মৈত্ৰেয উৱাচ
তত উত্পন্নৱিজ্ঞানা আশ্ৱধোক্ষজভাষিতম্ ।
স্মৰন্ত আত্মজে ভাৰ্যাং ৱিসৃজ্য প্ৰাৱ্ৰজন্ গৃহাত্ ॥ ১ ॥
তত উত্পন্নৱিজ্ঞানা আশ্ৱধোক্ষজভাষিতম্ ।
স্মৰন্ত আত্মজে ভাৰ্যাং ৱিসৃজ্য প্ৰাৱ্ৰজন্ গৃহাত্ ॥ ১ ॥
দীক্ষিতা ব্ৰহ্মসত্ৰেণ সৰ্ৱভূতাত্মমেধসা ।
প্ৰতীচ্যাং দিশি ৱেলাযাং সিদ্ধোঽভূদ্যত্ৰ জাজলিঃ ॥ ২ ॥
প্ৰতীচ্যাং দিশি ৱেলাযাং সিদ্ধোঽভূদ্যত্ৰ জাজলিঃ ॥ ২ ॥
তান্নিৰ্জিতপ্ৰাণমনোৱচোদৃশো
জিতাসনান্ শান্তসমানৱিগ্ৰহান্ ।
পৰেঽমলে ব্ৰহ্মণি যোজিতাত্মনঃ
সুৰাসুৰেড্যো দদৃশে স্ম নাৰদঃ ॥ ৩ ॥
জিতাসনান্ শান্তসমানৱিগ্ৰহান্ ।
পৰেঽমলে ব্ৰহ্মণি যোজিতাত্মনঃ
সুৰাসুৰেড্যো দদৃশে স্ম নাৰদঃ ॥ ৩ ॥
তমাগতং ত উত্থায প্ৰণিপত্যাভিনন্দ্য চ ।
পূজযিত্ৱা যথাদেশং সুখাসীনমথাব্ৰুৱন্ ॥ ৪ ॥
পূজযিত্ৱা যথাদেশং সুখাসীনমথাব্ৰুৱন্ ॥ ৪ ॥
প্ৰচেতস ঊচুঃ
স্ৱাগতং তে সুৰৰ্ষেঽদ্য দিষ্ট্যা নো দৰ্শনং গতঃ ।
তৱ চঙ্ক্ৰমণং ব্ৰহ্মন্নভযায যথা ৰৱেঃ ॥ ৫ ॥
স্ৱাগতং তে সুৰৰ্ষেঽদ্য দিষ্ট্যা নো দৰ্শনং গতঃ ।
তৱ চঙ্ক্ৰমণং ব্ৰহ্মন্নভযায যথা ৰৱেঃ ॥ ৫ ॥
যদাদিষ্টং ভগৱতা শিৱেনাধোক্ষজেন চ ।
তদ্ গৃহেষু প্ৰসক্তানাং প্ৰাযশঃ ক্ষপিতং প্ৰভো ॥ ৬ ॥
তদ্ গৃহেষু প্ৰসক্তানাং প্ৰাযশঃ ক্ষপিতং প্ৰভো ॥ ৬ ॥
তন্নঃ প্ৰদ্যোতযাধ্যাত্মজ্ঞানং তত্ত্ৱাৰ্থদৰ্শনম্ ।
যেনাঞ্জসা তৰিষ্যামো দুস্তৰং ভৱসাগৰম্ ॥ ৭ ॥
যেনাঞ্জসা তৰিষ্যামো দুস্তৰং ভৱসাগৰম্ ॥ ৭ ॥
মৈত্ৰেয উৱাচ
ইতি প্ৰচেতসাং পৃষ্টো ভগৱান্নাৰদো মুনিঃ ।
ভগৱত্যুত্তমশ্লোক আৱিষ্টাত্মাব্ৰৱীন্নৃপান্ ॥ ৮ ॥
ইতি প্ৰচেতসাং পৃষ্টো ভগৱান্নাৰদো মুনিঃ ।
ভগৱত্যুত্তমশ্লোক আৱিষ্টাত্মাব্ৰৱীন্নৃপান্ ॥ ৮ ॥
নাৰদ উৱাচ
তজ্জন্ম তানি কৰ্মাণি তদাযুস্তন্মনো ৱচঃ ।
নৃণাং যেন হি ৱিশ্ৱাত্মা সেৱ্যতে হৰিৰীশ্ৱৰঃ ॥ ৯ ॥
তজ্জন্ম তানি কৰ্মাণি তদাযুস্তন্মনো ৱচঃ ।
নৃণাং যেন হি ৱিশ্ৱাত্মা সেৱ্যতে হৰিৰীশ্ৱৰঃ ॥ ৯ ॥
কিং জন্মভিস্ত্ৰিভিৰ্ৱেহ শৌক্ৰসাৱিত্ৰযাজ্ঞিকৈঃ ।
কৰ্মভিৰ্ৱা ত্ৰযীপ্ৰোক্তৈঃ পুংসোঽপি ৱিবুধাযুষা ॥ ১০ ॥
কৰ্মভিৰ্ৱা ত্ৰযীপ্ৰোক্তৈঃ পুংসোঽপি ৱিবুধাযুষা ॥ ১০ ॥
শ্ৰুতেন তপসা ৱা কিং ৱচোভিশ্চিত্তৱৃত্তিভিঃ ।
বুদ্ধ্যা ৱা কিং নিপুণযা বলেনেন্দ্ৰিযৰাধসা ॥ ১১ ॥
বুদ্ধ্যা ৱা কিং নিপুণযা বলেনেন্দ্ৰিযৰাধসা ॥ ১১ ॥
কিং ৱা যোগেন সাঙ্খ্যেন ন্যাসস্ৱাধ্যাযযোৰপি ।
কিং ৱা শ্ৰেযোভিৰন্যৈশ্চ ন যত্ৰাত্মপ্ৰদো হৰিঃ ॥ ১২ ॥
কিং ৱা শ্ৰেযোভিৰন্যৈশ্চ ন যত্ৰাত্মপ্ৰদো হৰিঃ ॥ ১২ ॥
শ্ৰেযসামপি সৰ্ৱেষামাত্মা হ্যৱধিৰৰ্থতঃ ।
সৰ্ৱেষামপি ভূতানাং হৰিৰাত্মাত্মদঃ প্ৰিযঃ ॥ ১৩ ॥
সৰ্ৱেষামপি ভূতানাং হৰিৰাত্মাত্মদঃ প্ৰিযঃ ॥ ১৩ ॥
যথা তৰোৰ্মূলনিষেচনেন
তৃপ্যন্তি তত্স্কন্ধভুজোপশাখাঃ ।
প্ৰাণোপহাৰাচ্চ যথেন্দ্ৰিযাণাং
তথৈৱ সৰ্ৱাৰ্হণমচ্যুতেজ্যা ॥ ১৪ ॥
তৃপ্যন্তি তত্স্কন্ধভুজোপশাখাঃ ।
প্ৰাণোপহাৰাচ্চ যথেন্দ্ৰিযাণাং
তথৈৱ সৰ্ৱাৰ্হণমচ্যুতেজ্যা ॥ ১৪ ॥
যথৈৱ সূৰ্যাত্প্ৰভৱন্তি ৱাৰঃ
পুনশ্চ তস্মিন্প্ৰৱিশন্তি কালে ।
ভূতানি ভূমৌ স্থিৰজঙ্গমানি
তথা হৰাৱেৱ গুণপ্ৰৱাহঃ ॥ ১৫ ॥
পুনশ্চ তস্মিন্প্ৰৱিশন্তি কালে ।
ভূতানি ভূমৌ স্থিৰজঙ্গমানি
তথা হৰাৱেৱ গুণপ্ৰৱাহঃ ॥ ১৫ ॥
এতত্পদং তজ্জগদাত্মনঃ পৰং
সকৃদ্ৱিভাতং সৱিতুৰ্যথা প্ৰভা ।
যথাসৱো জাগ্ৰতি সুপ্তশক্তযো
দ্ৰৱ্যক্ৰিযাজ্ঞানভিদাভ্ৰমাত্যযঃ ॥ ১৬ ॥
সকৃদ্ৱিভাতং সৱিতুৰ্যথা প্ৰভা ।
যথাসৱো জাগ্ৰতি সুপ্তশক্তযো
দ্ৰৱ্যক্ৰিযাজ্ঞানভিদাভ্ৰমাত্যযঃ ॥ ১৬ ॥
যথা নভস্যভ্ৰতমঃপ্ৰকাশা
ভৱন্তি ভূপা ন ভৱন্ত্যনুক্ৰমাত্ ।
এৱং পৰে ব্ৰহ্মণি শক্তযস্ত্ৱমূ
ৰজস্তমঃসত্ত্ৱমিতি প্ৰৱাহঃ ॥ ১৭ ॥
ভৱন্তি ভূপা ন ভৱন্ত্যনুক্ৰমাত্ ।
এৱং পৰে ব্ৰহ্মণি শক্তযস্ত্ৱমূ
ৰজস্তমঃসত্ত্ৱমিতি প্ৰৱাহঃ ॥ ১৭ ॥
তেনৈকমাত্মানমশেষদেহিনাং
কালং প্ৰধানং পুৰুষং পৰেশম্ ।
স্ৱতেজসা ধ্ৱস্তগুণপ্ৰৱাহ-
মাত্মৈকভাৱেন ভজধ্ৱমদ্ধা ॥ ১৮ ॥
কালং প্ৰধানং পুৰুষং পৰেশম্ ।
স্ৱতেজসা ধ্ৱস্তগুণপ্ৰৱাহ-
মাত্মৈকভাৱেন ভজধ্ৱমদ্ধা ॥ ১৮ ॥
দযযা সৰ্ৱভূতেষু সন্তুষ্ট্যা যেন কেন ৱা ।
সৰ্ৱেন্দ্ৰিযোপশান্ত্যা চ তুষ্যত্যাশু জনাৰ্দনঃ ॥ ১৯ ॥
সৰ্ৱেন্দ্ৰিযোপশান্ত্যা চ তুষ্যত্যাশু জনাৰ্দনঃ ॥ ১৯ ॥
অপহতসকলৈষণামলাত্ম-
ন্যৱিৰতমেধিতভাৱনোপহূতঃ ।
নিজজনৱশগত্ৱমাত্মনোঽয-
ন্ন সৰতি ছিদ্ৰৱদক্ষৰঃ সতাং হি ॥ ২০ ॥
ন্যৱিৰতমেধিতভাৱনোপহূতঃ ।
নিজজনৱশগত্ৱমাত্মনোঽয-
ন্ন সৰতি ছিদ্ৰৱদক্ষৰঃ সতাং হি ॥ ২০ ॥
ন ভজতি কুমনীষিণাং স ইজ্যাং
হৰিৰধনাত্মধনপ্ৰিযো ৰসজ্ঞঃ ।
শ্ৰুতধনকুলকৰ্মণাং মদৈৰ্যে
ৱিদধতি পাপমকিঞ্চনেষু সত্সু ॥ ২১ ॥
হৰিৰধনাত্মধনপ্ৰিযো ৰসজ্ঞঃ ।
শ্ৰুতধনকুলকৰ্মণাং মদৈৰ্যে
ৱিদধতি পাপমকিঞ্চনেষু সত্সু ॥ ২১ ॥
শ্ৰিযমনুচৰতীং তদৰ্থিনশ্চ
দ্ৱিপদপতীন্ ৱিবুধাংশ্চ যত্স্ৱপূৰ্ণঃ ।
ন ভজতি নিজভৃত্যৱৰ্গতন্ত্ৰঃ
কথমমুমুদ্ৱিসৃজেত্পুমান্ কৃতজ্ঞঃ ॥ ২২ ॥
দ্ৱিপদপতীন্ ৱিবুধাংশ্চ যত্স্ৱপূৰ্ণঃ ।
ন ভজতি নিজভৃত্যৱৰ্গতন্ত্ৰঃ
কথমমুমুদ্ৱিসৃজেত্পুমান্ কৃতজ্ঞঃ ॥ ২২ ॥
মৈত্ৰেয উৱাচ
ইতি প্ৰচেতসো ৰাজন্নন্যাশ্চ ভগৱত্কথাঃ ।
শ্ৰাৱযিত্ৱা ব্ৰহ্মলোকং যযৌ স্ৱাযম্ভুৱো মুনিঃ ॥ ২৩ ॥
ইতি প্ৰচেতসো ৰাজন্নন্যাশ্চ ভগৱত্কথাঃ ।
শ্ৰাৱযিত্ৱা ব্ৰহ্মলোকং যযৌ স্ৱাযম্ভুৱো মুনিঃ ॥ ২৩ ॥
তেঽপি তন্মুখনিৰ্যাতং যশো লোকমলাপহম্ ।
হৰেৰ্নিশম্য তত্পাদং ধ্যাযন্তস্তদ্গতিং যযুঃ ॥ ২৪ ॥
হৰেৰ্নিশম্য তত্পাদং ধ্যাযন্তস্তদ্গতিং যযুঃ ॥ ২৪ ॥
এতত্তেঽভিহিতং ক্ষত্তৰ্যন্মাং ত্ৱং পৰিপৃষ্টৱান্ ।
প্ৰচেতসাং নাৰদস্য সংৱাদং হৰিকীৰ্তনম্ ॥ ২৫ ॥
প্ৰচেতসাং নাৰদস্য সংৱাদং হৰিকীৰ্তনম্ ॥ ২৫ ॥
শ্ৰীশুক উৱাচ
য এষ উত্তানপদো মানৱস্যানুৱৰ্ণিতঃ ।
ৱংশঃ প্ৰিযৱ্ৰতস্যাপি নিবোধ নৃপসত্তম ॥ ২৬ ॥
য এষ উত্তানপদো মানৱস্যানুৱৰ্ণিতঃ ।
ৱংশঃ প্ৰিযৱ্ৰতস্যাপি নিবোধ নৃপসত্তম ॥ ২৬ ॥
যো নাৰদাদাত্মৱিদ্যামধিগম্য পুনৰ্মহীম্ ।
ভুক্ত্ৱা ৱিভজ্য পুত্ৰেভ্য ঐশ্ৱৰং সমগাত্পদম্ ॥ ২৭ ॥
ভুক্ত্ৱা ৱিভজ্য পুত্ৰেভ্য ঐশ্ৱৰং সমগাত্পদম্ ॥ ২৭ ॥
ইমাং তু কৌষাৰৱিণোপৱৰ্ণিতাং
ক্ষত্তা নিশম্যাজিতৱাদসত্কথাম্ ।
প্ৰৱৃদ্ধভাৱোঽশ্ৰুকলাকুলো মুনে-
ৰ্দধাৰ মূৰ্ধ্না চৰণং হৃদা হৰেঃ ॥ ২৮ ॥
ক্ষত্তা নিশম্যাজিতৱাদসত্কথাম্ ।
প্ৰৱৃদ্ধভাৱোঽশ্ৰুকলাকুলো মুনে-
ৰ্দধাৰ মূৰ্ধ্না চৰণং হৃদা হৰেঃ ॥ ২৮ ॥
ৱিদুৰ উৱাচ
সোঽযমদ্য মহাযোগিন্ ভৱতা কৰুণাত্মনা ।
দৰ্শিতস্তমসঃ পাৰো যত্ৰাকিঞ্চনগো হৰিঃ ॥ ২৯ ॥
সোঽযমদ্য মহাযোগিন্ ভৱতা কৰুণাত্মনা ।
দৰ্শিতস্তমসঃ পাৰো যত্ৰাকিঞ্চনগো হৰিঃ ॥ ২৯ ॥
শ্ৰীশুক উৱাচ
ইত্যানম্য তমামন্ত্ৰ্য ৱিদুৰো গজসাহ্ৱযম্ ।
স্ৱানাং দিদৃক্ষুঃ প্ৰযযৌ জ্ঞাতীনাং নিৰ্ৱৃতাশযঃ ॥ ৩০ ॥
ইত্যানম্য তমামন্ত্ৰ্য ৱিদুৰো গজসাহ্ৱযম্ ।
স্ৱানাং দিদৃক্ষুঃ প্ৰযযৌ জ্ঞাতীনাং নিৰ্ৱৃতাশযঃ ॥ ৩০ ॥
এতদ্যঃ শৃণুযাদ্ৰাজন্ ৰাজ্ঞাং হৰ্যৰ্পিতাত্মনাম্ ।
আযুৰ্ধনং যশঃ স্ৱস্তি গতিমৈশ্ৱৰ্যমাপ্নুযাত্ ॥ ৩১ ॥
আযুৰ্ধনং যশঃ স্ৱস্তি গতিমৈশ্ৱৰ্যমাপ্নুযাত্ ॥ ৩১ ॥