుత్పాదితదోషదృష్టయో
బలీయసానాత్మ్యమదేన మన్యునా ॥ ౧౬ ॥
విద్యాతపోవిత్తవపుర్వయఃకులైః
సతాం గుణైః షడ్భిరసత్తమేతరైః ।
స్మృతౌ హతాయాం భృతమానదుర్దృశః
స్తబ్ధా న పశ్యన్తి హి ధామ భూయసామ్ ॥ ౧౭ ॥
సతాం గుణైః షడ్భిరసత్తమేతరైః ।
స్మృతౌ హతాయాం భృతమానదుర్దృశః
స్తబ్ధా న పశ్యన్తి హి ధామ భూయసామ్ ॥ ౧౭ ॥
నైతాదృశానాం స్వజనవ్యపేక్షయా
గృహాన్ప్రతీయాదనవస్థితాత్మనామ్ ।
యేఽభ్యాగతాన్ వక్రధియాభిచక్షతే
ఆరోపితభ్రూభిరమర్షణాక్షిభిః ॥ ౧౮ ॥
గృహాన్ప్రతీయాదనవస్థితాత్మనామ్ ।
యేఽభ్యాగతాన్ వక్రధియాభిచక్షతే
ఆరోపితభ్రూభిరమర్షణాక్షిభిః ॥ ౧౮ ॥
తథారిభిర్న వ్యథతే శిలీముఖైః
శేతేఽర్దితాఙ్గో హృదయేన దూయతా ।
స్వానాం యథా వక్రధియాం దురుక్తిభి-
ర్దివానిశం తప్యతి మర్మతాడితః ॥ ౧౯ ॥
శేతేఽర్దితాఙ్గో హృదయేన దూయతా ।
స్వానాం యథా వక్రధియాం దురుక్తిభి-
ర్దివానిశం తప్యతి మర్మతాడితః ॥ ౧౯ ॥
వ్యక్తం త్వముత్కృష్టగతేః ప్రజాపతేః
ప్రియాత్మజానామసి సుభ్రు మే మతా ।
తథాపి మానం న పితుః ప్రపత్స్యసే
మదాశ్రయాత్కః పరితప్యతే యతః ॥ ౨౦ ॥
ప్రియాత్మజానామసి సుభ్రు మే మతా ।
తథాపి మానం న పితుః ప్రపత్స్యసే
మదాశ్రయాత్కః పరితప్యతే యతః ॥ ౨౦ ॥
పాపచ్యమానేన హృదాతురేన్ద్రియః
సమృద్ధిభిః పూరుషబుద్ధిసాక్షిణామ్ ।
అకల్ప ఏషామధిరోఢుమఞ్జసా
పరం పదం ద్వేష్టి యథాసురా హరిమ్ ॥ ౨౧ ॥
సమృద్ధిభిః పూరుషబుద్ధిసాక్షిణామ్ ।
అకల్ప ఏషామధిరోఢుమఞ్జసా
పరం పదం ద్వేష్టి యథాసురా హరిమ్ ॥ ౨౧ ॥
ప్రత్యుద్గమప్రశ్రయణాభివాదనం
విధీయతే సాధు మిథః సుమధ్యమే ।
ప్రాజ్ఞైః పరస్మై పురుషాయ చేతసా
గుహాశయాయైవ న దేహమానినే ॥ ౨౨ ॥
విధీయతే సాధు మిథః సుమధ్యమే ।
ప్రాజ్ఞైః పరస్మై పురుషాయ చేతసా
గుహాశయాయైవ న దేహమానినే ॥ ౨౨ ॥
సత్త్వం విశుద్ధం వసుదేవశబ్దితం
యదీయతే తత్ర పుమానపావృతః ।
సత్త్వే చ తస్మిన్భగవాన్వాసుదేవో
హ్యధోక్షజో మే నమసా విధీయతే ॥ ౨౩ ॥
యదీయతే తత్ర పుమానపావృతః ।
సత్త్వే చ తస్మిన్భగవాన్వాసుదేవో
హ్యధోక్షజో మే నమసా విధీయతే ॥ ౨౩ ॥
తత్తే నిరీక్ష్యో న పితాపి దేహకృద్
దక్షో మమ ద్విట్తదనువ్రతాశ్చ యే ।
యో విశ్వసృగ్యజ్ఞగతం వరోరు మా-
మనాగసం దుర్వచసాకరోత్తిరః ॥ ౨౪ ॥
దక్షో మమ ద్విట్తదనువ్రతాశ్చ యే ।
యో విశ్వసృగ్యజ్ఞగతం వరోరు మా-
మనాగసం దుర్వచసాకరోత్తిరః ॥ ౨౪ ॥
యది వ్రజిష్యస్యతిహాయ మద్వచో
భద్రం భవత్యా న తతో భవిష్యతి ।
సమ్భావితస్య స్వజనాత్పరాభవో
యదా స సద్యో మరణాయ కల్పతే ॥ ౨౫ ॥
భద్రం భవత్యా న తతో భవిష్యతి ।
సమ్భావితస్య స్వజనాత్పరాభవో
యదా స సద్యో మరణాయ కల్పతే ॥ ౨౫ ॥