Lord Krishna

শ্ৰীমদ্ভাগৱতম্ ৪.৯

(Srimad Bhagavatam Canto 4, Chapter 9 — The Lord Appears to Dhruva and He Returns Home in Assamese)

Vyasa

Also known as ta evamutsannabhaya urukrame

The Lord Appears to Dhruva and He Returns Home. Śrīmad Bhāgavatam Canto 4, Chapter 9 — 67 verses in Sanskrit with transliteration in 9 scripts.

#of 67
মৈত্ৰেয উৱাচ
ত এৱমুত্সন্নভযা উৰুক্ৰমে
কৃতাৱনামাঃ প্ৰযযুস্ত্ৰিৱিষ্টপম্ ।
সহস্ৰশীৰ্ষাপি ততো গৰুত্মতা
মধোৰ্ৱনং ভৃত্যদিদৃক্ষযা গতঃ ॥ ১ ॥
স ৱৈ ধিযা যোগৱিপাকতীৱ্ৰযা
হৃত্পদ্মকোশে স্ফুৰিতং তডিত্প্ৰভম্ ।
তিৰোহিতং সহসৈৱোপলক্ষ্য
বহিঃস্থিতং তদৱস্থং দদৰ্শ ॥ ২ ॥
তদ্দৰ্শনেনাগতসাধ্ৱসঃ ক্ষিতা-
ৱৱন্দতাঙ্গং ৱিনময্য দণ্ডৱত্ ।
দৃগ্ভ্যাং প্ৰপশ্যন্ প্ৰপিবন্নিৱাৰ্ভক-
শ্চুম্বন্নিৱাস্যেন ভুজৈৰিৱাশ্লিষন্ ॥ ৩ ॥
স তং ৱিৱক্ষন্তমতদ্ৱিদং হৰি-
ৰ্জ্ঞাত্ৱাস্য সৰ্ৱস্য চ হৃদ্যৱস্থিতঃ ।
কৃতাঞ্জলিং ব্ৰহ্মমযেন কম্বুনা
পস্পৰ্শ বালং কৃপযা কপোলে ॥ ৪ ॥
স ৱৈ তদৈৱ প্ৰতিপাদিতাং গিৰং
দৈৱীং পৰিজ্ঞাতপৰাত্মনিৰ্ণযঃ ।
তং ভক্তিভাৱোঽভ্যগৃণাদসত্ৱৰং
পৰিশ্ৰুতোৰুশ্ৰৱসং ধ্ৰুৱক্ষিতিঃ ॥ ৫ ॥
ধ্ৰুৱ উৱাচ
যোঽন্তঃ প্ৰৱিশ্য মম ৱাচমিমাং প্ৰসুপ্তাং
সঞ্জীৱযত্যখিলশক্তিধৰঃ স্ৱধাম্না ।
অন্যাংশ্চ হস্তচৰণশ্ৰৱণত্ৱগাদীন্
প্ৰাণান্নমো ভগৱতে পুৰুষায তুভ্যম্ ॥ ৬ ॥
একস্ত্ৱমেৱ ভগৱন্নিদমাত্মশক্ত্যা
মাযাখ্যযোৰুগুণযা মহদাদ্যশেষম্ ।
সৃষ্ট্ৱানুৱিশ্য পুৰুষস্তদসদ্গুণেষু
নানেৱ দাৰুষু ৱিভাৱসুৱদ্ৱিভাসি ॥ ৭ ॥
ত্ৱদ্দত্তযা ৱযুনযেদমচষ্ট ৱিশ্ৱং
সুপ্তপ্ৰবুদ্ধ ইৱ নাথ ভৱত্প্ৰপন্নঃ ।
তস্যাপৱৰ্গ্যশৰণং তৱ পাদমূলং
ৱিস্মৰ্যতে কৃতৱিদা কথমাৰ্তবন্ধো ॥ ৮ ॥
নূনং ৱিমুষ্টমতযস্তৱ মাযযা তে
যে ত্ৱাং ভৱাপ্যযৱিমোক্ষণমন্যহেতোঃ ।
অৰ্চন্তি কল্পকতৰুং কুণপোপভোগ্য-
মিচ্ছন্তি যত্স্পৰ্শজং নিৰযেঽপি নৃণাম্ ॥ ৯ ॥
যা নিৰ্ৱৃতিস্তনুভৃতাং তৱ পাদপদ্ম
ধ্যানাদ্ভৱজ্জনকথাশ্ৰৱণেন ৱা স্যাত্ ।
সা ব্ৰহ্মণি স্ৱমহিমন্যপি নাথ মা ভূত্
কিং ত্ৱন্তকাসিলুলিতাত্পততাং ৱিমানাত্ ॥ ১০ ॥
ভক্তিং মুহুঃ প্ৰৱহতাং ত্ৱযি মে প্ৰসঙ্গো
ভূযাদনন্ত মহতামমলাশযানাম্ ।
যেনাঞ্জসোল্বণমুৰুৱ্যসনং ভৱাব্ধিং
নেষ্যে ভৱদ্গুণকথামৃতপানমত্তঃ ॥ ১১ ॥
তে ন স্মৰন্ত্যতিতৰাং প্ৰিযমীশ মৰ্ত্যং
যে চান্ৱদঃ সুতসুহৃদ্গৃহৱিত্তদাৰাঃ ।
যে ত্ৱব্জনাভ ভৱদীযপদাৰৱিন্দ
সৌগন্ধ্যলুব্ধহৃদযেষু কৃতপ্ৰসঙ্গাঃ ॥ ১২ ॥
তিৰ্যঙ্নগদ্ৱিজসৰীসৃপদেৱদৈত্য
মৰ্ত্যাদিভিঃ পৰিচিতং সদসদ্ৱিশেষম্ ।
ৰূপং স্থৱিষ্ঠমজ তে মহদাদ্যনেকং
নাতঃ পৰং পৰম ৱেদ্মি ন যত্ৰ ৱাদঃ ॥ ১৩ ॥
কল্পান্ত এতদখিলং জঠৰেণ গৃহ্ণন্
শেতে পুমান্স্ৱদৃগনন্তসখস্তদঙ্কে ।
যন্নাভিসিন্ধুৰুহকাঞ্চনলোকপদ্ম-
গৰ্ভে দ্যুমান্ভগৱতে প্ৰণতোঽস্মি তস্মৈ ॥ ১৪ ॥
ত্ৱং নিত্যমুক্তপৰিশুদ্ধৱিবুদ্ধ আত্মা
কূটস্থ আদিপুৰুষো ভগৱাংস্ত্ৰ্যধীশঃ ।
যদ্বুদ্ধ্যৱস্থিতিমখণ্ডিতযা স্ৱদৃষ্টযা
দ্ৰষ্টা স্থিতাৱধিমখো ৱ্যতিৰিক্ত আস্সে ॥ ১৫ ॥
যস্মিন্ৱিৰুদ্ধগতযো হ্যনিশং পতন্তি
ৱিদ্যাদযো ৱিৱিধশক্তয আনুপূৰ্ৱ্যাত্ ।
তদ্ব্ৰহ্ম ৱিশ্ৱভৱমেকমনন্তমাদ্য-
মানন্দমাত্ৰমৱিকাৰমহং প্ৰপদ্যে ॥ ১৬ ॥
সত্যাশিষো হি ভগৱংস্তৱ পাদপদ্ম-
মাশীস্তথানুভজতঃ পুৰুষাৰ্থমূৰ্তেঃ ।
অপ্যেৱমৰ্য ভগৱান্পৰিপাতি দীনান্
ৱাশ্ৰেৱ ৱত্সকমনুগ্ৰহকাতৰোঽস্মান্ ॥ ১৭ ॥
মৈত্ৰেয উৱাচ
অথাভিষ্টুত এৱং ৱৈ সত্সঙ্কল্পেন ধীমতা ।
ভৃত্যানুৰক্তো ভগৱান্ প্ৰতিনন্দ্যেদমব্ৰৱীত্ ॥ ১৮ ॥
শ্ৰীভগৱানুৱাচ
ৱেদাহং তে ৱ্যৱসিতং হৃদি ৰাজন্যবালক ।
তত্প্ৰযচ্ছামি ভদ্ৰং তে দুৰাপমপি সুৱ্ৰত ॥ ১৯ ॥
নান্যৈৰধিষ্ঠিতং ভদ্ৰ যদ্ভ্ৰাজিষ্ণু ধ্ৰুৱক্ষিতি ।
যত্ৰ গ্ৰহৰ্ক্ষতাৰাণাং জ্যোতিষাং চক্ৰমাহিতম্ ॥ ২০ ॥
মেঢ্যাং গোচক্ৰৱত্স্থাস্নু পৰস্তাত্কল্পৱাসিনাম্ ।
ধৰ্মোঽগ্নিঃ কশ্যপঃ শুক্ৰো মুনযো যে ৱনৌকসঃ ।
চৰন্তি দক্ষিণীকৃত্য ভ্ৰমন্তো যত্সতাৰকাঃ ॥ ২১ ॥
প্ৰস্থিতে তু ৱনং পিত্ৰা দত্ত্ৱা গাং ধৰ্মসংশ্ৰযঃ ।
ষট্-ত্ৰিংশদ্ৱৰ্ষসাহস্ৰং ৰক্ষিতাৱ্যাহতেন্দ্ৰিযঃ ॥ ২২ ॥
ত্ৱদ্ভ্ৰাতৰ্যুত্তমে নষ্টে মৃগযাযাং তু তন্মনাঃ ।
অন্ৱেষন্তী ৱনং মাতা দাৱাগ্নিং সা প্ৰৱেক্ষ্যতি ॥ ২৩ ॥
ইষ্ট্ৱা মাং যজ্ঞহৃদযং যজ্ঞৈঃ পুষ্কলদক্ষিণৈঃ ।
ভুক্ত্ৱা চেহাশিষঃ সত্যা অন্তে মাং সংস্মৰিষ্যসি ॥ ২৪ ॥
ততো গন্তাসি মত্স্থানং সৰ্ৱলোকনমস্কৃতম্ ।
উপৰিষ্টাদৃষিভ্যস্ত্ৱং যতো নাৱৰ্ততে গতঃ ॥ ২৫ ॥
মৈত্ৰেয উৱাচ
ইত্যৰ্চিতঃ স ভগৱানতিদিশ্যাত্মনঃ পদম্ ।
বালস্য পশ্যতো ধাম স্ৱমগাদ্গৰুডধ্ৱজঃ ॥ ২৬ ॥
সোঽপি সঙ্কল্পজং ৱিষ্ণোঃ পাদসেৱোপসাদিতম্ ।
প্ৰাপ্য সঙ্কল্পনিৰ্ৱাণং নাতিপ্ৰীতোঽভ্যগাত্পুৰম্ ॥ ২৭ ॥
ৱিদুৰ উৱাচ
সুদুৰ্লভং যত্পৰমং পদং হৰে-
ৰ্মাযাৱিনস্তচ্চৰণাৰ্চনাৰ্জিতম্ ।
লব্ধ্ৱাপ্যসিদ্ধাৰ্থমিৱৈকজন্মনা
কথং স্ৱমাত্মানমমন্যতাৰ্থৱিত্ ॥ ২৮ ॥
মৈত্ৰেয উৱাচ
মাতুঃ সপত্ন্যা ৱাগ্বাণৈৰ্হৃদি ৱিদ্ধস্তু তান্ স্মৰন্ ।
নৈচ্ছন্মুক্তিপতেৰ্মুক্তিং তস্মাত্তাপমুপেযিৱান্ ॥ ২৯ ॥
ধ্ৰুৱ উৱাচ
সমাধিনা নৈকভৱেন যত্পদং
ৱিদুঃ সনন্দাদয ঊৰ্ধ্ৱৰেতসঃ ।
মাসৈৰহং ষড্ভিৰমুষ্য পাদযো-
শ্ছাযামুপেত্যাপগতঃ পৃথঙ্মতিঃ ॥ ৩০ ॥
অহো বত মমানাত্ম্যং মন্দভাগ্যস্য পশ্যত । ভৱচ্ছিদঃ পাদমূলং গত্ৱাযাচে যদন্তৱত্ ॥ ৩১ ॥
মতিৰ্ৱিদূষিতা দেৱৈঃ পতদ্ভিৰসহিষ্ণুভিঃ । যো নাৰদৱচস্তথ্যং নাগ্ৰাহিষমসত্তমঃ ॥ ৩২ ॥
দৈৱীং মাযামুপাশ্ৰিত্য প্ৰসুপ্ত ইৱ ভিন্নদৃক্ । তপ্যে দ্ৱিতীযেঽপ্যসতি ভ্ৰাতৃভ্ৰাতৃৱ্যহৃদ্ৰুজা ॥ ৩৩ ॥
মযৈতত্প্ৰাৰ্থিতং ৱ্যৰ্থং চিকিত্সেৱ গতাযুষি । প্ৰসাদ্য জগদাত্মানং তপসা দুষ্প্ৰসাদনম্ । ভৱচ্ছিদমযাচেঽহং ভৱং ভাগ্যৱিৱৰ্জিতঃ ॥ ৩৪ ॥
ৱাৰাজ্যং যচ্ছতো মৌঢ্যান্মানো মে ভিক্ষিতো বত । ঈশ্ৱৰাত্ক্ষীণপুণ্যেন ফলীকাৰানিৱাধনঃ ॥ ৩৫ ॥
মৈত্ৰেয উৱাচ
ন ৱৈ মুকুন্দস্য পদাৰৱিন্দযোৰজোজুষস্তাত ভৱাদৃশা জনাঃ । ৱাঞ্ছন্তি তদ্দাস্যমৃতেঽৰ্থমাত্মনোযদৃচ্ছযা লব্ধমনঃসমৃদ্ধযঃ ॥ ৩৬ ॥
আকৰ্ণ্যাত্মজমাযান্তং সম্পৰেত্য যথাগতম্ । ৰাজা ন শ্ৰদ্দধে ভদ্ৰমভদ্ৰস্য কুতো মম ॥ ৩৭ ॥
শ্ৰদ্ধায ৱাক্যং দেৱৰ্ষেৰ্হৰ্ষৱেগেন ধৰ্ষিতঃ । ৱাৰ্তাহৰ্তুৰতিপ্ৰীতো হাৰং প্ৰাদান্মহাধনম্ ॥ ৩৮ ॥
সদশ্ৱং ৰথমাৰুহ্য কাৰ্তস্ৱৰপৰিষ্কৃতম্ । ব্ৰাহ্মণৈঃ কুলৱৃদ্ধৈশ্চ পৰ্যস্তোঽমাত্যবন্ধুভিঃ ॥ ৩৯ ॥
শঙ্খদুন্দুভিনাদেন ব্ৰহ্মঘোষেণ ৱেণুভিঃ । নিশ্চক্ৰাম পুৰাত্তূৰ্ণমাত্মজাভীক্ষণোত্সুকঃ ॥ ৪০ ॥
সুনীতিঃ সুৰুচিশ্চাস্য মহিষ্যৌ ৰুক্মভূষিতে । আৰুহ্য শিবিকাং সাৰ্ধমুত্তমেনাভিজগ্মতুঃ ॥ ৪১ ॥
তং দৃষ্ট্ৱোপৱনাভ্যাশ আযান্তং তৰসা ৰথাত্ । অৱৰুহ্য নৃপস্তূৰ্ণমাসাদ্য প্ৰেমৱিহ্ৱলঃ ॥ ৪২ ॥
পৰিৰেভেঽঙ্গজং দোৰ্ভ্যাং দীৰ্ঘোত্কণ্ঠমনাঃ শ্ৱসন্ । ৱিষ্ৱক্সেনাঙ্ঘ্ৰিসংস্পৰ্শহতাশেষাঘবন্ধনম্ ॥ ৪৩ ॥
অথাজিঘ্ৰন্মুহুৰ্মূৰ্ধ্নি শীতৈৰ্নযনৱাৰিভিঃ । স্নাপযামাস তনযং জাতোদ্দামমনোৰথঃ ॥ ৪৪ ॥
অভিৱন্দ্য পিতুঃ পাদাৱাশীৰ্ভিশ্চাভিমন্ত্ৰিতঃ । ননাম মাতৰৌ শীৰ্ষ্ণা সত্কৃতঃ সজ্জনাগ্ৰণীঃ ॥ ৪৫ ॥
সুৰুচিস্তং সমুত্থাপ্য পাদাৱনতমৰ্ভকম্ । পৰিষ্ৱজ্যাহ জীৱেতি বাষ্পগদ্গদযা গিৰা ॥ ৪৬ ॥
যস্য প্ৰসন্নো ভগৱান্ গুণৈৰ্মৈত্ৰ্যাদিভিৰ্হৰিঃ । তস্মৈ নমন্তি ভূতানি নিম্নমাপ ইৱ স্ৱযম্ ॥ ৪৭ ॥
উত্তমশ্চ ধ্ৰুৱশ্চোভাৱন্যোন্যং প্ৰেমৱিহ্ৱলৌ । অঙ্গসঙ্গাদুত্পুলকাৱস্ৰৌঘং মুহুৰূহতুঃ ॥ ৪৮ ॥
সুনীতিৰস্য জননী প্ৰাণেভ্যোঽপি প্ৰিযং সুতম্ । উপগুহ্য জহাৱাধিং তদঙ্গস্পৰ্শনিৰ্ৱৃতা ॥ ৪৯ ॥
পযঃ স্তনাভ্যাং সুস্ৰাৱ নেত্ৰজৈঃ সলিলৈঃ শিৱৈঃ । তদাভিষিচ্যমানাভ্যাং ৱীৰ ৱীৰসুৱো মুহুঃ ॥ ৫০ ॥
তাং শশংসুৰ্জনা ৰাজ্ঞীং দিষ্টযা তে পুত্ৰ আৰ্তিহা । প্ৰতিলব্ধশ্চিৰং নষ্টো ৰক্ষিতা মণ্ডলং ভুৱঃ ॥ ৫১ ॥
অভ্যৰ্চিতস্ত্ৱযা নূনং ভগৱান্প্ৰণতাৰ্তিহা । যদনুধ্যাযিনো ধীৰা মৃত্যুং জিগ্যুঃ সুদুৰ্জযম্ ॥ ৫২ ॥
লাল্যমানং জনৈৰেৱং ধ্ৰুৱং সভ্ৰাতৰং নৃপঃ । আৰোপ্য কৰিণীং হৃষ্টঃ স্তূযমানোঽৱিশত্পুৰম্ ॥ ৫৩ ॥
তত্ৰ তত্ৰোপসংক্লৃপ্তৈৰ্লসন্মকৰতোৰণৈঃ । সৱৃন্দৈঃ কদলীস্তম্ভৈঃ পূগপোতৈশ্চ তদ্ৱিধৈঃ ॥ ৫৪ ॥
চূতপল্লৱৱাসঃস্ৰঙ্মুক্তাদামৱিলম্বিভিঃ । উপস্কৃতং প্ৰতিদ্ৱাৰমপাং কুম্ভৈঃ সদীপকৈঃ ॥ ৫৫ ॥
প্ৰাকাৰৈৰ্গোপুৰাগাৰৈঃ শাতকুম্ভপৰিচ্ছদৈঃ । সৰ্ৱতোঽলড্কৃতং শ্ৰীমদ্ৱিমানশিখৰদ্যুভিঃ ॥ ৫৬ ॥
মৃষ্টচত্ৱৰৰথ্যাট্টমাৰ্গং চন্দনচৰ্চিতম্ । লাজাক্ষতৈঃ পুষ্পফলৈস্তণ্ডুলৈৰ্বলিভিৰ্যুতম্ ॥ ৫৭ ॥
ধ্ৰুৱায পথি দৃষ্টায তত্ৰ তত্ৰ পুৰস্ত্ৰিযঃ । সিদ্ধাৰ্থাক্ষতদধ্যম্বুদূৰ্ৱাপুষ্পফলানি চ ॥ ৫৮ ॥
উপজহ্ৰুঃ প্ৰযুঞ্জানা ৱাত্সল্যাদাশিষঃ সতীঃ । শৃণ্ৱংস্তদ্ৱল্গুগীতানি প্ৰাৱিশদ্ভৱনং পিতুঃ ॥ ৫৯ ॥
মহামণিৱ্ৰাতমযে স তস্মিন্ভৱনোত্তমে । লালিতো নিতৰাং পিত্ৰা ন্যৱসদ্দিৱি দেৱৱত্ ॥ ৬০ ॥
পযঃফেননিভাঃ শয্যা দান্তা ৰুক্মপৰিচ্ছদাঃ । আসনানি মহাৰ্হাণি যত্ৰ ৰৌক্মা উপস্কৰাঃ ॥ ৬১ ॥
যত্ৰ স্ফটিককুড্যেষু মহামাৰকতেষু চ । মণিপ্ৰদীপা আভান্তি ললনাৰত্নসংযুতাঃ ॥ ৬২ ॥
উদ্যানানি চ ৰম্যাণি ৱিচিত্ৰৈৰমৰদ্ৰুমৈঃ । কূজদ্ৱিহঙ্গমিথুনৈৰ্গাযন্মত্তমধুৱ্ৰতৈঃ ॥ ৬৩ ॥
ৱাপ্যো ৱৈদূৰ্যসোপানাঃ পদ্মোত্পলকুমুদ্ৱতীঃ । হংসকাৰণ্ডৱকুলৈৰ্জুষ্টাশ্চক্ৰাহ্ৱসাৰসৈঃ ॥ ৬৪ ॥
উত্তানপাদো ৰাজৰ্ষিঃ প্ৰভাৱং তনযস্য তম্ । শ্ৰুত্ৱা দৃষ্ট্ৱাদ্ভুততমং প্ৰপেদে ৱিস্মযং পৰম্ ॥ ৬৫ ॥
ৱীক্ষ্যোঢৱযসং তং চ প্ৰকৃতীনাং চ সম্মতম্ । অনুৰক্তপ্ৰজং ৰাজা ধ্ৰুৱং চক্ৰে ভুৱঃ পতিম্ ॥ ৬৬ ॥
আত্মানং চ প্ৰৱযসমাকলয্য ৱিশাম্পতিঃ । ৱনং ৱিৰক্তঃ প্ৰাতিষ্ঠদ্ৱিমৃশন্নাত্মনো গতিম্ ॥ ৬৭ ॥

Explore More